Narada Purana· Nārada Purāṇa
101
अध्याय 101 / 167

Book 1 - Adhyaya 102

21 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ21 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०१

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने ब्रह्मवैवर्तपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामैकोत्तरशततमो ऽध्यायाः ॥ १०१ ॥ ब्रह्मोवाच शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं लिङ्गसंज्ञितम् ।पठतां शृण्वतां चैव भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne brahmavaivartapurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāmaikottaraśatatamo 'dhyāyāḥ // 101 // brahmovāca śṛṇu putra pravakṣyāmi purāṇaṃ liṅgasaṃjñitam / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva bhuktimuktipradāyakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O son, listen, I shall recount to you the Purana called Linga.1 It bestows worldly pleasures and salvation on those who read and listen to it.

अध्याय १०१

श्लोक 2

यच्च लिङ्गाभिधं तिष्ठन्वह्निलिङ्गे हरो ऽभ्यधात् ।मह्यं धर्मादिसिद्ध्यर्थं मग्निकल्पकथाश्रयम्

yacca liṅgābhidhaṃ tiṣṭhanvahniliṅge haro 'bhyadhāt / mahyaṃ dharmādisiddhyarthaṃ magnikalpakathāśrayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

It comprises of eleven thousand verses.2 It indicates the greatness of Hara. It is greater than all the other Puranas.

अध्याय १०१

श्लोक 3

तदेव व्यासदेवेन भागद्वयसमन्वितम् ।पुराणं लिङ्गमुदितं बह्वाख्यानविचित्रितम्

tadeva vyāsadevena bhāgadvayasamanvitam / purāṇaṃ liṅgamuditaṃ bahvākhyānavicitritam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Thereafter, the story of Dadhica, the review of the

अध्याय १०१

श्लोक 4

तदेकादशसाहस्रं हरमाहात्म्यसूचकम् ।परं सर्वपुराणानां सारभूतं जगत्त्रये

tadekādaśasāhasraṃ haramāhātmyasūcakam / paraṃ sarvapurāṇānāṃ sārabhūtaṃ jagattraye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The holy rites of Siva, the survey of good conduct

अध्याय १०१

श्लोक 5

पुराणोपक्रमे प्रश्नः सृष्टिः संक्षेपतः पुरा ।योगाख्यानं ततः प्रोक्तं कल्पाख्यानं ततः परम्

purāṇopakrame praśnaḥ sṛṣṭiḥ saṃkṣepataḥ purā / yogākhyānaṃ tataḥ proktaṃ kalpākhyānaṃ tataḥ param

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The narration of Andhaka; then the story of Varaha. (The Divine Boar), the story of Nrsimha and then the slaying of Jalandhara.

अध्याय १०१

श्लोक 6

लिङ्गोद्भवस्तदंबा च कीर्तिता हि ततः परम् ।सनत्कुमारशैलादिसंवादश्चाथ पावनः

liṅgodbhavastadaṃbā ca kīrtitā hi tataḥ param / sanatkumāraśailādisaṃvādaścātha pāvanaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The NP states that the Linga Puma ( LP ) refers to incidents in the- Agni Kalpa, but LP 12.1 states that it describes the incidents in the Udna- Kalpa.

अध्याय १०१

श्लोक 7

ततो दाधीचचरितं युगधर्मनिरूपणम् ।ततो भुवन कोशाख्या सूर्यसोमान्वयस्ततः

tato dādhīcacaritaṃ yugadharmanirūpaṇam / tato bhuvana kośākhyā sūryasomānvayastataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

This statement of the NP regarding the extent of the LP (viz. 11,000 verses) has been endorsed by the Vayu, Mt.P., Bh.P., A.P. etc. The LP also states that it consists of 1 1000 verses;

अध्याय १०१

श्लोक 8

ततश्च विस्तरात्सर्गस्त्रिपुराख्यानकं तथा ।लिङ्गप्रतिष्ठा च ततः पशुपाशविमोक्षणम्

tataśca vistarātsargastripurākhyānakaṃ tathā / liṅgapratiṣṭhā ca tataḥ paśupāśavimokṣaṇam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The thousand epithets of Siva, the destruction of Daksa's sacrifice. Kama is burnt down, then the story of the marriage of Girija.

अध्याय १०१

श्लोक 9

शिवव्रतानि च तथा सदाचारनिरूपणम् ।प्रायश्चितान्यरिष्टानि काशीश्रीशैलवर्णनम्

śivavratāni ca tathā sadācāranirūpaṇam / prāyaścitānyariṣṭāni kāśīśrīśailavarṇanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Then the story of Vinayaka, that of the kings and that of Siva; then the story of Upamanyu. This is the summary of the first section.1

अध्याय १०१

श्लोक 10

अन्धकाख्यानकं पश्चाद्वाराहचरितं पुनः ।नृसिंहचरितं पश्चाज्जलन्धरवधस्ततः

andhakākhyānakaṃ paścādvārāhacaritaṃ punaḥ / nṛsiṃhacaritaṃ paścājjalandharavadhastataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The narration of the greatness of Visnu, then the story of Ambarlsa, O sage, again there is the dialogue between Sanatkumara and Nandlsa.

