Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
109
अध्याय 109 / 156

Book 2 - Adhyaya 71

265 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ265 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०९

श्लोक 1

[वेर्सेस् २,७०।३ - ४९ नोत् अवैलब्ले अत् प्रेसेन्त्] सूत उवाच सात्त्वताज्जज्ञिरे पुत्राः कौशल्यायां महाबलाः ।भजमानो भजिर्द्दिव्यो वृष्णिर्देवावृधो ऽन्धकः

[verses 2,70.3 - 49 not available at present] sūta uvāca sāttvatājjajñire putrāḥ kauśalyāyāṃ mahābalāḥ / bhajamāno bhajirddivyo vṛṣṇirdevāvṛdho 'ndhakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Even after being requested by the Devas and divine sages, he never let-off Tara to Brhaspati, the son of Angiras.

अध्याय १०९

श्लोक 2

महाभोजश्च विख्यातो ब्रह्मण्यस्सत्यसंगरः ।तेषां हि सर्गाश्चत्वारः शृणुध्वं विस्तरेण वै

mahābhojaśca vikhyāto brahmaṇyassatyasaṃgaraḥ / teṣāṃ hi sargāścatvāraḥ śṛṇudhvaṃ vistareṇa vai

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There a well-known battle between the Devas and Danavas took place. It was known as Tarakamaya1 2 (concerning Tara). It was destructive of the worlds.

अध्याय १०९

श्लोक 3

भजमानस्य सृंजय्यो बाह्यका चोपवाह्यका ।सृंज यस्य सुते द्वे तु बाह्यके ते उदावहत्

bhajamānasya sṛṃjayyo bāhyakā copavāhyakā / sṛṃja yasya sute dve tu bāhyake te udāvahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Devas who survived this battle are remembered

अध्याय १०९

श्लोक 4

तस्य भार्ये भगिन्यौ ते प्रसूते तु सुतान्बहून् ।निम्लोचिः किङ्कणश्चैव धृष्टिः पर पुरञ्जयः

tasya bhārye bhaginyau te prasūte tu sutānbahūn / nimlociḥ kiṅkaṇaścaiva dhṛṣṭiḥ para purañjayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The first two viz.: Sini and Kuhu are deities presiding over the day preceding the new moon day on which the moon rises with scarcely visible crescent (Sini vail) and the new moon day when the moon Is invisible (KuhQ).

अध्याय १०९

श्लोक 5

ते बाह्यकाया सृंजय्या भजमानाद्विजज्ञिरे ।अयुताजित्सहस्राजिच्छताजिदिति नामतः

te bāhyakāyā sṛṃjayyā bhajamānādvijajñire / ayutājitsahasrājicchatājiditi nāmataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Out of the twelve wars between Devas and Asuras, this was the 5th war. For other wars see Introduction: Vaippavism, last footnote.

अध्याय १०९

श्लोक 6

बाह्यकायां भगिन्यां ते भजमानाद्विजज्ञिरे ।तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः ।पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्म ह

bāhyakāyāṃ bhaginyāṃ te bhajamānādvijajñire / teṣāṃ devāvṛdho rājā cacāra paramaṃ tapaḥ / putraḥ sarvaguṇopeto mama bhūyāditi sma ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the grandfather (i.e. Brahm&) himself came there and prevented Usanas and Rudra, from fighting. He restored T&ra to Angiras ( Brhaspati).

अध्याय १०९

श्लोक 7

संयोज्या त्मानमेवं स पर्णाशजलमस्पृशत्

saṃyojyā tmānamevaṃ sa parṇāśajalamaspṛśat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing Tara, the lady of moon-like face, pregnant, the Brahmana Brhaspati said — "You cast off the foetus immediately.

अध्याय १०९

श्लोक 8

सा चोपस्पर्शनात्तस्य चकार प्रियमापगा ।कल्याणत्वान्नरपतेस्तस्य सा निम्नगोत्तमा

sā copasparśanāttasya cakāra priyamāpagā / kalyāṇatvānnarapatestasya sā nimnagottamā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Your womb belongs to me and therefore no other child should ever be born there". So Tara discharged the child in the womb that was blazing like fire.

अध्याय १०९

श्लोक 9

चिन्तयाभिपरीताङ्गी जगामाथ विनिश्चयम् ।नाभिगच्छामि तां नारीं यस्यामेवंविधः सुतः

cintayābhiparītāṅgī jagāmātha viniścayam / nābhigacchāmi tāṃ nārīṃ yasyāmevaṃvidhaḥ sutaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The moment he was born that lord assumed the body of the Devas. Therefore the Suras became suspicious and told Tara.

अध्याय १०९

श्लोक 10

भवेत्सर्वगुणोपेतो राज्ञो देवावृधस्य हि ।तस्मादस्य स्वयं चाहं भवाम्यद्य सहव्रता

bhavetsarvaguṇopeto rājño devāvṛdhasya hi / tasmādasya svayaṃ cāhaṃ bhavāmyadya sahavratā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The daughter of the king (i.e. Ili) gave birth to his son. Therefore Pururavas, the son of Ila, became his son of great splendour.

अध्याय १०९

श्लोक 11

जज्ञे तस्याः स्वयं हृत्स्थो भावस्तस्य यथेरितः ।अथ भूत्वा कुमारी तु सा चिन्तापरमेव च

jajñe tasyāḥ svayaṃ hṛtstho bhāvastasya yatheritaḥ / atha bhūtvā kumārī tu sā cintāparameva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Setting aside her personal prestige, Urva£I, the reput- ed (celestial damsel), chose as her husband that expounder of Brahman who had complete control of his sense organs, was conversant with dharma, and truthful in speech.

अध्याय १०९

श्लोक 12

वरयामास राजानं तामियेष स पार्थिवः ।तस्यामाधत्त गर्भे स तेजस्विनमुदा रधीः

varayāmāsa rājānaṃ tāmiyeṣa sa pārthivaḥ / tasyāmādhatta garbhe sa tejasvinamudā radhīḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The king of great vigour accompanied by Urvagi sported with excessive joy in these important parks and forests frequented by the Suras.

अध्याय १०९

श्लोक 13

अथ सा नवमे मासि सुषुवे सरिता वरा ।पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधत्तदा

atha sā navame māsi suṣuve saritā varā / putraṃ sarvaguṇopetaṃ babhruṃ devāvṛdhattadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Tell us the misdemeanour of the king for whicli the Gandharva divine lady UrvasI left off the king of human birth and came back to heaven.

अध्याय १०९

श्लोक 14

तत्र वंशे पुराणज्ञा गाथां गायन्ति वै द्विजाः ।गुणान्देवावृधस्यापि कीर्तयन्तो महात्मनः

tatra vaṃśe purāṇajñā gāthāṃ gāyanti vai dvijāḥ / guṇāndevāvṛdhasyāpi kīrtayanto mahātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Overwhelmed with the curse of a Brahmana (or of Brahma), she came to the world of human beings. For the sake of getting herself released from the curse, she stipulated certain conditions.

अध्याय १०९

श्लोक 15

यथैव शृणुमो दूरात्सपंश्यामस्तथान्तिकात् ।बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृथः समः

yathaiva śṛṇumo dūrātsapaṃśyāmastathāntikāt / babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devairdevāvṛthaḥ samaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Through the curse of Yuvana$va, Ganga gave birth from half of her part to Kaverl the praise-worthy wife of Jahnu, the most excellent of all rivers.

अध्याय १०९

श्लोक 16

पुरुषाः पञ्चषष्टिश्च सहस्राणि च सप्ततिः ।येमृतत्वमनुप्राप्ता बब्रोर्देवावृधादपि

puruṣāḥ pañcaṣaṣṭiśca sahasrāṇi ca saptatiḥ / yemṛtatvamanuprāptā babrordevāvṛdhādapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Jahnu begot of Kaverl a beloved son of great virtue named Sunaha. His son was Ajaka.

अध्याय १०९

श्लोक 17

यज्वा दानपतिर्धीरो ब्रह्मण्यः सत्यवाग्बुधः ।कीर्त्तिमांश्च महाभोजः सात्त्वतानां महारथः

yajvā dānapatirdhīro brahmaṇyaḥ satyavāgbudhaḥ / kīrttimāṃśca mahābhojaḥ sāttvatānāṃ mahārathaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ajaka's heir Balakasva of great fame, became a habitual hunter. Kusa is remembered as his son.

अध्याय १०९

श्लोक 18

तस्यान्ववायः सुमहान्भोजा ये भुवि विश्रुताः ।गान्धारी चैव माद्री च धृष्टैर्भार्ये बभूवतुः

tasyānvavāyaḥ sumahānbhojā ye bhuvi viśrutāḥ / gāndhārī caiva mādrī ca dhṛṣṭairbhārye babhūvatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ku$a had four sons of divine lustre and refulgence viz. Kusamba, Kusa-nabha, Amurtarayasa and Vasu.

अध्याय १०९

श्लोक 19

गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम् ।साद्री युधाजितं पुत्रं ततो मीढ्वांसमेव च

gāndhārī janayāmāsa sumitraṃ mitranandanam / sādrī yudhājitaṃ putraṃ tato mīḍhvāṃsameva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kusika (? Kusaniibha) the excellent king performed a penance seeking a son. When a hundred years were complet- ed, Indra noticed him.

अध्याय १०९

श्लोक 20

अनमित्रं शिनं चैव ताबुभौ पुरुषोत्तमौ ।अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः

anamitraṃ śinaṃ caiva tābubhau puruṣottamau / anamitrasuto nighno nighnasya dvau babhūvatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Paurukutsi (daughter ofPurukutsa) became the wife of Gadhi. At first a splendid girl of exalted fortune was born of her known by the name of Satyavatl.1

अध्याय १०९

श्लोक 21

प्रसेनश्च महाभागः सत्राजिच्च सुताबुभौ ।तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत्

prasenaśca mahābhāgaḥ satrājicca sutābubhau / tasya satrājitaḥ sūryaḥ sakhā prāṇasamo 'bhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This Caru should be eaten by you, O splendid lady and that Caru by your mother. To her will be born a lustrous son. a bull among K$atriyas, who can never be con- quered by Ksatriyas in battle and who will be able to slay even prominent K$atriya warriors. So you also, O lady of

अध्याय १०९

श्लोक 22

स कदाचिन्निशापाये रथेन रथिनां वरः ।तोयं कूलात्समुद्धर्तुमुपस्थातुं ययौरविम्

sa kadācinniśāpāye rathena rathināṃ varaḥ / toyaṃ kūlātsamuddhartumupasthātuṃ yayauravim

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pargiter gives Kuiasva as the name of Kusa's son and Kuiika was. Kusasva's son (AIHT, ).

अध्याय १०९

श्लोक 23

तस्योपतिष्ठतः सूर्यं विवस्वानग्रतः स्थितः ।सुस्पष्टमूर्त्तिर्भगवांस्तेजोमण्डलवान्विभुः

tasyopatiṣṭhataḥ sūryaṃ vivasvānagrataḥ sthitaḥ / suspaṣṭamūrttirbhagavāṃstejomaṇḍalavānvibhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus, the sage said "O excellent lady, this has never been thought of by me or by you. This has never

अध्याय १०९

श्लोक 24

अथ राजा विवस्वन्तमुवाच स्थितमग्रतः ।यथैव व्योम्नि पश्यामि त्वामहं ज्योतिषां पते

atha rājā vivasvantamuvāca sthitamagrataḥ / yathaiva vyomni paśyāmi tvāmahaṃ jyotiṣāṃ pate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Therefore, Satyavati gave birth to Jamadagni, a son of the Bhrgu family, of quiescent nature, having perfect control over his sense-organs and devoted to the performance of penance.

अध्याय १०९

श्लोक 25

तेजोमण्डलिनं चैव तथैवाप्यग्रतः स्थितम् ।को विशेषो विवस्वंस्ते सख्येनोपगतस्य वै

tejomaṇḍalinaṃ caiva tathaivāpyagrataḥ sthitam / ko viśeṣo vivasvaṃste sakhyenopagatasya vai

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Formerly, there had been an interchange of the Carus belonging to Rudra and Visnu. Since he ate (i.e. since he was born as a result of his mother eating) the fire (Caru) belong- ing to Visnu, lie became Jamadagni

अध्याय १०९

श्लोक 26

एतच्छ्रुत्वा स भगवान्मणिरत्नं स्यमन्तकम् ।स्वकण्ठादवमुच्याथ बबन्ध नृपतेस्तदा

etacchrutvā sa bhagavānmaṇiratnaṃ syamantakam / svakaṇṭhādavamucyātha babandha nṛpatestadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After getting Visvamitra as his heir, Gadhi the son of Kusika (or descendant of Kusika) attained the status equal to that of a Brahminical sage. He was chosen by Brahma (as such ).

अध्याय १०९

श्लोक 27

ततो विग्रहवन्तं तं ददर्श नृपतिस्तदा ।प्रीतिमानथ तं दृष्ट्वा मुहूर्त्तं कृतवान्कथाम्

tato vigrahavantaṃ taṃ dadarśa nṛpatistadā / prītimānatha taṃ dṛṣṭvā muhūrttaṃ kṛtavānkathām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Satyavati of great sanctity and devoted to truth- ful vows and observances flowed as the great river named Kausiki. Kausiki the most excellent and distinguished river began to flow.

अध्याय १०९

श्लोक 28

तमभिप्रस्थितं भूयो विवस्वन्तं स सत्रजित् ।प्रोवाचाग्निसवर्णं त्वां येन लोकः प्रपश्यति

tamabhiprasthitaṃ bhūyo vivasvantaṃ sa satrajit / provācāgnisavarṇaṃ tvāṃ yena lokaḥ prapaśyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A comparison of this list with that given in Mt.P., Baudh&yana, Aival&yana, Apastamba and Katyayana shows that our author is not exhaus- tive in giving the Gotras of the Kuiika clan, (vide *Mt.P. — a Study* p -409)

अध्याय १०९

श्लोक 29

तदेतन्मणिरत्नं मे भगवन्दातुमर्हसि ।स्यमं तकं नाममणिं दत्तवांस्तस्य भास्करः

tadetanmaṇiratnaṃ me bhagavandātumarhasi / syamaṃ takaṃ nāmamaṇiṃ dattavāṃstasya bhāskaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A rich man desirous of religious merit and virtue may invite excellent Brahmanas and perform Yajftas with wealth acquired by unjust means. But he does not attain the benefit of the righteous act.

