Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
312
अध्याय 312 / 317

Book 3 - Adhyaya 24

126 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ126 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३१२

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे तृतीयांशे ब्रह्मकाण्डे वेङ्कटेशगिरियात्राक्रमनिरूपणं नाम त्रयोविंशोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २४ जैगीषव्य उवाच ।कन्ये शृणु त्वं वेङ्कटाख्याचलस्य स्मेराननां पुण्यमांरोहणे ऽस्य ।श्रीगीतायाः पठनं चैव कुर्वन्नारोहणं कुरुते सर्वलोकः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe veṅkaṭeśagiriyātrākramanirūpaṇaṃ nāma trayoviṃśodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 24 jaigīṣavya uvāca / kanye śṛṇu tvaṃ veṅkaṭākhyācalasya smerānanāṃ puṇyamāṃrohaṇe 'sya / śrīgītāyāḥ paṭhanaṃ caiva kurvannārohaṇaṃ kurute sarvalokaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O girl, Attend to the merit one obtains in ascending the mountain Venkata.

अध्याय ३१२

श्लोक 2

पदेपदे श्रीनिवासश्च देवस्त्वलं ह्यलं प्रीयते भक्तवर्गः ।तं प्रीणयन्मोक्षमायान्ति सर्वे हरौ तुष्टे किमलभ्यं च कन्ये

padepade śrīnivāsaśca devastvalaṃ hyalaṃ prīyate bhaktavargaḥ / taṃ prīṇayanmokṣamāyānti sarve harau tuṣṭe kimalabhyaṃ ca kanye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In each and every step of the mountain the people recite Bhagavadgita remembering lord Srinivasa. They are transported to the highest region of delight. When the lord is pleased, they attain liberation. O girl, there is nothing inaccessible to a person with whom lord Hari is so pleased.

अध्याय ३१२

श्लोक 3

सोपानदेशे यः पुराणं शृणोति तदा कृता सर्वतीर्थादियात्रा ।तदा दिवा प्रस्तुवन्तीह मार्गे सदा हरिं श्रीनिवासं गुरुं च

sopānadeśe yaḥ purāṇaṃ śṛṇoti tadā kṛtā sarvatīrthādiyātrā / tadā divā prastuvantīha mārge sadā hariṃ śrīnivāsaṃ guruṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He who hears this Parana while ascending the mountain attains the merit of visiting holy places of pilgrimage. Therefore while ascending the steps the devotees should praise Hari Srinivasa and their preceptor.

अध्याय ३१२

श्लोक 4

सोपानानां महिमानं च श्रुत्वा शालग्रामं स्थापयित्वा च तत्र ।नमस्कृत्वा पुनरेवापि सा तु सोपानानि त्वारुरोहाथ साध्वी

sopānānāṃ mahimānaṃ ca śrutvā śālagrāmaṃ sthāpayitvā ca tatra / namaskṛtvā punarevāpi sā tu sopānāni tvārurohātha sādhvī

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

She heard the glory of ascending the steps, set up and worshipped the holy Salagrama thereon and started ascending.

अध्याय ३१२

श्लोक 5

सोपानानां वीन्द्र चारोहणेन त्ववैष्णवानां हरितोषो न चैव ।तेनैव तेषां साधनं भूय एव तमस्यन्धे पातयितुं खगेन्द्र

sopānānāṃ vīndra cārohaṇena tvavaiṣṇavānāṃ haritoṣo na caiva / tenaiva teṣāṃ sādhanaṃ bhūya eva tamasyandhe pātayituṃ khagendra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of birds, while ascending the steps the non- Vaisnava devotees feel no pleasure. O lord of birds, this very fact is enough to put them into deep dark regions.

अध्याय ३१२

श्लोक 6

स्थलेस्थले एवमेवापि कार्यं जैगीषव्यं पुनरेवाह देवी ।कन्योवाच ।जैगीषव्यः श्रीनिवासो हरिस्तु ब्रह्मादीनां दृश्यते श्रीनिवासः

sthalesthale evamevāpi kāryaṃ jaigīṣavyaṃ punarevāha devī / kanyovāca / jaigīṣavyaḥ śrīnivāso haristu brahmādīnāṃ dṛśyate śrīnivāsaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

At every step of journey, one should remember Hari. The maiden said to Jaigisavya again.

अध्याय ३१२

श्लोक 7

जैगीषव्य कृपया त्वं वदस्व जैगीषव्यो ह्येवमुक्तो हरिं तु ।उवाच कन्यां सोमपुत्रीं सतीं च ब्रह्मादीनां दृश्यते श्रीनिवासः

jaigīṣavya kṛpayā tvaṃ vadasva jaigīṣavyo hyevamukto hariṃ tu / uvāca kanyāṃ somaputrīṃ satīṃ ca brahmādīnāṃ dṛśyate śrīnivāsaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O Jaigisavya, please, tell me how Srinivasa, the lord of Laksmi appears to Brahma and others.

अध्याय ३१२

श्लोक 8

अनन्तरूपोधिककान्तकान्तिमान्रूद्रादीनां दृश्यते वेङ्कटेशः ।ससूर्यलक्षाधिककान्तकान्तितो रुद्रादीनां दृश्यते श्रीनिवासः

anantarūpodhikakāntakāntimānrūdrādīnāṃ dṛśyate veṅkaṭeśaḥ / sasūryalakṣādhikakāntakāntito rudrādīnāṃ dṛśyate śrīnivāsaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

People do not realize the true form of lord Hari. They are swayed by tamas and rajas.

अध्याय ३१२

श्लोक 9

सहस्रसूर्याधिककान्तिकान्तः सविद्युत्त्वान्मानुषाणां रमेशः ।ऋष्यादीनां दृश्यते चन्द्रवच्च सन्मानुषाणामपरोक्षो हरिस्तु

sahasrasūryādhikakāntikāntaḥ savidyuttvānmānuṣāṇāṃ rameśaḥ / ṛṣyādīnāṃ dṛśyate candravacca sanmānuṣāṇāmaparokṣo haristu

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Those characterized by Sattva are seldom found in the Kali age. Those who appear to be devotees of Visnu are in fact not devotees at all. Rather, they arc busy in filling up their belly and meeting their sexual desire; for they undertake journey with that end in view.

अध्याय ३१२

श्लोक 10

नक्षत्रवद्दृश्यते श्रीनिवासः सदा ऋषीणामपरोक्षो हरिस्तु ।स सूर्यवद्दृश्यते श्रीनिवासः संसारिणां वेङ्कटेशः खगेन्द्र

nakṣatravaddṛśyate śrīnivāsaḥ sadā ṛṣīṇāmaparokṣo haristu / sa sūryavaddṛśyate śrīnivāsaḥ saṃsāriṇāṃ veṅkaṭeśaḥ khagendra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of birds, I shall tell you the nature of a true devotee. A true devotee is one who is devoid of hatred, is full of affection and possesses keen insight and devotion. I shall now tell you the forms of hate.

अध्याय ३१२

श्लोक 11

संदोहवद्दृश्यते वै प्रकाशो मिथ्यावतां दृश्यते श्रीनिवासः ।पाषाणवन्नैल्यरूपप्रकाशः शिलामात्रे दृष्यते वै कलौ च

saṃdohavaddṛśyate vai prakāśo mithyāvatāṃ dṛśyate śrīnivāsaḥ / pāṣāṇavannailyarūpaprakāśaḥ śilāmātre dṛṣyate vai kalau ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To pay more attention to Brahma, Rudra and others or among men to Brahmins, etc. and to regard Brahma, Rudra, and others as more honourable than Visnu is nothing less than dishonouring him.

अध्याय ३१२

श्लोक 12

नृणां सर्वेषां श्रीनिवासो हरिस्तु कलौ स्वरूपं श्रीनिवासस्य देवी ।न मानुषाः प्रविजानन्ति सर्वे यतः कलौ तामसा राजसास्तु

nṛṇāṃ sarveṣāṃ śrīnivāso haristu kalau svarūpaṃ śrīnivāsasya devī / na mānuṣāḥ pravijānanti sarve yataḥ kalau tāmasā rājasāstu

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O noble one, to regard Vi§nu as a human being possessed of hands, feet, etc., is equal to hating the lord. To distinguish each incarnation of the lord from the other or to think of their death is also tantamount to a hate.

अध्याय ३१२

श्लोक 13

तत्संगिनः सात्त्विकाः केचिदेव ह्यतो भक्ता दुर्लभा वै कलौ च ।ये दृश्यन्ते भक्तवत्ते न भक्ताः शिश्रोदरयोर्भरणे चैव सक्ताः

tatsaṃginaḥ sāttvikāḥ kecideva hyato bhaktā durlabhā vai kalau ca / ye dṛśyante bhaktavatte na bhaktāḥ śiśrodarayorbharaṇe caiva saktāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O sage Jaigisavya, please tell me who are the true devotees. How did they show their devotion. Lord Visnu, 3rmiva who is compassionate to devotees is indeed their protector.

अध्याय ३१२

श्लोक 14

कुर्वन्ति यात्रां च तदर्थमेव भक्तिज्ञानं दुर्लभं वै कलौ च ।भक्ता ये वै न विरक्ताः सदैव तेषां हरेर्दर्शनं दुर्लभं च

kurvanti yātrāṃ ca tadarthameva bhaktijñānaṃ durlabhaṃ vai kalau ca / bhaktā ye vai na viraktāḥ sadaiva teṣāṃ harerdarśanaṃ durlabhaṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus addressed by the lord, Sage Jaigisavya revived his memory and spoke to the maid.

