Agni Purana· Agni Purāṇa
9
अध्याय 9 / 381

Adhyaya 9

31 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ31 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ९

श्लोक 1

श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच सम्पातिवचनं श्रुत्वा हनुमानङ्गदादयः ।अब्धिं दृष्ट्वाब्रुवंस्ते ऽब्धिं लङ्घयेत् को नु जीवयेत्

śrīrāmāvatārakathanaṃ nārada uvāca sampātivacanaṃ śrutvā hanumānaṅgadādayaḥ / abdhiṃ dṛṣṭvābruvaṃste 'bdhiṃ laṅghayet ko nu jīvayet

हिन्दी अर्थ

शूर्पणखाको बात सुनकर रावणने कहा “अच्छा, ऐसा ही होगा।' फिर उसने मारीचसे

English

For the survival of monkeys and accomplishing the task of Rama, that Maruti (Hanumat) crossed the ocean extending to hundred yojanas,

अध्याय ९

श्लोक 2

कपीनां जीवनार्थाय रामकार्यप्रसिद्धये ।शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे ऽब्धिं स मारुतिः

kapīnāṃ jīvanārthāya rāmakāryaprasiddhaye / śatayojanavistīrṇaṃ pupluve 'bdhiṃ sa mārutiḥ

हिन्दी अर्थ

कहा-- तुम स्वर्णमय विचित्र मृगका रूप धारण करके सीताके सामने जाओ और राम तथा लक्ष्मणको अपने पीछे आश्रमसे दूर हटा ले जाओ। मैं सीताका हरण करूँगा। यदि मेरी बात

English

Remaining on the Simsapa tree he saw Slta being guarded by the demonesses, (and) Ravana asking her to become his wife and Slta replying him that she could not.

अध्याय ९

श्लोक 3

दृष्ट्वोत्थितञ्च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च ।लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे

dṛṣṭvotthitañca mainākaṃ siṃhikāṃ vinipātya ca / laṅkāṃ dṛṣṭvā rākṣasānāṃ gṛhāṇi vanitāgṛhe

हिन्दी अर्थ

न मानोगे, तो तुम्हारी मृत्यु निश्चित है।' मारीचने रावणसे कहा-- रावण! धनुर्धर राम साक्षात् मृत्यु हैं।' फिर उसने मन-ही-मन सोचा--'यदि नहीं जाऊँगा, तो रावणके हाथसे मरना होगा और

English

(And) said, "You do in such a way that Raina would take me away quickly. O dispcller of grief! You retell him the story of the removal of the eye of the crow."

अध्याय ९

श्लोक 4

दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः ।विभीषणस्येन्द्रजितो गृहे ऽन्येषां च रक्षसो

daśagrīvasya kumbhasya kumbhakarṇasya rakṣasaḥ / vibhīṣaṇasyendrajito gṛhe 'nyeṣāṃ ca rakṣaso

हिन्दी अर्थ

जाऊँगा तो श्रीरामके हाथसे। इस प्रकार यदि मरना अनिवार्य है तो इसके लिये श्रीराम ही श्रेष्ठ हैं, रावण नहीं; क्योंकि श्रीरामके हाथसे मृत्यु होनेपर मेरी मुक्ति हो जायगी। ऐसा विचारकर

English

Ravana asked him, "Who you are". Maruti (Hanu¬ mat) said to Ravana, "I am the messenger of Rama. You return Slta to him. Otherwise you will certainly die along with the other demons in Lanka being hit by the arrows of Rama."

अध्याय ९

श्लोक 5

नापश्यत् पानभूम्यादौ सीतां चिन्तापरायणः ।अशोकवनिकां गत्वा दृष्टवाञ्छिंशपातले

nāpaśyat pānabhūmyādau sītāṃ cintāparāyaṇaḥ / aśokavanikāṃ gatvā dṛṣṭavāñchiṃśapātale

हिन्दी अर्थ

वह मृगरूप धारण करके सीताके सामने बारंबार आने-जाने लगा। तब सीताजीकी प्रेरणासे श्रीरामने दूरतक उसका पीछा करके उसे अपने बाणसे

English

He did not see Sita in the drinking-halls and other places, absorbed in anxiety. Going to the Ashoka grove, he saw her under a shimshapa tree.