अध्याय १०९

श्लोक 30

स तमामुच्य नगरीं प्रविवेश महीपतिः ।विस्मापयित्वाथ ततः पुरीमन्तःपुरं ययौ

sa tamāmucya nagarīṃ praviveśa mahīpatiḥ / vismāpayitvātha tataḥ purīmantaḥpuraṃ yayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If a man gives to the deserving persons wealth accumulated through just means, if a person worships and distributes gifts without cherishing desires in his mind, he acquires the fruit of those charitable gifts. That gift results in pleasure and happiness. One attains worldly pleasures through

अध्याय १०९

श्लोक 31

स प्रसेनाय तद्दिव्यं मणिरत्नं स्यमन्तकम् ।ददौ भ्रात्रे नरपतिः प्रेम्णा सत्राजिदुत्तमम्

sa prasenāya taddivyaṃ maṇiratnaṃ syamantakam / dadau bhrātre narapatiḥ premṇā satrājiduttamam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ayus had five noble-souled sons of great strength. Those kings were born of Prabha, the daughter ofSvarbhanu.

अध्याय १०९

श्लोक 32

स्यमन्तको नाम मणिर्यस्मिन्राष्ट्रे स्थितो भवेत् ।कामवर्षी च पर्जन्यो न च व्याधिभयं तथा

syamantako nāma maṇiryasminrāṣṭre sthito bhavet / kāmavarṣī ca parjanyo na ca vyādhibhayaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They were K&sa, Sala and lord Grtsamada. The son of Grtsamada was Sunaka from whom Saunaka was born.

अध्याय १०९

श्लोक 33

लिप्सां चक्रे प्रसेनात्तु मणिरत्नं स्यमन्तकम् ।गोविन्दो न च तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार च

lipsāṃ cakre prasenāttu maṇiratnaṃ syamantakam / govindo na ca taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Brahmanas, Ksatriyas, Vaifyas and Sudras were born in his family, O Brahmanas, on account of their diverse Karmans.

अध्याय १०९

श्लोक 34

कधाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः ।स्यमन्तककृते सिंहाद्वधं प्राप सुदारुणम्

kadhācinmṛgayāṃ yātaḥ prasenastena bhūṣitaḥ / syamantakakṛte siṃhādvadhaṃ prāpa sudāruṇam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the second Dvapara arrived, king Dlrgba- tapas, the ruler of Ka£i, a descendant of Sunahotra being desirous of a son, performed a penance.

अध्याय १०९

श्लोक 35

जांबवानृक्षराजस्तु तं सिंहं निजघान वै ।आदाय च मणिं दिव्यं स्वबिलं प्रविवेश ह

jāṃbavānṛkṣarājastu taṃ siṃhaṃ nijaghāna vai / ādāya ca maṇiṃ divyaṃ svabilaṃ praviveśa ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The king desired to propitiate lord Dhanvantari for the sake of a son. Thereupon, Dhanvantari urged the king to choose a boon as he pleased.

अध्याय १०९

श्लोक 36

तत्कर्म कृष्णस्य ततो वृष्ण्यन्धकमहत्तराः ।मणिं गृध्नोस्तु मन्वानास्तमेव विशशङ्किरे

tatkarma kṛṣṇasya tato vṛṣṇyandhakamahattarāḥ / maṇiṃ gṛdhnostu manvānāstameva viśaśaṅkire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O lord, if you are pleased with. me, be my son,, bestowerof my goal". After saying "So be it", the lord vanished there itself.

अध्याय १०९

श्लोक 37

मिथ्यापवादं तेभ्यस्तं बलवानरिसूदनः ।अमृष्यमाणो भगवान्वनं स विचचार ह

mithyāpavādaṃ tebhyastaṃ balavānarisūdanaḥ / amṛṣyamāṇo bhagavānvanaṃ sa vicacāra ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The son of Dhanvantari became well known as Ketuman. The son bom to Ketuman became king Bhfmaratha.

अध्याय १०९

श्लोक 38

स तु प्रोसेनो मृगयामचरद्यत्र चाप्यथ ।प्रसेनस्य पदं ग्राह्यं पुरं पौराप्तकारिभिः

sa tu proseno mṛgayāmacaradyatra cāpyatha / prasenasya padaṃ grāhyaṃ puraṃ paurāptakāribhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The son of Bhimaratha became an intelligent lord of the subjects. Well-renowned as Divod&sa,1 he became the lord of Varanasi.

अध्याय १०९

श्लोक 39

ऋक्षवन्तं गिरिवरं विन्ध्यं च नगमुत्तमम् ।अन्वेषयत्परिश्रान्तः स ददर्श महामनाः

ṛkṣavantaṃ girivaraṃ vindhyaṃ ca nagamuttamam / anveṣayatpariśrāntaḥ sa dadarśa mahāmanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At this time, a Raksasa named Ksemaka, colonised the city of Var&nasi which had been a desolate and tenantless place.

अध्याय १०९

श्लोक 40

साश्वं हतं प्रसेनं तं नाविन्दत्तत्र वै मणिम् ।अथ सिंहः प्रसेनस्य शरीरस्याविदूरतः

sāśvaṃ hataṃ prasenaṃ taṃ nāvindattatra vai maṇim / atha siṃhaḥ prasenasya śarīrasyāvidūrataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Earlier, the city had been cursed by the noble-souled Nikumbha, again and again — "This city will be void of people and a deserted place for a thousand years".

अध्याय १०९

श्लोक 41

ऋक्षेण निहतो दृष्टः पदैरृक्षस्य सूचितः ।पदैरन्वेषयामास गुहामृक्षस्य यादवः

ṛkṣeṇa nihato dṛṣṭaḥ padairṛkṣasya sūcitaḥ / padairanveṣayāmāsa guhāmṛkṣasya yādavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

What for did Nikumbha curse Varanasi formerly? Why did Nikumbha the noble-souled one curse the holy place of the Siddhas?

अध्याय १०९

श्लोक 42

महत्यन्तर्बिले वाणीं शश्राव प्रमदेरिताम् ।धात्र्या कुमारमादाय सुतं जांबवतो द्विजाः ।क्रीडयन्त्याथ मणिना मारोदीरित्युदीरितम्

mahatyantarbile vāṇīṃ śaśrāva pramaderitām / dhātryā kumāramādāya sutaṃ jāṃbavato dvijāḥ / krīḍayantyātha maṇinā mārodīrityudīritam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The saintly king Divod&sa lived in that flourishing city after obtaining it. The ruler of men of great brilliance lived there in that prosperous city.

अध्याय १०९

श्लोक 43

धात्र्युवाच प्रसेनमवधीत्सिंहः सिंहो जांबवता हतः

dhātryuvāca prasenamavadhītsiṃhaḥ siṃho jāṃbavatā hataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At the behest of the lord, theParisadas (attendants) of various kinds of forms, the ascetics began to delight goddess Umi (MaheSvarl) by adopting the forms and guise as mentioned before.

अध्याय १०९

श्लोक 44

सुकुमारक मारो दीस्तव ह्यें स्यमन्तकः ।व्यक्तीकृतश्च शब्दः स तूर्णं चापि ययौ बिलम्

sukumāraka māro dīstava hyeṃ syamantakaḥ / vyaktīkṛtaśca śabdaḥ sa tūrṇaṃ cāpi yayau bilam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She said — "Your husband MaheSvara has no manners or good conduct even in my presence. He is always ifidigent in every respect. Alas, he is not ashamed".

अध्याय १०९

श्लोक 45

अपश्यच्च बिलाभ्याशे प्रसेन मवदारितम् ।प्रविश्य चापि भगवान्स ऋक्षबिलमञ्जसा

apaśyacca bilābhyāśe prasena mavadāritam / praviśya cāpi bhagavānsa ṛkṣabilamañjasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus by her mother in so many words, Parvati did not brook it, that being the natural characteristic of women. Smilingly, the goddess who bestowed boons, went near Hara.

अध्याय १०९

श्लोक 46

ददर्श ऋक्षराजानं जांबवन्तमुदारधीः ।युयुधे वासुदेवस्तु बिले जांबवता सह

dadarśa ṛkṣarājānaṃ jāṃbavantamudāradhīḥ / yuyudhe vāsudevastu bile jāṃbavatā saha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With a sorrowful face, the goddess spoke to Mahadeva — "O lord, I will not stay here, Take me to your abode".

अध्याय १०९

श्लोक 47

बाहुभ्यामेव गोविन्दो दिवसानेकविंशतिम् ।प्रविष्टे च बिलं कृष्णे वसुदेवापुरस्सराः

bāhubhyāmeva govindo divasānekaviṃśatim / praviṣṭe ca bilaṃ kṛṣṇe vasudevāpurassarāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus, Mah&deva examined all the worlds, O excellent Br&hmanas and desired to take up residence on the Earth.

अध्याय १०९

श्लोक 48

पुनर्द्वारवतीं चैत्य हतं कृष्णं न्यवेदयन् ।वासुदेवस्तु निर्जित्य जांबवन्तं महाबलम्

punardvāravatīṃ caitya hataṃ kṛṣṇaṃ nyavedayan / vāsudevastu nirjitya jāṃbavantaṃ mahābalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Since, without any fault on my side, my abode has been destroyed by you, O king, your city shall become a deserted wasteland suddenly".

अध्याय १०९

श्लोक 49

लेभे जांबवन्तीं कन्यामृक्षराजस्य सम्मनाम् ।भगवत्तेजसा ग्रस्तो जांबवांन्प्रसभं मणिम्

lebhe jāṃbavantīṃ kanyāmṛkṣarājasya sammanām / bhagavattejasā grasto jāṃbavāṃnprasabhaṃ maṇim

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereupon, on account of that curse, Varanasi be- came a void then. After cursing the city, Nikumbha brought Mahadeva there.

अध्याय १०९

श्लोक 50

सुतां जांबवतीमाशु विष्वक्सेनाय दत्तवान् ।मणिं स्यमन्तकं चैव जग्रहात्मविशुद्धये

sutāṃ jāṃbavatīmāśu viṣvaksenāya dattavān / maṇiṃ syamantakaṃ caiva jagrahātmaviśuddhaye

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Mahadeva of great and noble mind made that deserted vacant city equal to the city of the Devas by means of its wealth and luxury, and made it his abode as well as that of the goddess.

अध्याय १०९

श्लोक 51

अनुनीयर्क्षराजं तं निर्ययौ च तदा बिलात् ।एवं स मणिमाहृत्य विशोध्यात्मानमात्मना

anunīyarkṣarājaṃ taṃ niryayau ca tadā bilāt / evaṃ sa maṇimāhṛtya viśodhyātmānamātmanā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The goddess sported and diverted her mind there itself. She was wonder-struck at the affluence. For the sake of sports and pastime of the goddess, lord Isana spoke these words: —

अध्याय १०९

श्लोक 52

ददौ सत्राजिते रत्नं मणिं सात्त्वतसन्निधौ ।कन्यां पुनर्जांबवतीमुवाह मधुसूदनः

dadau satrājite ratnaṃ maṇiṃ sāttvatasannidhau / kanyāṃ punarjāṃbavatīmuvāha madhusūdanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"I will not leave off my abode. Indeed my abode is Avimukta ". Laughingly he said to her — "My abode is Avimukta. I will not go elsewhere, O gentle lady, after leaving thus.

अध्याय १०९

श्लोक 53

तस्मान्मिथ्याभिशापात्तु व्यशुध्यन्मधुसूदनः ।इमां मिथ्याभिशप्तिं यः कृष्णस्येह व्यपोहिताम्

tasmānmithyābhiśāpāttu vyaśudhyanmadhusūdanaḥ / imāṃ mithyābhiśaptiṃ yaḥ kṛṣṇasyeha vyapohitām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sport along with me in this holy spot, O resplendent lady who has no one superior to you". Hence that (holy place) was called Avimukta by the lord himself.

अध्याय १०९

श्लोक 54

वेद मिथ्याभिशप्तिं स नाभिस्पृशति कर्हिचित् ।दश त्वासन्सत्रजितो भार्यास्तस्यायुतं सुताः

veda mithyābhiśaptiṃ sa nābhispṛśati karhicit / daśa tvāsansatrajito bhāryāstasyāyutaṃ sutāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

King Divodasa colonized it after killing a hundred sons of Bhadrasena, who were excellent wielders of bows.

अध्याय १०९

श्लोक 55

ख्यातिमन्तस्त्रयस्तेषां भङ्गकारस्तु पूर्वजः ।वीरो वातपतिश्चैव तपस्वी च बहुप्रियः

khyātimantastrayasteṣāṃ bhaṅgakārastu pūrvajaḥ / vīro vātapatiścaiva tapasvī ca bahupriyaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pratardana had two sons, Vatsa and Garga who be- came very famous. Alarka was the son of Vatsa anfl Sannati was his son.

अध्याय १०९

श्लोक 56

अथ वीरमती नाम भङ्गकारस्य तु प्रसूः ।सुषुवे सा कुमारीस्तु तिस्रो रूपगुणान्विताः

atha vīramatī nāma bhaṅgakārasya tu prasūḥ / suṣuve sā kumārīstu tisro rūpaguṇānvitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At the end of the period of curse, the king of powerful and great arms killed the demon Ksemaka and got rehabilitated the city of Varanasi.

अध्याय १०९

श्लोक 57

सत्यभामोत्तमा स्त्रीणां व्रतिनी च दृढव्रता ।तथा तपस्विनी चैव पिता कृष्णय तां ददौ

satyabhāmottamā strīṇāṃ vratinī ca dṛḍhavratā / tathā tapasvinī caiva pitā kṛṣṇaya tāṃ dadau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Recorded as Bhatga in AIHT, The line is shown to have dosed there, but our text records GargabhOmi as the son of G&rgya (W. 78-79).

अध्याय १०९

श्लोक 58

न च सत्राजितः कृष्णो मणिरत्नं स्यमन्तकम् ।आदत्त तदुपश्रुत्य भोजेन शतधन्वना

na ca satrājitaḥ kṛṣṇo maṇiratnaṃ syamantakam / ādatta tadupaśrutya bhojena śatadhanvanā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The heroic Raji had five hundred sons. This group of Ksatriyas is well known as Rajeya on the Earth. Indra was afraid of them.