अध्याय ३१२

श्लोक 15

भक्तस्वरूपं तव वक्ष्ये खगेन्द्र यो ज्ञानपूर्णः परमे स्निग्ध एव ।न च द्वेषैर्बन्धुरो भक्तियुक्तस्तव द्वेषाञ्छृणु वक्ष्ये च सम्यक्

bhaktasvarūpaṃ tava vakṣye khagendra yo jñānapūrṇaḥ parame snigdha eva / na ca dveṣairbandhuro bhaktiyuktastava dveṣāñchṛṇu vakṣye ca samyak

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

ParaSara, the devotee of Sriniva had a great devo¬ tion for Vya, the incarnation of Visnu. He praised Vya and obtained the quintessence of knowledge from him. With his soul elevated by devotion he achieved liberation.

अध्याय ३१२

श्लोक 16

जीवाभिदा हरिणाप्राकृतेन स्वतन्त्रेण ह्यस्वतन्त्रस्य नित्यम् ।ज्ञानानन्दैः परिपूर्णे हरौ च गुणैरपूर्णो हरिरित्येव चिन्ता

jīvābhidā hariṇāprākṛtena svatantreṇa hyasvatantrasya nityam / jñānānandaiḥ paripūrṇe harau ca guṇairapūrṇo harirityeva cintā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The sage Narada, the devotee of Srinivasa had a devotion for Hari while he was in his mother's womb. By that devotion he was adopted as a son by Brahma. By the attain¬ ment of knowledge he achieved liberation.

अध्याय ३१२

श्लोक 17

श्रीब्रह्मरुद्रादिदिवौकसां सदा तथा द्विजानां संमानायाश्च चिन्ता ।विष्णोः सकाशाद्ब्रह्मरुद्रादिकानां सदाधिक्यालोचनं द्वेष एव

śrībrahmarudrādidivaukasāṃ sadā tathā dvijānāṃ saṃmānāyāśca cintā / viṣṇoḥ sakāśādbrahmarudrādikānāṃ sadādhikyālocanaṃ dveṣa eva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Brahma, Vayu, Sarasvati are great Yogins. They are the constant devotees of lord Visnu. They are of pure form, not attached to worldly objects.

अध्याय ३१२

श्लोक 18

विष्णोर्भद्रे हस्तपादादिकानां भेदज्ञानं द्वेषमाहुर्महान्तः ।अवताराणा छेदभेदादिकं च तथोच्यते मरणस्यापि चिन्ता

viṣṇorbhadre hastapādādikānāṃ bhedajñānaṃ dveṣamāhurmahāntaḥ / avatārāṇā chedabhedādikaṃ ca tathocyate maraṇasyāpi cintā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Visvamitra, Bhrgu, Aurva, Kutsa, Marici, Atri, Pulaha, Kratu, 8akli, Vasistha, Gautamiya, Pulastya, and Bharadvaja—these are the devotees of Srinivasa.

अध्याय ३१२

श्लोक 19

तद्भक्तानां द्वेषणं चाहुरार्यास्तद्वाक्यानां दूषणं द्वेष एव ।नच द्वेषैः संयुता ये च लोके कन्ये दृश्यन्ते न तु भक्ताः कदाचित्

tadbhaktānāṃ dveṣaṇaṃ cāhurāryāstadvākyānāṃ dūṣaṇaṃ dveṣa eva / naca dveṣaiḥ saṃyutā ye ca loke kanye dṛśyante na tu bhaktāḥ kadācit

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Mandhata, Nahusa, "Ambarii, Sagara, Prthu, Haihaya, Iksvaku, Bharata, Yuyutsu, Sutala, Dharma, Vikuksi, Utthana, Bibhisana, Dasaratha—these wise and intelligent persons are the devotees of lord of Venkata.

अध्याय ३१२

श्लोक 20

कन्योवाच ।जैगीषव्य ब्रूहि मे के च भक्ता भक्तिं कथं दर्शयामासुरेते ।तेषां हरिः श्रीनिवासो महात्मा त्राता सदा भक्तवर्गे दयालुः

kanyovāca / jaigīṣavya brūhi me ke ca bhaktā bhaktiṃ kathaṃ darśayāmāsurete / teṣāṃ hariḥ śrīnivāso mahātmā trātā sadā bhaktavarge dayāluḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

—This river received very little attention in ancient times, and was almost unknown compared with the Godivari and Kaveri. The rea¬ son seems to be that the counjtry through which it flows was nearly all forest in ancient times.

अध्याय ३१२

श्लोक 21

जैगीषव्यस्त्वेवमुक्तो महात्मा उवाच कन्यां संस्मरन् भक्तवर्यः ।जैगीषव्य उवाच ।प्रहादाद्या श्रीनिवासस्य भक्ताः कृत्वा नृसिंहे चोत्तमां भक्तिमेव

jaigīṣavyastvevamukto mahātmā uvāca kanyāṃ saṃsmaran bhaktavaryaḥ / jaigīṣavya uvāca / prahādādyā śrīnivāsasya bhaktāḥ kṛtvā nṛsiṃhe cottamāṃ bhaktimeva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Those who go on pilgrimage intent on realizing the lord are the devotees of the lord, not others, for the life's purport of the devotees of Visnu stabilizes in the supreme lord and not in other matters.

अध्याय ३१२

श्लोक 22

अवाप साम्राज्यमनुत्तमं च ज्ञानं नृसिंहात्समवाप पश्चात् ।पराशरः श्रीनिबासस्य भक्तो भक्तिं कृत्वा व्यासरूपं हरिं च

avāpa sāmrājyamanuttamaṃ ca jñānaṃ nṛsiṃhātsamavāpa paścāt / parāśaraḥ śrīnibāsasya bhakto bhaktiṃ kṛtvā vyāsarūpaṃ hariṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If reaching the mountain Sesa one does not gift food, cloth and ornaments to the deserving he is not entitled to be called a devotee of Visnu. Who can be a greater animal than him.

अध्याय ३१२

श्लोक 23

स्तुत्वा तेन ज्ञानतत्त्वं ह्यवाप्य जगाम मोक्षं भक्तिसंवर्धितात्मा ।यो नारदः श्रीनिवासस्य भक्तो भक्तिं कृत्वा गर्भवासे हरौ च

stutvā tena jñānatattvaṃ hyavāpya jagāma mokṣaṃ bhaktisaṃvardhitātmā / yo nāradaḥ śrīnivāsasya bhakto bhaktiṃ kṛtvā garbhavāse harau ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The devotees of Hari such as Gahga, etc. live on the mountain Srinivasa in the service of the wide-stridcr Visnu. O maid, they should not be worshipped by the faithful.

अध्याय ३१२

श्लोक 24

तया भक्त्या ब्रह्मपुत्रत्वमाप ज्ञानप्राप्त्या तेन मुक्तिं जगाम ।यो ह्यंबरीषः श्रीनिवासस्य भक्तः कृत्वा भक्तिं परदेव हरौ च

tayā bhaktyā brahmaputratvamāpa jñānaprāptyā tena muktiṃ jagāma / yo hyaṃbarīṣaḥ śrīnivāsasya bhaktaḥ kṛtvā bhaktiṃ paradeva harau ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

I shall narrate to you the purport thereof. I shall also tell you where one should worship and offer homage to the devotees, to each individually.

अध्याय ३१२

श्लोक 25

जप्त्वा ज्ञानं प्राप्य दुर्वासकश्चाप्यवाप मोक्षं तेन संवर्धितात्मा ।मुचुकुन्दो वै श्रीनिवासस्य भक्तो वैराग्यतो भक्तिदार्ढ्यं च कृत्वा

japtvā jñānaṃ prāpya durvāsakaścāpyavāpa mokṣaṃ tena saṃvardhitātmā / mucukundo vai śrīnivāsasya bhakto vairāgyato bhaktidārḍhyaṃ ca kṛtvā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He should worship the worthy Brahmanas at their feet, with hands joined in reverence.

अध्याय ३१२

श्लोक 26

तत्त्वज्ञानं प्राप्य विष्णोर्महात्मा ह्यवाप मोक्षं तेन संवर्धितात्मा ।स पुण्डरीकः श्रीनिवासस्य भक्तः पित्रादिष्टो विष्णुभक्तिं च कृत्वा

tattvajñānaṃ prāpya viṣṇormahātmā hyavāpa mokṣaṃ tena saṃvardhitātmā / sa puṇḍarīkaḥ śrīnivāsasya bhaktaḥ pitrādiṣṭo viṣṇubhaktiṃ ca kṛtvā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He should bow to Gahga, Tulasi and the rest with the eight organs of the body. He should physically bow to the holy fig tree but to the cows and others mentally.

अध्याय ३१२

श्लोक 27

हरिप्रासादाज्ज्ञानमनुत्तमं चाप्यवाप मोक्षं भक्तिसंवर्धितात्मा ।ब्रह्मा च वायुश्च सरस्वती च ज्ञातव्याः सर्वे ऋजुयोगिनश्च

hariprāsādājjñānamanuttamaṃ cāpyavāpa mokṣaṃ bhaktisaṃvardhitātmā / brahmā ca vāyuśca sarasvatī ca jñātavyāḥ sarve ṛjuyoginaśca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The devotees of Visnu alone should worship the supreme god. Those who are rightly the devotees of Visnu but possess nominal knowledge are also entitled to worship him.

अध्याय ३१२

श्लोक 28

अच्छिन्नभक्ताश्च सदा मुरारेर्न काम्यरक्ताः शुद्धरूपा हि ते च ।गिरीशनागेशखगेशसंज्ञा देवाः शुक्रारौ गुरुचन्द्रेन्दुसूर्याः

acchinnabhaktāśca sadā murārerna kāmyaraktāḥ śuddharūpā hi te ca / girīśanāgeśakhageśasaṃjñā devāḥ śukrārau gurucandrendusūryāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

But those who are nominally the devotees of Visnu, though possessed of knowledge are not entitled to his worship.

अध्याय ३१२

श्लोक 29

जलेशोग्निर्मनुधर्मौ कुबेरः विघ्नेशनासत्यमरुद्गणाश्च ।पर्जन्यमित्रादय एव सर्वे सदा ह्येते श्रीनिवासस्य भक्ताः

jaleśognirmanudharmau kuberaḥ vighneśanāsatyamarudgaṇāśca / parjanyamitrādaya eva sarve sadā hyete śrīnivāsasya bhaktāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Those who do not worship the supreme god Visnu go to the dark regions (i.e. hell) due to the great sin.