अध्याय ९

श्लोक 6

राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनं ।रावणं शिंशपास्थो ऽथ नेति सीतान्तु वादिनीं

rākṣasīrakṣitāṃ sītāṃ bhava bhāryeti vādinaṃ / rāvaṇaṃ śiṃśapāstho 'tha neti sītāntu vādinīṃ

हिन्दी अर्थ

लक्ष्मण!' कहकर पुकार लगायी। उस समय सीताके कहनेसे लक्ष्मण अपनी इच्छाके विरुद्ध श्रीरामचन्द्रजीके पास गये। इसी बीचमें रावणने भी मौका पाकर सीताको हर लिया। मार्गमें जाते

English

Sita, guarded by Rakshasis, and Ravana saying "Be my wife"; the monkey on the shimshapa tree saw her answer "No."

अध्याय ९

श्लोक 7

भव भार्या रावणस्य राक्षसीर्वादिनीः कपिः ।गते तु रावणे प्राह राजा दशरथो ऽभवत्

bhava bhāryā rāvaṇasya rākṣasīrvādinīḥ kapiḥ / gate tu rāvaṇe prāha rājā daśaratho 'bhavat

हिन्दी अर्थ

समय उसने गृध्रराज जटायुका वध किया। जटायुने भी उसके रथको नष्ट कर डाला था। रथ न रहनेपर रावणने सीताको कंधेपर बिठा लिया और उन्हें लङ्कामें ले जाकर अशोकवाटिकामें

English

The Rakshasis said "Be Ravana's wife"; the monkey, when Ravana had gone, said: "There was a king Dasharatha;

अध्याय ९

श्लोक 8

रामो ऽस्य(१) लक्ष्मणः पुत्रौ वनवासङ्गतौ वरौ ।रामपत्नी जानकी त्वं रावणेन हृता बलात्

rāmo 'sya(1) lakṣmaṇaḥ putrau vanavāsaṅgatau varau / rāmapatnī jānakī tvaṃ rāvaṇena hṛtā balāt

हिन्दी अर्थ

रखा। वहाँ सीतासे बोला--“ तुम मेरी पटरानी बन जाओ।' फिर राक्षसियोंकी ओर देखकर कहा-'निशाचरियो! इसकी रखवाली करो'

English

Rama and Lakshmana are his two excellent sons gone to forest-dwelling; you, wife of Rama, Janaki, were taken by force by Ravana.

अध्याय ९

श्लोक 9

रामः सुग्रीवमित्रस् त्वां मार्गयन् प्रेषयच्च माम्(२) ।साभिज्ञानञ्चागुलीयं रामदत्तं गृहाण वै

rāmaḥ sugrīvamitras tvāṃ mārgayan preṣayacca mām(2) / sābhijñānañcāgulīyaṃ rāmadattaṃ gṛhāṇa vai

हिन्दी अर्थ

उधर श्रीरामचन्द्रजी जब मारीचको मारकर लौटे, तो लक्ष्मणको आते देख बोले- “सुमित्रानन्दन! वह मृग तो मायामय था-- वास्तवमें वह एक राक्षस था; किंतु तुम जो इस

English

Rama, the friend of Sugriva, searching for you, sent me. Take this ring given by Rama as a token."

अध्याय ९

श्लोक 10

सीताङ्गुलीयं जग्राह सापश्यन्मारूतिन्तरौ ।भूयो ऽग्रे चोपविष्टं तम् उवाच यदि जीवति

sītāṅgulīyaṃ jagrāha sāpaśyanmārūtintarau / bhūyo 'gre copaviṣṭaṃ tam uvāca yadi jīvati

हिन्दी अर्थ

समय यहाँ आ गये, इससे जान पड़ता है, निश्चय ही कोई सीताको हर ले गया।' श्रीरामचन्द्रजी

English

She took Sita's ring... she saw Hanuman, and when he sat again before her she said, "Is he alive?"