अध्याय १०९

श्लोक 59

तदा हि प्रार्थयामास सत्यभामामनिन्दिताम् ।अक्रूरो धनमन्विच्छन्मणिं चैव स्यमन्तकम्

tadā hi prārthayāmāsa satyabhāmāmaninditām / akrūro dhanamanvicchanmaṇiṃ caiva syamantakam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At that time a very terrible battle between the Devas and the Asuras took place, when the Devas and the Asuras asked Brahma.

अध्याय १०९

श्लोक 60

सत्राजितं ततो इत्वा शतधन्वा महाबलः ।रात्रौ तं मणिमादाय ततो ऽक्रूराय दत्तवान्

satrājitaṃ tato itvā śatadhanvā mahābalaḥ / rātrau taṃ maṇimādāya tato 'krūrāya dattavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Who will be victorious, O holy lord in the battle between us? Tell us, O lord of all worlds. We wish to hear.*'

अध्याय १०९

श्लोक 61

अक्रूरस्तु तदा रत्नमादाय स नरर्षभः ।समयं कारयाञ्चक्रे बोध्यो नान्यस्य चेत्युत

akrūrastu tadā ratnamādāya sa nararṣabhaḥ / samayaṃ kārayāñcakre bodhyo nānyasya cetyuta

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"There is no doubt that those, on whose behalf Lord Raji will take up his arms and fight, will conquer the three worlds.1

अध्याय १०९

श्लोक 62

वयमभ्युपयोत्स्यामः कृष्णेन त्वां प्रधर्षितम् ।मम वै द्वारका सर्वा वेशे तिष्ठत्य संशयम्

vayamabhyupayotsyāmaḥ kṛṣṇena tvāṃ pradharṣitam / mama vai dvārakā sarvā veśe tiṣṭhatya saṃśayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"I shall defeat, O Daityas, the Devas with Indra at their head I shall become Indra with a virtuous soul. Therefore, I shall fight in the battle-field.

अध्याय १०९

श्लोक 63

हते पितरि दुःखार्त्ता सत्यभामा यशस्विनी ।प्रययौ रथमारुह्य नगरं वारणावतम्

hate pitari duḥkhārttā satyabhāmā yaśasvinī / prayayau rathamāruhya nagaraṃ vāraṇāvatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If anyone were to listen and narrate the details of dethronement and re-establishment of Indra, he shall never attain the state of wretchedness.

अध्याय १०९

श्लोक 64

सत्यभामा तु तद्वृत्तं भोजस्य शतधन्वनः ।भर्तुर्निवेद्य दुःखार्त्ता पार्श्वस्थाश्रूण्यवर्त्तयत्

satyabhāmā tu tadvṛttaṃ bhojasya śatadhanvanaḥ / bharturnivedya duḥkhārttā pārśvasthāśrūṇyavarttayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That lord of subjects desirous of cooked food, per- formed the sacrifice Marutsoma. That king of great splendour performed it every month for sixty years.

अध्याय १०९

श्लोक 65

पाण्डवानां तु दग्धानां हरिः कृत्वोदकक्रियाम् ।कल्यार्थे चैव भ्रातॄणां न्ययोजयत सात्यकिम्

pāṇḍavānāṃ tu dagdhānāṃ hariḥ kṛtvodakakriyām / kalyārthe caiva bhrātṝṇāṃ nyayojayata sātyakim

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The gods, Maruts, were pleased by the sacrifice Marut- soma of that king. Delighted in their heart, they give never- failing cooked food with all the other articles he should desire.

अध्याय १०९

श्लोक 66

ततस्त्वरितमागत्य द्वारकां मधुसूदनः ।पूर्वजं हलिनं श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्

tatastvaritamāgatya dvārakāṃ madhusūdanaḥ / pūrvajaṃ halinaṃ śrīmānidaṃ vacanamabravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 1-6 speak of Maruta and Mitra-Jyoti. But these have no connection with any dynasty in this chapter.

अध्याय १०९

श्लोक 67

हतः प्रसेनः सिंहेन सत्राजिच्छतधन्वना ।स्यमन्तको मार्गणीयस्तस्य प्रभुरहं प्रभो

hataḥ prasenaḥ siṃhena satrājicchatadhanvanā / syamantako mārgaṇīyastasya prabhurahaṃ prabho

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

His food taken in once did not get wasted for a day

अध्याय १०९

श्लोक 68

तहारोह रथं शीघ्रं भोजं हत्वा महाबलम् ।स्यमन्तकं महाबाहो सामान्यं वो भविष्यति

tahāroha rathaṃ śīghraṃ bhojaṃ hatvā mahābalam / syamantakaṃ mahābāho sāmānyaṃ vo bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To the daughter of Mitra-jyoti and the intelligent Maruta were bom many sons who were conversant with dharma, could realize salvation and who were endowed with great intrinsic strength.

अध्याय १०९

श्लोक 69

ततः प्रवृत्ते युद्धे तु तुमुले भोजकृष्णयोः ।शतधन्वा तमक्रूरमवैक्षत्सर्वतो दिशम्

tataḥ pravṛtte yuddhe tu tumule bhojakṛṣṇayoḥ / śatadhanvā tamakrūramavaikṣatsarvato diśam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They renounced the rites and vows pertaining to the householder and adopted Vairdgya (non-attachment to worldly desires or objects). After taking up the duties of recluses they attained salvation.

अध्याय १०९

श्लोक 70

अनालब्धावहारौ तु कृत्वा भोजजनार्द्दनौ ।शक्तो ऽपि शाठ्याद्धार्दिक्यो नाक्रूरो ऽभ्युपपद्यत

anālabdhāvahārau tu kṛtvā bhojajanārddanau / śakto 'pi śāṭhyāddhārdikyo nākrūro 'bhyupapadyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sffijaya, the son of Pratipaksa, became well-known. Jaya was the son of Srfijaya. Vijaya was born to him.

अध्याय १०९

श्लोक 71

अपयोते ततो बुद्धिं भूयश्चक्रे भयान्वितः ।योजनानां शतं साग्रं हृदया प्रत्यपद्यत

apayote tato buddhiṃ bhūyaścakre bhayānvitaḥ / yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ hṛdayā pratyapadyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This dynasty of Anenas (also given in V&. 7-11 and Brahma 27-31) was limited and could not be properly located. Bh.P.IX. 17 gives a different line of Anenas.

अध्याय १०९

श्लोक 72

विख्याता हृदया नाम शतयोजनगामिनी ।भोजस्य वडवा दिव्या यया कृष्णमयोधयत्

vikhyātā hṛdayā nāma śatayojanagāminī / bhojasya vaḍavā divyā yayā kṛṣṇamayodhayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Yati adopted the path of salvation. He became a sage and became one with Brahman. Among the other five*, it was Yayati who became king.

अध्याय १०९

श्लोक 73

क्षीणां जवेन त्दृदयामध्वनः शतयोजने ।दृष्ट्वा रथस्य तां वृद्धिं शतधन्वा समुद्रवत्

kṣīṇāṃ javena tdṛdayāmadhvanaḥ śatayojane / dṛṣṭvā rathasya tāṃ vṛddhiṃ śatadhanvā samudravat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He got Devayani, the daughter of U£anas, and Sarmistha the Asura lady and daughter of Vr$aparvan, as his wives.

अध्याय १०९

श्लोक 74

ततस्तस्या हयायास्तु श्रमात्खेदाच्च वै द्विजाः ।खमुत्पेतुरथ प्राणाः कृष्णो राममथाब्रवीत्

tatastasyā hayāyāstu śramātkhedācca vai dvijāḥ / khamutpeturatha prāṇāḥ kṛṣṇo rāmamathābravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With that pre-eminent chariot* he constantly con- quered the different kingdoms on the earth. Yayati was invin- cible in battle to the Devas* Danavas and human beings.

अध्याय १०९

श्लोक 75

तिष्ठस्वेह महाबाहो दृष्टदोषा मया हयी ।पद्भ्यां गत्वा हरिष्यामि मणिरत्नं स्यमन्तकम्

tiṣṭhasveha mahābāho dṛṣṭadoṣā mayā hayī / padbhyāṃ gatvā hariṣyāmi maṇiratnaṃ syamantakam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Abandoned (Banished) by the citizens and people of the outlying districts* that king Lohagandhi ran about here and there. He did not get happiness or mental peace anywhere.

अध्याय १०९

श्लोक 76

पद्भ्यामेव ततो गत्वा शतधन्वानमच्युतः ।मिथिलोपवने तं वै जघान परमास्त्रवित्

padbhyāmeva tato gatvā śatadhanvānamacyutaḥ / mithilopavane taṃ vai jaghāna paramāstravit

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Distressed with sorrow and misery as he was, he did not get sympathetic understanding from anyone anywhere. Utterly dejected he sought refuge in the sage Saunaka.

अध्याय १०९

श्लोक 77

स्यमन्तकं न चापश्यद्धत्वा भोजं महाबलम् ।निवृत्तं चाब्र वीत्कृष्णं रत्नं देहीति लाङ्गली

syamantakaṃ na cāpaśyaddhatvā bhojaṃ mahābalam / nivṛttaṃ cābra vītkṛṣṇaṃ ratnaṃ dehīti lāṅgalī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That saintly king Yayaii, the son of Nahusa, attain- ed old age. He then spoke these words to Yadu, his eldest and the most excellent son.

अध्याय १०९

श्लोक 78

नास्तीति कृष्णश्चोवाच ततो रामो रुषान्वितः ।धिक्छब्दपूर्वमसकृत्प्रत्युवाच जनार्द्दनम्

nāstīti kṛṣṇaścovāca tato rāmo ruṣānvitaḥ / dhikchabdapūrvamasakṛtpratyuvāca janārddanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Dear son, wrinkles, grey hair and other infirmities of old age have overpowered (lit. encircled) me on account of

अध्याय १०९

श्लोक 79

भातृत्वान्मर्षयाम्वेष स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्यहम् ।कृत्यं न मे द्वारकया न त्वया न च वृष्णिभिः

bhātṛtvānmarṣayāmveṣa svasti te 'stu vrajāmyaham / kṛtyaṃ na me dvārakayā na tvayā na ca vṛṣṇibhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O Yadu, accept my sin along with my old age. Accept my old age."

अध्याय १०९

श्लोक 80

प्रविवेश ततो रामो मिथिलामरिमर्द्दनः ।सर्वकामैरुपहृतैर्मैथिलेनैव पूजितः

praviveśa tato rāmo mithilāmarimarddanaḥ / sarvakāmairupahṛtairmaithilenaiva pūjitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus by Yadu, he became extremely furious. (The king) who was the most excellent among the elo- quent ones spoke to the eldest son after censuring him.

अध्याय १०९

श्लोक 81

एतस्मिन्नेव काले तु बभ्रुर्मतिमतां वरः ।नानारूपान्क्रतून्सर्वा नाजहार निरर्गलान्

etasminneva kāle tu babhrurmatimatāṃ varaḥ / nānārūpānkratūnsarvā nājahāra nirargalān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O evil-minded one, what other devout rite do you have for which you disregard me, your preceptor (and father)? What other Asrama (stage of life) can you have?'*

अध्याय १०९

श्लोक 82

दीक्षामयं सकवचं रक्षार्थं प्रविवेश ह ।स्यमन्तककृते प्राज्ञो कान्दिनीजो महामनाः

dīkṣāmayaṃ sakavacaṃ rakṣārthaṃ praviveśa ha / syamantakakṛte prājño kāndinījo mahāmanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"An old man cannot drive a chariot or ride a horse. He cannot enjoy women. He has no pleasure. Therefore, I do not desire old age".

अध्याय १०९

श्लोक 83

अकूर यज्ञा इति ते ख्यातास्तस्य महात्मनः ।बह्वन्नदक्षिणाः सर्वे सर्वकामप्रदायिनः

akūra yajñā iti te khyātāstasya mahātmanaḥ / bahvannadakṣiṇāḥ sarve sarvakāmapradāyinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"An old man is as weak and feeble as a child. He is always unclean. He does not perform Homa in the sacred fire at the proper time. I do not like that type of old age."

अध्याय १०९

श्लोक 84

अथ दुर्योधनो राजा गत्वाथ मिथिलां प्रभुः ।गदाशिक्षां ततो दिव्यां बलभद्रादवाप्तवान्

atha duryodhano rājā gatvātha mithilāṃ prabhuḥ / gadāśikṣāṃ tato divyāṃ balabhadrādavāptavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He delighted his wives by means of all favours desired by them. He made excellent Brahmanas pleased by granting them everything they desired. He pleased guests by means of foodstuffs and beverages and the Vaisyas (the merchant class) by according them benign administration.

अध्याय १०९

श्लोक 85

प्रसाद्य तु ततो रामो वृष्ण्यन्धकमहारथैः ।आनीतो द्वारकामेव कृष्णेन च महात्मना

prasādya tu tato rāmo vṛṣṇyandhakamahārathaiḥ / ānīto dvārakāmeva kṛṣṇena ca mahātmanā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He delighted Sudras by avoiding cruelty and pre- venting their harassment by others. He controlled decoits by giving punishments and restraining them otherwise. He delighted all subjects duly according to the injunctions of dharma.

अध्याय १०९

श्लोक 86

अक्रूरश्चान्धकैः सार्द्धमथायात्पुरुषर्षभः ।युद्धे हत्वा तु शत्रुघ्नं सह बन्धुमता बली

akrūraścāndhakaiḥ sārddhamathāyātpuruṣarṣabhaḥ / yuddhe hatvā tu śatrughnaṃ saha bandhumatā balī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Yayati protected the kingdom like another Indra.

अध्याय १०९

श्लोक 87

सुयज्ञतनयायां तु नरायां नरसत्तमौ ।भङ्गकारस्य तनयौ विश्रुतौ सुमहाबलौ

suyajñatanayāyāṃ tu narāyāṃ narasattamau / bhaṅgakārasya tanayau viśrutau sumahābalau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

You may take up the administration of the realm. Indeed, you alone among all the sons carried out my wish in order to please me." King Yayati, the son of Nahusa took back his old age. Puru regained his youthful age.

