Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
183
अध्याय 183 / 317

Book 1 - Adhyaya 184

37 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ37 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १८३

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे त्र्यशीत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १८४ हरिरुवाच ।रजनीकदलीक्षारलेपः सिध्मविनाशनः ।कुष्ठस्य भागमेकन्तु पथ्याभागद्वयं तथा ।उष्णोदकेन संपीय कटिशूलविनाशनम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe tryaśītyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 184 hariruvāca / rajanīkadalīkṣāralepaḥ sidhmavināśanaḥ / kuṣṭhasya bhāgamekantu pathyābhāgadvayaṃ tathā / uṣṇodakena saṃpīya kaṭiśūlavināśanam

हिन्दी अर्थ

जीराका वर्ग जठराग्निका उद्दीपक और पाचक होता है। यह वर्ग स्वेदकारक, वातवर्धक, कामोद्दीपक, विदाहकारक और अनुलोमी है । इस वर्गमें संनिहित रहनेवाले अम्ल-पदार्थका अत्यधिक सेवन करनेसे

English

A decoction of Marica, imgavera, Rutaja and Tvaca when drunk removes Graba (diarrhoea) O Siva, with the crescent moon for crest.

अध्याय १८३

श्लोक 2

अभया नवनीतञ्च शर्करापिप्पलीयुतम् ।पानादर्शोहरं स्याच्च नात्र कार्या विचारणा

abhayā navanītañca śarkarāpippalīyutam / pānādarśoharaṃ syācca nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

दाँत सिहरने लगते हैं, शरीरमें शिथिलता आ जाती है तथा कण्ठ, मुख और हृदयमें दाह होता है।

English

O Rudra, Equal quantity of Hantaki and jaggery taken with honey is a good laxative, there is no doubt about it.

अध्याय १८३

श्लोक 3

आटरूषकपत्रेण घृतं मृद्वग्निना पचेत् ।चूर्णं कृत्वा तु लेपो ऽयं अर्शरोगहरः परः

āṭarūṣakapatreṇa ghṛtaṃ mṛdvagninā pacet / cūrṇaṃ kṛtvā tu lepo 'yaṃ arśarogaharaḥ paraḥ

हिन्दी अर्थ

लवण हैं। लवणकी अधिकतासे यह द्रव्य-वर्ग लावण कहलाता है। यह शरीर-शोधक, पाचक, स्वेदकारक, हाथ-पैरमें बेवाई तथा खुजली आदिका विकारोत्पादक है । इनमेंसे एक नमकका सेवन भी

English

Triphala, Citraka, Citra* and Kafukarohii constitute a good purgative and a remedy for Grustambha (paral)'sis of the thighs).

अध्याय १८३

श्लोक 4

गुग्गुलुत्रिफलायुक्तं पीत्वा नश्येद्भगन्दरम् ।अजाजीशृङ्गवेरञ्च दथा मण्डं विपाचयेत्

guggulutriphalāyuktaṃ pītvā naśyedbhagandaram / ajājīśṛṅgaverañca dathā maṇḍaṃ vipācayet

हिन्दी अर्थ

मल-मूत्रादिक मार्गोमें अवरोध तथा अस्थि- मज्जादिकी शक्तियोंको कोमल कर देता है। लवणजन्य रस शरीरमें खुजलाहट, कोष्ठकोंमें शोथ तथा विवर्णता-जनक है। उसके दुष्प्रभावसे रक्तवातज,

English

A decoction of Hantaki, Srhgavera, Devadaru and Candana cooked with goat's milk and root of Apamarga or Jayanti remove Orustambha in seven days.

