Skanda Purana· Skanda Purāṇa
109
अध्याय 109 / 116

Adhyaya 109

171 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ171 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०९

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे यमहासमहिमानुवर्णनो नामाष्टाधिकशततमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय १०९ मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र कोटीश्वरम् अनुत्तमम् ।ऋषिकोटिः समायाता तत्र वै कुरुनन्दन

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe yamahāsamahimānuvarṇano nāmāṣṭādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 109 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra koṭīśvaram anuttamam / ṛṣikoṭiḥ samāyātā tatra vai kurunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O king, one should go to the excellent Cakra TIrtha well-known as Senapura. It is conducive to the destruction of all sins.

अध्याय १०९

श्लोक 2

कृष्णद्वैपायनस् तत्र मोक्षार्थं मुनिपुङ्गवः ।मन्त्रयित्वा द्विजैः सर्वैर् वेदमण्डलपारगैः

kṛṣṇadvaipāyanas tatra mokṣārthaṃ munipuṅgavaḥ / mantrayitvā dvijaiḥ sarvair vedamaṇḍalapāragaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The various weapons used by him were Sakti, Rsti, Pasa, Musala, Khadga (sword), Tomara (iron rod), Tahkana

अध्याय १०९

श्लोक 3

पञ्चामृतेन गव्येन तिलमिश्रेण तत्पर ।पितृणां तर्पणं कृत्वा पिण्डदानं यथाविधि

pañcāmṛtena gavyena tilamiśreṇa tatpara / pitṛṇāṃ tarpaṇaṃ kṛtvā piṇḍadānaṃ yathāvidhi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

With the five nectars and cow's products mixed with sesame, devoted, making offerings to the ancestors and pinda offerings according to rule,

अध्याय १०९

श्लोक 4

श्रावणस्य तु मासस्य पूर्णिमायां विशेषतः ।प्राप्यते चाक्षया तृप्तिर् यावद् आहूतसम्प्लवम्

śrāvaṇasya tu māsasya pūrṇimāyāṃ viśeṣataḥ / prāpyate cākṣayā tṛptir yāvad āhūtasamplavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

especially on the full moon of the month of Shravana, an imperishable satisfaction is obtained until the deluge.

अध्याय १०९

श्लोक 5

पितॄणां परमं गुह्यं रेवाजलम् उपाश्रितम् ।मोक्षदं सर्वभूतानां निर्मितं मुनिपुङ्गवैः

pitṝṇāṃ paramaṃ guhyaṃ revājalam upāśritam / mokṣadaṃ sarvabhūtānāṃ nirmitaṃ munipuṅgavaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The supreme secret of the ancestors rests on the water of the Reva, giving release to all beings, made by the bulls among sages.

अध्याय १०९

श्लोक 6

मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र व्यासतीर्थम् अनुत्तमम् ।दुर्लभं मनुजैः पार्थ अन्तरिक्षे व्यवस्थितम्

mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra vyāsatīrtham anuttamam / durlabhaṃ manujaiḥ pārtha antarikṣe vyavasthitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Then, king of kings, one should go to the unsurpassed Vyasatirtha, hard for men to reach, son of Pritha, situated in the sky.

अध्याय १०९

श्लोक 7

युधिष्ठिर उवाच: कस्माद् वै व्यासतीर्थं तु अन्तरिक्षे व्यवस्थितम् ।एतद् आचक्ष्व संक्षेपान् न च ग्रन्थस्य विस्तरः

yudhiṣṭhira uvāca: kasmād vai vyāsatīrthaṃ tu antarikṣe vyavasthitam / etad ācakṣva saṃkṣepān na ca granthasya vistaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yudhishthira said: "Why is Vyasatirtha situated in the sky? Tell me this briefly, without the full extent of the text."

अध्याय १०९

श्लोक 8

मार्कण्डेय उवाच: साधु साधु महाबाहो धर्मवान् गुरुवत्सलः ।स्वधर्मनिरतः पार्थ तीर्थयात्राकृतादरः

mārkaṇḍeya uvāca: sādhu sādhu mahābāho dharmavān guruvatsalaḥ / svadharmanirataḥ pārtha tīrthayātrākṛtādaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: Well done, well done, mighty-armed one, righteous and devoted to your elders, devoted to your own dharma, son of Pritha, respectful of pilgrimage.

अध्याय १०९

श्लोक 9

दुर्लभं सर्वजन्तूनां व्यासतीर्थं नरेश्वर ।धर्षितो वृद्धभावेन वैकल्येन नराधिप

durlabhaṃ sarvajantūnāṃ vyāsatīrthaṃ nareśvara / dharṣito vṛddhabhāvena vaikalyena narādhipa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vyasatirtha is hard for all creatures to reach, lord of men; overcome by old age and infirmity, lord of men,

अध्याय १०९

श्लोक 10

गतचेतास् तु सञ्जातस् तथा भोः पाण्डुनन्दन ।गुह्याद् गुह्यतरं तीर्थं नाख्यातं कस्यचिन् मया

gatacetās tu sañjātas tathā bhoḥ pāṇḍunandana / guhyād guhyataraṃ tīrthaṃ nākhyātaṃ kasyacin mayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I have become as if senseless, delight of Pandu; this holy place, more secret than the secret, I have told to no one.

अध्याय १०९

श्लोक 11

कालस् तत्रैव राजेन्द्र न वसेद् वासवाज्ञया ।अन्तरिक्षे च संजातं रेवायाश् चेष्टितं यतः

kālas tatraiva rājendra na vased vāsavājñayā / antarikṣe ca saṃjātaṃ revāyāś ceṣṭitaṃ yataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Time itself may not dwell there, by Vasava's command, king of kings, since the action of the Reva took place in the sky.

अध्याय १०९

श्लोक 12

विरञ्चिर् नैव शक्नोति रेवाया गुणकीर्तनम् ।व्यासतीर्थं विशेषेण श्रुतमात्रं वदाम्य् अहम्

virañcir naiva śaknoti revāyā guṇakīrtanam / vyāsatīrthaṃ viśeṣeṇa śrutamātraṃ vadāmy aham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Even Viranchi cannot recount the virtues of the Reva; I tell of Vyasatirtha especially, only as I have heard it.

अध्याय १०९

श्लोक 13

प्रत्यक्षः प्रत्ययो यत्र दृश्यते हि कलौ युगे ।विहङ्गो गच्छते नैव भित्त्वा शूलं सुदारुणम्

pratyakṣaḥ pratyayo yatra dṛśyate hi kalau yuge / vihaṅgo gacchate naiva bhittvā śūlaṃ sudāruṇam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Where visible proof is seen even in the Kali age: a bird cannot pass over it without being pierced by a most cruel spike.

अध्याय १०९

श्लोक 14

तस्योत्पत्तिं समासेन कथयामि नृपात्मज ।आसीत् पूर्वं महाराज ऋषिश् चैव पराशरः

tasyotpattiṃ samāsena kathayāmi nṛpātmaja / āsīt pūrvaṃ mahārāja ṛṣiś caiva parāśaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

I shall tell you its origin briefly, prince. Long ago, great king, there was the sage Parashara;

अध्याय १०९

श्लोक 15

तेन चोग्रं तपस् तप्तं गङ्गाम्भसि तु भारत ।प्राणायामेन चातिष्ठत् प्रविष्टो जाह्नवीजले

tena cograṃ tapas taptaṃ gaṅgāmbhasi tu bhārata / prāṇāyāmena cātiṣṭhat praviṣṭo jāhnavījale

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he practised fierce austerity in the water of the Ganga, O Bharata; he entered the water of the Jahnavi and stayed there by breath control.

अध्याय १०९

श्लोक 16

पूर्णे च द्वादशे वर्षे निष्क्रान्तो जलमध्यतः ।भिक्षार्थे चागतो ग्रामं नावि तत्रैव तिष्ठती

pūrṇe ca dvādaśe varṣe niṣkrānto jalamadhyataḥ / bhikṣārthe cāgato grāmaṃ nāvi tatraiva tiṣṭhatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When the twelfth year was complete he came out of the water and came to a village for alms; there a girl was staying in a boat.

अध्याय १०९

श्लोक 17

तत्र दृष्टा परोत्सृष्टा बाला तेन मनोरमा ।तां च दृष्ट्वा स कामार्त उवाच मधुराक्षरम्

tatra dṛṣṭā parotsṛṣṭā bālā tena manoramā / tāṃ ca dṛṣṭvā sa kāmārta uvāca madhurākṣaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There he saw a lovely girl left by others; seeing her, tormented by desire, he spoke sweet words:

अध्याय १०९

श्लोक 18

मां रमस्वाद्य त्वं कासि कामुकं मृगलोचने ।नावारूढे नदीतीरे मम चित्तप्रमाथिनी

māṃ ramasvādya tvaṃ kāsi kāmukaṃ mṛgalocane / nāvārūḍhe nadītīre mama cittapramāthinī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Enjoy me today — who are you, doe-eyed one? — for I am full of desire; seated in the boat on the river bank you agitate my mind."

अध्याय १०९

श्लोक 19

एवमुक्ता तु सा तेन प्रणम्य ऋषिसत्तमम् ।नावं रक्षाम्य् अहं विप्र जानामि स्वामिनं न तु

evamuktā tu sā tena praṇamya ṛṣisattamam / nāvaṃ rakṣāmy ahaṃ vipra jānāmi svāminaṃ na tu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus addressed, she bowed to the best of sages: "I guard the boat, brahmin, but I do not know my master.

अध्याय १०९

श्लोक 20

ममेदं च वयो ब्रह्मञ्च् छेषं त्वं ज्ञातुम् अर्हसि ।एवमुक्तस् तया सो ऽपि क्षणं ध्यात्वाब्रवीद् इदम्

mamedaṃ ca vayo brahmañc cheṣaṃ tvaṃ jñātum arhasi / evamuktas tayā so 'pi kṣaṇaṃ dhyātvābravīd idam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This is my age, brahmin; the rest you should know yourself." Thus addressed by her, he meditated a moment and said this:

अध्याय १०९

श्लोक 21

अहं ज्ञानबलाद् भद्रे जानामि तव सम्भवम् ।कैवर्तपुत्रिका न त्वं राजपुत्री हि सुन्दरी

ahaṃ jñānabalād bhadre jānāmi tava sambhavam / kaivartaputrikā na tvaṃ rājaputrī hi sundarī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"By the power of knowledge, good lady, I know your origin; you are not a fisherman's daughter but a lovely princess."