अध्याय ९

श्लोक 11

रामः कथं न नयति शृङ्कितामब्रवीत् कपिः ।रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति

rāmaḥ kathaṃ na nayati śṛṅkitāmabravīt kapiḥ / rāmaḥ sīte na jānīte jñātvā tvāṃ sa nayiṣyati

हिन्दी अर्थ

आश्रमपर गये; किंतु वहाँ सीता नहीं दिखायी दीं। उस समय वे आर्त होकर शोक और विलाप करने लगे-- हा प्रिये जानकी! तू मुझे छोड़कर कहाँ चली गयी ?' लक्ष्मणने श्रीरामको सान्त्वना

English

"Why does Rama not take me away?" she asked, doubting. The monkey said: "Rama does not know, Sita; knowing you are here he will take you.

अध्याय ९

श्लोक 12

रावणं राक्षसं हत्वा सबलं देवि मा शुच ।साभिज्ञानं देहि मे त्वं मणिं सीताददत्कपौ

rāvaṇaṃ rākṣasaṃ hatvā sabalaṃ devi mā śuca / sābhijñānaṃ dehi me tvaṃ maṇiṃ sītādadatkapau

हिन्दी अर्थ

दी। तब वे वनमें घूम-घूम सीताकी खोज करने लगे। इसी समय इनकी जटायुसे भेंट हुई।

English

Having slain Ravana the Rakshasa with his army, do not grieve, goddess. Give me a token." Sita gave the monkey a jewel.

अध्याय ९

श्लोक 13

उवाच मां यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा कुरु ।१ रामश् च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः २ त्वां मार्गयेत् प्रेषयेच्च मामिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः :प् २१ काकाक्षिपातनकथाम् प्रतियाहि हि शोकह

uvāca māṃ yathā rāmo nayecchīghraṃ tathā kuru / 1 rāmaś ca iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 tvāṃ mārgayet preṣayecca māmiti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ :p 21 kākākṣipātanakathām pratiyāhi hi śokaha

हिन्दी अर्थ

जटायुने यह कहकर कि 'सीताको रावण हर ले गया है' प्राण त्याग दिया। तब श्रीरघुनाथजीने अपने हाथसे जटायुका दाह-संस्कार किया। इसके बाद इन्होंने कबन्धका वध किया। कबन्धने

English

She said: "Act so that Rama takes me quickly. Tell the tale of the crow striking my eye; go back, remover of grief."

अध्याय ९

श्लोक 14

मणिं कथां गृहीत्वाह हनूमान्नेष्यते पतिः ।अथवा ते त्वरा काचित् पृष्ठमारुह मे शुभे

maṇiṃ kathāṃ gṛhītvāha hanūmānneṣyate patiḥ / athavā te tvarā kācit pṛṣṭhamāruha me śubhe

हिन्दी अर्थ

शापमुक्त होनेपर श्रीरामचन्द्रजीसे कहा- आप सुग्रीवसे मिलिये'

English

Taking the jewel and the tale, Hanuman said, "Your husband will take you. Or if you are in haste, climb on my back, auspicious one.

अध्याय ९

श्लोक 15

अद्य त्वां दर्शयिष्यामि ससुग्रीवञ्च राघवम् ।सीताब्रवीद्धनूमन्तं नयतां मां हि राघवः

adya tvāṃ darśayiṣyāmi sasugrīvañca rāghavam / sītābravīddhanūmantaṃ nayatāṃ māṃ hi rāghavaḥ

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार आदि आग्नेय महापृराणमें 'रामायण-कथाके अन्तर्गत अरण्यकाण्डकी कथाका वर्णन - विषयक सातवा अध्याय पूरा हुआ

English

Today I shall show you Rama with Sugriva." Sita said to Hanuman, "Let Rama take me."

अध्याय ९

श्लोक 16

हनूमान् स दशग्रीव दर्शनोपायमाकरोत् ।वनं बभञ्ज तत्पालान् हत्वा दन्तनखादिभिः

hanūmān sa daśagrīva darśanopāyamākarot / vanaṃ babhañja tatpālān hatvā dantanakhādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

किष्किन्धाकाण्डकी संक्षिप्त कथा

English

Hanuman made a plan to see Ravana: he broke the grove and slew its guards with teeth and nails.