अध्याय १०९

श्लोक 88

जज्ञातेंऽधकमुख्यस्य शक्रघ्नो बन्धुमांश्च तौ ।वधे च भङ्गकारस्य कृष्णो न प्रीतिमानभूत्

jajñāteṃ'dhakamukhyasya śakraghno bandhumāṃśca tau / vadhe ca bhaṅgakārasya kṛṣṇo na prītimānabhūt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The story of Yay&ti requesting his sons to exchange their youth for a period of 1000 years for his old age is given in details in Mbh.Adi. Chs 81 and 85. The immortal verse:

अध्याय १०९

श्लोक 89

ज्ञातिभेदभयाद्भीतस्तमुबेक्षितवानथ ।अपयाते ततो ऽक्रूरे नावर्षत्पाकशासनः

jñātibhedabhayādbhītastamubekṣitavānatha / apayāte tato 'krūre nāvarṣatpākaśāsanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV.77-90 show that kings in ancient India had to seek some sort of public sanction, before appointing a heir apparent to the throne.

अध्याय १०९

श्लोक 90

अनावृष्ट्या हतं राष्ट्रमभवद्बहुधा यतः ।ततः प्रसादयामासुरक्रूरं कुकुरान्धकाः

anāvṛṣṭyā hataṃ rāṣṭramabhavadbahudhā yataḥ / tataḥ prasādayāmāsurakrūraṃ kukurāndhakāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV.90-94 show that despite the disobedience of his sons Yayati gave parts of his kingdom to his sons, thougn the hereditary throne was given to the youngest son Puru.

अध्याय १०९

श्लोक 91

पुनर्द्वारवतीं प्राप्ते तदा दानपतौ तथा ।प्रववर्ष सहस्राक्षः कुक्षौ जलनिधेस्ततः

punardvāravatīṃ prāpte tadā dānapatau tathā / pravavarṣa sahasrākṣaḥ kukṣau jalanidhestataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The king established the eldest son Yadu in the South-Western quarter. He assigned the Western quarter ta Druhyu and the northern quarter to Anu.

अध्याय १०९

श्लोक 92

कन्यां वै वासुदेवाय स्वसारं शीलसंमताम् ।अक्रूरः प्रददौ श्रीमान्प्रीत्यर्थं मुनिपुङ्गवाः

kanyāṃ vai vāsudevāya svasāraṃ śīlasaṃmatām / akrūraḥ pradadau śrīmānprītyarthaṃ munipuṅgavāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After conquering the Earth consisting "of seven oceans and continents, King Yayati, the son of Nahusa, divided it into five divisions and distributed them among his sons.

अध्याय १०९

श्लोक 93

अथ विज्ञाय योगेन कृष्णो बभ्रुगतं मणिम् ।सभामध्ये तदा प्राह तमक्रूरं जनार्द्दनः

atha vijñāya yogena kṛṣṇo babhrugataṃ maṇim / sabhāmadhye tadā prāha tamakrūraṃ janārddanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The entire Earth consisting of towns and seven continents is being protected by them righteously without encroaching on other territories as they were conversant with Dharma.

अध्याय १०९

श्लोक 94

यत्तद्रत्नं मणिवरं तव हस्तगतं प्रभो ।तत्प्रयच्छ स्वमानार्ह मयि मानार्यकं कृथाः

yattadratnaṃ maṇivaraṃ tava hastagataṃ prabho / tatprayaccha svamānārha mayi mānāryakaṃ kṛthāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After dividing the Earth among his sons and after transferring the royal glory to his sons, the king, the son of Nahu$a, became delighted.

अध्याय १०९

श्लोक 95

षष्टिवर्षगते काले यद्रोषो ऽभूत्तदा मम ।सुसंरूढो ऽसकृत्प्राप्तस्तदा कालात्ययो महान्

ṣaṣṭivarṣagate kāle yadroṣo 'bhūttadā mama / susaṃrūḍho 'sakṛtprāptastadā kālātyayo mahān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After laying aside the bow and the arrows, after entrusting the kingdom to his sons and after allotting the duties and responsibilities to his kinsmen, the king became pleased.

अध्याय १०९

श्लोक 96

ततः कृष्णस्य वचनात्सर्वसात्त्वतसंसदि ।प्रददौ तं मणिं बभ्रुरक्लेशेन महामतिः

tataḥ kṛṣṇasya vacanātsarvasāttvatasaṃsadi / pradadau taṃ maṇiṃ babhrurakleśena mahāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In this context the following verses have been formerly sung by Yayati, the great king. By following the advice therein one should restrain and withdraw lustful desires like a tortoise that withdraws his limbs.1

अध्याय १०९

श्लोक 97

ततस्तमार्जवप्राप्तं बभ्रोर्हस्तादरिन्दमः ।ददौ हृष्टमनास्तुष्टस्तं मणिं बभ्रवे पुनः

tatastamārjavaprāptaṃ babhrorhastādarindamaḥ / dadau hṛṣṭamanāstuṣṭastaṃ maṇiṃ babhrave punaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Never can lust subside by enjoying the pleasures. Just as the fire is ablaze all the more by ghee offer- ings so also the desires get increased by indulgence.

अध्याय १०९

श्लोक 98

स कृष्णहस्तात्संप्राप्य मणिरत्नं स्यमन्तकम् ।आबध्य गान्दिनीपुत्रो विरराजांशुमानिव

sa kṛṣṇahastātsaṃprāpya maṇiratnaṃ syamantakam / ābadhya gāndinīputro virarājāṃśumāniva

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All the food-grains and barleys, all the gold, all the animals and all the women in the world — all these are not sufficient even for one. One who realizes this docs not become deluded.

अध्याय १०९

श्लोक 99

इमां मिथ्याभिशाप्तिं यो विशुद्धिमपि चोत्तमाम् ।वेद मिथ्याभिशप्तिं स न लभेत कथञ्चन

imāṃ mithyābhiśāptiṃ yo viśuddhimapi cottamām / veda mithyābhiśaptiṃ sa na labheta kathañcana

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If one has no inauspicious feelings towards all living beings, if one is not ill-disposed towards anyone mentally* verbally or physically, one realizes the Brahman then.

अध्याय १०९

श्लोक 100

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद्वृष्णिनन्दनात् ।सत्यवान्सत्यसंपन्नः सत्यकस्तस्य चात्मजः

anamitrācchinirjajñe kaniṣṭhādvṛṣṇinandanāt / satyavānsatyasaṃpannaḥ satyakastasya cātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If one does not terrify others, if one is not afraid of others, if one neither desires nor hates, one realizes the Brahman then.

अध्याय १०९

श्लोक 101

सात्यकिर्युयुधानश्च तस्य भूतिः सुतो ऽभवत् ।भूतेर्युगन्धरः पुत्र इति भौत्यः प्रकीर्त्तितः

sātyakiryuyudhānaśca tasya bhūtiḥ suto 'bhavat / bhūteryugandharaḥ putra iti bhautyaḥ prakīrttitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV.97-103 are often quoted and have become in a way, immortal' verses.

अध्याय १०९

श्लोक 102

माड्याः सुतस्य जज्ञे तु सुतो वृष्णिर्युधाजितः ।जज्ञाते तनयौ वृष्णेः श्वफल्कश्चित्रकश्च यः

māḍyāḥ sutasya jajñe tu suto vṛṣṇiryudhājitaḥ / jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaścitrakaśca yaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Happiness befalls one who eschews Tr$n& (thirst, covetousness) which cannot be got rid of by evil-minded persons, which does not subside even when one becomes old and infirm and which can be considered an ailment that lasts till our vital airs last (or that causes death).

अध्याय १०९

श्लोक 103

श्वफल्कस्तु महाराजो धर्मात्मा यत्र वर्तते ।नास्ति व्याधिभयं तत्र न चावृष्टिभयं तथा

śvaphalkastu mahārājo dharmātmā yatra vartate / nāsti vyādhibhayaṃ tatra na cāvṛṣṭibhayaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When one becomes old, one's hair become rotten and decayed; when one becomes old, one's teeth decay, but the desire to live and the greediness to earn wealth do not subside even when one becomes old.

अध्याय १०९

श्लोक 104

कादाचित्काशिराजस्य विभोस्तु द्विजसत्तमाः ।त्रीणि वर्षाणि विषये नावर्षत्पाकशासनः

kādācitkāśirājasya vibhostu dvijasattamāḥ / trīṇi varṣāṇi viṣaye nāvarṣatpākaśāsanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The pleasure of love in the world, the great pleasure of heaven, do not deserve to be on a par with a sixteenth part of the pleasure of destruction of covetousness."

अध्याय १०९

श्लोक 105

स तत्रवासयामास श्वफल्कं परमार्चितम् ।श्वफल्कपरिवासेन प्रावर्षत्पाकशासनः

sa tatravāsayāmāsa śvaphalkaṃ paramārcitam / śvaphalkaparivāsena prāvarṣatpākaśāsanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

I shall recount the line of Yadu, the eldest (son of Yayati) of excellent splendour in detail and in the proper order. Even as I recount it, listen and understand.

अध्याय १०९

श्लोक 106

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत ।गान्दिनींनाम गां सा हि ददौ विप्राय नित्यशः

śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryāmavindata / gāndinīṃnāma gāṃ sā hi dadau viprāya nityaśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A mountain in Nepal on the eastern bank of the Gandak. Here was the hermitage of sage Bhrgu (De. 34).

अध्याय १०९

श्लोक 107

सा मातुरुदरस्था वै बहून्वर्षशातान्किल ।निवसंती न वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताब्रवीत्

sā māturudarasthā vai bahūnvarṣaśātānkila / nivasaṃtī na vai jajñe garbhasthāṃ tāṃ pitābravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Yadu had five sons comparable to the sons of the Devas viz. — Sahasrajit the excellent one (or the eldest), Krosfu, Nila, Aftjika and Laghu.

अध्याय १०९

श्लोक 108

जायस्व शीघ्रं भद्रं ते किमर्थं वापि तिष्ठसि ।प्रोवाच चैनं गर्भस्था सा कन्या गां दिने दिने

jāyasva śīghraṃ bhadraṃ te kimarthaṃ vāpi tiṣṭhasi / provāca cainaṃ garbhasthā sā kanyā gāṃ dine dine

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Be born quickly — blessings on you! Why do you remain there?" The girl in the womb replied to him, "If you give a cow every day,

अध्याय १०९

श्लोक 109

यदि दद्यास्ततो गर्भाद्बहिः स्यां हायनैस्त्रिभिः ।तथेत्युवाच तां तस्याः पिता काममपूरयत्

yadi dadyāstato garbhādbahiḥ syāṃ hāyanaistribhiḥ / tathetyuvāca tāṃ tasyāḥ pitā kāmamapūrayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

then after three years I will come forth from the womb." Her father said, "So be it," and fulfilled her wish.

अध्याय १०९

श्लोक 110

दाता यज्वा च शुरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः ।तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वाफल्को भूरिदक्षिणः

dātā yajvā ca śuraśca śrutavānatithipriyaḥ / tasyāḥ putraḥ smṛto 'krūraḥ śvāphalko bhūridakṣiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Her son is remembered as Akrura, son of Shvaphalka — generous, a sacrificer, a hero, learned, fond of guests and lavish in gifts.

अध्याय १०९

श्लोक 111

उपमङ्गुस्तथा मङ्गुर्मृदुरश्चारिमेजयः ।गिरिरक्षस्ततो यक्षः शत्रुघ्नो ऽथारिमर्दनः

upamaṅgustathā maṅgurmṛduraścārimejayaḥ / girirakṣastato yakṣaḥ śatrughno 'thārimardanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Upamangu and Mangu, Mridura and Arimejaya, Girirakshas, then Yaksha, Shatrughna and Arimardana,

अध्याय १०९

श्लोक 112

धर्मवृद्धः सुकर्मा च गन्धमादस्तथापरः ।आवाहप्रतिवाहौ च वसुदेवा वराङ्गना

dharmavṛddhaḥ sukarmā ca gandhamādastathāparaḥ / āvāhaprativāhau ca vasudevā varāṅganā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Dharmavriddha, Sukarman and also Gandhamada, Avaha and Prativaha, and the fair lady Vasudeva.

अध्याय १०९

श्लोक 113

अक्रूरादौग्रसेन्यां तु सुतौ द्वौ कुलनन्दिनौ ।देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंनिभौ

akrūrādaugrasenyāṃ tu sutau dvau kulanandinau / devavānupadevaśca jajñāte devasaṃnibhau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Akrura and Augraseni were born two sons who delighted their family, Devavan and Upadeva, resembling gods.

अध्याय १०९

श्लोक 114

चित्रकस्याभवन्पुत्राः पृथुर्विपृथुरेव च ।अश्वग्रीवो ऽश्ववाहश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

citrakasyābhavanputrāḥ pṛthurvipṛthureva ca / aśvagrīvo 'śvavāhaśca supārśvakagaveṣaṇau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The sons of Chitraka were Prithu and Viprithu, Ashvagriva and Ashvavaha, Suparshvaka and Gaveshana,

अध्याय १०९

श्लोक 115

अरिष्टनेमिरश्वास्यः सुवार्मा वर्मभृत्तथा ।अभूमिर्बहुभूमिश्च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ

ariṣṭanemiraśvāsyaḥ suvārmā varmabhṛttathā / abhūmirbahubhūmiśca śraviṣṭhāśravaṇe striyau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Arishtanemi, Ashvasya, Suvarman and Varmabhrit, Abhumi and Bahubhumi, and two daughters, Shravishtha and Shravana.

अध्याय १०९

श्लोक 116

सत्यकात्काशिदुहिता लेभे या चतुरः सुतान् ।कुकुरं भजमानं च शुचिं कंबल बर्हिषम्

satyakātkāśiduhitā lebhe yā caturaḥ sutān / kukuraṃ bhajamānaṃ ca śuciṃ kaṃbala barhiṣam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Satyaka the daughter of Kashi obtained four sons: Kukura, Bhajamana, Shuchi and Kambalabarhisha.

अध्याय १०९

श्लोक 117

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् ।कपोतरोमा तस्याथ विलोमाभवदात्मजः

kukurasya suto vṛṣṇirvṛṣṇestu tanayo 'bhavat / kapotaromā tasyātha vilomābhavadātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kukura's son was Vrishni; Vrishni's son was Kapotaroman, and his son was Viloman.