अध्याय ३१२

श्लोक 30

विश्वामित्रो भृगुरौर्वश्च कुत्सो मरीचिरत्रिः पुलहः क्रतुश्च ।शक्तिर्वसिष्ठो सौतमीयो पुलस्त्यो भारद्वाजः श्रीनिवासस्य भक्ताः

viśvāmitro bhṛguraurvaśca kutso marīciratriḥ pulahaḥ kratuśca / śaktirvasiṣṭho sautamīyo pulastyo bhāradvājaḥ śrīnivāsasya bhaktāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Brahma, etc. are the names of Visnu which he himself had given to the gods. The wise lord did not transfer some of his names such as Kesava, just as a king, when he leaves the capital does not relinquish his title or pass it on to another.

अध्याय ३१२

श्लोक 31

मान्धाता नहुष्ॐबरीषसगरौ राजा पृथुर्हैहयो इक्ष्वाकुर्भरतो ययातिसुतलौ धर्मो विकुक्षिस्तथा ।उत्तानश्च बिभीषणो दशरथो ह्येते महाज्ञानिनः श्रीमद्वेङ्कटनायकस्य च गुरोर्भक्ताः सदा संस्मृताः

māndhātā nahuṣoṃbarīṣasagarau rājā pṛthurhaihayo ikṣvākurbharato yayātisutalau dharmo vikukṣistathā / uttānaśca bibhīṣaṇo daśaratho hyete mahājñāninaḥ śrīmadveṅkaṭanāyakasya ca gurorbhaktāḥ sadā saṃsmṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maiden, all this I have told you precisely. You should investigate the matter further by yourself. Worship should be made to me by my titles—Govinda, Narayana and Madhava.

अध्याय ३१२

श्लोक 32

भागीरथी समुद्रश्च यमुना च सरस्वती ।गोदावरी नर्मदा च कृष्णा भीमरथी तथा

bhāgīrathī samudraśca yamunā ca sarasvatī / godāvarī narmadā ca kṛṣṇā bhīmarathī tathā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Together they ascended the mountain Vehkafa, chanting chants of praise, uttering the name of lord 8r!nivasa» feeling joy and pleasure and clapping their hands in expectation of seeing the lord.

अध्याय ३१२

श्लोक 33

सरयूफल्गुकावेरीगण्डकी कपिला स्तथा ।इत्येताश्च हरेर्भक्ताः संति चात्रैव भामिनि

sarayūphalgukāverīgaṇḍakī kapilā stathā / ityetāśca harerbhaktāḥ saṃti cātraiva bhāmini

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"O lord Srinivasa, this very name of yours is indeed omnipotent. Brahma and others take resort to you. Rama (Laksmi) has derived her name Sri from this very title.

अध्याय ३१२

श्लोक 34

अभिप्रायं तत्र वक्ष्ये शृणु कन्ये मया सति ।यत्र प्रवर्तते मार्गे कथा विष्णोर्महात्मनः

abhiprāyaṃ tatra vakṣye śṛṇu kanye mayā sati / yatra pravartate mārge kathā viṣṇormahātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Lord Visnu has derived his name Srinivasa from the fact that he is the resort of Sri."

अध्याय ३१२

श्लोक 35

वर्तन्ते वैष्णवा यत्र हरितत्त्वार्थबोधकाः ।तत्रैव भक्ताः सर्वेपि संति विष्णोस्तथैव च

vartante vaiṣṇavā yatra haritattvārthabodhakāḥ / tatraiva bhaktāḥ sarvepi saṃti viṣṇostathaiva ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord, may we see your face this very day. When shall we get our desire fulhlled. O lord Kesava, you favour us this very day by showing your lotus-feet to us.

अध्याय ३१२

श्लोक 36

ये देवयात्रां परमात्मचिन्तया कुर्वन्ति ते हरिभक्ताश्च नान्ये ।यतो हरौ परमे वैष्णवानां सर्वं निष्ठामेति कृत्यं खगेन्द्र

ye devayātrāṃ paramātmacintayā kurvanti te haribhaktāśca nānye / yato harau parame vaiṣṇavānāṃ sarvaṃ niṣṭhāmeti kṛtyaṃ khagendra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the epithet Kesava, the letter K devotes the primeval being Brahma which again signifies the lord of all beings. The word lia denotes the worthy lord Rudra who instigates dissolution of the universe.

अध्याय ३१२

श्लोक 37

शेषाचलं समासाद्य ह्यन्नवस्त्रादिभूषणम् ।यो न दद्यादभक्तः स ततः को नु परः पशुः

śeṣācalaṃ samāsādya hyannavastrādibhūṣaṇam / yo na dadyādabhaktaḥ sa tataḥ ko nu paraḥ paśuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Waters are called Nara; as he resorts to waters (in the ocean) he is called Naraya. Those who resort to Narayana get an eternal release.

अध्याय ३१२

श्लोक 38

भक्ता हरेः श्रीनिवासाचले च गङ्गादिरूपेण च तत्रतत्र ।तिष्ठन्ति सेवार्थमुरुक्रमस्य तेषां पूजा नैव कार्या च देवि

bhaktā hareḥ śrīnivāsācale ca gaṅgādirūpeṇa ca tatratatra / tiṣṭhanti sevārthamurukramasya teṣāṃ pūjā naiva kāryā ca devi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Naras (waters) are so called because as cosmic waters they emerge from his side-glances. As he is the resort

अध्याय ३१२

श्लोक 39

अभिप्रायं तत्र वक्ष्ये शृणु त्वं तत्र स्थले वस्त्रगन्धादिधूपैः ।पुराणोक्ता अपि भेदेन पूज्या दृष्ट्वा च तान्वन्दयेत्प्राज्ञ एव

abhiprāyaṃ tatra vakṣye śṛṇu tvaṃ tatra sthale vastragandhādidhūpaiḥ / purāṇoktā api bhedena pūjyā dṛṣṭvā ca tānvandayetprājña eva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

They danced, praising the lord thus: "O Govinda, there is no such Being as your supreme self, no such personage whose sight is so thrilling and delightful.

अध्याय ३१२

श्लोक 40

सद्ब्राह्मणान्वन्दयेत्पादमूले हस्तौ च द्वौ संपुटीकृत्य देवि ।साष्टाङ्गरुपं वन्दनं चैव विष्णोः कुर्यात्तथा गुरवे विष्णुबुद्ध्या

sadbrāhmaṇānvandayetpādamūle hastau ca dvau saṃpuṭīkṛtya devi / sāṣṭāṅgarupaṃ vandanaṃ caiva viṣṇoḥ kuryāttathā gurave viṣṇubuddhyā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the word Govinda go means the universal speech. As you are expressed by the medium of universal speech you are called Govinda. O lord, you are known to or by the Vedas".

अध्याय ३१२

श्लोक 41

गङ्गादीनां वन्दनं कार्यमेव साष्टाङ्गं वै तुलसीनां तथैव ।अश्वत्थानां नमनं कार्यमेव गवादीनां नमनं मानसेन

gaṅgādīnāṃ vandanaṃ kāryameva sāṣṭāṅgaṃ vai tulasīnāṃ tathaiva / aśvatthānāṃ namanaṃ kāryameva gavādīnāṃ namanaṃ mānasena

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"People call you Laksmipati the lord of Laksmi.

अध्याय ३१२

श्लोक 42

पूजा सदा देवदेवस्य विष्णोः कार्या भक्त्या वैष्णवैरेव नान्यैः ।ये नामका ज्ञानवन्तः सुभक्ताः सदैव कार्या विष्णुपूजा च कन्ये

pūjā sadā devadevasya viṣṇoḥ kāryā bhaktyā vaiṣṇavaireva nānyaiḥ / ye nāmakā jñānavantaḥ subhaktāḥ sadaiva kāryā viṣṇupūjā ca kanye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus speaking they danced and persued their upward journey, uttering "O lord, grant us your eternal protection. As you are omnipresent you are called Vitala.'* Reciting names of the lord they reached their goal. Here, full of devotion, they sought the audience of the lord.

अध्याय ३१२

श्लोक 43

ये नामका ज्ञानवन्तः सुभक्ताः सदैवं कार्या विष्णुपूजा च कन्ये ।येनामका विष्णुभक्ताः सदैव पूजा विष्णोर्नैव कार्यात्र देवि

ye nāmakā jñānavantaḥ subhaktāḥ sadaivaṃ kāryā viṣṇupūjā ca kanye / yenāmakā viṣṇubhaktāḥ sadaiva pūjā viṣṇornaiva kāryātra devi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maid, listen to the narrative of Prahlada, the best of the devotees of Visnu. Once, when he had no desire to fulfil, Prahlada went to see lord Srinivasa on the Sesa mountain.

अध्याय ३१२

श्लोक 44

मोहाद्यो वै पूजयेद्देवदेवं महाधर्माद्याति चान्धं तमो वै ।ब्रह्मादिनामानि हरेर्हि देवीं विष्णोः स्वनामानि ददौ दिवौकसाम्

mohādyo vai pūjayeddevadevaṃ mahādharmādyāti cāndhaṃ tamo vai / brahmādināmāni harerhi devīṃ viṣṇoḥ svanāmāni dadau divaukasām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"O Daitya youths, you have attained human life which is very rare. Rarer is the knowledge of the glory of Nrsimha. That journey is fruitful whereon throughout they utter the narrative of Hari, O Daitya youths, Hari abides at the place where they sing his narrative, though he pervades the universe,"

अध्याय ३१२

श्लोक 45

नादाद्धीरः केशवादीनि कन्ये स्वकं पुरं प्रविहायैव राजा ।एवं मयोक्तं कन्यके सर्वमेतदेतत्परं सम्यगारोहणीयम्

nādāddhīraḥ keśavādīni kanye svakaṃ puraṃ pravihāyaiva rājā / evaṃ mayoktaṃ kanyake sarvametadetatparaṃ samyagārohaṇīyam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Those who bathe in this holy pool stabilize their inte¬ llect which remains untarnished with impurity, even in this iron age (Kali),

अध्याय ३१२

श्लोक 46

गोविन्द नारायण माधवेति यूयं मया सर्वमाराधितव्यम् ।सर्वे मिलित्वा पुनरेवं खगेन्द्र समारुहन्वैङ्कटाद्रिं गृणन्तः

govinda nārāyaṇa mādhaveti yūyaṃ mayā sarvamārādhitavyam / sarve militvā punarevaṃ khagendra samāruhanvaiṅkaṭādriṃ gṛṇantaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus bestowing favour on the Daitya youths, lord Visnu disappeared in the midst of waters.