अध्याय १८३

श्लोक 5

लवणेन तु संयुक्तं मूत्रकृच्छ्रविनाशनम् ।यवक्षारं शर्करा च मूत्रकृच्छ्रविनाशकृत्

lavaṇena tu saṃyuktaṃ mūtrakṛcchravināśanam / yavakṣāraṃ śarkarā ca mūtrakṛcchravināśakṛt

हिन्दी अर्थ

पित्तरक्तज, कामोद्दीपन और इन्द्रियजनित पीड़ाके उपद्रवकी उत्पत्ति भी होती है।

English

*Pills made of a compound of Ananti, Srngavera (finely powdered) and equal quantities of Guggula and jaggery

अध्याय १८३

श्लोक 6

चिताग्निः खञ्जरीटस्य विष्ठा फेनो हयस्य च ।सौभाञ्जनं वासनेत्रं नर एतैस्तु धूपितः ।अदृश्यस्त्रिदशैः सर्वैः किं पुनर्मानवैः शिव

citāgniḥ khañjarīṭasya viṣṭhā pheno hayasya ca / saubhāñjanaṃ vāsanetraṃ nara etaistu dhūpitaḥ / adṛśyastridaśaiḥ sarvaiḥ kiṃ punarmānavaiḥ śiva

हिन्दी अर्थ

व्योष (सोंठ, पिप्पली, काली मिर्च), सहिजन, मूली, देवदारु, कुष्ठ (कूट), लहसुन, बकुची,

English

Cull the Sankhapusp! plant with roots and leaves when Puya star is in conjunction with moon and cook it in goat's milk. It is a good remedy for hysteric fits.

अध्याय १८३

श्लोक 7

तिलतैलं यवान्दग्ध्वा मषीं कृत्वा तु लेपयेत् ।तेनैव सह तैलेन अग्निदग्धः सुखी भवेत्

tilatailaṃ yavāndagdhvā maṣīṃ kṛtvā tu lepayet / tenaiva saha tailena agnidagdhaḥ sukhī bhavet

हिन्दी अर्थ

नागरमोथा, गुग्गुल, लांगुली आदि औषधियोंका

English

A decoction of Asvagandha and Abhaya in equal quantities is a sure remedy for Raktapitta (Haemorrhage).

अध्याय १८३

श्लोक 8

लज्जालोः शरपुङ्खाया लेपः साज्यो ऽग्निनाशनः ।ॐ नमो भगवते ठ ठ छिन्धि छिन्धि ज्वलनं प्रज्वलितं नाशय नाशय हुं फट्

lajjāloḥ śarapuṅkhāyā lepaḥ sājyo 'gnināśanaḥ / oṃ namo bhagavate ṭha ṭha chindhi chindhi jvalanaṃ prajvalitaṃ nāśaya nāśaya huṃ phaṭ

हिन्दी अर्थ

खुजली, कफ, स्थूलता, आलस्य तथा कृमिदोषका विनाशक एवं शुक्र और मेदका विरोधी है। इस वर्गकी एक भी औषधिका अधिक सेवन करनेसे वह भ्रम एवं विदाह उत्पन्न करता है ।

English

Take a mouthful of powdered Kuftha and HaritakI and wash it down the throat with cold water. All sorts of vomiting vanish.

अध्याय १८३

श्लोक 9

करे बद्धं तु निर्गुण्ड्या मूलं ज्वरहरं द्रुतम् ।मूलञ्च श्वेतगुञ्जायाः कृत्वा तत्सप्तखण्डकम्

kare baddhaṃ tu nirguṇḍyā mūlaṃ jvaraharaṃ drutam / mūlañca śvetaguñjāyāḥ kṛtvā tatsaptakhaṇḍakam

हिन्दी अर्थ

कृतमाल (केवड़ा--सोमालिका), करीर (वंशांकुर),

English

Take the flower and recite the above mantra eight hundred times and hand it over to the patient and touch his nail. O Rudra, the Caturthaka and other types of fever calm down immediately.

अध्याय १८३

श्लोक 10

हस्ते बध्वा नाशयेच्च अर्शांस्येव न संशयः ।विष्णुक्रान्ताजमूत्रेण चौरव्याघ्नादिरक्षणम्

haste badhvā nāśayecca arśāṃsyeva na saṃśayaḥ / viṣṇukrāntājamūtreṇa cauravyāghnādirakṣaṇam

हिन्दी अर्थ

(मूसाकर्णि), त्रिवृत् (निशोत), मण्डूकपणी (मंजीठ), कारवेल्ल (करैला), वार्ताकु (बैगन), करवीर

English

A compound of Jambuphala, Haridra and theslough of a serpent fumigated removes ail fevers and especially the quotidian.