अध्याय १०९

श्लोक 118

तस्यासीत्तुंबुरुसखा विद्वान्पुत्र्ॐऽधकः किल ।ख्यायते यस्य नामान्यच्चन्दनोदकदुन्दुभिः

tasyāsīttuṃburusakhā vidvānputroṃ'dhakaḥ kila / khyāyate yasya nāmānyaccandanodakadundubhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

His son was the learned Andhaka, friend of Tumburu; his other names are said to be Chandanodakadundubhi.

अध्याय १०९

श्लोक 119

तस्याभिजित्ततः पुत्र उत्पन्नस्तु पुनर्वसुः ।अश्वमेधं तु पुत्रार्थमाजहार नरोत्तमः

tasyābhijittataḥ putra utpannastu punarvasuḥ / aśvamedhaṃ tu putrārthamājahāra narottamaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

His son was Abhijit, and from him was born Punarvasu. That best of men performed the horse sacrifice for the sake of a son.

अध्याय १०९

श्लोक 120

तस्य मध्ये ऽतिरात्रस्य सदोमध्यात्ससुच्छ्रितः ।ततस्तु विद्वान्धर्मज्ञो दाता यज्वा पुनर्वसुः

tasya madhye 'tirātrasya sadomadhyātsasucchritaḥ / tatastu vidvāndharmajño dātā yajvā punarvasuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the midst of the Atiratra rite he rose up from the middle of the assembly: the learned Punarvasu, knower of dharma, generous and a sacrificer.

अध्याय १०९

श्लोक 121

तस्याथ पुत्रमिथुनं बभूवाभिजितः किल ।आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातौ मतिमतां वरौ

tasyātha putramithunaṃ babhūvābhijitaḥ kila / āhukaścāhukī caiva khyātau matimatāṃ varau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then twins were born to Abhijit, it is said: Ahuka and Ahuki, renowned as foremost among the wise.

अध्याय १०९

श्लोक 122

इमांश्चोदा हरन्त्यत्र श्लोकान्प्रति तमाहुकम् ।सोपासांगानुकर्षाणां सध्वजानां वरूथिनाम्

imāṃścodā harantyatra ślokānprati tamāhukam / sopāsāṃgānukarṣāṇāṃ sadhvajānāṃ varūthinām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Here they cite these verses concerning Ahuka: "Of chariots with their attendants and banners, armoured,

अध्याय १०९

श्लोक 123

रथानां मेघघोषाणां महस्राणि दशैव तु ।नासत्यवादी चासीत्तु नायज्ञो नासहस्रदः

rathānāṃ meghaghoṣāṇāṃ mahasrāṇi daśaiva tu / nāsatyavādī cāsīttu nāyajño nāsahasradaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

thundering like clouds, he had ten thousand. He was never untruthful, never without sacrifice, never gave less than a thousand.

अध्याय १०९

श्लोक 124

नाशुचिर्नाप्यधर्मात्मा नाविद्वान्न कृशो ऽभवत् ।आर्द्रकस्य धृतिः पुत्र इत्येवमनुशुश्रुम्

nāśucirnāpyadharmātmā nāvidvānna kṛśo 'bhavat / ārdrakasya dhṛtiḥ putra ityevamanuśuśrum

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He was never impure, never unrighteous, never unlearned, never feeble." We have heard that Dhriti was the son of Ardraka.

अध्याय १०९

श्लोक 125

स तेन परिवारेण किशोरप्रतिमान्हयान् ।अशीतिमश्वनियुतान्याहुको ऽप्रतिमो व्रजन्

sa tena parivāreṇa kiśorapratimānhayān / aśītimaśvaniyutānyāhuko 'pratimo vrajan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With that retinue the peerless Ahuka went forth with eighty myriads of horses resembling young colts.

अध्याय १०९

श्लोक 126

पूर्वस्यां दिशि नागानां भोजस्य त्वतिभावयन् ।रूप्यकाञ्चनकक्षाणां स्रहस्राण्येकविंशतिः

pūrvasyāṃ diśi nāgānāṃ bhojasya tvatibhāvayan / rūpyakāñcanakakṣāṇāṃ srahasrāṇyekaviṃśatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the eastern quarter the Bhoja king had twenty-one thousand elephants with girths of silver and gold,

अध्याय १०९

श्लोक 127

तावन्त्येव सहस्राणि उत्तरस्यां तथादिशि ।भूमिपालस्य भोजस्य उत्तिष्टेत्किङ्कणी किल

tāvantyeva sahasrāṇi uttarasyāṃ tathādiśi / bhūmipālasya bhojasya uttiṣṭetkiṅkaṇī kila

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and as many thousands likewise in the northern quarter; bells, it is said, rang out for the Bhoja ruler.

अध्याय १०९

श्लोक 128

आहुकश्चाप्यवन्तीषु स्वसारं त्वाहुकीं ददौ ।आहुकात्काश्यदुहितुर्द्वै पुत्रौ संबभूवतुः

āhukaścāpyavantīṣu svasāraṃ tvāhukīṃ dadau / āhukātkāśyaduhiturdvai putrau saṃbabhūvatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ahuka gave his sister Ahuki in marriage in Avanti. From Ahuka and the daughter of Kashi two sons were born,

अध्याय १०९

श्लोक 129

देवकश्चोग्रसेनश्च देवगर्भसमावुभौ ।देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

devakaścograsenaśca devagarbhasamāvubhau / devakasya sutā vīrā jajñire tridaśopamāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Devaka and Ugrasena, both like children of the gods. To Devaka were born heroic sons like the thirty gods:

अध्याय १०९

श्लोक 130

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः ।तेषां स्वसारः सप्तासन्वसुदेवाय ता ददौ

devavānupadevaśca sudevo devarakṣitaḥ / teṣāṃ svasāraḥ saptāsanvasudevāya tā dadau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Devavan, Upadeva, Sudeva and Devarakshita. They had seven sisters, whom he gave to Vasudeva:

अध्याय १०९

श्लोक 131

धृतदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता ।श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा तथापरा

dhṛtadevopadevā ca tathānyā devarakṣitā / śrīdevā śāntidevā ca sahadevā tathāparā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Dhritadeva, Upadeva, another named Devarakshita, Shridevi, Shantideva and Sahadeva,

अध्याय १०९

श्लोक 132

सप्तमी देवकी तासां सानुजा चारुदर्शना ।नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां तु पूर्वजः

saptamī devakī tāsāṃ sānujā cārudarśanā / navograsenasya sutāḥ kaṃsasteṣāṃ tu pūrvajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the seventh of them, the younger and lovely Devaki. Ugrasena had nine sons, of whom Kamsa was the eldest,

अध्याय १०९

श्लोक 133

न्यग्रो दश्च सुनामा च कङ्कशङ्कुसुभूमयः ।सुतनू राष्ट्रपालश्च युद्धतुष्टश्च तुष्टिमान्

nyagro daśca sunāmā ca kaṅkaśaṅkusubhūmayaḥ / sutanū rāṣṭrapālaśca yuddhatuṣṭaśca tuṣṭimān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

then Nyagrodha, Sunaman, Kanka, Shanku, Subhumi, Sutanu, Rashtrapala, Yuddhatushta and Tushtiman.

अध्याय १०९

श्लोक 134

तेषां स्वसारः पञ्चैव कंसा कंसवती तथा ।सुतनू राष्ट्रपाली च कङ्का चैव वराङ्गना

teṣāṃ svasāraḥ pañcaiva kaṃsā kaṃsavatī tathā / sutanū rāṣṭrapālī ca kaṅkā caiva varāṅganā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They had five sisters: Kamsa, Kamsavati, Sutanu, Rashtrapali and the fair Kanka.

अध्याय १०९

श्लोक 135

उग्रसेनो महापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः ।कुकुराणामिमं वंशं धारयन्नमितौजसाम्

ugraseno mahāpatyo vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ / kukurāṇāmimaṃ vaṃśaṃ dhārayannamitaujasām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ugrasena, born of the Kukuras and with many offspring, has been described. One who remembers this line of the boundlessly mighty Kukuras

अध्याय १०९

श्लोक 136

आत्मनोविपुलं वंशं प्रजावांश्च भवेन्नरः ।भजमानस्य पुत्रस्तु रथिमुख्यो विदूरथः

ātmanovipulaṃ vaṃśaṃ prajāvāṃśca bhavennaraḥ / bhajamānasya putrastu rathimukhyo vidūrathaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

obtains a large family of his own and becomes rich in offspring. Bhajamana's son was Viduratha, foremost of chariot-warriors.

अध्याय १०९

श्लोक 137

राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतो ऽभवत् ।तस्य शूरस्य तु सुता जज्ञिरे बलवत्तराः

rājādhidevaḥ śūraśca vidūrathasuto 'bhavat / tasya śūrasya tu sutā jajñire balavattarāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Viduratha's son was the hero Rajadhideva. To that hero were born very powerful sons:

अध्याय १०९

श्लोक 138

वातश्चैव निवातश्च शोणितः श्वेतवाहनः ।शमी च गदवर्मा च निदान्तः खलु शत्रुजित्

vātaścaiva nivātaśca śoṇitaḥ śvetavāhanaḥ / śamī ca gadavarmā ca nidāntaḥ khalu śatrujit

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vata, Nivata, Shonita, Shvetavahana, Shami, Gadavarman, Nidanta and Shatrujit.

अध्याय १०९

श्लोक 139

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः ।स्वयंभोजः स्वयंभोजाद्धृदिकः संबभूव ह

śamīputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ / svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojāddhṛdikaḥ saṃbabhūva ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shami's son was Pratikshatra; Pratikshatra's son was Svayambhoja, and from Svayambhoja was born Hridika.

अध्याय १०९

श्लोक 140

हृदिकस्य सुतास्त्वासन्दश भीमपराक्रमाः ।कृतवर्माग्रजस्तेषां शतधन्वा तु मध्यमः

hṛdikasya sutāstvāsandaśa bhīmaparākramāḥ / kṛtavarmāgrajasteṣāṃ śatadhanvā tu madhyamaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hridika had ten sons of dreadful prowess; Kritavarman was the eldest and Shatadhanvan the middle one,

अध्याय १०९

श्लोक 141

देवबाहुस्सुबाहुश्च भिषक्श्वेतरथश्च यः ।सुदान्तश्चाधिदान्तश्च कनकः कनकोद्भवः

devabāhussubāhuśca bhiṣakśvetarathaśca yaḥ / sudāntaścādhidāntaśca kanakaḥ kanakodbhavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Devabahu, Subahu, Bhishak, Shvetaratha, Sudanta, Adhidanta, Kanaka and Kanakodbhava.

अध्याय १०९

श्लोक 142

देवबाहोस्सुतो विद्वाञ्जज्ञे कंबलबर्हिषः ।असमौजाः सुतस्तस्य सुसमौजाश्च विश्रुतः

devabāhossuto vidvāñjajñe kaṃbalabarhiṣaḥ / asamaujāḥ sutastasya susamaujāśca viśrutaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Devabahu's learned son was Kambalabarhisha; his son was Asamaujas, and Susamaujas was also famous.

अध्याय १०९

श्लोक 143

अजातपुत्राय ततः प्रददावसमौजसे ।सुचन्द्रं वसुरूपं च कृष्ण इत्यन्धकाः स्मृताः

ajātaputrāya tataḥ pradadāvasamaujase / sucandraṃ vasurūpaṃ ca kṛṣṇa ityandhakāḥ smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To the sonless Asamaujas were then given Suchandra, Vasurupa and Krishna; these are remembered as the Andhakas.

अध्याय १०९

श्लोक 144

अन्धकानामिमं वंशं कीर्त्तयेद्यस्तु नित्यशः ।आत्मनो विपुलं वंशं लभते नात्र संशयः

andhakānāmimaṃ vaṃśaṃ kīrttayedyastu nityaśaḥ / ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Whoever constantly recites this line of the Andhakas obtains a large family of his own; there is no doubt of this.

अध्याय १०९

श्लोक 145

अश्मक्यां जनयामास शूरं वै देव मीढुषम् ।मारिष्यां जज्ञिरे शूराद्भोजायां पुरुषा दश

aśmakyāṃ janayāmāsa śūraṃ vai deva mīḍhuṣam / māriṣyāṃ jajñire śūrādbhojāyāṃ puruṣā daśa

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In Ashmaki he begot the hero Devamidhusha. From Shura and Marisha, a Bhoja woman, ten sons were born.

अध्याय १०९

श्लोक 146

वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुन्दुभिः ।जज्ञे तस्य प्रसूतस्य दुन्दुभिः प्राणदद्दिवि

vasudevo mahābāhuḥ pūrvamānakadundubhiḥ / jajñe tasya prasūtasya dundubhiḥ prāṇadaddivi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

First was mighty-armed Vasudeva, called Anakadundubhi; when he was born a kettledrum sounded in heaven.

अध्याय १०९

श्लोक 147

आनकानां च संह्नादः सुमहानभवद्दिवि ।पपात पुष्पवर्षं च शरस्य भवने महत्

ānakānāṃ ca saṃhnādaḥ sumahānabhavaddivi / papāta puṣpavarṣaṃ ca śarasya bhavane mahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A mighty sound of drums arose in heaven, and a great shower of flowers fell on Shura's house.

अध्याय १०९

श्लोक 148

मनुष्यलोके कृत्स्ने ऽपि रूपे नास्ति समो भुवि ।यस्यासीत्पुरुषाग्र्यस्य कान्तिश्चन्द्रमसो यथा

manuṣyaloke kṛtsne 'pi rūpe nāsti samo bhuvi / yasyāsītpuruṣāgryasya kāntiścandramaso yathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the whole world of men there was none equal to him in beauty; that foremost man had radiance like the moon.