अध्याय ९

श्लोक 17

हत्वातु किङ्करान् सर्वान् सप्त मन्त्रिसुतानपि ।पुत्रमक्षं कुमारञ्च शक्रजिच्च बबन्ध तम्

hatvātu kiṅkarān sarvān sapta mantrisutānapi / putramakṣaṃ kumārañca śakrajicca babandha tam

हिन्दी अर्थ

नारदजी कहते हैँ- श्रीरामचन्द्रजी पम्पा- सरोवरपर जाकर सीताके लिये शोक करने लगे। वहाँ वे शबरीसे मिले। फिर हनुमानूजीसे उनकी भेंट हुई। हनुमानजी उन्हें सुग्रीवके पास ले गये

English

Having slain all the servants, seven sons of ministers, and the son Aksha, Kumara and Indrajit bound him.

अध्याय ९

श्लोक 18

नागपाशेन पिङ्गाक्षं दर्शयामास रावणम् ।उवाच रावणः कस्त्वं मारुतिः प्राह रावणम्

nāgapāśena piṅgākṣaṃ darśayāmāsa rāvaṇam / uvāca rāvaṇaḥ kastvaṃ mārutiḥ prāha rāvaṇam

हिन्दी अर्थ

और सुग्रीवके साथ उनकी मित्रता करायी। श्रीरमचन्द्रजीने सबके देखते-देखते ताड़के सात वृक्षोंको एक ही बाणसे बींध डाला और दुन्दुभि नामक दानवके विशाल शरीरको पैरकी ठोकरसे

English

With the serpent noose he showed the tawny-eyed one to Ravana. Ravana said, "Who are you?" Maruti replied to Ravana.

अध्याय ९

श्लोक 19

रामदूतो राघवाय सीतां देहि मरिष्यसि ।रामबाणैर् हतः सार्धं लङ्कास्थै राक्षसैर् ध्रुवम्

rāmadūto rāghavāya sītāṃ dehi mariṣyasi / rāmabāṇair hataḥ sārdhaṃ laṅkāsthai rākṣasair dhruvam

हिन्दी अर्थ

दस योजन दूर फेंक दिया। इसके बाद सुग्रीवके शत्रु वालीको, जो भाई होते हुए भी उनके साथ

English

"As Rama's messenger I say: give Sita to Raghava, or you will die, slain by Rama's arrows together with the Rakshasas in Lanka — certainly."

अध्याय ९

श्लोक 20

रावणो हन्तुमुद्युक्तो विभीषणनिवारितः ।दीपयामास लाङ्गलं दीप्तपुच्छः स मारुतिः

rāvaṇo hantumudyukto vibhīṣaṇanivāritaḥ / dīpayāmāsa lāṅgalaṃ dīptapucchaḥ sa mārutiḥ

हिन्दी अर्थ

वानरोंका साम्राज्य, रुमा एवं तारा-इन सबको ऋष्यमूक पर्वतपर वानरराज सुग्रीवके अधीन कर दिया। तदनन्तर किष्किन्धापुरीके स्वामी सुग्रीवने कहा-- श्रीराम! आपको सीताजीको प्राप्ति जिस

English

Ravana, eager to kill him, was restrained by Vibhishana; Maruti set his tail ablaze, with his tail on fire.

अध्याय ९

श्लोक 21

दग्ध्वा लङ्कां राक्षसांश् च दृष्ट्वा सीतां प्रणम्य ताम् ।समुद्रपारमागम्य दृष्टा सीतेति चाब्रवीत्

dagdhvā laṅkāṃ rākṣasāṃś ca dṛṣṭvā sītāṃ praṇamya tām / samudrapāramāgamya dṛṣṭā sīteti cābravīt

हिन्दी अर्थ

प्रकार भी हो सके, ऐसा उपाय मैं कर रहा हूँ।' यह सुननेके बाद श्रीरामचन्द्रजीने माल्यवान् पर्वतके शिखरपर वर्षाके चार महीने व्यतीत किये और सुग्रीव किष्किन्धामें रहने लगे। चौमासेके बाद

English

Having burned Lanka and the Rakshasas, seen Sita and bowed to her, he came across the sea and said, "Sita has been seen."