अध्याय १८३

श्लोक 11

ब्रह्मदण्ड्यास्तु मूलानि सर्वकर्माणि कारयेत् ।त्रिफलायास्तु चूर्णं हि साज्यं कुष्ठविनाशनम्

brahmadaṇḍyāstu mūlāni sarvakarmāṇi kārayet / triphalāyāstu cūrṇaṃ hi sājyaṃ kuṣṭhavināśanam

हिन्दी अर्थ

(शंखपुष्पी), कर्कोट (खेखसी), जयन्तिका

English

Oil should be cooked with Karavira, Bhrngapaira, Lavana, Kustha and Karkata in four times cow's urine. This removes itches, Vicareika and Kustha. By anointing this all ulcers heal.

अध्याय १८३

श्लोक 12

आज्यं पुनर्नवाबिल्वैः पिप्पलीभि साधितम् ।हरेद्धक्कां श्वासकासौ पीतं स्त्रीणाञ्च गर्भकृत्

ājyaṃ punarnavābilvaiḥ pippalībhi sādhitam / hareddhakkāṃ śvāsakāsau pītaṃ strīṇāñca garbhakṛt

हिन्दी अर्थ

नामक ये सभी औषधियाँ तिक्त रसवाली हैं। इनका रस छेदक, रोचक तथा जठराग्निदीपक है। यह शरीरका अन्तर एवं बाह्य-शोधन करती है। इस रसके सेवनसे ज्चर, तृष्णा, मूर्च्छा तथा कण्ठके

English

Pippali and honey or sweet diet or the bulbous root Surana cure enlarged spleen.

अध्याय १८३

श्लोक 13

भक्षयेद्वा नरीबीजं पयसाज्येन पाचितम् ।घृतशर्करया युक्तं शुक्रः स्यादक्षयस्ततः

bhakṣayedvā narībījaṃ payasājyena pācitam / ghṛtaśarkarayā yuktaṃ śukraḥ syādakṣayastataḥ

हिन्दी अर्थ

रोग विनष्ट हो जाते हैं। इस औषधिवर्गमेंसे किसी एक औषधिका अधिक सेवन करनेपर प्राणीमें विष्ठा, मूत्र, स्वेद तथा शरीर-शुष्कताके विकार जन्म लेते हैं। यथोचित सेवन न करनेसे यह रस

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 14

विडङ्गं मधुकं पाठां मांसीं सर्जरसं तथा ।रहिद्रां त्रिफलाञ्चैव मपामार्गं मनः शिलाम्

viḍaṅgaṃ madhukaṃ pāṭhāṃ māṃsīṃ sarjarasaṃ tathā / rahidrāṃ triphalāñcaiva mapāmārgaṃ manaḥ śilām

हिन्दी अर्थ

व्रण आदिके भी उपद्रवोंका कारण बन जाता है।

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 15

उदुम्बरं धातकीञ्च तिलतैलेन पषेयेत् ।योनिं लिङ्गं च म्रक्षेत स्त्रीपुसोः स्यात्प्रियं मिथः

udumbaraṃ dhātakīñca tilatailena paṣeyet / yoniṃ liṅgaṃ ca mrakṣeta strīpusoḥ syātpriyaṃ mithaḥ

हिन्दी अर्थ

त्रिफला, सल्लकी (चीड), जामुन, आमड़ा,

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 16

नमस्ते ईशवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा इति ।योनिलङ्गस्य तैलेन शङ्कर म्लक्षणात्ततः

namaste īśavaradāya ākarṣiṇi vikarṣiṇi mugdhe svāhā iti / yonilaṅgasya tailena śaṅkara mlakṣaṇāttataḥ

हिन्दी अर्थ

पालङ्की (पालकी), मुद्ग (मूँग) और चिल्लक (बथुआ)-का रस कषाय, ग्राही, रोपी, स्तम्भन, स्वेदन तथा शरीर-शोषक होता है। इनमेंसे किसी एकका अत्यधिक सेवन करनेपर वह हृदयमें