अध्याय ३१२

श्लोक 47

हरेर्नामान्यत्र पूर्वं गृणन्तस्त्वास्वादयन्तः श्रीनिवासस्य नाम ।द्रष्टुं सर्वे श्रीनिवासं तथैव कुर्वन्तस्ते तलशब्दं नदन्तः

harernāmānyatra pūrvaṃ gṛṇantastvāsvādayantaḥ śrīnivāsasya nāma / draṣṭuṃ sarve śrīnivāsaṃ tathaiva kurvantaste talaśabdaṃ nadantaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

They took bath, offered an earthen lamp to a pious Brahmin Srinivasa, uttering 'Govinda, Govinda.'

अध्याय ३१२

श्लोक 48

इति कृष्णवचः श्रुत्वा तार्क्ष्यः कृष्णमुवाचह कथमास्वादनं चक्रुरेतद्विस्तीर्यमे वद ।श्रीकृष्ण उवाच ।भो श्रीनिवास तव नामैव चैतन्नाम स्वामी ननु नामैव स्वामी ।यां ब्रह्माद्या आश्रयन्तीत्ति यस्मात्तस्माद्रमा श्रीरिति नाम चाप

iti kṛṣṇavacaḥ śrutvā tārkṣyaḥ kṛṣṇamuvācaha kathamāsvādanaṃ cakruretadvistīryame vada / śrīkṛṣṇa uvāca / bho śrīnivāsa tava nāmaiva caitannāma svāmī nanu nāmaiva svāmī / yāṃ brahmādyā āśrayantītti yasmāttasmādramā śrīriti nāma cāpa

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The maid sat in front of the principal deity and said. ''O noble Jaigisavya, please tell me how shall I have the audience of the lord."

अध्याय ३१२

श्लोक 49

रमाश्रयत्वान्नितरां सर्वदा चेत्यतो हरिः श्रीनिवासाभिधानः ।भो श्रीनिवासेति तु नर्तयन्तो रोमाञ्चमात्रास्तलशब्दकारिणः

ramāśrayatvānnitarāṃ sarvadā cetyato hariḥ śrīnivāsābhidhānaḥ / bho śrīnivāseti tu nartayanto romāñcamātrāstalaśabdakāriṇaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O, maid, I tell you how you shall proceed. At the main gate of Sriniva you should recite the following.

अध्याय ३१२

श्लोक 50

अद्यैव पश्याम हरेस्तवास्यं कदा वयं कृत कृत्या भवामः ।भोः केशवाद्यैव पदारविन्दं संदर्शयित्वा सुदयां कुरुष्व

adyaiva paśyāma harestavāsyaṃ kadā vayaṃ kṛta kṛtyā bhavāmaḥ / bhoḥ keśavādyaiva padāravindaṃ saṃdarśayitvā sudayāṃ kuruṣva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

commit thousands of faults day and night. O lord, pardon all these faults of mine, O best of primeval beings.

अध्याय ३१२

श्लोक 51

ब्रह्माणमाहुश्च पुराणमाहुः कशब्दवाच्यं सर्वलोकेशमाहुः ।ईशं चार्हं रुद्रमित्येव चाहुस्तत्प्रेरकं सृष्टिसंहारकार्ये

brahmāṇamāhuśca purāṇamāhuḥ kaśabdavācyaṃ sarvalokeśamāhuḥ / īśaṃ cārhaṃ rudramityeva cāhustatprerakaṃ sṛṣṭisaṃhārakārye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord, efface those causes of mine which create hatred for the devotees of Visnu, whether they are mental, oral or physical.**

अध्याय ३१२

श्लोक 52

अतो हरिः केशवनामधेयो भोः केशवेति च नर्तयन्तः ।आनन्दवापीं संस्त्रवन्तोभि जग्मुर्नारायणेति प्रवदन्तो हि जग्मुः

ato hariḥ keśavanāmadheyo bhoḥ keśaveti ca nartayantaḥ / ānandavāpīṃ saṃstravantobhi jagmurnārāyaṇeti pravadanto hi jagmuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maid, at the main gate of the temple of Srinivasa you should remember, in the appropriate form Jaya and Vijaya. At the rht gate of Siiniva you should remember Canda and Pracanda.

अध्याय ३१२

श्लोक 53

अतो दोषास्तद्विरुद्धा गुणाश्च नाराश्च तेषामाश्रयत्वान्मुरारिः ।नारायणेति प्रवदन्तीह लोके नारानुबन्धात्सर्वमुक्ताः खगेन्द्र

ato doṣāstadviruddhā guṇāśca nārāśca teṣāmāśrayatvānmurāriḥ / nārāyaṇeti pravadantīha loke nārānubandhātsarvamuktāḥ khagendra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

At the left gate, you should remember Nanda and Sunanda; at the extreme left gate you should remember the lily- eyed Kumudanetra.

अध्याय ३१२

श्लोक 54

नाराः प्रोक्ता आश्रयत्वाच्च तेषामतोपि नारायण एव वीन्द्र ।मुक्ताश्च ये तु प्रपदंनु जग्मुरण्डोदकं यस्य कटाक्षमात्रात्

nārāḥ proktā āśrayatvācca teṣāmatopi nārāyaṇa eva vīndra / muktāśca ye tu prapadaṃnu jagmuraṇḍodakaṃ yasya kaṭākṣamātrāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the north-western comer you should honour goddess Durga with your soul elevated by devotion.

अध्याय ३१२

श्लोक 55

यदुत्पन्नं तेन नाराः खगेन्द्र तेषां सदाप्याश्रयत्वाच्च वीन्द्र ।नारायणेति प्रवदन्तीह लोके ह्यनन्तब्रह्माण्डविसर्जकत्वात्

yadutpannaṃ tena nārāḥ khagendra teṣāṃ sadāpyāśrayatvācca vīndra / nārāyaṇeti pravadantīha loke hyanantabrahmāṇḍavisarjakatvāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Above the pedestal, in the upper south-western region to Vayu.

अध्याय ३१२

श्लोक 56

एवं ननृतुः परिशंसयन्तो गोविन्द नान्यो हि न चैव दर्शनम् ।गोशब्दवाच्यास्तु समस्तवाचो गोभिश्च सर्वैः प्रतिपाद्यते यतः

evaṃ nanṛtuḥ pariśaṃsayanto govinda nānyo hi na caiva darśanam / gośabdavācyāstu samastavāco gobhiśca sarvaiḥ pratipādyate yataḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Above the pedestal, in the north-eastern region to Tndra, the supreme lord. To the east of the pedestal« to Nainrti, lord of the Aryamans.

अध्याय ३१२

श्लोक 57

अतो हि गोविन्द इति स्मृतः सदा भो वेदवेद्येति तथा न ननृतुः ।आनन्दबाष्पैश्च समन्विता हि हरे मुरारे तव दर्शनं हि

ato hi govinda iti smṛtaḥ sadā bho vedavedyeti tathā na nanṛtuḥ / ānandabāṣpaiśca samanvitā hi hare murāre tava darśanaṃ hi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the south of the pedestal, the goddess Durga also called Ugr&. To the west of the pedestal, to Kadeva, the lord of health.

अध्याय ३१२

श्लोक 58

देहि प्रभो वै तवदासदासाश्चतुर्दशे भुवने सर्वदापि ।यतस्त्वमेवं वसतीति वासुश्चात्रैव नित्यं क्रीडते सर्वदैव

dehi prabho vai tavadāsadāsāścaturdaśe bhuvane sarvadāpi / yatastvamevaṃ vasatīti vāsuścātraiva nityaṃ krīḍate sarvadaiva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the north of the pedestal, to Rudra the supreme lord. To the middle of the pedestal, to Var&ha the primeval man.

अध्याय ३१२

श्लोक 59

यतो देवेत्येवमाहुर्महान्तस्त्वतो हरिं वासुदेवेति चाहुः ।भो वासुदेवेति ननृतुः सर्वदैव भो माधवेति ननृतुश्चैव सर्वे

yato devetyevamāhurmahāntastvato hariṃ vāsudeveti cāhuḥ / bho vāsudeveti nanṛtuḥ sarvadaiva bho mādhaveti nanṛtuścaiva sarve

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Above the pedestal, to Lakmi called Sakti, the support of the universe. Above the pedestal, to Vayu and Kurma. Above that to Sesa and Kurma.

अध्याय ३१२

श्लोक 60

लक्ष्मीपते चेति वदन्ति सर्वे धनीति शब्दः स्वाभिवाची यतो हि ।अतोप्यार्या माधवेति ब्रुवन्ति लक्ष्मीपते पाहि तथैव भक्तान्

lakṣmīpate ceti vadanti sarve dhanīti śabdaḥ svābhivācī yato hi / atopyāryā mādhaveti bruvanti lakṣmīpate pāhi tathaiva bhaktān

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the middle of Pf/Atf, to Laksmi called Yami. By the sideofYami to Devi. To the south ofYama, to Surya in the form of an earthen lamp.