अध्याय १०९

श्लोक 22

कन्योवाच: कः पिता कथ्यतां ब्रह्मन् कस्याहमुदरोद्भवा ।कस्मिन् वंशे प्रजाताहं कैवर्ततनया कथम्

kanyovāca: kaḥ pitā kathyatāṃ brahman kasyāhamudarodbhavā / kasmin vaṃśe prajātāhaṃ kaivartatanayā katham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The girl said: "Tell me, brahmin, who my father is, from whose womb I was born, in what line I was born, and how I am a fisherman's daughter."

अध्याय १०९

श्लोक 23

पराशर उवाच: कथयामि च ते तातं यं त्वं मां परिपृच्छसि ।वसु नामा च राजाभूत् सोमवंशे प्रतापवान्

parāśara uvāca: kathayāmi ca te tātaṃ yaṃ tvaṃ māṃ paripṛcchasi / vasu nāmā ca rājābhūt somavaṃśe pratāpavān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Parashara said: "I shall tell you of your father, as you ask me. There was a king named Vasu in the lunar line, valiant,

अध्याय १०९

श्लोक 24

जम्बूद्वीपाधिपो भद्रे शत्रुसंत्रासनस् तथा ।शतानि सप्त भार्याणां पुत्राणां तु दशैव हि

jambūdvīpādhipo bhadre śatrusaṃtrāsanas tathā / śatāni sapta bhāryāṇāṃ putrāṇāṃ tu daśaiva hi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

lord of Jambudvipa, good lady, and terror of his enemies; he had seven hundred wives and ten sons.

अध्याय १०९

श्लोक 25

धर्मेण पालिता लोकाः शिवपूजारतः सदा ।म्लेच्छास् तस्य विरोधेन शाकद्वीपनिवासिनः

dharmeṇa pālitā lokāḥ śivapūjārataḥ sadā / mlecchās tasya virodhena śākadvīpanivāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He protected the people with dharma and was always devoted to the worship of Shiva. The mlecchas dwelling in Shakadvipa were hostile to him,

अध्याय १०९

श्लोक 26

तेषां च साधनार्थाय गतोल्लङ्घ्य महोदधिम् ।संयुक्तः पुत्रभृत्यैश् च पौरुषे महति स्थितः

teṣāṃ ca sādhanārthāya gatollaṅghya mahodadhim / saṃyuktaḥ putrabhṛtyaiś ca pauruṣe mahati sthitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and to subdue them he crossed the great ocean, with his sons and servants, showing great valour.

अध्याय १०९

श्लोक 27

सग्रामस् तैः समारब्धश्चार्वङ्गि वसुना सह ।जिता म्लेच्छाः समस्ताश् च वसुना ह्यवनीभृता

sagrāmas taiḥ samārabdhaścārvaṅgi vasunā saha / jitā mlecchāḥ samastāś ca vasunā hyavanībhṛtā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

A battle was begun by them with Vasu, fair one, and all the mlecchas were conquered by Vasu, bearer of the earth;

अध्याय १०९

श्लोक 28

करदास् ते कृतास् तेन सभृत्यबलवाहनाः ।प्रधाना तस्य महिषी तव माता मृगेक्षणा

karadās te kṛtās tena sabhṛtyabalavāhanāḥ / pradhānā tasya mahiṣī tava mātā mṛgekṣaṇā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he made them tributaries together with their servants, forces and vehicles. His chief queen was your doe-eyed mother;

अध्याय १०९

श्लोक 29

प्रवासस्थे च भूपाले संजाता च रजस्वला ।नारीणां तु सदा काले मन्मथो ह्य् अधिको भवेत्

pravāsasthe ca bhūpāle saṃjātā ca rajasvalā / nārīṇāṃ tu sadā kāle manmatho hy adhiko bhavet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

while the king was away she had her period — for women desire is always stronger at that time,

अध्याय १०९

श्लोक 30

विशेषेण ऋतौ काले भिद्यते कामसायकैः ।मन्मथेन तु संतप्ताचिन्तयत् सा शुभेक्षणा

viśeṣeṇa ṛtau kāle bhidyate kāmasāyakaiḥ / manmathena tu saṃtaptācintayat sā śubhekṣaṇā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

especially in the fertile season, when they are pierced by Love's arrows. Burning with desire, the fair-eyed one thought:

अध्याय १०९

श्लोक 31

दूतं सम्प्रेषयाम्यद्य वसुराजसमीपतः ।व्याहृतः सत्वरो दूतो गच्छ त्वं नृपसन्निधौ

dūtaṃ sampreṣayāmyadya vasurājasamīpataḥ / vyāhṛtaḥ satvaro dūto gaccha tvaṃ nṛpasannidhau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

'I shall send a messenger today to King Vasu.' Summoned, a swift messenger was told, 'Go to the king.'

अध्याय १०९

श्लोक 32

दूत उवाच: परराज्ये वसुर्देवि गतो राजा द्विडन्तकृत् ।तत्र गन्तुं न शक्येत जलयन्त्रैर् विना शुभे

dūta uvāca: pararājye vasurdevi gato rājā dviḍantakṛt / tatra gantuṃ na śakyeta jalayantrair vinā śubhe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The messenger said: 'King Vasu, destroyer of enemies, has gone to a foreign kingdom, queen; it is impossible to go there without ships, lovely one;

अध्याय १०९

श्लोक 33

जलयानानि सर्वाणि नेयानि च परे तटे ।तस्य वाक्येन सा नारी विषण्णा मदपीडिता

jalayānāni sarvāṇi neyāni ca pare taṭe / tasya vākyena sā nārī viṣaṇṇā madapīḍitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all the vessels have been taken to the other shore.' At his words the woman grew dejected, tormented by passion.

अध्याय १०९

श्लोक 34

राज्ञीं दृष्ट्वा सखी ब्रूते कस्मात् त्वं परिखिद्यसे ।लेखो ऽयं प्रेष्यतां देवि शुकहस्ते यथा तथा

rājñīṃ dṛṣṭvā sakhī brūte kasmāt tvaṃ parikhidyase / lekho 'yaṃ preṣyatāṃ devi śukahaste yathā tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing the queen, a friend said: 'Why do you grieve? Send a letter, queen, in the hand of a parrot somehow;

अध्याय १०९

श्लोक 35

समुद्रं लङ्घयित्वा तु शकुन्तो याति सुन्दरि ।व्याहृतो लेखकस् तत्र लिख लेखं ऽममाज्ञया

samudraṃ laṅghayitvā tu śakunto yāti sundari / vyāhṛto lekhakas tatra likha lekhaṃ 'mamājñayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a bird can cross the ocean, lovely one.' A scribe was summoned there: 'Write a letter at my command:

अध्याय १०९

श्लोक 36

त्वां विना पट्टराज्ञी सा वसुराज न जीवति ।ऋतुकालश् च सम्प्राप्तः समस्तं चावधार्यताम्

tvāṃ vinā paṭṭarājñī sā vasurāja na jīvati / ṛtukālaś ca samprāptaḥ samastaṃ cāvadhāryatām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Without you, King Vasu, the chief queen cannot live; her season has come; consider everything.'

अध्याय १०९

श्लोक 37

लिखितो भूर्जपत्रे च वृत्तः स लेखकेन तु ।शूकः पञ्जरमध्यस्थ आनीतस् तत्र सन्निधौ

likhito bhūrjapatre ca vṛttaḥ sa lekhakena tu / śūkaḥ pañjaramadhyastha ānītas tatra sannidhau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

It was written on birch bark by the scribe; a parrot in its cage was brought there near her.

अध्याय १०९

श्लोक 38

राज्ञी उवाच तं तत्र गृह्यलेखं शुक व्रज ।गतः पक्षी ततः शीघ्रं वसुराजसमीपतः

rājñī uvāca taṃ tatra gṛhyalekhaṃ śuka vraja / gataḥ pakṣī tataḥ śīghraṃ vasurājasamīpataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The queen said to it: 'Take the letter, parrot, and go.' Then the bird went quickly to King Vasu,

अध्याय १०९

श्लोक 39

क्षिप्तो लेखः शुकेनैव सत्यभामा विसर्जितः ।लेखार्थं चिन्तयामास वीर्यं गृह्य नरेश्वरः

kṣipto lekhaḥ śukenaiva satyabhāmā visarjitaḥ / lekhārthaṃ cintayāmāsa vīryaṃ gṛhya nareśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the letter was dropped by the parrot, sent by Satyabhama. The lord of men considered the letter's meaning and took his seed;

अध्याय १०९

श्लोक 40

अमोघपुटिकां कृत्वा प्रतिलोकेन विश्रुतः ।शूकस्य चार्पयामास गच्छ राज्ञी समीपतः

amoghapuṭikāṃ kṛtvā pratilokena viśrutaḥ / śūkasya cārpayāmāsa gaccha rājñī samīpataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

making an unfailing packet, the renowned one gave it to the parrot in reply: 'Go to the queen.'

अध्याय १०९

श्लोक 41

वसुराजं प्रणम्याथ बीजं गृह्य पपात ह ।समुद्रोपरि संप्राप्तः शुको याति यथेच्छया

vasurājaṃ praṇamyātha bījaṃ gṛhya papāta ha / samudropari saṃprāptaḥ śuko yāti yathecchayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bowing to King Vasu, it took the seed and set off; reaching over the ocean, the parrot went as it pleased.

अध्याय १०९

श्लोक 42

सामिषं च शुकं ज्ञात्वा श्येनस् तत्रापि धावितः ।हतश्चञ्चुप्रहारेण शुकः श्येनेन भारत

sāmiṣaṃ ca śukaṃ jñātvā śyenas tatrāpi dhāvitaḥ / hataścañcuprahāreṇa śukaḥ śyenena bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thinking the parrot carried flesh, a hawk rushed at it there; the parrot was struck by the hawk with a blow of its beak, O Bharata,

अध्याय १०९

श्लोक 43

मूर्छापन्नस्य तद्वीर्य पतितं जलमध्यतः ।मत्स्येन गिलितं तत्र तद्वीर्यं पार्थिवस्य च

mūrchāpannasya tadvīrya patitaṃ jalamadhyataḥ / matsyena gilitaṃ tatra tadvīryaṃ pārthivasya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and as it fainted, that seed fell into the water; there the king's seed was swallowed by a fish.