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 17

पुनर्नवामृता दूर्वा कनकञ्चैन्द्रवारुणी ।बीजे नैषां जातिकाया रसेन रसमर्दनम्

punarnavāmṛtā dūrvā kanakañcaindravāruṇī / bīje naiṣāṃ jātikāyā rasena rasamardanam

हिन्दी अर्थ

रोगोंका कारण भी हो जाता है।

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 18

मूषाय मध्यगं कृत्वा रसं मारणमीरितम् ।मध्वाज्यसहितं दुग्धं वलीपलितनाशनम्

mūṣāya madhyagaṃ kṛtvā rasaṃ māraṇamīritam / madhvājyasahitaṃ dugdhaṃ valīpalitanāśanam

हिन्दी अर्थ

मधुर, अम्ल और तिक्त आदि द्रव्योंका वर्ग तथा उनका औषधीय उपयोग

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 19

मध्वाज्यं गुडताम्रञ्च कारवेल्लरसस्तथा ।दहनाच्च भवेद्रौप्यं सुवर्णकरणं शृणु

madhvājyaṃ guḍatāmrañca kāravellarasastathā / dahanācca bhavedraupyaṃ suvarṇakaraṇaṃ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

हल्दी, कुष्ठ, सेधा नमक, मेषशृंगि (मेढासिंगी), बला, अतिबला, कच्छुरा (शूकशिम्बी), सल्लकी

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 20

पीतं धरत्तूपुष्पञ्च सीसकञ्च पलं मतम् ।लाङ्गलिकायाः शाखा च स्वर्णञ्च दहनाद्भवेत्

pītaṃ dharattūpuṣpañca sīsakañca palaṃ matam / lāṅgalikāyāḥ śākhā ca svarṇañca dahanādbhavet

हिन्दी अर्थ

(गनियारी), ब्रह्मदण्डी, श्वदंष्टा (गोखरू), एरण्ड, यव (जौ), कोल (बेर) और कुलत्थ (कुलथी) आदि विशेष औषधियोंका पृथक्-पृथक् रस एवं दशमूलका क्वाथ पान करनेवाला मनुष्य अपने

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 21

धत्तूरबीजतैलेन दीपप्रज्वलनाद्धर ।समाधावुपविष्टन्तु गगनस्थो न पश्यति

dhattūrabījatailena dīpaprajvalanāddhara / samādhāvupaviṣṭantu gaganastho na paśyati

हिन्दी अर्थ

शरीरमें उत्पन्न होनेवाले वातज एवं पित्तज विकारोंको विनष्ट करनेमें सफल रहता है।

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 22

वृषस्य मृन्मयस्यैव युक्तो भेको निगृह्यते ।शङ्करावयवैर्युक्तो धूपं घ्रात्वा च गर्जति ।विस्मयं कुरुते चैव वृषवन्नात्र संशयः

vṛṣasya mṛnmayasyaiva yukto bheko nigṛhyate / śaṅkarāvayavairyukto dhūpaṃ ghrātvā ca garjati / vismayaṃ kurute caiva vṛṣavannātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

(खस), चन्दन, दूर्वा, वट, पिप्पली, बेर, सल्लको, केला, नीलकमल, लालकमल, गूलर, पटोल (परवल), हल्दी, गुड़ तथा कुछ-इन औषधियोंका वर्ग कफ-विनाशक है।

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 23

रात्रौ च सार्षपं तैलं कीटं खद्यो तनामकम् ।ताभ्यां दीपः प्रज्वलितो वाग्मिज्वालकलापवत्

rātrau ca sārṣapaṃ tailaṃ kīṭaṃ khadyo tanāmakam / tābhyāṃ dīpaḥ prajvalito vāgmijvālakalāpavat

हिन्दी अर्थ

(सोंठ, पिप्पली, काली मिर्च), आरग्वध (अमलतास), लाङ्गली (कलियारी) और घृत-तेलादिसे सिद्ध होनेवाले अन्य स्नेहपाकोंमें प्रशस्त माना गया है ।

