Agni Purana· Agni Purāṇa
150
अध्याय 150 / 381

Adhyaya 150

31 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ31 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १५०

श्लोक 1

मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः ।अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

manvantarāṇi agnir uvāca manvantarāṇi vakṣyāmi ādyāḥ svāyambhuvo manuḥ / agnīdhrādyāstasya sutā yamo nāma tadā surāḥ

हिन्दी अर्थ

अब इन्हीं संस्कारोंके बीच ' मृत्युंजय-मन्त्र'को कहता हूँ, जो सब कलाओंसे परिवेष्टित है, अर्थात् उस मन्त्रसे प्रत्येक कार्यका साधन हो सकता है, तथा जो सकारसे प्रबोधित होता है। ३५कार पहले लिखकर फिर बिन्दुके साथ जकार लिखे, पुनः धकारके पेटमें वकारको लिखे, उसे चन्द्रबिन्दुसे अङ्कित करे। अर्थात् ' ॐ जं ध्वम्'-यह मन्त्र सभी दुष्टोंका विनाश

English

In the (period of the fifth Manu) Raivata, Vitatha® (was) the Indra, Amitabhas were the celestials, Hiranya- roma and others were the sages and Balabandha and others were his sons.

अध्याय १५०

श्लोक 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः ।पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

aurvādyāś ca saptarṣaya indraś caiva śatakratuḥ / pārāvatāḥ satuṣitā devāḥ svārociṣe 'ntare

हिन्दी अर्थ

करनेवाला है ॥ ३८-३९ ई ॥

English

In the (period of the sixth Manu), Caksusa, Manojava (was) the India. Svati and others (were) the celestials, Sume- dha and others (were) the sages and Puru and others (were) the sons.

अध्याय १५०

श्लोक 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः ।चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

vipaścittatra devendra ūrjastambhādayo dvijāḥ / caitrakimpuruṣāḥ putrāstṛtīyaścottotamo manuḥ

हिन्दी अर्थ

दूसरे 'रक्षायन्त्र' का उद्धार कहते हैं- गोरोचन-कुङ्कुमसे अथवा मलयागिरि चन्दन- कर्पूरसे भोजपत्रपर लिखे हुए चतुर्दल कमलको कर्णिकामें अपना नाम लिखकर चारों दलोंमें ३५कार लिखे। आग्नेय आदि कोणोंमें हुंकार लिखे। उसके ऊपर षोड़श दलोंका कमल बनाये। उसके दलोंमें अकारादि षोडश स्वरोंको लिखे। फिर उसके ऊपर चौतीस दलोंका कमल

English

For their different names see ViJ*. I,vii. 7-21 and III. i-U,

अध्याय १५०

श्लोक 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः ।सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

suśāntirindro devāś ca sudhāmādyā vaśiṣṭhajāḥ / saptarṣayo 'jādyāḥ putrāś caturthastāmasī manuḥ

हिन्दी अर्थ

बनाये। उसके दलोंमें 'क' से लेकर 'क्ष' तक

English

Vi.P. III. i. 17 reads Sibi.

अध्याय १५०

श्लोक 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ।ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

svarūpādyāḥ suragaṇāḥ śikhirindraḥ sureśvaraḥ / jyotirdhāmādayo viprā nava khyātimukhāḥ sutāḥ

हिन्दी अर्थ

करके रेशमी वस्त्रसे आच्छादित कर, कलशपर स्थापन करके उसका पूजन करे। इस यन्त्रको धारण करनेसे सभी रोग शान्त होते हैं एवं शत्रुओंका विनाश होता है ॥ ४०-४३ ३ ॥ रक्षायंत्रका स्वरूप

English

Vi.P. in.i. 20 reads Vibhu.

अध्याय १५०

श्लोक 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः ।हिरण्यरोमाद्या मुनयो(१) बलबन्धादयः सुताः

raivate vitathaścendro amitābhās tathā surāḥ / hiraṇyaromādyā munayo(1) balabandhādayaḥ sutāḥ

हिन्दी अर्थ

अब 'भेलखी विद्या' को कह रहा हूँ, जो वियोगमें होनेवाली मृत्युसे बचाती है। उसका

English

Vi.P. Ill.i. 23 reads Balabandhu.