अध्याय १०१

श्लोक 11

शैवं सहस्रनामाथ दक्षयज्ञविनाशनम् ।कामस्य दहनं पश्चाद्गिरिजायाः करग्रहः

śaivaṃ sahasranāmātha dakṣayajñavināśanam / kāmasya dahanaṃ paścādgirijāyāḥ karagrahaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The greatness of Siva, the mode of ablution and sacri¬ ficial system (yaga) etc. the injunction regarding the worship of the sun-god. Then the worship of Siva that confers liberation from samsara.

अध्याय १०१

श्लोक 12

ततो विनायकाख्यानं नृपाख्यानं शिवस्य च ।उपमन्युकथा चापि पूर्वभाग इतीरितः

tato vināyakākhyānaṃ nṛpākhyānaṃ śivasya ca / upamanyukathā cāpi pūrvabhāga itīritaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Many types of charitable gifts are mentioned; then the

अध्याय १०१

श्लोक 13

विष्णुमाहात्म्यकथनमंबरीषकथा ततः ।सनत्कुमारनन्दीशसंवादश्च पुनर्मुने

viṣṇumāhātmyakathanamaṃbarīṣakathā tataḥ / sanatkumāranandīśasaṃvādaśca punarmune

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The great Vidya of Vajresvari, then the glory of Gayatri, the greatness of Tryambaka, (the three-eyed Lord) as well as that of listening to the Purana.

अध्याय १०१

श्लोक 14

शिवमाहा त्म्यसेयुक्तः स्त्रानयागादिकं ततः ।सूर्यपूजाविधिश्चैव शिवपूजा च मुक्तिदा

śivamāhā tmyaseyuktaḥ strānayāgādikaṃ tataḥ / sūryapūjāvidhiścaiva śivapūjā ca muktidā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Though the NP refers to a few topics in the Purva Bhdga, most of them are found in the extant editions.

अध्याय १०१

श्लोक 15

दानानि बहुधाक्तानि श्राद्धप्रकरणं ततः ।प्रतिष्ठातं त्रमुदितं ततो ऽघोरस्य कीर्तनम्

dānāni bahudhāktāni śrāddhaprakaraṇaṃ tataḥ / pratiṣṭhātaṃ tramuditaṃ tato 'ghorasya kīrtanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

A comparison of topics given in the NP and those found in the printed (GM) edition shows that the published LP has many topics common with the LP that was before the author of the NP.

अध्याय १०१

श्लोक 16

वज्रेश्वरी महाविद्या गायत्रीमहिमा ततः ।त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं पुराणश्रवणस्य च

vajreśvarī mahāvidyā gāyatrīmahimā tataḥ / tryaṃbakasya ca māhātmyaṃ purāṇaśravaṇasya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Vajreshvari, the great knowledge, then the greatness of the Gayatri, the greatness of Tryambaka and of hearing the Purana.

अध्याय १०१

श्लोक 17

एवं चोपरिभागस्ते लैङ्गस्य कथितो मया ।व्यासेन हि निबद्धस्य रुद्रामाहात्म्यसूचितः

evaṃ coparibhāgaste laiṅgasya kathito mayā / vyāsena hi nibaddhasya rudrāmāhātmyasūcitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Thus I have told you the latter part of the Linga, composed by Vyasa, which indicates the greatness of Rudra.

अध्याय १०१

श्लोक 18

लिखित्वैतत्पुराणं तु तिलधेनुसमन्वितम् ।फआल्गुन्यां पूर्णिमायां यो दद्याद्भक्त्या द्विजातये

likhitvaitatpurāṇaṃ tu tiladhenusamanvitam / phaālgunyāṃ pūrṇimāyāṃ yo dadyādbhaktyā dvijātaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whoever writes out this Purana and gives it with a sesame-cow on the full moon of Phalguna with devotion to a brahmin

अध्याय १०१

श्लोक 19

स लभेच्छिवसायुज्यं जरामरणवर्जितम् ।यः पटेच्छृणुयाद्वापि लैङ्गं पापापहं नरः

sa labhecchivasāyujyaṃ jarāmaraṇavarjitam / yaḥ paṭecchṛṇuyādvāpi laiṅgaṃ pāpāpahaṃ naraḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

gains union with Shiva, free from old age and death. The man who reads or hears the sin-removing Linga Purana

अध्याय १०१

श्लोक 20

स भुक्तभोगो लोके ऽस्मिन्नन्ते शिवपुरं व्रजेत् ।लिङ्गानुक्रमणीमेतां पठेद्यः शृणुयात्तथा

sa bhuktabhogo loke 'sminnante śivapuraṃ vrajet / liṅgānukramaṇīmetāṃ paṭhedyaḥ śṛṇuyāttathā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

enjoys pleasures in this world and at the end goes to Shiva's city. Whoever reads this index of the Linga, and whoever hears it,

अध्याय १०१

श्लोक 21

तावुभौ शिवभक्तौ तु लोकद्वितयभोगिनौ ।जायतां गिरिजाभर्तुः प्रसादान्नात्र संशयः

tāvubhau śivabhaktau tu lokadvitayabhoginau / jāyatāṃ girijābhartuḥ prasādānnātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

both become devotees of Shiva, enjoying both worlds, by the grace of Girija's husband; there is no doubt.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 101
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.