अध्याय १०९

श्लोक 44

दाशैर्मत्स्यो गहीतश् च आनीतः स्वगृहं प्रति ।यावत् तं पाटयामासूर्यमलं ददृशे तदा

dāśairmatsyo gahītaś ca ānītaḥ svagṛhaṃ prati / yāvat taṃ pāṭayāmāsūryamalaṃ dadṛśe tadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The fish was caught by fishermen and brought to their home; when they cut it open they saw twins,

अध्याय १०९

श्लोक 45

शशिमण्डलसङ्काशं सूर्यतेजः समप्रभम् ।दृष्ट्वा ते धर्षिताः सर्वे कैवर्ता जाह्नवीतटे

śaśimaṇḍalasaṅkāśaṃ sūryatejaḥ samaprabham / dṛṣṭvā te dharṣitāḥ sarve kaivartā jāhnavītaṭe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

like the moon's disc and equal in lustre to the sun's radiance; seeing them, all the fishermen on the bank of the Jahnavi were astonished,

अध्याय १०९

श्लोक 46

हर्षितास् ते गताः सर्वे प्रधानस्य च मन्दिरम् ।पुत्रं राज्ञे प्रदायैव पुत्रीं च प्रत्यपालयत्

harṣitās te gatāḥ sarve pradhānasya ca mandiram / putraṃ rājñe pradāyaiva putrīṃ ca pratyapālayat

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and delighted they all went to the headman's house; giving the son to the king, he brought up the daughter.

अध्याय १०९

श्लोक 47

तत् त्वं देवि वरारोहे कैवर्तकन्यका नहि ।ततः सा चिन्तयामास पराशरवचस् तदा

tat tvaṃ devi varārohe kaivartakanyakā nahi / tataḥ sā cintayāmāsa parāśaravacas tadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

So you, lady of fair hips, are not a fisherman's daughter." Then she pondered the words of Parashara.

अध्याय १०९

श्लोक 48

एवमुक्ता तु सा तेन दत्त्वात्मानं नरेश्वर ।उवाच साध्वी भो ब्रह्मन् मत्स्यगन्धो निवर्त्यताम्

evamuktā tu sā tena dattvātmānaṃ nareśvara / uvāca sādhvī bho brahman matsyagandho nivartyatām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus addressed by him, she gave herself to him, lord of men; the virtuous one said, "O brahmin, let the fishy smell be removed."

अध्याय १०९

श्लोक 49

ततस् तेन तु सा बाला दिव्यगन्धाभिवासिता ।कृता योगबलेनैव ज्वालयित्वा विभावसुम्

tatas tena tu sā bālā divyagandhābhivāsitā / kṛtā yogabalenaiva jvālayitvā vibhāvasum

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then by the power of his yoga that girl was made fragrant with a divine scent; kindling a fire,

अध्याय १०९

श्लोक 50

कृत्वा प्रदक्षिणं वह्नेर् उद्धृता तेन सा तदा ।ज्वलमानस्य मध्ये तु कामस्थानानि सो ऽस्पृशत्

kṛtvā pradakṣiṇaṃ vahner uddhṛtā tena sā tadā / jvalamānasya madhye tu kāmasthānāni so 'spṛśat

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and circumambulating the fire, he lifted her up then, and in the midst of the blazing fire he touched the places of love.

अध्याय १०९

श्लोक 51

ज्ञात्वा कामोत्सुकं विप्रं भीता सा नृपनन्दन ।उवाच सहसा बाला दिवा च लोकसन्निधौ

jñātvā kāmotsukaṃ vipraṃ bhītā sā nṛpanandana / uvāca sahasā bālā divā ca lokasannidhau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Knowing the brahmin eager with desire, she grew afraid, prince, and the girl suddenly said: "It is day, and people are near."

अध्याय १०९

श्लोक 52

ततस् तेन क्षणं ध्याता पूरयन्ती दिगम्बरम् ।आगता तामसी तात यया व्याप्तं समन्ततः

tatas tena kṣaṇaṃ dhyātā pūrayantī digambaram / āgatā tāmasī tāta yayā vyāptaṃ samantataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then, as he meditated for a moment, a darkness came, filling the sky, dear one, by which everything around was covered.

अध्याय १०९

श्लोक 53

ततः सविस्मयं तेन रहोबाला मृगेक्षणा ।कामेनैव हि तप्तेन स्त्रीसौख्यं क्रीडता तदा

tataḥ savismayaṃ tena rahobālā mṛgekṣaṇā / kāmenaiva hi taptena strīsaukhyaṃ krīḍatā tadā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then in secret with that doe-eyed girl, burning with desire, he enjoyed the pleasure of a woman in wonder.

अध्याय १०९

श्लोक 54

ततस् तेन मुहूर्तेनापत्यभारेण पीडिता ।बालकं तत्र जटिलं सुभगं दण्डधारकम्

tatas tena muhūrtenāpatyabhāreṇa pīḍitā / bālakaṃ tatra jaṭilaṃ subhagaṃ daṇḍadhārakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then within a muhurta she was burdened with offspring: a boy there, with matted hair, handsome, bearing a staff,

अध्याय १०९

श्लोक 55

कमण्डलुधरं शान्तं मेखलाकटिभूषणम् ।धृतोपवीतकं स्कन्धे विष्णुमायाविवार्जितम्

kamaṇḍaludharaṃ śāntaṃ mekhalākaṭibhūṣaṇam / dhṛtopavītakaṃ skandhe viṣṇumāyāvivārjitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

bearing a water-pot, tranquil, a girdle adorning his waist, wearing the sacred thread on his shoulder, free of Vishnu's maya.

अध्याय १०९

श्लोक 56

माता हि शङ्किता तत्र दृष्ट्वा पुत्रस्य चापलम् ।वेपमाना ततो बाला गता सा शरणं मुनेः

mātā hi śaṅkitā tatra dṛṣṭvā putrasya cāpalam / vepamānā tato bālā gatā sā śaraṇaṃ muneḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The mother was alarmed there seeing her son's quickness; trembling, the girl went to the sage for refuge:

अध्याय १०९

श्लोक 57

रक्ष रक्ष मुनिश्रेष्ठ पराशर महामुने ।जातमत्य् अद्भुतं विप्रं कौपीनाम्बरमेखलम्

rakṣa rakṣa muniśreṣṭha parāśara mahāmune / jātamaty adbhutaṃ vipraṃ kaupīnāmbaramekhalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Protect me, protect me, best of sages, great sage Parashara! A most wonderful brahmin has been born, wearing a loincloth and girdle,

अध्याय १०९

श्लोक 58

दण्डहस्तं जटायुक्तमुत्तरीयविभूषितम् ।पराशर उवाच: मा भैषीस्त्वं सुतो जातः कन्यैव त्वं भविष्यसि

daṇḍahastaṃ jaṭāyuktamuttarīyavibhūṣitam / parāśara uvāca: mā bhaiṣīstvaṃ suto jātaḥ kanyaiva tvaṃ bhaviṣyasi

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

staff in hand, with matted hair, adorned with an upper garment." Parashara said: "Do not fear; a son has been born, and you will become a virgin again.

अध्याय १०९

श्लोक 59

नाम्ना सत्यवती चेति द्वितीया गन्धयोजना ।शन्तनुर् नाम राजा वै स ते भर्ता भविष्यति

nāmnā satyavatī ceti dvitīyā gandhayojanā / śantanur nāma rājā vai sa te bhartā bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Your name will be Satyavati, and your second name Gandhayojana; a king named Shantanu will be your husband,

अध्याय १०९

श्लोक 60

प्रथमा महिषी तस्य सोमवंशविभूषणा ।गच्छ त्वं स्वाश्रमं भद्रे पूर्वरूपेण संस्थिता

prathamā mahiṣī tasya somavaṃśavibhūṣaṇā / gaccha tvaṃ svāśramaṃ bhadre pūrvarūpeṇa saṃsthitā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and you will be his first queen, the ornament of the lunar line. Go to your own dwelling, good lady, restored to your former form.

अध्याय १०९

श्लोक 61

मा वैकल्यं कुरुष्वेदं दृष्टं ज्ञानस्य मे बलम् ।इत्य् उक्त्वा प्रययौ विप्रः सा बाला स्थलमाश्रिता

mā vaikalyaṃ kuruṣvedaṃ dṛṣṭaṃ jñānasya me balam / ity uktvā prayayau vipraḥ sā bālā sthalamāśritā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Do not be troubled at this; you have seen the power of my knowledge." Having said this, the brahmin went away, and the girl went to dry land.

अध्याय १०९

श्लोक 62

नत्वा पुत्रं पराभक्त्या साष्टाङ्गं प्रणयेन च ।तं प्रयान्तमथालोक्य सत्यवत्य् अब्रवीत् सुतम्

natvā putraṃ parābhaktyā sāṣṭāṅgaṃ praṇayena ca / taṃ prayāntamathālokya satyavaty abravīt sutam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

She bowed to her son with supreme devotion, prostrating with eight limbs out of love; seeing him about to depart, Satyavati said to her son:

अध्याय १०९

श्लोक 63

कामो देयस् त्वयाभीष्टः स्नेहो वै यदि मातरि ।किमप्य् उपादिश त्वं मां येन सिद्धिम् अवाप्नुयाम्

kāmo deyas tvayābhīṣṭaḥ sneho vai yadi mātari / kimapy upādiśa tvaṃ māṃ yena siddhim avāpnuyām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"You should grant me my wish, if you have love for your mother; teach me something by which I may attain perfection."

अध्याय १०९

श्लोक 64

व्यास उवाच: ईश्वराराधने यत्नं कुरुष्व त्वं सदाम्बिके ।ततः सा पुत्रवाक्येन विषण्णा पाण्डुनन्दन

vyāsa uvāca: īśvarārādhane yatnaṃ kuruṣva tvaṃ sadāmbike / tataḥ sā putravākyena viṣaṇṇā pāṇḍunandana

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vyasa said: "Always strive in the worship of the Lord, mother." Then at her son's words she became dejected, delight of Pandu.

अध्याय १०९

श्लोक 65

योजनगन्धोवाच: त्वद् वियोगाद् अहं पुत्र पञ्चत्वं यामि नान्यथा ।नास्ति पुत्रसमः स्नेहो नास्ति भ्रातृसमं बलम्

yojanagandhovāca: tvad viyogād ahaṃ putra pañcatvaṃ yāmi nānyathā / nāsti putrasamaḥ sneho nāsti bhrātṛsamaṃ balam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Yojanagandha said: "From separation from you, son, I shall die, not otherwise; there is no love like that for a son, no strength like that of a brother."