अध्याय ९

श्लोक 22

अङ्गदादीनङ्गदाद्यैः पीत्वा मधुवने मधु ।जित्वा दधिमुखादींश् च दृष्ट्वा रामञ्च ते ऽब्रुवन्

aṅgadādīnaṅgadādyaiḥ pītvā madhuvane madhu / jitvā dadhimukhādīṃś ca dṛṣṭvā rāmañca te 'bruvan

हिन्दी अर्थ

भी जब सुग्रीव दिखायी नहीं दिये, तब श्रीरामचन्द्रजीको आज्ञासे लक्ष्मणने किष्किन्धामें जाकर कहा-- सुग्रीव! तुम श्रीरामचन्द्रजीके पास चलो। अपनी प्रतिज्ञापप अटल रहो, नहीं तो

English

Angada and the others, drinking honey in Madhuvana and defeating Dadhimukha and others, saw Rama and said to him:

अध्याय ९

श्लोक 23

दृष्टा सीतेति रामो ऽपि हृष्टः पप्रच्छ मारुतिम् ।कथं दृष्ट्वा त्वया सीता किमुवाच च माम्प्रति

dṛṣṭā sīteti rāmo 'pi hṛṣṭaḥ papraccha mārutim / kathaṃ dṛṣṭvā tvayā sītā kimuvāca ca māmprati

हिन्दी अर्थ

वाली मरकर जिस मार्गसे गया है, वह मार्ग अभी बंद नहीं हुआ है। अतएव वालीके पथका अनुसरण न करो।' सुग्रीवने कहा--' सुमित्रानन्दन!

English

"Sita has been seen." Rama too, delighted, asked Maruti: "How did you see Sita, and what did she say to me?

अध्याय ९

श्लोक 24

सीताकथामृतेनैव सिञ्च मां कामवह्निगम् ।हनूमानब्रवीद्रामं लङ्घयित्वाब्धिमागतः

sītākathāmṛtenaiva siñca māṃ kāmavahnigam / hanūmānabravīdrāmaṃ laṅghayitvābdhimāgataḥ

हिन्दी अर्थ

हुए समयका भान न रहा। अतः मेरे अपराधको क्षमा कीजिये '

English

Sprinkle me with the nectar of the tale of Sita, I who am gone into the fire of longing." Hanuman said to Rama, having leapt across the ocean:

अध्याय ९

श्लोक 25

सीतां दृष्ट्वा पुरीं दग्ध्वा सीतामणिं गृहाण वै ।हत्वा त्वं रावणं सीतां प्राप्स्यसे राम मा शुच

sītāṃ dṛṣṭvā purīṃ dagdhvā sītāmaṇiṃ gṛhāṇa vai / hatvā tvaṃ rāvaṇaṃ sītāṃ prāpsyase rāma mā śuca

हिन्दी अर्थ

ऐसा कहकर वानरराज सुग्रीव श्रीरामचन्द्रजीके पास गये और उन्हें नमस्कार करके बोले ' भगवन्! मैंने सब वानरोंको बुला लिया है। अब आपको इच्छाके अनुसार सीताजीकी खोज करनेके

English

"Having seen Sita and burned the city, take the jewel of Sita. Having slain Ravana you will obtain Sita, Rama; do not grieve."

अध्याय ९

श्लोक 26

गृहीत्वा तं मणिं रामो रुरोद विरहातुरः ।मणिं दृष्ट्वा जानकी मे दृष्टा सीता नयस्व माम्

gṛhītvā taṃ maṇiṃ rāmo ruroda virahāturaḥ / maṇiṃ dṛṣṭvā jānakī me dṛṣṭā sītā nayasva mām

हिन्दी अर्थ

लिये उन्हें भेजूँगा। वे पूर्वादि दिशाओंमें जाकर एक महीनेतक सीताजीकी खोज करें। जो एक महीनेके बाद लौटेगा, उसे मैं मार डालूँगा।' यह सुनकर बहुत-से वानर पूर्व, पश्चिम और उत्तर

English

Taking that jewel, Rama wept, afflicted with separation: "Seeing the jewel, Janaki is seen by me; take me to Sita.