अध्याय ३१२

श्लोक 61

ते वै ब्रुवन्तो ननृतुश्च जग्मुर्विष्णो सदास्मान्परिपाहि नित्यम् ।सर्वत्र यस्माद्विततोसि तस्मादित्यादिनामानि गृणन्त एव ।जग्मुश्च सर्वे ददृशुश्च तीर्थं भक्त्योपेताः श्रीनिवासं स्मरन्तः

te vai bruvanto nanṛtuśca jagmurviṣṇo sadāsmānparipāhi nityam / sarvatra yasmādvitatosi tasmādityādināmāni gṛṇanta eva / jagmuśca sarve dadṛśuśca tīrthaṃ bhaktyopetāḥ śrīnivāsaṃ smarantaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the left of God Yama, to Sri in the form of an earthen lamp. Ift front of Yama, to Agni also in the form of an ear them lamp.

अध्याय ३१२

श्लोक 62

कन्योवाच ।किं नामकं तीर्थमिदं मुनीन्द्र किं कार्यमत्र प्रवदास्मान्कृतीश ।कस्मै प्रसन्नो भगवाञ्छ्रीनिवासस्त्वस्मिन्सुतीर्थं वद विस्तरेण

kanyovāca / kiṃ nāmakaṃ tīrthamidaṃ munīndra kiṃ kāryamatra pravadāsmānkṛtīśa / kasmai prasanno bhagavāñchrīnivāsastvasminsutīrthaṃ vada vistareṇa

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In front of the lord, he should bow to Bhumi the pre¬ siding deity of the elements, and to Durga, the presiding deity of tamas and the reclining couch of the lord.

अध्याय ३१२

श्लोक 63

जैगीषव्य उवाच ।कन्ये शृणु त्वं ह्यभवत्सुबुद्धिमान्प्रह्रादसंज्ञो हरिभक्तवर्यः ।निष्कामबुद्ध्या तु यदा जगाम शेषाचलस्थं श्रीनिवासं च द्रष्टुम्

jaigīṣavya uvāca / kanye śṛṇu tvaṃ hyabhavatsubuddhimānprahrādasaṃjño haribhaktavaryaḥ / niṣkāmabuddhyā tu yadā jagāma śeṣācalasthaṃ śrīnivāsaṃ ca draṣṭum

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the east, to the Atman in the form of steps of the pedestal. To the east, to knowledge (Jflana) in the form of steps of the pedestal.

अध्याय ३१२

श्लोक 64

अस्मिंस्थले दैत्यकुमारकान्प्रति हरेश्च तत्त्वं परिपृष्टवान्प्रभुः ।नृसिंहरूपं श्रीनिवासं भजस्व सुदुर्लभं मानुषं जन्म कन्ये

asmiṃsthale daityakumārakānprati hareśca tattvaṃ paripṛṣṭavānprabhuḥ / nṛsiṃharūpaṃ śrīnivāsaṃ bhajasva sudurlabhaṃ mānuṣaṃ janma kanye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the east, in the leaf of a lotus, to Vimala in the form of a female and to the deities, Brahma, etc.

अध्याय ३१२

श्लोक 65

तत्रापि विष्णोर्नृहरे सुतत्त्वं सुदुर्लभं सुष्ठु यात्रा तथैव ।यस्यां यात्रायां यत्र कुत्रापि देशे हरेः कथा वर्तते दैत्यवर्याः

tatrāpi viṣṇornṛhare sutattvaṃ sudurlabhaṃ suṣṭhu yātrā tathaiva / yasyāṃ yātrāyāṃ yatra kutrāpi deśe hareḥ kathā vartate daityavaryāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the lotus-leaf in the south-east corner you should bow to the excellent gods and goddesses Utkarsa, Laksmi, Brahma, Vayu and Sesa.

अध्याय ३१२

श्लोक 66

तत्र स्थले हरिरास्ते सदैव यतो व्याप्तः सर्वतो वै नृसिंहः ।एतच्छ्रुत्वा दैत्यकुमारकास्ते प्रह्लादमूचुर्भक्तवर्यं हरेश्च

tatra sthale harirāste sadaiva yato vyāptaḥ sarvato vai nṛsiṃhaḥ / etacchrutvā daityakumārakāste prahlādamūcurbhaktavaryaṃ hareśca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the eight-petalled lotus to the right you should worship Narayana, Sesa; etc, in the form of a female.

अध्याय ३१२

श्लोक 67

व्याप्तो हरिश्चेत्कथमत्र वै सखे न दृश्यते जलरूपी नृसिंहः ।स एवमुक्तो दानवानां सुतैश्च तुष्टाव विष्णुं परमादरेण

vyāpto hariścetkathamatra vai sakhe na dṛśyate jalarūpī nṛsiṃhaḥ / sa evamukto dānavānāṃ sutaiśca tuṣṭāva viṣṇuṃ paramādareṇa

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the lotus leaf in the north-east, to liana, Narayana, Viraiica, Vayu, ether, Sesa and Dcvas in the form of a female.

अध्याय ३१२

श्लोक 68

तव स्वरूपं मम दर्शयस्व स्वयोग्यरूपं दानवानां सुतानाम् ।इति स्तुतः श्रीनिवासो हरिस्तु तस्मिन्नन्तर्जलरूपं समायात्

tava svarūpaṃ mama darśayasva svayogyarūpaṃ dānavānāṃ sutānām / iti stutaḥ śrīnivāso haristu tasminnantarjalarūpaṃ samāyāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the left of lrinivasa to Laksmi; in the middle of Srinivasa to Dhara.

अध्याय ३१२

श्लोक 69

अस्मिन्स्नानं ये प्रकुर्वन्ति तीर्थे तेषां ज्ञानं परमं दृढं स्यात् ।अत्र स्नाने मानुषाणां च तात बुद्धिर्न हि स्यात्कलिकाले विशेषात्

asminsnānaṃ ye prakurvanti tīrthe teṣāṃ jñānaṃ paramaṃ dṛḍhaṃ syāt / atra snāne mānuṣāṇāṃ ca tāta buddhirna hi syātkalikāle viśeṣāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus, I have narrated to you the prescribed way how one should have the vision of the lord when one goes to a shrine to pay visit.

अध्याय ३१२

श्लोक 70

दत्त्वां वरं दैत्यवराय विष्णुरन्तर्दधे जलपूर्णे सुकुण्डे ।अद्याप्यास्ते जलमध्ये नृसिंहः प्रह्लादोपि दैत्यकुमारकैः सह

dattvāṃ varaṃ daityavarāya viṣṇurantardadhe jalapūrṇe sukuṇḍe / adyāpyāste jalamadhye nṛsiṃhaḥ prahlādopi daityakumārakaiḥ saha

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

This prescribed way of paying visit to Srinivasa which I have told you just now should not be divulged to any¬ one, O bird, since it is very, very secret.

अध्याय ३१२

श्लोक 71

तस्मिन् सुतीर्थे परितस्तत्रतत्र जयेति शब्दः श्रूयते चापराह्ने ।इदं तीर्थं नारसिंहाभिधं च कन्येस्नानं ह्यत्र कार्यं मनुष्यैः

tasmin sutīrthe paritastatratatra jayeti śabdaḥ śrūyate cāparāhne / idaṃ tīrthaṃ nārasiṃhābhidhaṃ ca kanyesnānaṃ hyatra kāryaṃ manuṣyaiḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the company of holy pious people even iinauspi- cious things turn into auspicious ones. In the company of lord Visnu the unsteady mind leaves its steadiness, as water changes its nature in association with the sea-shell or in contact with the lotus leaf.

अध्याय ३१२

श्लोक 72

स्नानं कृत्वा तत्र तीर्थे च सम्यग्दीपं दत्त्वा द्विजवर्याय मुख्यम् ।द्रष्टुं पुनः श्रीनिवासं प्रजग्मुर्गोविन्दगोविन्द इति ब्रुवन्तः

snānaṃ kṛtvā tatra tīrthe ca samyagdīpaṃ dattvā dvijavaryāya mukhyam / draṣṭuṃ punaḥ śrīnivāsaṃ prajagmurgovindagovinda iti bruvantaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Having bathed properly at that tirtha and given a lamp to an excellent brahmin, they went again to see Shrinivasa, saying, "Govinda, Govinda."

अध्याय ३१२

श्लोक 73

मुख्यप्राणाधिष्ठितं स्थानमाप्य अपाविशत्तत्र देवी ह्युवाच ।जैगीषव्यः श्रीनिवासस्य विष्णोः कथं कार्यं दर्शनं तद्वदस्व

mukhyaprāṇādhiṣṭhitaṃ sthānamāpya apāviśattatra devī hyuvāca / jaigīṣavyaḥ śrīnivāsasya viṣṇoḥ kathaṃ kāryaṃ darśanaṃ tadvadasva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Reaching the place presided over by the chief Prana, she sat down there and said: "Jaigishavya, how should the darshan of Shrinivasa, Vishnu, be made? Tell me that."

अध्याय ३१२

श्लोक 74

जैगीषव्यः प्राह संहृष्टचित्तो ब्रवीमि तन्त्रं शृणु कन्यके त्वम् ।श्रुत्वा मत्तः कुरु सर्वं मयोक्तमाद्यं द्वारं श्रीनिवासस्य दृष्ट्वा

jaigīṣavyaḥ prāha saṃhṛṣṭacitto bravīmi tantraṃ śṛṇu kanyake tvam / śrutvā mattaḥ kuru sarvaṃ mayoktamādyaṃ dvāraṃ śrīnivāsasya dṛṣṭvā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Jaigishavya, delighted at heart, said: "I will tell you the method; listen, maiden. Having heard it from me, do all I say. Seeing the first gate of Shrinivasa, say:

अध्याय ३१२

श्लोक 75

अपराधसहस्राणि क्रियन्ते ऽहर्निशं मया ।तानि सर्वाणि मे देव क्षमस्व पुरुषोत्तम

aparādhasahasrāṇi kriyante 'harniśaṃ mayā / tāni sarvāṇi me deva kṣamasva puruṣottama

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

'Thousands of offences are committed by me day and night; forgive them all, O God, Supreme Person.