अध्याय १०९

श्लोक 66

पुत्र उवाच: मा विषादं कुरुं त्वं हि सत्यं वै पितृभाषितम् ।आपत्काले त्वयाहं वै स्मर्तव्यः कार्यसिद्धये

putra uvāca: mā viṣādaṃ kuruṃ tvaṃ hi satyaṃ vai pitṛbhāṣitam / āpatkāle tvayāhaṃ vai smartavyaḥ kāryasiddhaye

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The son said: "Do not despair, for what my father said is true; in time of distress you should remember me for the accomplishment of your purpose,

अध्याय १०९

श्लोक 67

आपदस्तारयिष्यामि क्षम्यतां मातरात्मजे ।इत्युक्त्वा तु ययौ व्यासः कन्या सा ऽपि पितुर्गृहम्

āpadastārayiṣyāmi kṣamyatāṃ mātarātmaje / ityuktvā tu yayau vyāsaḥ kanyā sā 'pi piturgṛham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and I shall carry you across your troubles; forgive your son, mother." Having said this, Vyasa went away, and the girl went to her father's house.

अध्याय १०९

श्लोक 68

पराशरसुतस् तत्र निषण्णो वनमध्यतः ।त्रेतायुगावसाने तु द्वापरादौ नरेश्वर

parāśarasutas tatra niṣaṇṇo vanamadhyataḥ / tretāyugāvasāne tu dvāparādau nareśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The son of Parashara settled there in the middle of the forest. At the end of the Treta age and the beginning of the Dvapara, lord of men,

अध्याय १०९

श्लोक 69

व्यासो विरञ्चये जात आख्यातो नारदेन च ।ऋषिर् महानुभावस् तु पुत्रः पाराशरस्य च

vyāso virañcaye jāta ākhyāto nāradena ca / ṛṣir mahānubhāvas tu putraḥ pārāśarasya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vyasa was born, as Narada announced to Viranchi, a sage of great power, the son of Parashara,

अध्याय १०९

श्लोक 70

कैवर्तकन्यकाजातो जानीहि जाह्नवी तटे ।वाक्योक्त्या नारदस्यैव आगताः सुरसत्तमाः

kaivartakanyakājāto jānīhi jāhnavī taṭe / vākyoktyā nāradasyaiva āgatāḥ surasattamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

born of the fisherman's daughter on the bank of the Jahnavi, know this. At Narada's word the best of the gods came —

अध्याय १०९

श्लोक 71

भानुः पितामहः शक्र ऋषिसङ्घैः समावृतः ।आशीर्वादं पृथग् दत्त्वा साधु साध्विति भाषितः

bhānuḥ pitāmahaḥ śakra ṛṣisaṅghaiḥ samāvṛtaḥ / āśīrvādaṃ pṛthag dattvā sādhu sādhviti bhāṣitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Sun, the Grandsire and Shakra, surrounded by hosts of sages; each gave his blessing and said, "Well done, well done."

अध्याय १०९

श्लोक 72

पितामहेन बालो ऽसौ जातमकर्मादि संस्कृतः ।द्वैपायनो द्वीपजन्मा पाराशर्यः पराशरात्

pitāmahena bālo 'sau jātamakarmādi saṃskṛtaḥ / dvaipāyano dvīpajanmā pārāśaryaḥ parāśarāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Grandsire performed the birth rites and other sacraments for the child: Dvaipayana, being born on an island, Parasharya from Parashara,

अध्याय १०९

श्लोक 73

कृष्णगात्रात् कृष्णनामा हव्यादातुर् विशिष्यति ।विरञ्चिनाभिषिक्तो ऽसौ ऋषिसङ्घैः पुनः पुनः

kṛṣṇagātrāt kṛṣṇanāmā havyādātur viśiṣyati / virañcinābhiṣikto 'sau ṛṣisaṅghaiḥ punaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Krishna from his dark body; he surpasses even the giver of oblations. He was anointed by Viranchi and the hosts of sages again and again:

अध्याय १०९

श्लोक 74

व्यासस् त्वं सर्वलोकानाम् इत्य् उक्त्वा प्रययुः पुनः ।तीर्थयात्रा समारब्धा कृष्णद्वैपायनेन तु

vyāsas tvaṃ sarvalokānām ity uktvā prayayuḥ punaḥ / tīrthayātrā samārabdhā kṛṣṇadvaipāyanena tu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"You are Vyasa for all the worlds," they said, and departed. Then Krishna Dvaipayana began a pilgrimage to the holy places.

अध्याय १०९

श्लोक 75

गङ्गावगाहिता तेन केदारं पुष्करं तथा ।गया च नैमिषं तीर्थं कुरुक्षेत्रे सरस्वती

gaṅgāvagāhitā tena kedāraṃ puṣkaraṃ tathā / gayā ca naimiṣaṃ tīrthaṃ kurukṣetre sarasvatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He bathed in the Ganga, at Kedara and Pushkara, at Gaya and the holy place Naimisha, and in the Sarasvati at Kurukshetra;

अध्याय १०९

श्लोक 76

उज्जयिन्यां महाकालं सोमनाथं ययौ ततः ।पृथिव्यां सागरान्तायां स्नातो व्यासो महामुनिः

ujjayinyāṃ mahākālaṃ somanāthaṃ yayau tataḥ / pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ snāto vyāso mahāmuniḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he went to Mahakala in Ujjayini and then to Somanatha; the great sage Vyasa bathed throughout the earth bounded by the ocean.

अध्याय १०९

श्लोक 77

अटन् वै नर्मदां प्राप्तो रुद्रदेहोद्भवां नदीम् ।साह्लादं नर्मदां दृष्ट्वा चित्तं विश्राम्यपार्थिव

aṭan vai narmadāṃ prāpto rudradehodbhavāṃ nadīm / sāhlādaṃ narmadāṃ dṛṣṭvā cittaṃ viśrāmyapārthiva

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Wandering, he reached the Narmada, the river born of Rudra's body; seeing the Narmada with joy, his mind found rest, lord of the earth.

अध्याय १०९

श्लोक 78

तपश् चचार विपुलं नर्मदातटम् आश्रितः ।ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यस्थो वर्षासु स्थण्डिलेशयः

tapaś cacāra vipulaṃ narmadātaṭam āśritaḥ / grīṣme pañcāgnimadhyastho varṣāsu sthaṇḍileśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He practised vast austerity resorting to the bank of the Narmada: in summer amid five fires, in the rains lying on bare ground,

अध्याय १०९

श्लोक 79

सार्द्रवासास् तु हेमन्ते ध्यायमानो महेश्वरम् ।सृष्टिसंहारकर्तारम् अच्छेद्यं च सदाशिवम्

sārdravāsās tu hemante dhyāyamāno maheśvaram / sṛṣṭisaṃhārakartāram acchedyaṃ ca sadāśivam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

in winter in wet clothes, meditating on Maheshvara, maker of creation and dissolution, the indestructible Sadashiva,

अध्याय १०९

श्लोक 80

नित्यं सिद्धेश्वरं लिङ्गं पूजयन् पाण्डुनन्दन ।अर्चनात् सिद्धलिङ्गस्य ध्यानयोगप्रभावतः

nityaṃ siddheśvaraṃ liṅgaṃ pūjayan pāṇḍunandana / arcanāt siddhaliṅgasya dhyānayogaprabhāvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

daily worshipping the Siddheshvara linga, delight of Pandu. By worship of the Siddhalinga and the power of meditation and yoga,

अध्याय १०९

श्लोक 81

प्रत्यक्ष ईश्वरो जातः कृष्णद्वैपायनस्य तु ।तोषितो ऽहं त्वया विप्र वरं प्रार्थय शोभनम्

pratyakṣa īśvaro jātaḥ kṛṣṇadvaipāyanasya tu / toṣito 'haṃ tvayā vipra varaṃ prārthaya śobhanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Lord became manifest to Krishna Dvaipayana: "I am pleased with you, brahmin; ask a good boon."

अध्याय १०९

श्लोक 82

व्यास उवाच: यदि तुष्टो ऽसि मे देव यदि देयो वरो मम ।प्रत्यक्षो नर्मदातीरे स्वयं भवाद्य मे विभो

vyāsa uvāca: yadi tuṣṭo 'si me deva yadi deyo varo mama / pratyakṣo narmadātīre svayaṃ bhavādya me vibho

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vyasa said: "If you are pleased with me, god, if a boon is to be given me, be manifest yourself on the bank of the Narmada today, lord,

अध्याय १०९

श्लोक 83

अतीतानागतज्ञानं त्वत्प्रसादान् महेश्वर ।ईश्वर उवाच: एवं भवतु ते विप्र मत्पसादात् न संशयः

atītānāgatajñānaṃ tvatprasādān maheśvara / īśvara uvāca: evaṃ bhavatu te vipra matpasādāt na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and grant me knowledge of past and future by your grace, Maheshvara." The Lord said: "So be it for you, brahmin, by my grace, no doubt;

अध्याय १०९

श्लोक 84

त्वया भक्तिगृहीतो ऽहं प्रत्यक्षो नर्मदातटे ।इत्युक्त्वा प्रययौ देवः कैलासं नगम् उत्तमम्

tvayā bhaktigṛhīto 'haṃ pratyakṣo narmadātaṭe / ityuktvā prayayau devaḥ kailāsaṃ nagam uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

captured by your devotion I am manifest on the bank of the Narmada." Having said this, the god went to Kailasa, best of mountains.

अध्याय १०९

श्लोक 85

पत्नीसंग्रहणं जातं पुत्रो जातो यदास्य च ।देवैर् अध्यासितः सर्वैः सेन्द्रब्रह्मपुरोगमैः

patnīsaṃgrahaṇaṃ jātaṃ putro jāto yadāsya ca / devair adhyāsitaḥ sarvaiḥ sendrabrahmapurogamaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He took a wife, and when a son was born to him, it was attended by all the gods headed by Indra and Brahma.