अध्याय १०९

श्लोक 149

देवभागस्ततो जज्ञे ततो देवश्रवाः पुनः ।अनाधृष्टिवृकश्चैव नन्दनश्चैव सृंजयः

devabhāgastato jajñe tato devaśravāḥ punaḥ / anādhṛṣṭivṛkaścaiva nandanaścaiva sṛṃjayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then Devabhaga was born, then Devashravas, Anadhrishti, Vrika, Nandana and Srinjaya,

अध्याय १०९

श्लोक 150

श्यामः शमीको गण्डूषः स्वसारस्तु वरागनाः ।पृथा च श्रुतदेवा च श्रुतकीर्तिः श्रुत श्रवाः

śyāmaḥ śamīko gaṇḍūṣaḥ svasārastu varāganāḥ / pṛthā ca śrutadevā ca śrutakīrtiḥ śruta śravāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shyama, Shamika and Gandusha. Their sisters were fair ladies: Pritha, Shrutadeva, Shrutakirti, Shrutashravas

अध्याय १०९

श्लोक 151

राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः ।पृथां दुहितरं शूरः कुन्तिभोजाय वै ददौ

rājādhidevī ca tathā pañcaitā vīramātaraḥ / pṛthāṃ duhitaraṃ śūraḥ kuntibhojāya vai dadau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and Rajadhidevi — these five were mothers of heroes. Shura gave his daughter Pritha to Kuntibhoja.

अध्याय १०९

श्लोक 152

तस्मात्सा तु स्मृता कुन्ती कुन्तिभोजात्मजा पृथा ।कुरुवीरः पाण्डुमुख्यस्तस्माद्भार्यामविन्दत

tasmātsā tu smṛtā kuntī kuntibhojātmajā pṛthā / kuruvīraḥ pāṇḍumukhyastasmādbhāryāmavindata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hence Pritha, daughter of Kuntibhoja, is remembered as Kunti. Pandu, chief of the Kuru heroes, took her as his wife.

अध्याय १०९

श्लोक 153

पुथा जज्ञे ततः पुत्रांस्त्रीनग्निसमतेजसः ।लोके प्रतिरथान्वीराञ्छक्रतुल्यपराक्रमान्

puthā jajñe tataḥ putrāṃstrīnagnisamatejasaḥ / loke pratirathānvīrāñchakratulyaparākramān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pritha then bore three sons, radiant as fire, peerless heroes in the world with prowess equal to Indra's.

अध्याय १०९

श्लोक 154

धर्माद्युधिष्टिरं पुत्रं मारुताच्च वृकोदरम् ।इन्द्राद्धनञ्जयं चैव पृथा पुत्रानजीचनत्

dharmādyudhiṣṭiraṃ putraṃ mārutācca vṛkodaram / indrāddhanañjayaṃ caiva pṛthā putrānajīcanat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pritha bore Yudhishthira from Dharma, Vrikodara from the Wind, and Dhananjaya from Indra.

अध्याय १०९

श्लोक 155

माद्रवत्या तु जनितावश्विनाविति विश्रुतम् ।नकुलः सहदेवश्च रुपसत्त्वगुणान्वितौ

mādravatyā tu janitāvaśvināviti viśrutam / nakulaḥ sahadevaśca rupasattvaguṇānvitau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Madravati, it is well known, the Ashvins begot Nakula and Sahadeva, endowed with beauty, strength and virtue.

अध्याय १०९

श्लोक 156

जज्ञे तु श्रुतदेवायां तनयो वृद्धशर्मणः ।करूषाधिपतेर्ंवीरो दन्तवक्रो महाबलः

jajñe tu śrutadevāyāṃ tanayo vṛddhaśarmaṇaḥ / karūṣādhipaterṃvīro dantavakro mahābalaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To Shrutadeva was born the son of Vriddhasharman, the mighty hero Dantavakra, lord of the Karushas.

अध्याय १०९

श्लोक 157

कैकयाच्छ्रुतिकीर्त्यं तु जज्ञे संतर्दनो बली ।चेकितानबृहत्क्षत्रौ तथैवान्यौ महाबलौ

kaikayācchrutikīrtyaṃ tu jajñe saṃtardano balī / cekitānabṛhatkṣatrau tathaivānyau mahābalau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From the Kaikeya and Shrutakirti was born mighty Santardana, and likewise the powerful Chekitana and Brihatkshatra,

अध्याय १०९

श्लोक 158

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ भ्रातरौ सुमहाबलौ ।श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह

vindānuvindāvāvantyau bhrātarau sumahābalau / śrutaśravāyāṃ caidyastu śiśupālo babhūva ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the very mighty brothers Vinda and Anuvinda of Avanti. From Shrutashravas was born Shishupala of Chedi,

अध्याय १०९

श्लोक 159

दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः ।यः पुरा सदशग्रीवः संबभूवारिमर्दनः

damaghoṣasya rājarṣeḥ putro vikhyātapauruṣaḥ / yaḥ purā sadaśagrīvaḥ saṃbabhūvārimardanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

son of the royal sage Damaghosha, famed for his manliness, who formerly was the ten-headed crusher of foes,

अध्याय १०९

श्लोक 160

वैश्रवाणानुजस्तस्य कुंभकर्णो ऽनुजस्तथा पत्न्यस्तु वसुदेवस्य त्रयोदश वराङ्गनाः

vaiśravāṇānujastasya kuṃbhakarṇo 'nujastathā patnyastu vasudevasya trayodaśa varāṅganāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

whose younger brother was Kumbhakarna, brother also of Vaishravana. Vasudeva had thirteen fair wives:

अध्याय १०९

श्लोक 161

पौरवी रोहिणी चैव मदिरा चापरा तथा ।तथैव भद्रवैशाखी सुनाम्नी पञ्चमी तथा

pauravī rohiṇī caiva madirā cāparā tathā / tathaiva bhadravaiśākhī sunāmnī pañcamī tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pauravi Rohini, Madira and another, Bhadra, Vaishakhi, and Sunamni the fifth,

अध्याय १०९

श्लोक 162

सहदेवा शान्तिदेवा श्रीदेवा देवरक्षिता ।धृतदेवोपदेवा च देवकी सप्तमी तथा

sahadevā śāntidevā śrīdevā devarakṣitā / dhṛtadevopadevā ca devakī saptamī tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sahadeva, Shantideva, Shrideva, Devarakshita, Dhritadeva, Upadeva and Devaki the seventh,

अध्याय १०९

श्लोक 163

सुगन्धा वनराजी च द्वेचान्ये परिचारिके ।रोहिणी पौरवी चैव बाह्लीकस्यानुजाभवत्

sugandhā vanarājī ca dvecānye paricārike / rohiṇī pauravī caiva bāhlīkasyānujābhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and Sugandha and Vanaraji, two other attendants. Rohini Pauravi was the younger sister of Bahlika.

अध्याय १०९

श्लोक 164

ज्येष्ठा पत्नी महाभागदयिताऽनकदुन्दुभेः ।ज्येष्ठे लेभे सुतं रामं सारणं हि शठं तथा

jyeṣṭhā patnī mahābhāgadayitā'nakadundubheḥ / jyeṣṭhe lebhe sutaṃ rāmaṃ sāraṇaṃ hi śaṭhaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She was the eldest and beloved wife of Anakadundubhi. The eldest bore the sons Rama, Sarana and Shatha,

अध्याय १०९

श्लोक 165

दुर्दमं दमनं शुभ्रं पिण्डारककुशीतकौ ।चित्रां नाम कुमारीं च रोहिण्यष्टौ व्यजायत

durdamaṃ damanaṃ śubhraṃ piṇḍārakakuśītakau / citrāṃ nāma kumārīṃ ca rohiṇyaṣṭau vyajāyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Durdama, Damana, Shubhra, Pindaraka and Kushitaka, and a daughter named Chitra; Rohini bore these eight.

अध्याय १०९

श्लोक 166

पुत्रौ रामस्य जज्ञाते विज्ञातौ निशठोल्मुकौ ।पार्श्वी च पार्श्वमर्दी च शिशुः सत्यधृतिस्तथा

putrau rāmasya jajñāte vijñātau niśaṭholmukau / pārśvī ca pārśvamardī ca śiśuḥ satyadhṛtistathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Two sons, Nishatha and Ulmuka, were born to Rama; also Parshvi, Parshvamardi, Shishu and Satyadhriti,

अध्याय १०९

श्लोक 167

मन्दबाह्यो ऽथ रामणाङ्गिरिको गिरिरेव च ।शुल्कगुल्मो ऽतिगुल्मश्च दरिद्रान्तक एव च

mandabāhyo 'tha rāmaṇāṅgiriko girireva ca / śulkagulmo 'tigulmaśca daridrāntaka eva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Mandabahya, Ramana, Giriraka and Giri, Shulkagulma, Atigulma and Daridrantaka.

अध्याय १०९

श्लोक 168

कुमार्यश्चापि पञ्जान्या नामतस्ता निबोधत ।अर्चिष्मती सुनन्दा च सुरसा सुवचास्तथा

kumāryaścāpi pañjānyā nāmatastā nibodhata / arciṣmatī sunandā ca surasā suvacāstathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hear by name the other five daughters: Archishmati, Sunanda, Surasa, Suvacha

अध्याय १०९

श्लोक 169

तथा शतबला चैव सारणस्य सुतास्त्विमाः ।भद्राश्वो भद्रगुप्तिश्च भद्रविष्टस्तथैव च

tathā śatabalā caiva sāraṇasya sutāstvimāḥ / bhadrāśvo bhadraguptiśca bhadraviṣṭastathaiva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and Shatabala. These were the children of Sarana. Bhadrashva, Bhadragupti, Bhadravishta,

अध्याय १०९

श्लोक 170

भद्रबाहुर्भद्ररथो भद्रकल्पस्तथैव च ।सुपार्श्वकः कीर्त्तिमांश्च रोहिताश्वः शठात्मजाः

bhadrabāhurbhadraratho bhadrakalpastathaiva ca / supārśvakaḥ kīrttimāṃśca rohitāśvaḥ śaṭhātmajāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bhadrabahu, Bhadraratha, Bhadrakalpa, Suparshvaka, Kirtiman and Rohitashva were the sons of Shatha.

अध्याय १०९

श्लोक 171

दुर्मदस्याभिभूतश्च रोहिण्याः कुलजाः स्मृताः ।नन्दोपनन्दौ मित्रश्च कुक्षिमित्रस्तथा बलः

durmadasyābhibhūtaśca rohiṇyāḥ kulajāḥ smṛtāḥ / nandopanandau mitraśca kukṣimitrastathā balaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Abhibhuta was Durmada's son; these are remembered as born in Rohini's family. Nanda, Upananda, Mitra, Kukshimitra, Bala,

अध्याय १०९

श्लोक 172

चित्रोपचित्रौ कृतकस्तुष्टिः पुष्टिरथापरः ।मदिरायाः सुता एते वसुदेवाद्धिजज्ञिरे

citropacitrau kṛtakastuṣṭiḥ puṣṭirathāparaḥ / madirāyāḥ sutā ete vasudevāddhijajñire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Chitra, Upachitra, Kritaka, Tushti and Pushti — these sons of Madira were born of Vasudeva.

अध्याय १०९

श्लोक 173

उपबिंबो ऽथ बिंबश्च सत्त्वदन्तमहौजसौ ।चत्वार एते विख्याता भद्रापुत्रा महाबलाः

upabiṃbo 'tha biṃbaśca sattvadantamahaujasau / catvāra ete vikhyātā bhadrāputrā mahābalāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Upabimba, Bimba, Sattvadanta and Mahaujas — these four famous and mighty ones were Bhadra's sons.

अध्याय १०९

श्लोक 174

वैशाल्यामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमुत्तमम् ।देवक्यां जज्ञिरे सौरेः सुषेणः कीर्त्तिमानपि

vaiśālyāmadadhācchauriḥ putraṃ kauśikamuttamam / devakyāṃ jajñire saureḥ suṣeṇaḥ kīrttimānapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In Vaishali Shauri begot the excellent son Kaushika. From Shauri and Devaki were born Sushena and Kirtiman,

अध्याय १०९

श्लोक 175

उदर्षिर्भद्रसेनश्च ऋजुदायश्च पञ्चमः ।षष्ठो हि भद्रदेवश्च कंसः सर्वाञ्जघान तान्

udarṣirbhadrasenaśca ṛjudāyaśca pañcamaḥ / ṣaṣṭho hi bhadradevaśca kaṃsaḥ sarvāñjaghāna tān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Udarshi, Bhadrasena, Rijudaya the fifth and Bhadradeva the sixth; Kamsa killed them all.

अध्याय १०९

श्लोक 176

अथ तस्या मवस्थाया आयुष्मान्संबभूव ह ।लोकनाथः पुनर्विष्णुः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः

atha tasyā mavasthāyā āyuṣmānsaṃbabhūva ha / lokanāthaḥ punarviṣṇuḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, in that state, the long-lived one was born — Vishnu, lord of the worlds, Krishna, the primeval Prajapati.

अध्याय १०९

श्लोक 177

अनुजाताभवकृष्णात्सुभद्रा भद्रभाषिणी ।कृष्णा सुभद्रेति पुनर्व्याख्याता वृष्णिनन्दिनी

anujātābhavakṛṣṇātsubhadrā bhadrabhāṣiṇī / kṛṣṇā subhadreti punarvyākhyātā vṛṣṇinandinī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After Krishna was born Subhadra of gentle speech; Krishna and Subhadra — so the daughter of the Vrishnis is again described.

अध्याय १०९

श्लोक 178

सुभद्रायां रथी पार्थादभिमन्युरजायत ।वसुदेवस्य भार्यासु महाभागासु सप्तसु

subhadrāyāṃ rathī pārthādabhimanyurajāyata / vasudevasya bhāryāsu mahābhāgāsu saptasu

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Partha and Subhadra was born the chariot-warrior Abhimanyu. Of Vasudeva's seven illustrious wives,

अध्याय १०९

श्लोक 179

ये पुत्रा जज्ञिरे शुरा नामतस्तान्निबोधत ।पूर्वाद्याः सहदेवायां शूराद्वै जज्ञिरे सुताः

ye putrā jajñire śurā nāmatastānnibodhata / pūrvādyāḥ sahadevāyāṃ śūrādvai jajñire sutāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

hear by name the heroic sons who were born. From Shura's son and Sahadeva were born sons headed by Purva.

अध्याय १०९

श्लोक 180

शान्तिदेवा जनस्तम्बं शौरेर्जज्ञे कुलोद्वहम् ।आगावहो महात्मा च वृकदेव्या मजायत

śāntidevā janastambaṃ śaurerjajñe kulodvaham / āgāvaho mahātmā ca vṛkadevyā majāyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shantideva bore to Shauri Janastamba, upholder of the line; the great-souled Agavaha was born of Vrikadevi.