अध्याय ३१२

श्लोक 76

मानसान्वाचिकान्दोषान्कायि कानपि सर्वशः ।वैष्णवद्वेषहेतून्मे भस्मसात्कुरु माधव

mānasānvācikāndoṣānkāyi kānapi sarvaśaḥ / vaiṣṇavadveṣahetūnme bhasmasātkuru mādhava

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Faults of mind, speech and body of every kind, and whatever causes hatred of Vaishnavas in me — reduce them to ashes, O Madhava.'

अध्याय ३१२

श्लोक 77

आद्यद्वारं श्रीनिवासस्य देवि सम्यक् स्मरेद्विजयं वै जयं च ।दक्षाध्वरे श्रीनिवासस्य देवि चण्डं प्रचण्डं संस्मरेत्सम्यगेव

ādyadvāraṃ śrīnivāsasya devi samyak smaredvijayaṃ vai jayaṃ ca / dakṣādhvare śrīnivāsasya devi caṇḍaṃ pracaṇḍaṃ saṃsmaretsamyageva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

At the first gate of Shrinivasa, goddess, one should duly remember Vijaya and Jaya; at the southern side of Shrinivasa, goddess, one should duly remember Chanda and Prachanda;

अध्याय ३१२

श्लोक 78

पाश्चात्यभागे श्रीनिवासस्य देवि नन्दं सुनन्दं संस्मरेदेव भक्त्या ।सव्यद्वारे श्रीनिवासस्य कन्ये स्मरेत्कुमुदाक्षं कुमुदन्तमेव

pāścātyabhāge śrīnivāsasya devi nandaṃ sunandaṃ saṃsmaredeva bhaktyā / savyadvāre śrīnivāsasya kanye smaretkumudākṣaṃ kumudantameva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

at the western side of Shrinivasa, goddess, one should remember with devotion Nanda and Sunanda; at the left gate of Shrinivasa, maiden, one should remember Kumudaksha and Kumuda.

अध्याय ३१२

श्लोक 79

यश्चैव देहं प्रविशेद्भक्तिपूर्वं कदा द्रक्ष्ये सादरेणैव देवि ।प्रदक्षिणद्वादशकं च कृत्वा पदे पदे संस्मरेच्छ्रीनिवासम्

yaścaiva dehaṃ praviśedbhaktipūrvaṃ kadā drakṣye sādareṇaiva devi / pradakṣiṇadvādaśakaṃ ca kṛtvā pade pade saṃsmarecchrīnivāsam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Whoever enters with devotion, thinking, 'When shall I see him?' with reverence, goddess, should circumambulate twelve times and remember Shrinivasa at every step.

अध्याय ३१२

श्लोक 80

श्रीस्वामितीर्थे सम्यगाचम्य नत्वा स्नात्वा नत्वा भूवराहं च देवि ।अयुद्वारं प्रिवशेद्भक्तिपृर्वं गोविन्दगोविन्द इतिब्रुवन्वै

śrīsvāmitīrthe samyagācamya natvā snātvā natvā bhūvarāhaṃ ca devi / ayudvāraṃ privaśedbhaktipṛrvaṃ govindagovinda itibruvanvai

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Having sipped water properly at Shri Swami tirtha, bowed, bathed and bowed to Bhuvaraha, goddess, one should enter the inner gate with devotion, saying, 'Govinda, Govinda.'

अध्याय ३१२

श्लोक 81

पश्चाद्धरेर्नमनं कार्यमेव साष्टाङ्गरूपं प्रविशेद्देवगेहम् ।पुनर्विशेद्वारतः संस्थितः स पीठस्थदेवान्मानसा चिन्तयीत

paścāddharernamanaṃ kāryameva sāṣṭāṅgarūpaṃ praviśeddevageham / punarviśedvārataḥ saṃsthitaḥ sa pīṭhasthadevānmānasā cintayīta

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Then one should make a full prostration to Hari and enter the temple; entering again through the gate, standing there, one should meditate in mind on the gods seated on the pedestal.

अध्याय ३१२

श्लोक 82

मध्ये पीठं श्रीनिवासं च देवी नारायणं प्रणमेत्पूर्णमेव ।देवस्य सव्ये पीठभागाद्वहिश्च नमस्कार्यं गुरुदेवाय चैव

madhye pīṭhaṃ śrīnivāsaṃ ca devī nārāyaṇaṃ praṇametpūrṇameva / devasya savye pīṭhabhāgādvahiśca namaskāryaṃ gurudevāya caiva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the middle of the pedestal, goddess, one should bow to Shrinivasa, Narayana, the full one; to the left of the god, outside the pedestal, one should bow to the Guru-deva.

अध्याय ३१२

श्लोक 83

पीठस्याग्राच्चाप्यधस्तात्प्रदेशे आग्नेयकोणे प्रणमेद्वै खगेन्द्र ।नैरृत्यभागे व्यासदेवाय देवि नमस्कार्यो वैष्णवः सर्वदापि

pīṭhasyāgrāccāpyadhastātpradeśe āgneyakoṇe praṇamedvai khagendra / nairṛtyabhāge vyāsadevāya devi namaskāryo vaiṣṇavaḥ sarvadāpi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In front of the pedestal and below it, in the south-east corner, one should bow [to Ganesha]; in the south-west, goddess, the Vaishnava should always bow to Vyasadeva.

अध्याय ३१२

श्लोक 84

वायव्यकोणे भक्तिपूर्वं सुदुर्गां नमस्कुर्याद्भक्तिसंवर्धितात्मा ।पीठस्योर्ध्वं ह्यग्निकोणेषु देवी धर्माधिभूताय नमो यमाय

vāyavyakoṇe bhaktipūrvaṃ sudurgāṃ namaskuryādbhaktisaṃvardhitātmā / pīṭhasyordhvaṃ hyagnikoṇeṣu devī dharmādhibhūtāya namo yamāya

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the north-west corner one should bow with devotion to Durga, one's self grown in devotion. Above the pedestal, in the south-east, goddess, salutations to Yama, presiding over dharma;

अध्याय ३१२

श्लोक 85

पीठस्योर्ध्वं नैरृतस्योर्ध्वकोणे ज्ञानाधिपं प्रणमेद्वायुदेवम् ।पीठस्योर्ध्वं वायुकोणे च सुभ्रूर्वैराग्यानामधिपं चैव रुद्रम्

pīṭhasyordhvaṃ nairṛtasyordhvakoṇe jñānādhipaṃ praṇamedvāyudevam / pīṭhasyordhvaṃ vāyukoṇe ca subhrūrvairāgyānāmadhipaṃ caiva rudram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

above the pedestal, in the upper south-west corner, one should bow to Vayu, lord of knowledge; above the pedestal in the north-west, fair-browed one, to Rudra, lord of detachment;

अध्याय ३१२

श्लोक 86

पीठस्योर्ध्वं त्वीशकोणे च देवि ऐश्वर्याणामधिपं चेन्द्रदेवम् ।पीठस्य पूर्वे प्रणमेन्नैरृतिं च अर्याम्णानामधिपं चात्र देवि

pīṭhasyordhvaṃ tvīśakoṇe ca devi aiśvaryāṇāmadhipaṃ cendradevam / pīṭhasya pūrve praṇamennairṛtiṃ ca aryāmṇānāmadhipaṃ cātra devi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

above the pedestal in the north-east, goddess, to the god Indra, lord of powers; to the east of the pedestal one should bow to Nirriti, lord of the Aryaman, here, goddess;

अध्याय ३१२

श्लोक 87

देवस्य पीठस्य च दक्षिणे च दुर्गां नमेदुग्ररूपाभिधां च ।पीठस्य कन्ये प्रणमेत्पश्चिमे वै आरोग्याणा मधिपं कामदेवम्

devasya pīṭhasya ca dakṣiṇe ca durgāṃ namedugrarūpābhidhāṃ ca / pīṭhasya kanye praṇametpaścime vai ārogyāṇā madhipaṃ kāmadevam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

to the south of the god's pedestal one should bow to Durga called Ugrarupa; to the west of the pedestal, maiden, one should bow to Kamadeva, lord of health;

अध्याय ३१२

श्लोक 88

देवस्य पीठस्योत्तरे रुद्रदेवमनैश्वर्याणामधिपं संस्मरेच्च ।पीठस्य मध्ये प्रणमेद्वै वराहं सदा कन्ये परमं पूरुषाख्यम्

devasya pīṭhasyottare rudradevamanaiśvaryāṇāmadhipaṃ saṃsmarecca / pīṭhasya madhye praṇamedvai varāhaṃ sadā kanye paramaṃ pūruṣākhyam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

to the north of the god's pedestal one should remember the god Rudra, lord of the absence of powers; in the middle of the pedestal one should always bow to Varaha, maiden, the supreme one called Purusha.

अध्याय ३१२

श्लोक 89

तस्योपरिष्टाच्छक्तिसंज्ञां च लक्ष्मीमाधाररूपां प्रणमेच्चैव नित्यम् ।तस्योपरिष्टाद्वायुकूर्मौ नमेच्च तस्योपरिष्टाच्छेषकूर्मौ नमेच्च

tasyopariṣṭācchaktisaṃjñāṃ ca lakṣmīmādhārarūpāṃ praṇameccaiva nityam / tasyopariṣṭādvāyukūrmau namecca tasyopariṣṭāccheṣakūrmau namecca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Above him one should always bow to Lakshmi called Shakti, in the form of the support; above that one should bow to Vayu and the tortoise, and above that to Shesha and the tortoise;

अध्याय ३१२

श्लोक 90

तस्योपरिष्टादभिमानिनीं भुवो भूदेवतां प्रणमेच्चैव सुभ्रूः ।तस्योपरिष्टाद्वरुणं संस्मरेच्च क्षीरोदधेरधिपं चैव देवम्

tasyopariṣṭādabhimāninīṃ bhuvo bhūdevatāṃ praṇameccaiva subhrūḥ / tasyopariṣṭādvaruṇaṃ saṃsmarecca kṣīrodadheradhipaṃ caiva devam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

above that the fair-browed one should bow to the goddess of the earth who presides over it; above that one should remember Varuna, lord of the ocean of milk.