अध्याय १०९

श्लोक 86

पुत्रजन्मततोज्ञात्वा आगता ऋषिसत्तमाः ।तीर्थयात्राप्रसङ्गेन पराशरपुरोगमाः

putrajanmatatojñātvā āgatā ṛṣisattamāḥ / tīrthayātrāprasaṅgena parāśarapurogamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Learning of the son's birth, the best of sages headed by Parashara came, in the course of their pilgrimage:

अध्याय १०९

श्लोक 87

मन्वत्रिविष्णुहारीतयाज्ञवल्क्योशनो ऽङ्गिराः ।यम् आपस्तम्बसंवर्ता कात्यायनबृहस्पती

manvatriviṣṇuhārītayājñavalkyośano 'ṅgirāḥ / yam āpastambasaṃvartā kātyāyanabṛhaspatī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Manu, Atri, Vishnu, Harita, Yajnavalkya, Ushanas, Angiras, Yama, Apastamba, Samvarta, Katyayana and Brihaspati,

अध्याय १०९

श्लोक 88

एवम् आदि सहस्राणि लक्षकोटिर् अनेकधा ।व्यासाश्रमे शुभे पुण्ये प्राप्ताः सर्वे द्विजोत्तमाः

evam ādi sahasrāṇi lakṣakoṭir anekadhā / vyāsāśrame śubhe puṇye prāptāḥ sarve dvijottamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and thousands of others, lakhs and crores in many ways — all the best of the twice-born arrived at Vyasa's lovely holy hermitage.

अध्याय १०९

श्लोक 89

दृष्ट्वा व्यासस् तु विप्रेन्द्रानभ्युत्थाय कृतोद्यमः ।पितृपूर्वं प्रणम्यादौ तेषां वार्तां प्रदापयन्

dṛṣṭvā vyāsas tu viprendrānabhyutthāya kṛtodyamaḥ / pitṛpūrvaṃ praṇamyādau teṣāṃ vārtāṃ pradāpayan

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Seeing the chiefs of brahmins, Vyasa rose eagerly, first bowed to his father and then gave them greeting;

अध्याय १०९

श्लोक 90

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा इदं वाक्यम् उवाच ह ।उद्धृतं तु ममानन्दं युष्मत् सम्भाषदर्शनात्

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā idaṃ vākyam uvāca ha / uddhṛtaṃ tu mamānandaṃ yuṣmat sambhāṣadarśanāt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with joined palms he spoke these words: "My joy is lifted up by seeing and speaking with you.

अध्याय १०९

श्लोक 91

आरण्यानि च शाकानि फलान्य् आरण्यकानि च ।तानि दास्यामि सर्वेषां युष्माकं पितृपूर्वकम्

āraṇyāni ca śākāni phalāny āraṇyakāni ca / tāni dāsyāmi sarveṣāṃ yuṣmākaṃ pitṛpūrvakam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Forest vegetables and forest fruits — these I shall give to all of you, beginning with my father."

अध्याय १०९

श्लोक 92

नियमैः संयुतान् सर्वान् प्रत्येकं प्रणनाम च ।ततस् तं प्रणतं दृष्ट्वा तत्र द्वैपायनं द्विजम्

niyamaiḥ saṃyutān sarvān pratyekaṃ praṇanāma ca / tatas taṃ praṇataṃ dṛṣṭvā tatra dvaipāyanaṃ dvijam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He bowed to each of them, all bound by their observances. Then, seeing the brahmin Dvaipayana bowing there,

अध्याय १०९

श्लोक 93

वर्धयित्वा जयाशीर्भिस् ततो वीक्ष परस्परम् ।पराशरः समस्तैश् च वीक्षितो मुनिपुङ्गवैः

vardhayitvā jayāśīrbhis tato vīkṣa parasparam / parāśaraḥ samastaiś ca vīkṣito munipuṅgavaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

they blessed him with blessings of victory and then looked at one another; Parashara was looked at by all the bulls among sages:

अध्याय १०९

श्लोक 94

उत्तरं दीयतां तात कृष्णद्वैपायनस्य च ।एवम् उक्तस् तु तैः सर्वैर् भगवांश् च पराशरः

uttaraṃ dīyatāṃ tāta kṛṣṇadvaipāyanasya ca / evam uktas tu taiḥ sarvair bhagavāṃś ca parāśaraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Give an answer to Krishna Dvaipayana, dear one." Thus addressed by them all, the blessed Parashara

अध्याय १०९

श्लोक 95

उवाच स्वात्मजं व्यासम् ऋषिभिर् यच् चिकीर्षितम् ।नेच्छन्ति दक्षिणे कूले व्रतभङ्गभयात् सुत

uvāca svātmajaṃ vyāsam ṛṣibhir yac cikīrṣitam / necchanti dakṣiṇe kūle vratabhaṅgabhayāt suta

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

told his son Vyasa what the sages wished: "They do not wish to eat on the southern bank for fear of breaking their vows, son,

अध्याय १०९

श्लोक 96

परं वै भोक्तुकामाश् च तव श्रद्धाविशेषतः ।व्यास उवाच: करोमि भवतां युक्तम् अत्रैव स्थीयतां क्षणम्

paraṃ vai bhoktukāmāś ca tava śraddhāviśeṣataḥ / vyāsa uvāca: karomi bhavatāṃ yuktam atraiva sthīyatāṃ kṣaṇam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

though they wish to eat, because of your special faith." Vyasa said: "I will do what is fitting for you; stay here a moment,

अध्याय १०९

श्लोक 97

यावद् आसाद्य सरितं करोमि विधिपूर्वकम् ।एवम् उक्त्वा शुचिर् भूत्वा नर्मदातटम् आश्रितः

yāvad āsādya saritaṃ karomi vidhipūrvakam / evam uktvā śucir bhūtvā narmadātaṭam āśritaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

while I go to the river and act according to rule." Having said this, he became pure and went to the bank of the Narmada,

अध्याय १०९

श्लोक 98

स्तोत्रं जगाद सहसा तं निबोध जनेश्वर

stotraṃ jagāda sahasā taṃ nibodha janeśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and suddenly uttered a hymn; hear it, lord of people.

अध्याय १०९

श्लोक 99

व्यास उवाच: जय देवि नमो वरदे शिवदे जय पापविमर्दिनि शूलकरे ।जय भैरवदेहविलीनकरे जय देवि पितामहसन्नमिते

vyāsa uvāca: jaya devi namo varade śivade jaya pāpavimardini śūlakare / jaya bhairavadehavilīnakare jaya devi pitāmahasannamite

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vyasa said: "Victory, goddess, salutation, boon-giver, giver of welfare; victory, crusher of sin, trident in hand; victory, you who dissolve into Bhairava's body; victory, goddess to whom the Grandsire bows;

अध्याय १०९

श्लोक 100

जय भास्करशक्रसदानमिते जय षण्मुखतातसुते वरदे ।जय देवशरीरसमूहमये जय सागरगामिनि भूमिसुते

jaya bhāskaraśakrasadānamite jaya ṣaṇmukhatātasute varade / jaya devaśarīrasamūhamaye jaya sāgaragāmini bhūmisute

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

victory, ever saluted by Bhaskara and Shakra; victory, boon-giver, daughter of Shanmukha's father; victory, you who consist of the host of the gods' bodies; victory, daughter of the earth, flowing to the ocean;

अध्याय १०९

श्लोक 101

जय जय लोकसमस्तकृताभरणे जय दुःखदरिद्रविनाशकरे ।जय पुत्र कलत्रविवृद्धिकरे जय देवि सुदर्शनपापहरे

jaya jaya lokasamastakṛtābharaṇe jaya duḥkhadaridravināśakare / jaya putra kalatravivṛddhikare jaya devi sudarśanapāpahare

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

victory, victory, you who adorn all the worlds; victory, destroyer of sorrow and poverty; victory, you who increase sons and wives; victory, goddess, lovely to see, remover of sin."

अध्याय १०९

श्लोक 102

एतद् व्यासकृत स्तोत्रं यः पठेच् छिवसन्निधौ ।गृहे वा शुद्धभावेन कामक्रोधविवर्जितः ।व्यासस् तस्य भवेत् प्रीतः प्रीतो ऽयं वृषवाहनः

etad vyāsakṛta stotraṃ yaḥ paṭhec chivasannidhau / gṛhe vā śuddhabhāvena kāmakrodhavivarjitaḥ / vyāsas tasya bhavet prītaḥ prīto 'yaṃ vṛṣavāhanaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever recites this hymn made by Vyasa in Shiva's presence, or at home with a pure heart, free of desire and anger — Vyasa is pleased with him, and the bull-borne god is pleased.

अध्याय १०९

श्लोक 103

स्तुता च नर्मदादेवी ततो वचनम् अब्रवीत् ।नर्मदोवाच: स्तुतिवादेन तुष्टास्मि भो भो व्यासमहामुने

stutā ca narmadādevī tato vacanam abravīt / narmadovāca: stutivādena tuṣṭāsmi bho bho vyāsamahāmune

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Praised thus, the goddess Narmada then spoke. Narmada said: "I am pleased by your praise, great sage Vyasa;

अध्याय १०९

श्लोक 104

यम् इच्छसि वरं सम्यक् तं ते सर्वं ददाम्य् अहम् ।व्यास उवाच: यदि तुष्टासि मे देवि यदि देयो वरो मम

yam icchasi varaṃ samyak taṃ te sarvaṃ dadāmy aham / vyāsa uvāca: yadi tuṣṭāsi me devi yadi deyo varo mama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whatever boon you rightly desire, I shall give it all to you." Vyasa said: "If you are pleased with me, goddess, if a boon is to be given me,

अध्याय १०९

श्लोक 105

आतिथ्यम् उत्तरे कूले मम दातुं त्वम् अर्हसि ।नर्मदोवाच: अयुक्तं चिन्तितं व्यास अमार्गे त्वं प्रवर्तसे

ātithyam uttare kūle mama dātuṃ tvam arhasi / narmadovāca: ayuktaṃ cintitaṃ vyāsa amārge tvaṃ pravartase

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

you should give me hospitality on the northern bank." Narmada said: "What you have thought is improper, Vyasa; you are going astray.

अध्याय १०९

श्लोक 106

इन्द्रचन्द्रयमाः शक्ता उन्मार्गेण न वाहितुम् ।अन्यं याचस्व हे वत्स यत्किंचिद् भुवि दुर्लभम्

indracandrayamāḥ śaktā unmārgeṇa na vāhitum / anyaṃ yācasva he vatsa yatkiṃcid bhuvi durlabham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Even Indra, Chandra and Yama cannot make me flow off my course; ask for something else, child, whatever is rare on earth."

अध्याय १०९

श्लोक 107

एव श्रुत्वा वचो देव्या व्यासो मूर्च्छां गतस् तदा ।वृथा क्लेशश् च संजातः पतितो धरणीतले

eva śrutvā vaco devyā vyāso mūrcchāṃ gatas tadā / vṛthā kleśaś ca saṃjātaḥ patito dharaṇītale

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Hearing these words of the goddess, Vyasa then fainted; his toil had become vain, and he fell to the ground.