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 24

चूर्णं छुच्छुन्दरीधं दग्ध्वा रुद्र प्रलेपयेत् ।तप्यते तक्षणाद्दग्धो यदि सम्यक्प्रलेपयेत् ।चन्दनेन भवेन्मोक्षः पानाल्लेपात्सुखी भवेत्

cūrṇaṃ chucchundarīdhaṃ dagdhvā rudra pralepayet / tapyate takṣaṇāddagdho yadi samyakpralepayet / candanena bhavenmokṣaḥ pānāllepātsukhī bhavet

हिन्दी अर्थ

जनोंके लिये घृत लाभप्रद है। पैत्तिक विकार होनेपर मात्र घृत और वात-विकार होनेपर उसको सेंधादि नमकके साथ सेवन करना चाहिए। कफकी अत्यधिक विकृति होनेपर रोगीको पिप्पली, सोंठ,

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 25

कुञ्जरस्य मदाक्तस्य स्वयं नेत्रे शिववाञ्जयेत् ।युद्धे विजयते सो ऽपि महाशूरश्च जायते

kuñjarasya madāktasya svayaṃ netre śivavāñjayet / yuddhe vijayate so 'pi mahāśūraśca jāyate

हिन्दी अर्थ

काली मिर्च और यवक्षार मिलाकर दिया गया घृत श्रेयस्कर होता है। यह घृत ग्रन्थिदोष, नाड़ी- विकार, कृमि, श्लेष्म, मेदा तथा वात-रोगसे युक्त रोगियोंको भी देना चाहिए।

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 26

दन्तं डुण्डुभसर्पस्य मुखे संगृह्य वै क्षिपेत् ।तिष्ठते च जलान्तस्तु निर्विकल्पं स्थले यथा

dantaṃ ḍuṇḍubhasarpasya mukhe saṃgṛhya vai kṣipet / tiṣṭhate ca jalāntastu nirvikalpaṃ sthale yathā

हिन्दी अर्थ

तैल-पदार्थोंका सेवन शरीरको हल्का और कठोर बनानेके लिये करना चाहिए। यह कठोर कोष्ठकोंवाले प्राणियोंके लिये लाभकारी होता है तथा वायु, धूप, जल, भार, मैथुन और व्यायामके

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 27

कुम्भीरनेत्रदंष्ट्राश्च अस्थीनि रुधिरं तथा ।वसातैलसमायुक्तमेकत्र तन्नियोजयेत् ।आत्मानं म्लक्षयेत्तेन जले तिष्ठेद्दिनत्रयम्

kumbhīranetradaṃṣṭrāśca asthīni rudhiraṃ tathā / vasātailasamāyuktamekatra tanniyojayet / ātmānaṃ mlakṣayettena jale tiṣṭheddinatrayam

हिन्दी अर्थ

कारण क्षीण हुई धातुऑंसे युक्त जनोंके लिये उचित है। शरीरकी रूक्षता, कष्ट, वृद्धावस्था,

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 28

कुम्भीरकस्य नेत्राणि हृदयं कच्छपस्य च ।मूषिकस्य वसास्थीनि शिशुमारवसा तथा ।एतान्येकत्र संलेपाज्जले तिष्ठेद्यथा गृहे

kumbhīrakasya netrāṇi hṛdayaṃ kacchapasya ca / mūṣikasya vasāsthīni śiśumāravasā tathā / etānyekatra saṃlepājjale tiṣṭhedyathā gṛhe

हिन्दी अर्थ

जठराग्निदीपन तथा वातदोषसे घिरे हुए प्राणियोंको स्नेहयुक्त औषधि एवं क्वाथोका प्रयोग करना चाहिए । इसके बाद जब प्राणीके सिरमें रोग हो गया

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 29

लोहचूर्णं तक्रपीतं पाण्डुरोगहरं भवेत् ।तण्डुलीय कगोक्षूरमूलं पीतं पयोन्वितम्

lohacūrṇaṃ takrapītaṃ pāṇḍurogaharaṃ bhavet / taṇḍulīya kagokṣūramūlaṃ pītaṃ payonvitam