अध्याय १५०

श्लोक 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः ।सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

manojavaścākṣuṣe 'tha indraḥ svātyādayaḥ surāḥ / sumedhādyā maharṣayaḥ puruprabhṛtayaḥ sutāḥ

हिन्दी अर्थ

उद्भवो वायुदेवेन खीलि आजी हाजा मयि वाह नवरात्रके अवसरपर इस मन्त्रको सिद्ध करके संग्रामके समय सात बार मन्त्रजप करनेपर शत्रुका मुखस्तम्भन होता है ॥ ४४--४६॥

English

Cf. Kt.P. III. ii.29.

अध्याय १५०

श्लोक 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः ।आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

vivasvataḥ suto vipraḥ śrāddhadevo manustataḥ / ādityavasurudrādyā devā indraḥ purandaraḥ

हिन्दी अर्थ

' ॐ चण्डि, ३० हूं फट् स्वाहा।'— इस

English

Vi.P. III.ii.30 reads Nissvara.

अध्याय १५०

श्लोक 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः ।विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

vaśiṣṭhaḥ kāśyapo 'thātrirjamadagniḥ sagotamaḥ / viśvāmitrabharadvājau munayaḥ sapta sāmprataṃ

हिन्दी अर्थ

अक्षरोंको लिखे। उस यन्त्रको श्वेत सूत्रसे वेष्टित खड्ग-युद्धमें विजय होती है इस प्रकार आदि आग्नेय महापुराणमें

English

Lord Hari Vi§nu), who preceded the Manus, divided the Veda at the end of the dv&para (yg)- The first Veda had four parts consisting of a lakh (of verses ).

अध्याय १५०

श्लोक 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् ।स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

ikṣvākupramukhāḥ putrā aṃśena harirābhavat / svāyambhuve mānaso 'bhūdajitastadanantare

हिन्दी अर्थ

“नाना प्रकारके बलोका विचार” नामक

English

Sons led by Ikshvaku; Hari was by part. In Svayambhuva's, Manasa; after that Ajita;

अध्याय १५०

श्लोक 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् ।छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

satyo harirdevadaro vaikuṇṭho vāmanaḥ kramāt / chāyājaḥ sūryaputrastu bhavitā cāṣṭamo manuḥ

हिन्दी अर्थ

एक सौ तैंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ त्रैलोक्यविजया-विद्या

English

Satya, Hari, Devadara, Vaikuntha, Vamana in order; the eighth Manu, born of Chhaya, will be the son of the Sun;

अध्याय १५०

श्लोक 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः ।सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

pūrvasya ca savarṇo 'sau sāvarṇirbhavitāṣṭamaḥ / sutapādyā devagaṇā dīptimaddrauṇikādayaḥ

हिन्दी अर्थ

भगवान् महेश्वर कहते हैं-देवि! अब में समस्त यन्त्र-मन्त्रोंको नष्ट करनेवाली 'त्रैलोक्यविजया- विद्या'का वर्णन करता हूँ

English

he is like the earlier one, Savarni, the eighth; the Sutapa and other host of gods, Diptimat, Dronika and others as sages,

अध्याय १५०

श्लोक 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः ।नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः(२)

munayo balirindraś ca virajapramukhāḥ sutāḥ / navamo dakṣasāvarṇiḥ pārādyāś ca tadā surāḥ(2)

हिन्दी अर्थ

ॐ निर्मासे कट कट, गोनसाभरणे चिलि चिलि, विस्फुर, ३» घण्टारवाकीर्णदेहे, ३2

English

Bali is Indra, Viraja and others the sons. The ninth, Daksha-Savarni; the Paras and others are then the gods;

अध्याय १५०

श्लोक 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः ।धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

indraś caivādbhutasteṣāṃ savanādyā dvijottamāḥ / dhṛtaketvādayaḥ putrā brahmasāvarṇirityataḥ