अध्याय १०९

श्लोक 108

धरणी कम्पिता सर्वा सशैलवनकानना ।मूर्छापन्नं ततो व्यासं ज्ञात्वा देवाः पराशरम्

dharaṇī kampitā sarvā saśailavanakānanā / mūrchāpannaṃ tato vyāsaṃ jñātvā devāḥ parāśaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The whole earth shook with its mountains, woods and forests. Knowing Vyasa to have fainted, the gods came to Parashara;

अध्याय १०९

श्लोक 109

आयाता देवताः सर्वे हाहाकारं प्रकुर्वतः ।उत्थापयन्तस् ते व्यासम् ऊचुश्च सरितां वराम्

āyātā devatāḥ sarve hāhākāraṃ prakurvataḥ / utthāpayantas te vyāsam ūcuśca saritāṃ varām

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

all the gods came, crying out in dismay; lifting Vyasa up, they spoke to the best of rivers:

अध्याय १०९

श्लोक 110

ब्राह्मणार्थं तु संक्लिष्टा नामहेतोः सरिद्वरे ।गवार्थे ब्राह्मणार्थे च प्राणान् परित्यजेत्

brāhmaṇārthaṃ tu saṃkliṣṭā nāmahetoḥ saridvare / gavārthe brāhmaṇārthe ca prāṇān parityajet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"He has toiled for the sake of brahmins, for the sake of your name, best of rivers; for the sake of cows and brahmins one should give up one's life."

अध्याय १०९

श्लोक 111

एवं सा नर्मदा प्रोक्ता ब्रह्माद्यैश् च सुरैर् द्रुतम् ।विकूलतां वै प्रददौ समन्ताद् रेवाभिषिक्तः स जलेन पूतः

evaṃ sā narmadā proktā brahmādyaiś ca surair drutam / vikūlatāṃ vai pradadau samantād revābhiṣiktaḥ sa jalena pūtaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus quickly addressed by Brahma and the gods, the Narmada gave way from her banks; bathed all around by the Reva, he was purified by her water,

अध्याय १०९

श्लोक 112

सचेतनः सत्यवती सुतो ऽयं ननाम देवैः सह नर्मदान्तैः ।व्यास उवाच: तीर्थं समस्तं त्वयि देवतानां फलं प्रदिष्टं मम मन्दभाग्यम्

sacetanaḥ satyavatī suto 'yaṃ nanāma devaiḥ saha narmadāntaiḥ / vyāsa uvāca: tīrthaṃ samastaṃ tvayi devatānāṃ phalaṃ pradiṣṭaṃ mama mandabhāgyam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and, conscious again, this son of Satyavati bowed together with the gods to the Narmada. Vyasa said: "All the holy places of the gods are in you; the fruit is appointed, though my fortune is poor."

अध्याय १०९

श्लोक 113

नर्मदोवाच: यतो यतो व्यासमहानुभाव सुमेरुनाम्नो धरणीधरस्य ।विन्ध्यस्य चान्यस्य च ते हि मार्गं यास्यामि वै धर्मधरस्य धन्या

narmadovāca: yato yato vyāsamahānubhāva sumerunāmno dharaṇīdharasya / vindhyasya cānyasya ca te hi mārgaṃ yāsyāmi vai dharmadharasya dhanyā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Narmada said: "Wherever you lead, great-souled Vyasa, upholder of dharma — whether the path of the mountain named Sumeru, of the Vindhya or of another — I shall go by your path, blessed."

अध्याय १०९

श्लोक 114

एवमुक्तो महातेजा व्यासः सत्यवतीयुतः ।दक्षिणे चालयामास स्वाश्रमान् मुनिपुङ्गवान्

evamukto mahātejā vyāsaḥ satyavatīyutaḥ / dakṣiṇe cālayāmāsa svāśramān munipuṅgavān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thus addressed, the mighty Vyasa, son of Satyavati, moved the bulls among sages from the southern side to his own hermitage.

अध्याय १०९

श्लोक 115

दण्डहस्तो महातेजा हुङ्कारैर् नृपनन्दन ।व्यासहुङ्कारभीता च चलिता रुद्रनन्दिनी

daṇḍahasto mahātejā huṅkārair nṛpanandana / vyāsahuṅkārabhītā ca calitā rudranandinī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The mighty one, staff in hand, with cries of "Hum!", prince — frightened by Vyasa's cries, the daughter of Rudra moved,

अध्याय १०९

श्लोक 116

दण्डेन दर्शयन् मार्गं देवी तत्र प्रवर्तिता ।व्यासमार्गगतां देवीं दृष्ट्वा चेन्द्रपुरोगमाः

daṇḍena darśayan mārgaṃ devī tatra pravartitā / vyāsamārgagatāṃ devīṃ dṛṣṭvā cendrapurogamāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the goddess was set on her course there as he showed the way with his staff. Seeing the goddess following Vyasa's path, the gods headed by Indra

अध्याय १०९

श्लोक 117

पुष्पवृष्टिं ददुर् व्यासे स्तुतिं कुर्वन्ति किन्नराः ।प्रफुल्लनयना जाताः पराशरमुखा द्विजाः

puṣpavṛṣṭiṃ dadur vyāse stutiṃ kurvanti kinnarāḥ / praphullanayanā jātāḥ parāśaramukhā dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

rained flowers on Vyasa and the kinnaras sang praises; the brahmins headed by Parashara became wide-eyed with joy:

अध्याय १०९

श्लोक 118

किं कुर्मो ऽत्र महिम्ना ते कर्मणा ते वरं जिताः ।व्यास उवाच: तपः कृत्वा सुविपुलं दानं दत्त्वा महत्फलम्

kiṃ kurmo 'tra mahimnā te karmaṇā te varaṃ jitāḥ / vyāsa uvāca: tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ dānaṃ dattvā mahatphalam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"What can we do here? By your greatness and your deed the boon has been won." Vyasa said: "Having practised vast austerity and given gifts of great fruit,

अध्याय १०९

श्लोक 119

एतद् एव नरैः कार्यं साधूनां परितोषणम् ।सुविभक्ता महाभागा अनुग्राह्यस्य सम्प्रति

etad eva naraiḥ kāryaṃ sādhūnāṃ paritoṣaṇam / suvibhaktā mahābhāgā anugrāhyasya samprati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

this alone should men do: gratify the good. You fortunate ones, well distinguished, are now worthy of favour;

अध्याय १०९

श्लोक 120

तस्मान् ममाश्रमे पुण्ये स्थीयतां नात्र संशयः ।आतिथ्यं शाकपर्णैश् च उदकेन विमिश्रितैः

tasmān mamāśrame puṇye sthīyatāṃ nātra saṃśayaḥ / ātithyaṃ śākaparṇaiś ca udakena vimiśritaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

therefore stay in my holy hermitage, no doubt; the hospitality is of vegetables and leaves mixed with water."

अध्याय १०९

श्लोक 121

प्रतिपन्नं समस्तैश् च पराशरमुखैर् द्विजैः ।श्रयध्वम् आश्रमं पुण्यं नर्मदायोत्तरे तटे

pratipannaṃ samastaiś ca parāśaramukhair dvijaiḥ / śrayadhvam āśramaṃ puṇyaṃ narmadāyottare taṭe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

It was accepted by all the brahmins headed by Parashara: "Take shelter in the holy hermitage on the northern bank of the Narmada."

अध्याय १०९

श्लोक 122

मार्कण्डेय उवाच: स्नानतर्पणकृत्यानि कृतानि च द्विजोत्तमैः ।व्यासकुण्डं ततो गत्वा होमं सम्यगकारयन्

mārkaṇḍeya uvāca: snānatarpaṇakṛtyāni kṛtāni ca dvijottamaiḥ / vyāsakuṇḍaṃ tato gatvā homaṃ samyagakārayan

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Markandeya said: The best of the twice-born performed their bathing and offerings, and then, going to the Vyasakunda, had the oblation properly performed;

अध्याय १०९

श्लोक 123

श्रीफलैर् बिल्वपत्रैश् च ध्यानयुक्ताश् च जुह्वति ।गौतमो भृगुमाण्डव्यौ नारदो लोमशस् तथा

śrīphalair bilvapatraiś ca dhyānayuktāś ca juhvati / gautamo bhṛgumāṇḍavyau nārado lomaśas tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with bilva fruits and bilva leaves, absorbed in meditation, they offered: Gautama, Bhrigu and Mandavya, Narada and Lomasha,

अध्याय १०९

श्लोक 124

पराशरस् तथा शङ्खः कौशिकश् च्यवनो मुनिः ।पिप्पलादो वशिष्ठश् च नाशिकेतुर् महातपाः

parāśaras tathā śaṅkhaḥ kauśikaś cyavano muniḥ / pippalādo vaśiṣṭhaś ca nāśiketur mahātapāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Parashara, Shankha, Kaushika and the sage Chyavana, Pippalada, Vasishtha and Nachiketas of great austerity,

अध्याय १०९

श्लोक 125

विश्वामित्रो ह्य् अगस्त्यश् च उद्दालकयमौ तथा ।शाण्डिल्यो जैमिनिः काव्यो याज्ञवल्क्योशनाङ्गिराः

viśvāmitro hy agastyaś ca uddālakayamau tathā / śāṇḍilyo jaiminiḥ kāvyo yājñavalkyośanāṅgirāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Vishvamitra and Agastya, Uddalaka and Yama, Shandilya, Jaimini, Kavya, Yajnavalkya, Ushanas and Angiras,

अध्याय १०९

श्लोक 126

अत्रिः शातातपश् चैव भरतो मुद्गलस् तथा ।वात्स्यायनो महातेजाः संवर्तः शक्तिर् एव च

atriḥ śātātapaś caiva bharato mudgalas tathā / vātsyāyano mahātejāḥ saṃvartaḥ śaktir eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Atri, Shatatapa, Bharata and Mudgala, the mighty Vatsyayana, Samvarta and Shakti,

अध्याय १०९

श्लोक 127

जातूकर्णो भरद्वाजो बालखिल्यादयस् तथा ।एकचित्ता द्विजा राजन् मन्त्रतन्त्रं प्रकुर्वतः

jātūkarṇo bharadvājo bālakhilyādayas tathā / ekacittā dvijā rājan mantratantraṃ prakurvataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Jatukarna, Bharadvaja and the Valakhilyas and others; single-minded, O king, the brahmins performed mantra and ritual.