अध्याय १०९

श्लोक 181

श्रीदेवायां स्वयं जज्ञे मन्दको नाम नामतः ।उपासंगं वसुं चापि तनयौ देवरक्षिता

śrīdevāyāṃ svayaṃ jajñe mandako nāma nāmataḥ / upāsaṃgaṃ vasuṃ cāpi tanayau devarakṣitā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Shrideva himself was born one named Mandaka; Devarakshita bore two sons, Upasanga and Vasu.

अध्याय १०९

श्लोक 182

एवं दश सुतास्तस्य कंसस्तानप्यघातयत् ।विजयं रोचनं चैव वर्द्धमानं च देवलम्

evaṃ daśa sutāstasya kaṃsastānapyaghātayat / vijayaṃ rocanaṃ caiva varddhamānaṃ ca devalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus he had ten sons, and Kamsa killed them too. Vijaya, Rochana, Vardhamana and Devala —

अध्याय १०९

श्लोक 183

एतान्महात्मनः पुत्रान्सुषाव शिशिरावती ।सप्तमी देवकी पुत्रं सुनामानमसूयत

etānmahātmanaḥ putrānsuṣāva śiśirāvatī / saptamī devakī putraṃ sunāmānamasūyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

these great-souled sons were borne by Shishiravati. The seventh, Devaki, bore a son named Sunaman,

अध्याय १०९

श्लोक 184

गवेषणं महाभागं संग्रामे चित्रयोधिनम् ।श्राद्धदेव्यां पुरोद्याने वने तु विचरन्द्विजाः

gaveṣaṇaṃ mahābhāgaṃ saṃgrāme citrayodhinam / śrāddhadevyāṃ purodyāne vane tu vicarandvijāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the illustrious Gaveshana, a wonderful fighter in battle. Wandering in a forest grove near the city, O brahmins,

अध्याय १०९

श्लोक 185

वैश्यायामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमव्ययम् ।सुगन्धी वनराजी च शौरेरास्तां परिग्रहौ

vaiśyāyāmadadhācchauriḥ putraṃ kauśikamavyayam / sugandhī vanarājī ca śaurerāstāṃ parigrahau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shauri begot on a Vaishya woman the imperishable son Kaushika. Sugandhi and Vanaraji were Shauri's two consorts.

अध्याय १०९

श्लोक 186

पुण्डश्च कपिलश्चैव सुगन्ध्याश्चात्मजौ तु तौ ।तयो राजाभवत्पुण्ड्रः कपिलस्तु वनं ययौ

puṇḍaśca kapilaścaiva sugandhyāścātmajau tu tau / tayo rājābhavatpuṇḍraḥ kapilastu vanaṃ yayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pundra and Kapila were the two sons of Sugandhi. Of them Pundra became king and Kapila went to the forest.

अध्याय १०९

श्लोक 187

अन्यस्यामभवद्वीरो वसुदेवात्मजो बली ।जरा नाम निषादो ऽसौ प्रथमः स धनुर्द्धरः

anyasyāmabhavadvīro vasudevātmajo balī / jarā nāma niṣādo 'sau prathamaḥ sa dhanurddharaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From another woman was born to Vasudeva a mighty hero named Jara, a Nishada, the foremost bowman.

अध्याय १०९

श्लोक 188

विख्यातो देवभाग्यस्य महाभागः सुतो ऽभवत् ।पण्डितानां मतं प्राहुर्देवश्रवसमुद्भवम्

vikhyāto devabhāgyasya mahābhāgaḥ suto 'bhavat / paṇḍitānāṃ mataṃ prāhurdevaśravasamudbhavam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The illustrious son of Devabhaga was famous; the learned say that Devashravas was his offspring.

अध्याय १०९

श्लोक 189

अश्मक्यां लभते पुत्रमनाधृष्टिर्यशास्विनम् ।निवृत्तशत्रुं शत्रुघ्नं श्राद्धदेवं महाबलम्

aśmakyāṃ labhate putramanādhṛṣṭiryaśāsvinam / nivṛttaśatruṃ śatrughnaṃ śrāddhadevaṃ mahābalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Ashmaki, Anadhrishti obtained a famous son, Nivrittashatru, slayer of foes, and the mighty Shraddhadeva.

अध्याय १०९

श्लोक 190

व्यजायत श्राद्धदेवो नैषादिर्यः पारिश्रुतः ।एकलव्यो महाभागो निषादैः परिवर्द्धितः

vyajāyata śrāddhadevo naiṣādiryaḥ pāriśrutaḥ / ekalavyo mahābhāgo niṣādaiḥ parivarddhitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shraddhadeva was born of a Nishada woman and became well known; the illustrious Ekalavya was raised by the Nishadas.

अध्याय १०९

श्लोक 191

गण्डूषायानपत्याय कृष्णस्तुष्टो ऽददात्सुतौ ।चारुदेष्णं च सांबं च कृतास्त्रौ शस्तलक्षणौ

gaṇḍūṣāyānapatyāya kṛṣṇastuṣṭo 'dadātsutau / cārudeṣṇaṃ ca sāṃbaṃ ca kṛtāstrau śastalakṣaṇau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pleased, Krishna gave two sons to the childless Gandusha: Charudeshna and Samba, skilled in arms and of auspicious marks.

अध्याय १०९

श्लोक 192

रन्तिश्च रन्तिपालश्च द्वौ पुत्रौ नन्दनस्य च ।वृकाय वै त्वपुत्राय वसुदेवः प्रतापवान्

rantiśca rantipālaśca dvau putrau nandanasya ca / vṛkāya vai tvaputrāya vasudevaḥ pratāpavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ranti and Rantipala were the two sons of Nandana. To the sonless Vrika the mighty Vasudeva

अध्याय १०९

श्लोक 193

सौमिं ददौ सुत वीरं शौरिः कौशिकमेव च ।सृंजयस्य धनुश्चैव विरजाश्च सुताविमौ

saumiṃ dadau suta vīraṃ śauriḥ kauśikameva ca / sṛṃjayasya dhanuścaiva virajāśca sutāvimau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

gave the heroic son Saumi, and Shauri gave Kaushika as well. Dhanus and Viraja were the two sons of Srinjaya.

अध्याय १०९

श्लोक 194

अनपत्यो ऽभवच्छ्यामः शमीकस्तु वनं ययौ ।जुगुप्समानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्

anapatyo 'bhavacchyāmaḥ śamīkastu vanaṃ yayau / jugupsamāno bhojatvaṃ rājarṣitvamavāptavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shyama was childless; Shamika went to the forest, and, despising the Bhoja kingship, attained the state of a royal sage.

अध्याय १०९

श्लोक 195

य इदं जन्म कृष्णस्य पठते नियतव्रतः ।श्रावयेद्ब्राह्मणंवापि स महात्सुखमवाप्नुयात्

ya idaṃ janma kṛṣṇasya paṭhate niyatavrataḥ / śrāvayedbrāhmaṇaṃvāpi sa mahātsukhamavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Whoever, keeping his vows, reads this birth of Krishna, or causes a brahmin to hear it, attains great happiness.

अध्याय १०९

श्लोक 196

देवदेवो महातेजाः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः ।विहारार्थं मनुष्येषु जज्ञे नारायणः प्रभुः

devadevo mahātejāḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ / vihārārthaṃ manuṣyeṣu jajñe nārāyaṇaḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The god of gods, of great splendour, Krishna the primeval Prajapati, the Lord Narayana, was born among men for his divine play.

अध्याय १०९

श्लोक 197

देवक्यां वसुदेवेन तपसा पुष्करेक्षणः ।चतुर्बाहुस्तु संजज्ञे दिव्यरूपश्रियान्वितः

devakyāṃ vasudevena tapasā puṣkarekṣaṇaḥ / caturbāhustu saṃjajñe divyarūpaśriyānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Through the austerity of Vasudeva, the lotus-eyed one was born of Devaki, four-armed and endowed with divine beauty and splendour.

अध्याय १०९

श्लोक 198

प्रकाश्यो भगवान्योगी कृष्णो मानुषतां गतः ।अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गश्च स एव भगवान्प्रभुः

prakāśyo bhagavānyogī kṛṣṇo mānuṣatāṃ gataḥ / avyakto vyaktaliṅgaśca sa eva bhagavānprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The manifest Lord, the yogin Krishna, took human form; that same Lord is both unmanifest and of manifest form.

अध्याय १०९

श्लोक 199

नारायणो यतश्चक्रे व्ययं चैवाव्ययं हि यत् ।देवो नारायणो भूत्वा हरिरासीत्सनातनः

nārāyaṇo yataścakre vyayaṃ caivāvyayaṃ hi yat / devo nārāyaṇo bhūtvā harirāsītsanātanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Since Narayana made both the perishable and the imperishable, the god became Narayana and Hari, the eternal one.

अध्याय १०९

श्लोक 200

यो ऽबुञ्जाच्चादिपुरुषं पुरा चक्रे प्रजापतिम् ।अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दनः

yo 'buñjāccādipuruṣaṃ purā cakre prajāpatim / aditerapi putratvametya yādavanandanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He who of old made the primal Person, Prajapati, from the lotus, and who became the son of Aditi, the joy of the Yadavas,

अध्याय १०९

श्लोक 201

देवो विष्णुरिति ख्यातः शक्रादवरजो ऽभवत् ।प्रासादयन्यं च विभुं ह्यदित्याः पुत्रकारणे

devo viṣṇuriti khyātaḥ śakrādavarajo 'bhavat / prāsādayanyaṃ ca vibhuṃ hyadityāḥ putrakāraṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

was known as the god Vishnu, the younger brother of Indra, whom Aditi propitiated for the sake of a son,

अध्याय १०९

श्लोक 202

वधार्थं सुरशत्रूणां दैत्यदानवरक्षसाम् ।ययातिवंशजस्याथ वसुदेवस्य धीमतः

vadhārthaṃ suraśatrūṇāṃ daityadānavarakṣasām / yayātivaṃśajasyātha vasudevasya dhīmataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

for the slaying of the enemies of the gods — Daityas, Danavas and Rakshasas. Then, in the line of Yayati, of the wise Vasudeva,

अध्याय १०९

श्लोक 203

कुलं पुण्यं यतो जन्म भेजे नारायमः प्रभुः ।सागराः समकंपत चेलुश्च धरणीधराः

kulaṃ puṇyaṃ yato janma bheje nārāyamaḥ prabhuḥ / sāgarāḥ samakaṃpata celuśca dharaṇīdharāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

a holy family in which Lord Narayana took birth: the oceans trembled and the mountains shook,

अध्याय १०९

श्लोक 204

जज्वलुस्त्वग्निहोत्राणि जायमाने जनार्द्दने ।शिवाश्च प्रववुर्वाताः प्रशान्तमभवद्रजः

jajvalustvagnihotrāṇi jāyamāne janārddane / śivāśca pravavurvātāḥ praśāntamabhavadrajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the sacred fires blazed up when Janardana was born; auspicious winds blew and the dust settled.

अध्याय १०९

श्लोक 205

ज्योतींष्यभ्यधिकं रेजुर्जायमाने जनार्द्दने ।अभिजिन्नाम नक्षत्रं जयन्ती नाम शर्वरी

jyotīṃṣyabhyadhikaṃ rejurjāyamāne janārddane / abhijinnāma nakṣatraṃ jayantī nāma śarvarī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The heavenly lights shone more brightly when Janardana was born. The constellation was Abhijit, the night was called Jayanti,

अध्याय १०९

श्लोक 206

मुहूर्त्तो विजयो नाम यत्र जातो जनार्द्दनः ।अव्यक्तः शाश्वतः कृष्णो हरिर्नारायणः प्रभुः

muhūrtto vijayo nāma yatra jāto janārddanaḥ / avyaktaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the hour was named Vijaya when Janardana was born — the unmanifest, eternal Krishna, Hari, the Lord Narayana.

अध्याय १०९

श्लोक 207

जज्ञे तथैव भगवान्मायया मोहयन्प्रजाः ।आकाशात्पुष्पवृष्टिं च ववर्ष त्रिदशेश्वरः

jajñe tathaiva bhagavānmāyayā mohayanprajāḥ / ākāśātpuṣpavṛṣṭiṃ ca vavarṣa tridaśeśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

So the Lord was born, bewildering creatures with his maya. The lord of the gods rained a shower of flowers from the sky,

अध्याय १०९

श्लोक 208

गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिस्तुवन्तो मधुसूदनम् ।महर्षयः सगन्धर्वा उपतस्थुः सहस्रशः

gīrbhirmaṅgalayuktābhistuvanto madhusūdanam / maharṣayaḥ sagandharvā upatasthuḥ sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and great sages with Gandharvas in thousands attended, praising Madhusudana with auspicious words.

अध्याय १०९

श्लोक 209

वसुदेवस्तु तं रात्रौ जातं पुत्रमधोक्षजम् ।श्रीवत्सलक्षणं दृष्ट्वा हृदि दिव्यैः स्वलक्षणैः

vasudevastu taṃ rātrau jātaṃ putramadhokṣajam / śrīvatsalakṣaṇaṃ dṛṣṭvā hṛdi divyaiḥ svalakṣaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vasudeva, seeing his son Adhokshaja born that night, marked with the Shrivatsa on his chest and his own divine signs,

अध्याय १०९

श्लोक 210

उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो ।भीतो ऽहं कंसतस्तात तस्मादेवं ब्रवीम्यहम्

uvāca vasudevastaṃ rūpaṃ saṃhara vai prabho / bhīto 'haṃ kaṃsatastāta tasmādevaṃ bravīmyaham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

said to him, "Withdraw this form, O Lord. I am afraid of Kamsa, my dear; that is why I speak thus.

अध्याय १०९

श्लोक 211

मम पुत्रा हतास्तेन ज्येष्ठास्ते ऽद्भुतदर्शनाः ।वसुदेववचःश्रुत्वा रूपं संहृतवान्प्रभुः

mama putrā hatāstena jyeṣṭhāste 'dbhutadarśanāḥ / vasudevavacaḥśrutvā rūpaṃ saṃhṛtavānprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

My elder sons of wondrous appearance were killed by him." Hearing Vasudeva's words, the Lord withdrew his form.