हिन्दी अर्थ

क्लीं, ॐ हीं हू मोमाकर्ष, ॐ धून धून, 3£ हे

English

Indra is Adbhuta among them; Savana and others best of Brahmins; Dhritaketu and others the sons; thus Brahma-Savarni;

अध्याय १५०

श्लोक 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः ।१ हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ॥ २ तथा सुरा इति छ॥ :प् ११५ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

sukhādayo devagaṇāsteṣāṃ śāntiḥ śatakratuḥ / 1 hiraṇyaromādyā ṛṣaya iti ña.. 2 tathā surā iti cha.. :p 115 haviṣyādyāś ca munayaḥ sukṣetrādyāś ca tatsutāḥ

हिन्दी अर्थ

प्रज्वल प्रज्वल, ॐ भीमभीषणे भिन्द, 3० महाकाये छिन्द, ३० करालिनि किटि किटि, महाभूतमातः त्रैलोक्यविजये हूं फट् स्वाहा॥

English

Sukha and others the host of gods; their Shanti, Shatakratu; Havishya and others the sages; Sukshetra and others their sons;

अध्याय १५०

श्लोक 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः ।गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

dharmasāvarṇikaścātha vihaṅgādyāstadā surāḥ / gaṇeśaścendro naś carādyā munayaḥ putrakāmayoḥ

हिन्दी अर्थ

ॐ हूं क्षूं हूं, 3० बड़ी-बड़ी दाढ़ोंसे जिनकी आकृति अत्यन्त भयंकर है, उन महोग्ररूपिणी भगवतीको नमस्कार है। वे रणाङ्गणमें स्वेच्छापूर्वक क्रीडा करें, क्रीड़ा करें। लाल नेत्रांवाली ! किलकारी

English

then Dharma-Savarni; then Vihangama and others the gods; Ganesha is Indra, Nashchara and others the sages desiring sons;

अध्याय १५०

श्लोक 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ।ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

sarvatragādyā rudrākhyaḥ sāvarṇibhavitā manuḥ / ṛtadhāmā surendraś ca haritādyāś ca devatāḥ

हिन्दी अर्थ

कीजिये, किलकारी कीजिये। भीमनादिनि कुलु। ३ विद्युजिह्वे! कुलु। ३» मांसहीने! शत्रुओंको आच्छादित कीजिये, आच्छादित कोजिये। भुजङ्गमालिनि! वस्त्राभूषणोंसे अलंकृत होइये, अलंकृत होइये। शवमालाविभूषिते! शत्रुओंको खदेड़िये। ३ शत्रुओंके रक्तसे सने हुए चमड़ेके वस्त्र धारण करनेवाली महाभयंकरि! अपना मुख

English

Sarvatraga and others called Rudra; the Savarni will be the Manu; Ritadhama the king of gods, Harita and others the deities,

अध्याय १५०

श्लोक 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः ।मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

tapasyādyāḥ saptarṣayaḥ sutā vaidevavanmukhāḥ / manustrayodaśo raucyaḥ sūtrāmāṇādayaḥ surāḥ

हिन्दी अर्थ

खोलिये। ३! नृत्य-मुद्रामें तलवार धारण करनेवाली !! टेढ़ी भौंहोंसे युक्त तिरछे नेत्रोंसे देखनेवाली! विषम नेत्रोँसे विकृत मुखवाली !! आपने अपने अङ्गोंमें मज्जा और मेदा लपेट रखा

English

Tapasya and others the seven sages; sons with Vaidevavat at the head; the thirteenth Manu Raucya; Sutramana and others the gods;

अध्याय १५०

श्लोक 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः ।निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

indro divaspatisteṣāṃ dānavādivimardanaḥ / nirmohādyāḥ saptarṣayaścitrasenādayaḥ sutāḥ

हिन्दी अर्थ

है। ३» अट्टहास कीजिये, अट्टहास कौजिये। नील मेघके समान वर्णवाली ! मेघमालाको आभरण रूपमें धारण करनेवाली !! विशेषरूपसे प्रकाशित होइये। ३घण्टाकी ध्वनिसे शत्रुओंके शरीरोंकी