अध्याय १०९

श्लोक 128

ततः समुत्थितं लिङ्गं ज्वलत्कालानलप्रभम् ।साष्टाङ्गं प्रणतो व्यासो देवं दृष्ट्वा त्रिलोचनम्

tataḥ samutthitaṃ liṅgaṃ jvalatkālānalaprabham / sāṣṭāṅgaṃ praṇato vyāso devaṃ dṛṣṭvā trilocanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Then a linga rose up, shining like the blazing fire of doom; seeing the three-eyed god, Vyasa bowed with eight limbs.

अध्याय १०९

श्लोक 129

आशीर्वादं पुनर् विप्रा दत्त्वा व्यासं तदा ययुः ।ततः प्रभृति तत्त्वज्ञ तीर्थं ख्यातं तु पाण्डव

āśīrvādaṃ punar viprā dattvā vyāsaṃ tadā yayuḥ / tataḥ prabhṛti tattvajña tīrthaṃ khyātaṃ tu pāṇḍava

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Having again given their blessing to Vyasa, the brahmins then departed. From then on, knower of truth, the holy place has been renowned, son of Pandu.

अध्याय १०९

श्लोक 130

स्नानदानविधानं च यस्मिन् काले प्रतिष्ठितम् ।कथयामि समस्तं ते भ्रातॄणां चैव पाण्डव

snānadānavidhānaṃ ca yasmin kāle pratiṣṭhitam / kathayāmi samastaṃ te bhrātṝṇāṃ caiva pāṇḍava

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The rule of bathing and giving, and the time at which it is established, I shall tell you entirely, and your brothers too, son of Pandu.

अध्याय १०९

श्लोक 131

कार्त्तिकस्यासिते पक्षे चतुर्दश्यां नृपोत्तम ।उपोष्य यो नरो भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

kārttikasyāsite pakṣe caturdaśyāṃ nṛpottama / upoṣya yo naro bhaktyā rātrau kurvīta jāgaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

On the fourteenth of the dark fortnight of Kartika, best of kings, the man who fasts with devotion should keep vigil at night

अध्याय १०९

श्लोक 132

स्नापयेद् ईश्वरं भक्त्या क्षौद्रेण क्षीरसर्पिषा

snāpayed īśvaraṃ bhaktyā kṣaudreṇa kṣīrasarpiṣā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and bathe the Lord with devotion with honey, milk and ghee,

अध्याय १०९

श्लोक 133

दध्ना च खण्डयुक्तेन कुशतोयेन वा पुनः ।श्रीखण्डेन सुगन्धेन पूजयेत महेश्वरम्

dadhnā ca khaṇḍayuktena kuśatoyena vā punaḥ / śrīkhaṇḍena sugandhena pūjayeta maheśvaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with curd mixed with sugar or with kusha water, and worship Maheshvara with fragrant sandal;

अध्याय १०९

श्लोक 134

ततः सुगन्धपुष्पैश् च बिल्वपत्रैश् च पूजयेत् ।कुमुदेन च कुन्देन कुशपुष्पाक्षतादिभिः

tataḥ sugandhapuṣpaiś ca bilvapatraiś ca pūjayet / kumudena ca kundena kuśapuṣpākṣatādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

then worship him with fragrant flowers and bilva leaves, with white lotuses, jasmine, kusha flowers, unbroken rice and the like,

अध्याय १०९

श्लोक 135

उन्मत्तपुष्पैश् च रसैः सौम्यैश् चैवाप्य् अनुत्तमैः ।अर्चयेत् परया भक्त्या द्वीपेश्वरम् अनुत्तमम्

unmattapuṣpaiś ca rasaiḥ saumyaiś caivāpy anuttamaiḥ / arcayet parayā bhaktyā dvīpeśvaram anuttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

with datura flowers and with gentle and unsurpassed juices; one should worship the unsurpassed Dvipeshvara with supreme devotion,

अध्याय १०९

श्लोक 136

मन्दारादिकपुष्पैश् च पूजयेत् परमेश्वरम् ।गुडमण्डप्रदानेन पातकं दिवसार्जितम्

mandārādikapuṣpaiś ca pūjayet parameśvaram / guḍamaṇḍapradānena pātakaṃ divasārjitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and worship the supreme Lord with mandara and other flowers. By the gift of a pavilion of jaggery the sin earned in a day,

अध्याय १०९

श्लोक 137

मासार्जितं च नश्येत गुडमण्डशतेन च ।षण्मासं च सहस्रेण अर्काब्दं द्विगुणेन तु

māsārjitaṃ ca naśyeta guḍamaṇḍaśatena ca / ṣaṇmāsaṃ ca sahasreṇa arkābdaṃ dviguṇena tu

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and by a hundred pavilions of jaggery the sin earned in a month perishes; with a thousand that of six months, with twice that that of twelve years;

अध्याय १०९

श्लोक 138

आजन्मजनितं पापम् अयुतेन प्रणश्यति ।पौर्णमास्यां नृपश्रेष्ठ स्नानं कुर्वीत भक्तितः

ājanmajanitaṃ pāpam ayutena praṇaśyati / paurṇamāsyāṃ nṛpaśreṣṭha snānaṃ kurvīta bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

sin produced since birth is destroyed by ten thousand. On the full moon, best of kings, one should bathe with devotion,

अध्याय १०९

श्लोक 139

मन्त्रोक्तेन विधानेन कृत्वा पापक्षयंकरम् ।वारुणं च तथा ज्ञेयं सर्वपापक्षयं करम्

mantroktena vidhānena kṛtvā pāpakṣayaṃkaram / vāruṇaṃ ca tathā jñeyaṃ sarvapāpakṣayaṃ karam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

performing it by the rule stated in the mantras, destroying sin; and the Varuna bath too is to be known as destroying all sins.

अध्याय १०९

श्लोक 140

देवान् पितॄन् मनुष्यांश् च विधिवत् तर्पयेन् नृप ।ऋचम् एकां जपेत् स्नातः सामवेदफलं लभेत्

devān pitṝn manuṣyāṃś ca vidhivat tarpayen nṛpa / ṛcam ekāṃ japet snātaḥ sāmavedaphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

One should satisfy the gods, ancestors and men according to rule, O king; bathed, one should recite a single verse of the Rik and gain the fruit of the Sama Veda;

अध्याय १०९

श्लोक 141

यजुर्वेदम् अथर्वाणं गायत्र्या सर्वम् आप्नुयात् ।जपेद् अष्टाक्षरं मन्त्रं सौरं वा शैवम् एव च

yajurvedam atharvāṇaṃ gāyatryā sarvam āpnuyāt / japed aṣṭākṣaraṃ mantraṃ sauraṃ vā śaivam eva ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the Yajur Veda and the Atharvan — one gains everything by the Gayatri. One should recite the eight-syllabled mantra, or the solar or Shaiva one,

अध्याय १०९

श्लोक 142

अथवा वैष्णवं मन्त्रं द्वादशाक्षरम् एव च ।पूजयेद् ब्राह्मणान् भक्त्या सर्वलक्षणलक्षितान्

athavā vaiṣṇavaṃ mantraṃ dvādaśākṣaram eva ca / pūjayed brāhmaṇān bhaktyā sarvalakṣaṇalakṣitān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or the Vaishnava twelve-syllabled mantra. One should honour with devotion brahmins marked with all good signs,

अध्याय १०९

श्लोक 143

स्वधर्मनिरतान् विप्रान् दम्भलोभविवर्जितान् ।हीनाङ्गानधिकाङ्गांश् च पतिताञ् छूद्रसेवितान्

svadharmaniratān viprān dambhalobhavivarjitān / hīnāṅgānadhikāṅgāṃś ca patitāñ chūdrasevitān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

devoted to their own dharma, free of hypocrisy and greed. Those with missing or extra limbs, the fallen, those who serve shudras,

अध्याय १०९

श्लोक 144

शूद्रान्नेन च संयुक्ता वृषली यस्य मन्दिरे ।पौनर्भवास् तथा दुष्टा गुरुनिन्दापरायणाः

śūdrānnena ca saṃyuktā vṛṣalī yasya mandire / paunarbhavās tathā duṣṭā gurunindāparāyaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one in whose house is a vrishali and who lives on a shudra's food, the sons of remarried women, the wicked, those given to reviling the guru,

अध्याय १०९

श्लोक 145

वेदाध्ययनहीनाश् च हेतुकाः काकवृत्तयः ।ईदृशान् वर्जयेच् छ्राद्धे दाने चैव व्रते तथा

vedādhyayanahīnāś ca hetukāḥ kākavṛttayaḥ / īdṛśān varjayec chrāddhe dāne caiva vrate tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

those without Vedic study, sophists, those who live like crows — such one should avoid at shraddha, in giving and in vows.

अध्याय १०९

श्लोक 146

गायत्री पाठमात्रेण वरं विप्रः सुपण्डितः ।नायं भृतचतुर्विद्यः सर्वाशीसर्वविक्रयी

gāyatrī pāṭhamātreṇa varaṃ vipraḥ supaṇḍitaḥ / nāyaṃ bhṛtacaturvidyaḥ sarvāśīsarvavikrayī

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Better a brahmin who merely recites the Gayatri and is truly learned than one who has mastered the four sciences but eats everything and sells everything;

अध्याय १०९

श्लोक 147

ईदृशान् वर्जयेच् छ्राद्धे व्रते दाने हिरण्मये ।उपानहौ च वस्त्रं च शय्यां वा छत्रमासनम्

īdṛśān varjayec chrāddhe vrate dāne hiraṇmaye / upānahau ca vastraṃ ca śayyāṃ vā chatramāsanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

such one should avoid at shraddha, vows and gifts of gold. Sandals, clothing, a bed, an umbrella or a seat —

अध्याय १०९

श्लोक 148

यो दद्याद् ब्राह्मणे भक्त्या सो ऽपि स्वर्गे महीयते ।प्रत्यक्षा सुरभी तत्र तिलधेनुस् तथा मता

yo dadyād brāhmaṇe bhaktyā so 'pi svarge mahīyate / pratyakṣā surabhī tatra tiladhenus tathā matā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whoever gives these to a brahmin with devotion is honoured in heaven. There the actual cow is regarded as equal to the sesame cow.