अध्याय ३१२

श्लोक 91

तस्योपरिष्टात्प्रणमेच्चैव लक्ष्मीं श्वेतद्वीपाख्यं कन्यके पूजयेच्च ।तस्योपरिष्टात्प्रणमेच्चैव लक्ष्मीं महादिव्यां मण्डपसंज्ञकां च

tasyopariṣṭātpraṇameccaiva lakṣmīṃ śvetadvīpākhyaṃ kanyake pūjayecca / tasyopariṣṭātpraṇameccaiva lakṣmīṃ mahādivyāṃ maṇḍapasaṃjñakāṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Above that one should bow to Lakshmi, and worship the one called Shvetadvipa, maiden; above that one should bow to Lakshmi, the great divine one called the pavilion.

अध्याय ३१२

श्लोक 92

पीठस्य मध्ये यमसंज्ञां च लक्ष्मीं समर्चयेद्यममध्ये च देवीम् ।यमस्य देवस्य च दक्षिणे च सूर्यं नमेद्दीपरूपं च भद्रे

pīṭhasya madhye yamasaṃjñāṃ ca lakṣmīṃ samarcayedyamamadhye ca devīm / yamasya devasya ca dakṣiṇe ca sūryaṃ nameddīparūpaṃ ca bhadre

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the middle of the pedestal one should worship Lakshmi called Yama, the goddess in the midst of Yama; to the right of the god Yama one should bow to the Sun in the form of a lamp, good lady;

अध्याय ३१२

श्लोक 93

यमस्य देवस्य च वामभागे श्रियं नमेद्दीपरूपां च देवीम् ।यमस्य देवस्य तु चाग्रभागे हुताशनं दीपरूपं नमेच्च

yamasya devasya ca vāmabhāge śriyaṃ nameddīparūpāṃ ca devīm / yamasya devasya tu cāgrabhāge hutāśanaṃ dīparūpaṃ namecca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

to the left of the god Yama one should bow to the goddess Shri in the form of a lamp; in front of the god Yama one should bow to Fire in the form of a lamp.

अध्याय ३१२

श्लोक 94

देवस्याग्रे भूमिनाम्नीं नमेच्च तत्त्वाभिमानां संस्मरेच्चैव नित्यम् ।पर्यङ्करूपं श्रीनिवासस्य विष्णोस्तमोभिमानां सन्नमेच्चैव दुर्गाम्

devasyāgre bhūmināmnīṃ namecca tattvābhimānāṃ saṃsmareccaiva nityam / paryaṅkarūpaṃ śrīnivāsasya viṣṇostamobhimānāṃ sannameccaiva durgām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In front of the god one should bow to the one named Bhumi and always remember the deity presiding over the principles; one should bow to Durga, presiding over tamas, as the couch of Shrinivasa, Vishnu.

अध्याय ३१२

श्लोक 95

पूर्वादिगं पीठसोपानरूपमात्मानमेकं प्रणमेच्च देवि ।दक्षस्थदिक्पीठसोपानरूपं ज्ञानात्मकं प्रणमेच्चैव कन्ये

pūrvādigaṃ pīṭhasopānarūpamātmānamekaṃ praṇamecca devi / dakṣasthadikpīṭhasopānarūpaṃ jñānātmakaṃ praṇameccaiva kanye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One should bow to the one Self in the form of the eastern steps of the pedestal, goddess, and to the one of knowledge in the form of the southern steps, maiden.

अध्याय ३१२

श्लोक 96

पद्मस्य पूर्वस्थदले च देवि स्त्रीरूपाख्यं विमलाख्यामिमां च ।ब्रह्मादिदेवान्प्रणमेच्च देवि आग्नेयकोणस्थदले शृणुत्वम्

padmasya pūrvasthadale ca devi strīrūpākhyaṃ vimalākhyāmimāṃ ca / brahmādidevānpraṇamecca devi āgneyakoṇasthadale śṛṇutvam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

On the eastern petal of the lotus, goddess, to the one in female form called Vimala, and bow to the gods beginning with Brahma; on the south-east petal, listen,

अध्याय ३१२

श्लोक 97

उत्कर्षनाम्नीं परमां च देवीं नमेद्रमां ब्रह्मवायू च शेषम् ।दक्षस्थपद्मस्य दलाष्टके च नारायणाकारशेषादिकानाम्

utkarṣanāmnīṃ paramāṃ ca devīṃ namedramāṃ brahmavāyū ca śeṣam / dakṣasthapadmasya dalāṣṭake ca nārāyaṇākāraśeṣādikānām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

one should bow to the supreme goddess named Utkarsha, and to Rama, Brahma, Vayu and Shesha; and on the eight petals of the southern lotus to the female forms of Narayana, Shesha and the others;

अध्याय ३१२

श्लोक 98

स्त्रीरूपेभ्यो नमनं कार्यमेव कन्ये मया पश्चिमस्थे दले च ।गोपाख्यनारायणब्रह्मवायुविप्रादिकानां शेषरूद्रादिकानाम्

strīrūpebhyo namanaṃ kāryameva kanye mayā paścimasthe dale ca / gopākhyanārāyaṇabrahmavāyuviprādikānāṃ śeṣarūdrādikānām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

salutation is to be made to the female forms, maiden, by me, on the western petal, of Gopa-Narayana, Brahma, Vayu, the brahmins and others, Shesha, Rudra and others;

अध्याय ३१२

श्लोक 99

स्त्रीरूपेभ्यो नमनं कार्यमेव ईशान कोणस्थदलेषु चैव ।ईशाननारायणमाविरिञ्चवायुर्वियच्छेषसुरादिकानाम्

strīrūpebhyo namanaṃ kāryameva īśāna koṇasthadaleṣu caiva / īśānanārāyaṇamāviriñcavāyurviyaccheṣasurādikānām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

salutation is to be made to the female forms on the north-eastern petals, of Ishana-Narayana, Viranchi, Vayu, the sky, Shesha, the gods and others.

अध्याय ३१२

श्लोक 100

स्त्रीरूपेभ्यो नमनं कार्यमेव तथैव पद्मस्य च मध्यभागे ।अनुग्रहाख्या विष्णुलक्ष्मीश्च देवी वायुर्वियच्छेषरुद्रादिकानाम्

strīrūpebhyo namanaṃ kāryameva tathaiva padmasya ca madhyabhāge / anugrahākhyā viṣṇulakṣmīśca devī vāyurviyaccheṣarudrādikānām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Likewise in the middle of the lotus, salutation is to be made to the goddess called Anugraha, Vishnu's Lakshmi, and to the female forms of Vayu, the sky, Shesha, Rudra and others.

अध्याय ३१२

श्लोक 101

स्त्रीरूपाणां नमनं कार्यमेव सुयोगपीठस्य स्वरूप भूतम् ।सदा नमेच्छ्रीमदनन्तसंज्ञमेवं न मेच्छ्रीनिवासं च देवम्

strīrūpāṇāṃ namanaṃ kāryameva suyogapīṭhasya svarūpa bhūtam / sadā namecchrīmadanantasaṃjñamevaṃ na mecchrīnivāsaṃ ca devam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One should always bow to the glorious one called Ananta, who is the very form of the yoga-pedestal, and so bow to the god Shrinivasa.

अध्याय ३१२

श्लोक 102

श्रीनिवासस्य वामे तु लक्ष्मीं च प्रणमेद्वुधः ।श्रीनिवासस्य सव्ये तु धरायै प्रणमेच्छुभे

śrīnivāsasya vāme tu lakṣmīṃ ca praṇamedvudhaḥ / śrīnivāsasya savye tu dharāyai praṇamecchubhe

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the left of Shrinivasa the wise should bow to Lakshmi; to the right of Shrinivasa, auspicious one, one should bow to Dhara.

अध्याय ३१२

श्लोक 103

पीठाद्वहिः पूर्वभागे कृपोल्कं प्रणमेच्छुभम् ।महोल्कं दक्षिणे चैव वीरोल्कं पश्चिमे नमेत्

pīṭhādvahiḥ pūrvabhāge kṛpolkaṃ praṇamecchubham / maholkaṃ dakṣiṇe caiva vīrolkaṃ paścime namet

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Outside the pedestal, on the east, one should bow to auspicious Kripolka; to Maholka on the south, and to Virolka on the west;

अध्याय ३१२

श्लोक 104

उत्तरे च नमः कुर्याद्युल्काय च महात्मने ।चतुर्ष्वपि च कोणेषु सहस्रोल्कं नमेत्सुधीः

uttare ca namaḥ kuryādyulkāya ca mahātmane / caturṣvapi ca koṇeṣu sahasrolkaṃ nametsudhīḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

and on the north one should make salutation to the great-souled Dyulka; in all four corners the wise should bow to Sahasrolka.

अध्याय ३१२

श्लोक 105

पूर्वे तु वासुदेवाय नमस्कुर्याच्च दक्षिणे ।संकर्षणाय देवाय प्रद्युम्नाय च पश्चिमे

pūrve tu vāsudevāya namaskuryācca dakṣiṇe / saṃkarṣaṇāya devāya pradyumnāya ca paścime

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

On the east one should bow to Vasudeva; on the south to the god Sankarshana; on the west to Pradyumna;

अध्याय ३१२

श्लोक 106

उत्तरे ह्यनिरुद्ध्या नमस्कुर्यादतन्द्रितः ।आग्नेये च नमस्कुर्यात्कन्ये मायां सदा शुभे

uttare hyaniruddhyā namaskuryādatandritaḥ / āgneye ca namaskuryātkanye māyāṃ sadā śubhe

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

on the north, untiring, one should bow to Aniruddha; in the south-east, maiden, one should always bow to Maya, auspicious one;

अध्याय ३१२

श्लोक 107

जयायै च नमस्कुर्यान्नैरृत्ये चापि वायवे ।कृत्ये चैव नमस्कुर्यादीशान्ये शान्तिसंज्ञकाम्

jayāyai ca namaskuryānnairṛtye cāpi vāyave / kṛtye caiva namaskuryādīśānye śāntisaṃjñakām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

one should bow to Jaya in the south-west, and to Kriti in the north-west; in the north-east one should bow to the one called Shanti.