अध्याय ९

श्लोक 27

तया विना न जीवामि सुग्रीवाद्यैः प्रबोधितः ।समुद्रतीरं गतवान् तत्र रामं विभीषणः

tayā vinā na jīvāmi sugrīvādyaiḥ prabodhitaḥ / samudratīraṃ gatavān tatra rāmaṃ vibhīṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

दिशाओंके मार्गपर चल पड़े तथा वहाँ जनककुमारी सीताको न पाकर नियत समयके भीतर श्रीराम और सुग्रीवके पास लौट आये। हनुमानजी श्रीरामचन्द्रजीकी दी हुई अँगूठी लेकर अन्य

English

Without her I cannot live." Comforted by Sugriva and others, he went to the sea shore; there Vibhishana came to Rama,

अध्याय ९

श्लोक 28

गतस्तिरस्कृतो भ्रात्रा रावणेन दुरात्मना ।रामाय देहि सीतां त्व मित्युक्तेनासहायवान्

gatastiraskṛto bhrātrā rāvaṇena durātmanā / rāmāya dehi sītāṃ tva mityuktenāsahāyavān

हिन्दी अर्थ

वानरोंके साथ दक्षिण दिशामें जानकोजीको खोज कर रहे थे। वे लोग सुप्रभाको गुफाके निकट विन्ध्यपर्वतपर ही एक माससे अधिक कालतक ढूँढ़ते फिरे; किंतु उन्हें सीताजीका दर्शन नहीं

English

driven off by his brother, the evil-minded Ravana, who was told "Give Sita to Rama" — helpless.

अध्याय ९

श्लोक 29

रामो विभीषणं मित्रं लङ्कैश्वर्ये ऽभ्यषेचयत् ।समुद्रं प्रार्थयन्मार्गं यदा नायात्तदा शरैः

rāmo vibhīṣaṇaṃ mitraṃ laṅkaiśvarye 'bhyaṣecayat / samudraṃ prārthayanmārgaṃ yadā nāyāttadā śaraiḥ

हिन्दी अर्थ

हुआ। अन्तमें निराश होकर आपसमें कहने लगे

English

Rama anointed his friend Vibhishana in the lordship of Lanka. When the ocean did not give a way though asked, then with arrows

अध्याय ९

श्लोक 30

भेदयामास रामञ्च उवाचाब्धिः समागतः ।नलेन सेतुं बध्वाब्धौ लङ्कां व्रज गभीरकः

bhedayāmāsa rāmañca uvācābdhiḥ samāgataḥ / nalena setuṃ badhvābdhau laṅkāṃ vraja gabhīrakaḥ

हिन्दी अर्थ

१४ अग्निपुराण» “हमलोगोंको व्यर्थ ही प्राण देने पड़ेंगे। धन्य है उसे बचाया। अतः वह तो सकुशल बच गया; वह जटायु, जिसने सीताके लिये रावणके द्वारा मारा किंतु मेरी पाँखें जल गयीं, इसलिये मैं यहीं गिर जाकर युद्धमें प्राण त्याग दिया था'॥ ८--१३॥ पडा। आज श्रीरामचन्द्रजीकी वार्ता सुननेसे फिर

English

he pierced it; the ocean came and said to Rama: "Bridging me with Nala, go to Lanka; I am deep.

अध्याय ९

श्लोक 31

अहं त्वया कृतः पूर्वं रामो ऽपि नलसेतुना ।कृतेन तरुशैलाद्यैर् गतः पारं महोदधेः वानरैः स सुवेलस्थः सह लङ्कां ददर्श वै

ahaṃ tvayā kṛtaḥ pūrvaṃ rāmo 'pi nalasetunā / kṛtena taruśailādyair gataḥ pāraṃ mahodadheḥ vānaraiḥ sa suvelasthaḥ saha laṅkāṃ dadarśa vai

हिन्दी अर्थ

उनकी ये बातें सम्पाति नामक गृध्रके कानोंमें मेरे पंख निकल आये। अब मैं जानकीको देखता पड़ीं। वह वानरोंके (प्राणत्यागकी चर्चासे उनके) हूँ; वे लड्ढामें अशोक-वाटिकाके भीतर हैं। खानेको ताकमें लगा था। किंतु जटायुकी चर्चा लवणसमुद्रके द्वीपमें त्रिकूट पर्वतपर लङ्का बसी सुनकर रुक गया और बोला--'वानरो! जटायु हुई है। यहाँसे वहाँतकका समुद्र सौ योजन

English

I was made by you before." Rama too, by the bridge of Nala made with trees and rocks, crossed the great ocean with the monkeys; standing on Suvela he saw Lanka.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 9
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.