English

Indra Divaspati, crusher of demons and the rest; Nirmoha and others the seven sages; Chitrasena and others sons;

अध्याय १५०

श्लोक 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति ।चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

manuś caturdaśo bhautyaḥ śucirindro bhaviṣyati / cākṣuṣādyāḥ suragaṇā agnibāhṇādayo dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

शत्रुओंका आकर्षण कीजिये, उनको हिला डालिये, कँपा डालिये। ॐ है हः खः वज्रहस्ते! हूं क्षूं क्षां

English

the fourteenth Manu Bhautya; Shuchi will be Indra; the Chakshusha and others the host of gods; Agnibahu and others the twice-born;

अध्याय १५०

श्लोक 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः ।प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

caturdaśasya bhautyasya putrā ūrumukhā manoḥ / prayartayanti devāṃś ca bhuvi saptarṣayo divaḥ

हिन्दी अर्थ

३ महाभयंकरको डरानेवाली! उनको चीर डालिये। ३ विशाल शरीरवाली देवि! उनको काट डालिये। ३» करालरूपे ! शत्रुओंको डराइये, डराइये। महाभयंकर भूतोंको जननि! समस्त ुष्टोंका निवारण करनेवाली जये !! 3» विजये!!! ॐ त्रैलोक्यविजये हूं फट् स्वाहा

English

the sons of the fourteenth Manu Bhautya: Urumukha and others. The seven sages of heaven drive the gods on earth;

अध्याय १५०

श्लोक 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ।ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

devā yajñabhujaste tu bhūḥ putraiḥ paripālyate / brahmaṇo divase brahmanmanavastu caturdaśa

हिन्दी अर्थ

विजयके उद्देश्यसे नीलवर्णा, प्रेताधिरूढ़ा त्रैलोक्यविजया-विद्याकी बीस हाथ ऊँची प्रतिमा बनाकर उसका पूजन करे। पञ्चाङ्गन्यास करके रक्तपुष्पोंका हवन करे। इस त्रैलोक्यविजया-

English

the gods are sacrifice-enjoyers; the earth is protected by sons. In Brahma's day, O Brahmin, there are fourteen Manus.

अध्याय १५०

श्लोक 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः ।आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

manvādyāś ca harirvedaṃ dvāparānte vibheda saḥ / ādyo vedaś catuṣpādaḥ śatasāhasrasammitaḥ

हिन्दी अर्थ

विद्याके पठनसे समरभूमिमें शत्रुकी सेनाएँ पलायन कर जाती हैं मोहय, ॐ सर्वशत्रून् द्रावय, ॐ ब्रह्माणमाकर्षय, ॐ विष्णुमाकर्षय, ॐ महेश्वरमाकर्षय, ॐ इन्द्र

English

Hari divided the Veda at the end of Dvapara, from Manu and the rest. The first Veda was four-footed, measured by a hundred thousand;

अध्याय १५०

श्लोक 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् ।आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

ekaścāsīd yajurvedastaṃ caturdhā vyakalpayat / ādhvaryavaṃ yajurbhistu ṛgbhirhotraṃ tathā muniḥ

हिन्दी अर्थ

३ अनेकरूपको नमस्कार है । शत्रुका स्तम्भन कीजिये, स्तम्भन कीजिये। ३ सम्मोहन कीजिये। ३ सब शत्रुओंको खदेड़ दीजिये। ३ ब्रह्माका आकर्षण कीजिये। ३» विष्णुका आकर्षण

English

the Yajurveda was one; he divided it fourfold; the sage made the Adhvaryu office with Yajus verses and the Hotri with Rik verses;

अध्याय १५०

श्लोक 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः ।प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

audgātraṃ sāmabhioś cakre brahmatvañcāpyatharvabhiḥ / prathamaṃ vyāsaśiṣyastu pailo hy ṛgvedapāragaḥ

हिन्दी अर्थ

कीजिये। ३ महेश्वरका आकर्षण कीजिये। 3» इन्द्रको भयभीत कीजिये। ३ पर्वतोंको विचलित कीजिये। ३» सातो समुद्रोंको सुखा डालिये। ३ काट डालिये, काट डालिये। अनेकरूपको नमस्कार है