हिन्दी अर्थ

हो तो चिकित्सा-शास्त्रके नियमानुसार सिरकी अपेक्षित शिराओंके समूहको गर्म करके प्राणीको

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 30

कमलादिहरंपितं मुखरोगहरं तथा ।जातीमूलं तक्रपीतं कोलमूलं त्वजीर्णनुत्

kamalādiharaṃpitaṃ mukharogaharaṃ tathā / jātīmūlaṃ takrapītaṃ kolamūlaṃ tvajīrṇanut

हिन्दी अर्थ

धीरे-धीरे सिरका मर्दन करना चाहिए। स्नेह,

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 31

सतक्रं कुशमलं वा मर्कटी मूलमेव वा ।काञ्जिकेन च वाकुच्या मूलं वै दन्तरोगनुत्

satakraṃ kuśamalaṃ vā markaṭī mūlameva vā / kāñjikena ca vākucyā mūlaṃ vai dantaroganut

हिन्दी अर्थ

क्वाथ और वटिका आदिके रूपमें प्रयुक्त

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 32

तथेन्द्रवारुणीमूलं वारिपीतं विषादिहृत् ।सुरभिकामूलपा नाद्वा तन्नाशो भवेच्छिव

tathendravāruṇīmūlaṃ vāripītaṃ viṣādihṛt / surabhikāmūlapā nādvā tannāśo bhavecchiva

हिन्दी अर्थ

औषधियोंकी उत्तम, मध्यम तथा अधम--ये तीन

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 33

शिरोरोगहरं लेपाद्गुञ्जाचूर्णं सकाञ्जिकम् ।बला चातिबला यष्टी शर्करा मधुसंयुता

śirorogaharaṃ lepādguñjācūrṇaṃ sakāñjikam / balā cātibalā yaṣṭī śarkarā madhusaṃyutā

हिन्दी अर्थ

मात्राएँ मानी गयी हैं, जिनमें उत्तम मात्रा एक पल

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 34

वन्ध्यागर्भकरी पीता नात्र कार्या विचारणा ।श्वेतापराजितामूलं पिप्पलीशुण्ठिकायुतम्

vandhyāgarbhakarī pītā nātra kāryā vicāraṇā / śvetāparājitāmūlaṃ pippalīśuṇṭhikāyutam

हिन्दी अर्थ

अर्थात् आठ तोला (९६ ग्राम), मध्यम मात्रा तीन

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 35

परिपिष्टं शिरोलेपाच्छिरः शूलविनाशनम् ।निर्गुण्डिकाशिखां पीत्वा गण्डमालां विनाशयेत्

paripiṣṭaṃ śirolepācchiraḥ śūlavināśanam / nirguṇḍikāśikhāṃ pītvā gaṇḍamālāṃ vināśayet

हिन्दी अर्थ

अक्ष अर्थात् छः तोला (७२ ग्राम) और अधम

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 36

केतकीपत्रजं क्षारं गुडेन सह भक्षयेत् ।तक्रेण शरपुङ्खां वा पीत्वा प्लीहां विनाशयेत्

ketakīpatrajaṃ kṣāraṃ guḍena saha bhakṣayet / takreṇa śarapuṅkhāṃ vā pītvā plīhāṃ vināśayet

हिन्दी अर्थ

मात्रा अर्ध पल अर्थात् चार तोला (४८ ग्राम) होती

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

अध्याय १८३

श्लोक 37

मातुलङ्गस्य निर्यासं गुडाज्येन समन्वितम् ।वातपित्तजशूलानि हन्ति वै पानयोगतः ।शुण्ठी सौवर्चलं हिङ्गु पीतं हृदयरोगनुत्

mātulaṅgasya niryāsaṃ guḍājyena samanvitam / vātapittajaśūlāni hanti vai pānayogataḥ / śuṇṭhī sauvarcalaṃ hiṅgu pītaṃ hṛdayaroganut

हिन्दी अर्थ

है। घृतपाक-सेवनमें गुनगुना तथा तैलपाक-सेवनमें

English

Pippali and Haridra pasted with cow's urine must be inserted into the rectum. It removes piles.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 183
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.