अध्याय ३१२

श्लोक 108

केशवाय नमः पूर्वे तथा नारायणाय च ।माधवाय नमस्कुर्यान्नैरृत्ये चापि वायवे

keśavāya namaḥ pūrve tathā nārāyaṇāya ca / mādhavāya namaskuryānnairṛtye cāpi vāyave

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

On the east salutation to Keshava and to Narayana; one should bow to Madhava in the south-west and the north-west;

अध्याय ३१२

श्लोक 109

आग्नेये कन्यके नित्यं भक्त्या तु प्रयतः शुभे ।गोविन्दाय नमस्कुर्याद्दक्षिणे विष्णवे तथा

āgneye kanyake nityaṃ bhaktyā tu prayataḥ śubhe / govindāya namaskuryāddakṣiṇe viṣṇave tathā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

in the south-east, maiden, always with devotion and self-restraint, auspicious one, one should bow to Govinda, and on the south to Vishnu;

अध्याय ३१२

श्लोक 110

मधुसूदनाय भोः कन्ये नमस्कुर्यात्तु नैरृतौ ।पश्चिमे त्रिविक्रमाय वामनाय तथैव च

madhusūdanāya bhoḥ kanye namaskuryāttu nairṛtau / paścime trivikramāya vāmanāya tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

one should bow to Madhusudana, maiden, in the south-west; on the west to Trivikrama and to Vamana;

अध्याय ३१२

श्लोक 111

विष्णवे श्रीधरायाथ नमस्कुर्याच्च भामिति ।उत्तरे तु महाकन्ये हृषीकेशाय वै नमः

viṣṇave śrīdharāyātha namaskuryācca bhāmiti / uttare tu mahākanye hṛṣīkeśāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

one should bow to Vishnu Shridhara, passionate one; on the north, great maiden, salutation to Hrishikesha,

अध्याय ३१२

श्लोक 112

तथा वै पद्मनाभाय नमस्कुर्यादतन्द्रितः ।दामोदराय चैशान्ये नमस्कुर्याच्च भामिनि

tathā vai padmanābhāya namaskuryādatandritaḥ / dāmodarāya caiśānye namaskuryācca bhāmini

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

and likewise, untiring, one should bow to Padmanabha; and to Damodara in the north-east, passionate one.

अध्याय ३१२

श्लोक 113

चतुर्थावरणे पूर्वे महाकूर्माय वै नमः ।वराहाय नमस्कुर्यादाग्नेये कन्यके शुभे

caturthāvaraṇe pūrve mahākūrmāya vai namaḥ / varāhāya namaskuryādāgneye kanyake śubhe

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the fourth enclosure, on the east, salutation to the Great Tortoise; one should bow to Varaha in the south-east, auspicious maiden;

अध्याय ३१२

श्लोक 114

दक्षिणे नारसिंहाय वामनाय नमोनमः ।भार्गवाय नमस्कुर्यान्नैरृत्ये शुद्धचेतसा

dakṣiṇe nārasiṃhāya vāmanāya namonamaḥ / bhārgavāya namaskuryānnairṛtye śuddhacetasā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

on the south salutations again and again to Narasimha and Vamana; one should bow to Bhargava in the south-west with a pure mind;

अध्याय ३१२

श्लोक 115

पश्चिमे माधवायाथ तथा कृष्णाय वै नमः ।बुद्धाय च नमस्कुर्याद्वायव्ये कन्यके शुभे

paścime mādhavāyātha tathā kṛṣṇāya vai namaḥ / buddhāya ca namaskuryādvāyavye kanyake śubhe

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

on the west salutation to Madhava and to Krishna; one should bow to Buddha in the north-west, auspicious maiden;

अध्याय ३१२

श्लोक 116

उत्तरे ह्युल्करूपाय अनन्ताय नमोस्तु ते ।ईशान्ये विश्वरूपाय नमस्कुर्यादतन्द्रितः

uttare hyulkarūpāya anantāya namostu te / īśānye viśvarūpāya namaskuryādatandritaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

on the north, salutation to you, Ananta, in the form of a meteor; in the north-east, untiring, one should bow to Vishvarupa.

अध्याय ३१२

श्लोक 117

आग्नेये वारुणीं चैव गायत्रीं चैव नैरृते ।वायव्ये भारतीं चैव ईशान्ये गिरिजां नमेत्

āgneye vāruṇīṃ caiva gāyatrīṃ caiva nairṛte / vāyavye bhāratīṃ caiva īśānye girijāṃ namet

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One should bow to Varuni in the south-east, Gayatri in the south-west, Bharati in the north-west and Girija in the north-east.

अध्याय ३१२

श्लोक 118

गिरिजां वामभागे तु सौपर्णै चैव संनमेत् ।प्रागिन्द्राय नमस्कुर्यात्सायुधाय तथैव च

girijāṃ vāmabhāge tu sauparṇai caiva saṃnamet / prāgindrāya namaskuryātsāyudhāya tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the left of Girija one should bow to Sauparni. On the east one should bow to Indra with his weapons,

अध्याय ३१२

श्लोक 119

स परिग्रहाय श्रीविष्णोः पार्षदाय नमोनमः ।आग्नेयेत्यग्नये तुभ्यं सायुधायेति पूर्ववत्

sa parigrahāya śrīviṣṇoḥ pārṣadāya namonamaḥ / āgneyetyagnaye tubhyaṃ sāyudhāyeti pūrvavat

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with his retinue — salutations again and again to Shri Vishnu's attendant. In the south-east to you, Agni, 'with his weapons,' as before;

अध्याय ३१२

श्लोक 120

दक्षिणे तु यमायैव नैरृत्यां निरृतिं यजेत् ।पश्चिमे वरुणायैव वायव्ये वायवे नमः

dakṣiṇe tu yamāyaiva nairṛtyāṃ nirṛtiṃ yajet / paścime varuṇāyaiva vāyavye vāyave namaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

on the south to Yama; in the south-west one should worship Nirriti; on the west to Varuna; in the north-west salutation to Vayu;

अध्याय ३१२

श्लोक 121

उत्तरे च कुबेराय ईशान्ये च शिवाय च ।ईशानशक्रयोर्मध्ये ब्रह्मणे सायुधाय च

uttare ca kuberāya īśānye ca śivāya ca / īśānaśakrayormadhye brahmaṇe sāyudhāya ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

on the north to Kubera and in the north-east to Shiva; between Ishana and Shakra, to Brahma with his weapons;

अध्याय ३१२

श्लोक 122

निरृत्यप्यतिमध्ये तु शेषाय च नमोनमः ।एवं कृत्वा नमस्कारं प्रणमेच्च पुनः पुनः

nirṛtyapyatimadhye tu śeṣāya ca namonamaḥ / evaṃ kṛtvā namaskāraṃ praṇamecca punaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

and between Nirriti and [Varuna], salutations again and again to Shesha. Having made salutation thus, one should bow again and again.

अध्याय ३१२

श्लोक 123

इत्येतत्सर्वमाख्यातं विधिपूर्वं तु दर्शनम् ।इतः परन्तु गन्तव्यं दर्शनार्थं रमापते

ityetatsarvamākhyātaṃ vidhipūrvaṃ tu darśanam / itaḥ parantu gantavyaṃ darśanārthaṃ ramāpate

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

This is the whole account of darshan according to rule; after this one should go for the darshan of Lakshmi's lord."

अध्याय ३१२

श्लोक 124

एवमुक्त्वा तु सा देवी तैः सार्धं तु ययौ मुदा ।यदुक्तः श्रीनिवासस्य दर्शनस्य विधिः खग ।कस्यचिन्नैव वक्तव्यो गोप्यत्वाच्च कदाचन

evamuktvā tu sā devī taiḥ sārdhaṃ tu yayau mudā / yaduktaḥ śrīnivāsasya darśanasya vidhiḥ khaga / kasyacinnaiva vaktavyo gopyatvācca kadācana

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Having heard this, the goddess went joyfully with them. The rule of Shrinivasa's darshan that has been told, O bird, should never be told to anyone, because it is secret.

अध्याय ३१२

श्लोक 125

समागमो दुर्घट एव वीन्द्र सतां च सत्तत्त्वविबोधकानाम् ।अनेकजन्मार्जितपुण्यसंचयादभूद्गुरोः संगम एव तस्य

samāgamo durghaṭa eva vīndra satāṃ ca sattattvavibodhakānām / anekajanmārjitapuṇyasaṃcayādabhūdguroḥ saṃgama eva tasya

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Meeting with the good who teach the true principles is hard to come by, O lord of birds; through merit gathered over many births she met her teacher.

अध्याय ३१२

श्लोक 126

पयो विकारं च निजं जहाति शेषस्य शेषं नलिनस्य षङ्कजम् ।भावं चलं पङ्कजनाभयोगात्सत्संगयोगादशुभानि न स्युः

payo vikāraṃ ca nijaṃ jahāti śeṣasya śeṣaṃ nalinasya ṣaṅkajam / bhāvaṃ calaṃ paṅkajanābhayogātsatsaṃgayogādaśubhāni na syuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Milk gives up its own change, the rest gives up the rest, the lotus its mud; through union with the lotus-naveled one the restless mind, and through the company of the good, inauspicious things do not arise.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 312
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.