English

the Udgatri with Samans, and the Brahma priesthood with the Atharvans. First Pailu, Vyasa's disciple, master of the Rigveda;

अध्याय १५०

श्लोक 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां ।बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

indraḥ pramataye prādādvāskalāya ca saṃhitāṃ / baudhyādibhyo dadau sopi caturdhā nijasaṃhitāṃ

हिन्दी अर्थ

मिट्टीकी मूर्ति बनाकर उसमें शत्रुको स्थित हुआ जाने, अर्थात् उसमें शत्रुके स्थित होनेकी भावना करे। उस मूर्तिमें स्थित शत्रुका ही नाम भुजंग है; '३» बहुरूपाय' इत्यादि मन्त्रसे

English

Indra gave the collection to Pramati and to Vaskala; he gave to Baudhya and others, and he made his own collection fourfold.

अध्याय १५०

श्लोक 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः ।वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

yajurvedataroḥ śākhāḥ saptaviṃśanmahāmatiḥ / vaiśampāyananāmāsau vyāsaśiṣyaś cakāra vai

हिन्दी अर्थ

अभिमन्त्रित करके उस शत्रुके नाशके लिये उक्त मन्त्रका जप करे। इससे शत्रुका अन्त हो जाता है इस प्रकार आदि आग्नेय महापुराणमें युद्धजयार्णवके अन्तर्गत 'त्रैलोक्यविजया-विद्याका वर्ण ” नामक एक सौ चौँतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

English

The twenty-seven branches of the Yajurveda tree the wise Vaishampayana, Vyasa's disciple, made.

अध्याय १५०

श्लोक 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः ।सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

kāṇvā vājasaneyādyā yājñavalkyādibhiḥ smṛtāḥ / sāmavedataroḥ śākhā vyāsaśiṣyaḥ sajaiminiḥ

हिन्दी अर्थ

महेश्वर कहते हैं-देवि! अब मैं संग्राममें विजय दिलानेवाली विद्या (मन्त्र)-का वर्णन करता हूँ, जो पदमालाके रूपमें है

English

The Kanva, Vajasaneya and others are remembered with Yajnavalkya and others. The branches of the Samaveda tree: Vyasa's disciple Jaimini,

अध्याय १५०

श्लोक 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः ।गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

sumantuś ca sukarmā ca ekaikāṃ saṃhitāṃ tataḥ / gṛhṇate ca sukarmākhyaḥ sahasraṃ saṃhitāṃ guruḥ

हिन्दी अर्थ

महाविमानसमाकुले कालरात्रि महागणपरिवृते अट्टाइहासे किलि किलि, ३ॐ हूं फट्, दंष्टराघोरान्धकारिणि नादशब्दबहुले

English

Sumantu and Sukarma — each took a collection; the teacher called Sukarma took a thousand collections;

अध्याय १५०

श्लोक 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं ।शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

sumantuścātharvataruṃ vyāsaśiṣyo vibheda taṃ / śiṣyānadhyāpayāmāsa paipyalādān sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

महाराक्षसि रौद्रदंष्ाकराले भीमाट्टाइहासे स्फुरद्विद्युत्रभे चल चल, ३» चकोरनेत्रे चिलि

English

and Sumantu, Vyasa's disciple, divided the Atharva tree; he taught thousands of disciples, the Paippaladas.

अध्याय १५०

श्लोक 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

purāṇasaṃhitāṃ cakre suto vyāsaprasādataḥ //

हिन्दी अर्थ

हुंकारभयत्रासनि कपालमालावेष्टितजटा- मुकुटशशाङ्कधारिणि, अइइहासे किलि किलि, ॐ हूं दंष्टाघोरान्‍्थकारिणि, सर्वविष्नविनाशिनि, इदं कर्म साधय साधय, ३» शीघ्रं कुरु कुरु, ॐ ओमनुक्रमय, ३» वज्रशरीरं पातय, ३» त्रैलोक्यगतं

English

By Vyasa's grace the Suta made the Purana-collection.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 150
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.