अध्याय १०९

श्लोक 149

तिलधेनुप्रदातारः स्वस्वदातार एव च ।कृष्णाजिनप्रदातारो दातारः कुञ्जरस्य च

tiladhenupradātāraḥ svasvadātāra eva ca / kṛṣṇājinapradātāro dātāraḥ kuñjarasya ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The givers of the sesame cow, the givers of their own property, the givers of a black antelope skin and the givers of an elephant,

अध्याय १०९

श्लोक 150

कन्याविद्याप्रदातारो ऽक्षयं लोकम् अवाप्नुयुः ।धूर्वहौ दक्षिणायुक्तौ धान्योपस्करसंयुतौ

kanyāvidyāpradātāro 'kṣayaṃ lokam avāpnuyuḥ / dhūrvahau dakṣiṇāyuktau dhānyopaskarasaṃyutau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the givers of a maiden and of learning, attain the imperishable world. A pair of draught oxen with a fee, furnished with grain and implements,

अध्याय १०९

श्लोक 151

दापयेत् सर्वकामाय इति मे सत्यभाषितम् ।सूत्रेण वेष्टयेद् ईशम् अथवा जगतीरुहम्

dāpayet sarvakāmāya iti me satyabhāṣitam / sūtreṇa veṣṭayed īśam athavā jagatīruham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one should have given for the fulfilment of all desires — this I say in truth. One should wind a thread around the Lord, or around a tree,

अध्याय १०९

श्लोक 152

मन्दिरं परया भक्त्या अथवा परमेश्वरम् ।अथ प्रदक्षिणा कार्या विना शूद्रेण मानवैः

mandiraṃ parayā bhaktyā athavā parameśvaram / atha pradakṣiṇā kāryā vinā śūdreṇa mānavaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or around the temple with supreme devotion, or the supreme Lord; then circumambulation should be made by men, without a shudra.

अध्याय १०९

श्लोक 153

जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलिश् च भवेन् नृप ।कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश् चेति सप्तमः

jambūplakṣāhvayau dvīpau śālmaliś ca bhaven nṛpa / kuśaḥ krauñcas tathā śākaḥ puṣkaraś ceti saptamaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Jambu and Plaksha are the continents, and Shalmali, O king, Kusha, Krauncha, Shaka and seventh Pushkara —

अध्याय १०९

श्लोक 154

सप्तसागरपर्यन्ता वेष्टिता तेन भारत ।द्वीपेश्वरे तु राजेन्द्र वृषोत्सर्गो जितेन्द्रियैः

saptasāgaraparyantā veṣṭitā tena bhārata / dvīpeśvare tu rājendra vṛṣotsargo jitendriyaiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

the earth bounded by the seven oceans is encircled by him, O Bharata. At Dvipeshvara, king of kings, the release of a bull by those with senses controlled —

अध्याय १०९

श्लोक 155

वृषस्य मोक्षणे नैव ऐश्वरं लोकम् आप्नुयात् ।यस् तु वै पाण्डुरो वक्त्रे ललाटे चरणे तथा

vṛṣasya mokṣaṇe naiva aiśvaraṃ lokam āpnuyāt / yas tu vai pāṇḍuro vaktre lalāṭe caraṇe tathā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

by releasing a bull one attains the world of the Lord. The bull that is white on its face, forehead and feet,

अध्याय १०९

श्लोक 156

लाङ्गूले च मुखे शुभ्रः स वै नाकस्य दर्शनः ।नीलो ऽयमीदृशः प्रोक्तो दद्याद् द्वीपेश्वरे शूभे

lāṅgūle ca mukhe śubhraḥ sa vai nākasya darśanaḥ / nīlo 'yamīdṛśaḥ prokto dadyād dvīpeśvare śūbhe

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and white on its tail and mouth, is a sight of heaven; such a one is called nila; one should give it at auspicious Dvipeshvara.

अध्याय १०९

श्लोक 157

पामरास्ते ऽप्य् असंख्याता नाके गच्छन्ति पार्थिव ।सौरे चण्डेश्वरे लोके पुरे वै चक्रपाणिनः

pāmarāste 'py asaṃkhyātā nāke gacchanti pārthiva / saure caṇḍeśvare loke pure vai cakrapāṇinaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Even countless lowly people go to heaven, lord of the earth, to the world of the Sun, of Chandeshvara, and to the city of the discus-bearer;

अध्याय १०९

श्लोक 158

स भुङ्क्ते स्वेच्छया लोकं व्यासतीर्थप्रभावतः ।सपत्नीकांस् ततो विप्रान् पूजयेत् तत्र भक्तितः

sa bhuṅkte svecchayā lokaṃ vyāsatīrthaprabhāvataḥ / sapatnīkāṃs tato viprān pūjayet tatra bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he enjoys the world at will by the power of Vyasatirtha. Then one should honour brahmins with their wives there with devotion,

अध्याय १०९

श्लोक 159

सितरत्नानि वस्त्राणि प्रदद्यादग्रजन्मने ।कृत्वा प्रदक्षिणायुग्मं प्रीयतां मे जगद्गुरुः

sitaratnāni vastrāṇi pradadyādagrajanmane / kṛtvā pradakṣiṇāyugmaṃ prīyatāṃ me jagadguruḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and give white gems and garments to a brahmin, making two circumambulations: "May the guru of the world be pleased with me."

अध्याय १०९

श्लोक 160

नास्ति विप्रसमो बन्धुर् इह लोके परत्र च ।यमलोके महाघोरे पतितं यो ऽभिरक्षति

nāsti viprasamo bandhur iha loke paratra ca / yamaloke mahāghore patitaṃ yo 'bhirakṣati

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

There is no kinsman equal to a brahmin in this world or the next, who protects one fallen into the most dreadful world of Yama.

अध्याय १०९

श्लोक 161

पुरुषाः परया भक्त्या वेदशास्त्रार्थचिन्तकाः ।द्वीपेश्वरं महादेवं संस्मरन्ति गृहे स्थिताः

puruṣāḥ parayā bhaktyā vedaśāstrārthacintakāḥ / dvīpeśvaraṃ mahādevaṃ saṃsmaranti gṛhe sthitāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Men with supreme devotion, reflecting on the meaning of the Vedas and shastras, who remember the great god Dvipeshvara while staying at home —

अध्याय १०९

श्लोक 162

तेषां न जायते शोको न हानिर् न च दुष्कृतम् ।प्रथमं पूजयेत् तत्र लिङ्गं सिद्धेश्वरं नृप

teṣāṃ na jāyate śoko na hānir na ca duṣkṛtam / prathamaṃ pūjayet tatra liṅgaṃ siddheśvaraṃ nṛpa

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

for them there arises no grief, no loss and no evil deed. First one should worship there the linga Siddheshvara, O king,

अध्याय १०९

श्लोक 163

यत्र सिद्धो महाभागः सत्यवत्याश् च नन्दनः ।अस्यैवार्चनतः सिद्धः पाराशर्यो मुनिस् ततः

yatra siddho mahābhāgaḥ satyavatyāś ca nandanaḥ / asyaivārcanataḥ siddhaḥ pārāśaryo munis tataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

where the fortunate son of Satyavati attained perfection; by worshipping this very one the sage Parasharya became perfected.

अध्याय १०९

श्लोक 164

तस्मिंस् तीर्थे तु ये राजन् प्राणत्यागं प्रकुर्वते ।ते यान्ति परमं लोकं नात्र कार्या विचारणा

tasmiṃs tīrthe tu ye rājan prāṇatyāgaṃ prakurvate / te yānti paramaṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Those who give up their lives at that holy place, O king, go to the supreme world; there is no need for deliberation.

अध्याय १०९

श्लोक 165

समा सहस्राणि मृतो जले हि यो वै निमग्नः पतने च षोडश ।महाहवे षष्टिरशीतिगोगृहे त्वनाशके भारत चाक्षया गतिः

samā sahasrāṇi mṛto jale hi yo vai nimagnaḥ patane ca ṣoḍaśa / mahāhave ṣaṣṭiraśītigogṛhe tvanāśake bhārata cākṣayā gatiḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

One who dies in the water, sunk in it, dwells in heaven a thousand years, by a fall sixteen, in great battle sixty, at a cattle raid eighty, and by fasting to death, O Bharata, the goal is imperishable.

अध्याय १०९

श्लोक 166

अथ योगेन तेनैव प्राप्यते चाक्षया गतिः ।सूर्यलोकं ततो गत्वा शिवलोकं व्रजन्ति ते

atha yogena tenaiva prāpyate cākṣayā gatiḥ / sūryalokaṃ tato gatvā śivalokaṃ vrajanti te

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

And by that very yoga the imperishable goal is attained; going then to the Sun's world, they go on to Shiva's world.

अध्याय १०९

श्लोक 167

पितापितामहश् चैव तथैव प्रपितामहः ।अनुभूता निरीक्षन्ते आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

pitāpitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ / anubhūtā nirīkṣante āgacchantaṃ svagotrajam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The father, the grandfather and the great-grandfather, having experienced it, watch for one of their own lineage to come,

अध्याय १०९

श्लोक 168

तिष्ठते चैव गोत्रेषु यो दद्याच् च तिलोदकम् ।कार्तिक्यां च तथा माघ्यां वैशाख्यां च विशेषतः

tiṣṭhate caiva gotreṣu yo dadyāc ca tilodakam / kārtikyāṃ ca tathā māghyāṃ vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

one who remains in the lineage and gives sesame water, on the full moons of Kartika, Magha and especially Vaishakha;

अध्याय १०९

श्लोक 169

स्वर्गं च ते प्रयान्त्यन्ते स्वस्वपुत्रप्रभावतः ।एतत् ते कथितं सर्वं द्वीपेश्वरफलं शुभम्

svargaṃ ca te prayāntyante svasvaputraprabhāvataḥ / etat te kathitaṃ sarvaṃ dvīpeśvaraphalaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

they go to heaven at the end by the power of their own sons. All this I have told you, the auspicious fruit of Dvipeshvara.

अध्याय १०९

श्लोक 170

यः पठेत् प्रातर् उत्थाय यः शृणोति नरो नृप ।सो ऽपि पापैर् विनिर्मुक्तो मोदते शिवमन्दिरे

yaḥ paṭhet prātar utthāya yaḥ śṛṇoti naro nṛpa / so 'pi pāpair vinirmukto modate śivamandire

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever recites it on rising at dawn, and the man who hears it, O king, is also freed from sins and rejoices in Shiva's abode.

अध्याय १०९

श्लोक 171

ईश्वरं सर्वतीर्थानां निर्मितं ऋषिपुङ्गवैः ।कामदं सर्वजन्तूनां रेवायां च नृपोत्तम

īśvaraṃ sarvatīrthānāṃ nirmitaṃ ṛṣipuṅgavaiḥ / kāmadaṃ sarvajantūnāṃ revāyāṃ ca nṛpottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

The Lord of all holy places, made by bulls among sages, grants the desires of all creatures on the Reva, best of kings.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 109
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.