अध्याय १०९

श्लोक 212

अनुज्ञातः पिता त्वेनं नन्दगोपगृहं नयत् ।उग्रसेनगृहे ऽतिष्ठद्यशोदायै तदा ददौ

anujñātaḥ pitā tvenaṃ nandagopagṛhaṃ nayat / ugrasenagṛhe 'tiṣṭhadyaśodāyai tadā dadau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With his leave, the father carried him to the house of Nandagopa. He stayed in Ugrasena's house and then gave him to Yashoda.

अध्याय १०९

श्लोक 213

तुल्यकालं तु गर्भिण्यौ यशोदा देवकी तथा ।यशोदा नन्दगोपस्य पत्नी सा नन्दगोपतेः

tulyakālaṃ tu garbhiṇyau yaśodā devakī tathā / yaśodā nandagopasya patnī sā nandagopateḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Yashoda and Devaki had been pregnant at the same time; Yashoda was the wife of Nandagopa, lord of the cowherds.

अध्याय १०९

श्लोक 214

यामेव रजनीं कृष्णो जज्ञे वृष्णिकुले प्रभुः ।तामेव रजनीं कन्या यशोदायां व्यजायत

yāmeva rajanīṃ kṛṣṇo jajñe vṛṣṇikule prabhuḥ / tāmeva rajanīṃ kanyā yaśodāyāṃ vyajāyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On the very night that the Lord Krishna was born in the Vrishni clan, a daughter was born to Yashoda.

अध्याय १०९

श्लोक 215

तं जात रक्षमाणस्तु वसुदेवो महायशाः ।प्रादात्पुत्रं यशोदायै कन्यां तु जगृहे स्वयम्

taṃ jāta rakṣamāṇastu vasudevo mahāyaśāḥ / prādātputraṃ yaśodāyai kanyāṃ tu jagṛhe svayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Guarding the newborn, the illustrious Vasudeva gave his son to Yashoda and took the girl himself.

अध्याय १०९

श्लोक 216

दत्त्वेमं नन्दगोपस्य रक्षेममिति चाब्रवीत् ।सुतस्ते सर्वकल्याणो यादवानां भविष्यति

dattvemaṃ nandagopasya rakṣemamiti cābravīt / sutaste sarvakalyāṇo yādavānāṃ bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Giving him to Nandagopa, he said, "Protect him. This son of yours will bring every blessing to the Yadavas.

अध्याय १०९

श्लोक 217

अयं स गर्भा देवक्या मम क्लेशान्हरिष्यति ।उग्रसेनात्मजायाथ कन्यामानकदुन्दुभिः

ayaṃ sa garbhā devakyā mama kleśānhariṣyati / ugrasenātmajāyātha kanyāmānakadundubhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This child of Devaki will take away my sorrows." Then Anakadundubhi reported to Ugrasena's son

अध्याय १०९

श्लोक 218

निवेदयामास तदा कन्येति शुभलक्षणा ।स्वसुस्तु तनयं कंसो जातं नैवावधारयत्

nivedayāmāsa tadā kanyeti śubhalakṣaṇā / svasustu tanayaṃ kaṃso jātaṃ naivāvadhārayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

that a girl with auspicious marks had been born. Kamsa did not know that his sister's son had been born.

अध्याय १०९

श्लोक 219

अथ तामपि दुष्टात्मा ह्युत्ससर्ज मुदान्वितः ।तवैषा हि यथा कन्या तथा मम न संशयः ।न हन्मीमां महाबाहो व्रजत्वेषा यथारुचि

atha tāmapi duṣṭātmā hyutsasarja mudānvitaḥ / tavaiṣā hi yathā kanyā tathā mama na saṃśayaḥ / na hanmīmāṃ mahābāho vrajatveṣā yathāruci

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the wicked one, pleased, let her go too, saying, "As she is your daughter, so is she mine, no doubt. I will not kill her, O mighty-armed one; let her go where she pleases."

अध्याय १०९

श्लोक 220

कन्या सा ववृधे तत्र वृष्मिसद्मनि पूजिता ।पुत्रवत्पालयामास देवी देवीं मुदा तदा

kanyā sā vavṛdhe tatra vṛṣmisadmani pūjitā / putravatpālayāmāsa devī devīṃ mudā tadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That girl grew up there, honoured in the house of the Vrishnis; the goddess raised the goddess joyfully as her own child.

अध्याय १०९

श्लोक 221

तमेवं विधिनोत्पन्नमाहुः कृष्णं प्रजापतिम् ।एकादशा तु जज्ञे वै रक्षार्थं केशवस्य ह

tamevaṃ vidhinotpannamāhuḥ kṛṣṇaṃ prajāpatim / ekādaśā tu jajñe vai rakṣārthaṃ keśavasya ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Krishna, born in this manner, they call Prajapati. The eleventh was born for the protection of Keshava.

अध्याय १०९

श्लोक 222

एतां चैकाग्रमनसः पूजयिष्यन्ति यादवाः ।देवदेवो दिव्यवपुः कृष्णः संरक्षितो ऽनया

etāṃ caikāgramanasaḥ pūjayiṣyanti yādavāḥ / devadevo divyavapuḥ kṛṣṇaḥ saṃrakṣito 'nayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Yadavas will worship her with concentrated minds, for by her Krishna, the god of gods of divine form, was protected.

अध्याय १०९

श्लोक 223

ऋषय ऊचुः किमर्थं वसुदेवस्य भोजः कंसो नराधिपः ।जघान पुत्रान्बालान्वै तन्नो व्याख्यातुमर्हसि

ṛṣaya ūcuḥ kimarthaṃ vasudevasya bhojaḥ kaṃso narādhipaḥ / jaghāna putrānbālānvai tanno vyākhyātumarhasi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The sages said: Why did Kamsa, the Bhoja king, kill the infant sons of Vasudeva? Please explain this to us.

अध्याय १०९

श्लोक 224

सूत उवाच शृणुध्वं वै यथा कंसः पुत्रानानकदुन्दुभेः ।जाताञ्जातास्तु तान्सर्वान्निष्पिपेष वृथामतिः

sūta uvāca śṛṇudhvaṃ vai yathā kaṃsaḥ putrānānakadundubheḥ / jātāñjātāstu tānsarvānniṣpipeṣa vṛthāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Suta said: Hear how the foolish Kamsa crushed all the sons of Anakadundubhi as soon as each was born,

अध्याय १०९

श्लोक 225

भयाद्यथा महाबाहो जातः कृष्णो विवासितः ।यथा च गोषु गोविन्दः संवृद्धः पुरुषोत्तमः

bhayādyathā mahābāho jātaḥ kṛṣṇo vivāsitaḥ / yathā ca goṣu govindaḥ saṃvṛddhaḥ puruṣottamaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

how, out of fear, the mighty-armed Krishna was sent away at birth, and how Govinda, the Supreme Person, grew up among the cows.

अध्याय १०९

श्लोक 226

उद्वाहे किल देवक्या वसुदेवस्य धीमतः ।सारथ्यं कृतवान्कंसो युवराजस्तदाभवत्

udvāhe kila devakyā vasudevasya dhīmataḥ / sārathyaṃ kṛtavānkaṃso yuvarājastadābhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At the wedding of Devaki and the wise Vasudeva, Kamsa, who was then crown prince, acted as charioteer.

अध्याय १०९

श्लोक 227

तत्ॐऽतरिक्षे वागासीद्दिव्याभूद्यस्य कस्यचित् ।कंसस्य नाममात्रेण पुष्कला लोकसाक्षिणी

tatoṃ'tarikṣe vāgāsīddivyābhūdyasya kasyacit / kaṃsasya nāmamātreṇa puṣkalā lokasākṣiṇī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then a divine voice from someone unseen was heard in the sky, loud and witnessed by the world, naming Kamsa:

अध्याय १०९

श्लोक 228

यामेतं वहसे कंस रथेन प्रियकारणात् ।तस्या यश्चाष्टमो गर्भः स ते मृत्युर्भबिष्यति

yāmetaṃ vahase kaṃsa rathena priyakāraṇāt / tasyā yaścāṣṭamo garbhaḥ sa te mṛtyurbhabiṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O Kamsa, the woman you are carrying in your chariot out of affection — her eighth child will be your death."

अध्याय १०९

श्लोक 229

तां श्रुत्वा व्यथितो वाणीं तदा कंसो वृथामतिः ।निष्कृष्य खड्गं तां कन्यां हन्तुकामो ऽभवत्तदा

tāṃ śrutvā vyathito vāṇīṃ tadā kaṃso vṛthāmatiḥ / niṣkṛṣya khaḍgaṃ tāṃ kanyāṃ hantukāmo 'bhavattadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hearing that voice, the foolish Kamsa was distressed; drawing his sword, he wanted to kill the young woman.

अध्याय १०९

श्लोक 230

तमुवाच महाबाहुर्वसुदेवः प्रतापवान् ।उग्रसेनात्मजं कसं सौत्दृदात्प्रणयेन वा

tamuvāca mahābāhurvasudevaḥ pratāpavān / ugrasenātmajaṃ kasaṃ sautdṛdātpraṇayena vā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The mighty-armed, valiant Vasudeva, out of friendship and affection, spoke to Kamsa, son of Ugrasena:

अध्याय १०९

श्लोक 231

न स्त्रियं क्षत्रियो जातु हन्तुमर्हसि कश्चन ।उपायः परिदृष्टो ऽत्र मया यादवनन्दन

na striyaṃ kṣatriyo jātu hantumarhasi kaścana / upāyaḥ paridṛṣṭo 'tra mayā yādavanandana

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"No kshatriya should ever kill a woman. I have seen a way out of this, O joy of the Yadavas.

अध्याय १०९

श्लोक 232

यो ऽस्याः संजायते गर्भो ह्यष्टमः पृथिवीपते ।तमहं ते प्रयच्छामि तत्र कुर्या यथाक्रमम्

yo 'syāḥ saṃjāyate garbho hyaṣṭamaḥ pṛthivīpate / tamahaṃ te prayacchāmi tatra kuryā yathākramam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The eighth child born of her, O lord of the earth, I will give to you; then do with it as is fitting.

अध्याय १०९

श्लोक 233

न त्विदानीं यथेष्टं त्वं वर्त्तेथा भूरिदक्षिण ।सर्वानप्यथ वा गर्भान्पृथङ्नेष्यामि ते वशम्

na tvidānīṃ yatheṣṭaṃ tvaṃ varttethā bhūridakṣiṇa / sarvānapyatha vā garbhānpṛthaṅneṣyāmi te vaśam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

But do not act as you please now, O generous one. Or I will hand over all her children to you, one by one.

अध्याय १०९

श्लोक 234

एवं मिथ्या नरश्रेष्ठ वागेषा न भविष्यति ।एवमुक्तो ऽनुनीतः स जग्राह वचनं तदा

evaṃ mithyā naraśreṣṭha vāgeṣā na bhaviṣyati / evamukto 'nunītaḥ sa jagrāha vacanaṃ tadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus, O best of men, this voice will not prove false." Addressed and conciliated in this way, he accepted the proposal.

अध्याय १०९

श्लोक 235

वसुदेवश्च तां भार्यामवाप्य मुदितो ऽभवत् ।कंसस्तस्यावधीत्पुत्रान्पापकर्मा वृथामतिः

vasudevaśca tāṃ bhāryāmavāpya mudito 'bhavat / kaṃsastasyāvadhītputrānpāpakarmā vṛthāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vasudeva, having received his wife, rejoiced; but the sinful, foolish Kamsa killed his sons.

अध्याय १०९

श्लोक 236

ऋषय ऊचुः क एष वसुदेवस्तु देवकी च यशस्विनी ।नन्दगोपस्तु कस्त्वेष यशोदा य महायशाः

ṛṣaya ūcuḥ ka eṣa vasudevastu devakī ca yaśasvinī / nandagopastu kastveṣa yaśodā ya mahāyaśāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The sages said: Who is this Vasudeva, and the famous Devaki? Who is this Nandagopa, and the illustrious Yashoda,

अध्याय १०९

श्लोक 237

यो विष्णुं जनयामास यं च तातेत्यभाषत ।या गर्भं जनयामास या वैनं याभ्यवर्द्धयत्

yo viṣṇuṃ janayāmāsa yaṃ ca tātetyabhāṣata / yā garbhaṃ janayāmāsa yā vainaṃ yābhyavarddhayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

he who begot Vishnu, whom Vishnu called father, she who conceived him, and she who nursed and raised him?

अध्याय १०९

श्लोक 238

सूत उवाच पुरुषः कश्यपस्त्वासी ददितिस्तत्प्रिया तथा ।कश्यपो ब्रह्मण्ॐऽशश्च पृथिव्या आदितिस्तथा

sūta uvāca puruṣaḥ kaśyapastvāsī daditistatpriyā tathā / kaśyapo brahmaṇoṃ'śaśca pṛthivyā āditistathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Suta said: The man was Kashyapa and his beloved was Aditi. Kashyapa was a portion of Brahma, and Aditi of the Earth.

अध्याय १०९

श्लोक 239

नन्दो द्रोणः समाख्यातो यशोदा च धराभवत् ।अथ कामान्महाबाहुर्देवक्याः संप्रवर्द्धयन्

nando droṇaḥ samākhyāto yaśodā ca dharābhavat / atha kāmānmahābāhurdevakyāḥ saṃpravarddhayan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Nanda is known as Drona, and Yashoda was Dhara. Then the mighty-armed god, fulfilling Devaki's desires,

अध्याय १०९

श्लोक 240

अचरत्स महीं देवः प्रविष्टो मानुषीं तनुम् ।मोहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया

acaratsa mahīṃ devaḥ praviṣṭo mānuṣīṃ tanum / mohayansarvabhūtāni yogātmā yogamāyayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

moved over the earth, having entered a human body, bewildering all beings through his yoga-maya, he whose self is yoga.

अध्याय १०९

श्लोक 241

नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले स्वयम् ।कर्त्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम्

naṣṭe dharme tadā jajñe viṣṇurvṛṣṇikule svayam / karttuṃ dharmavyavasthānamasurāṇāṃ praṇāśanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When dharma perished, Vishnu himself was born in the Vrishni clan, to establish dharma and destroy the Asuras.

अध्याय १०९

श्लोक 242

वैदर्भी रुक्मिणी कन्या सत्या नग्नजितस्तदा ।सत्राजितः सत्यभामा जांबवत्यपि रोहिणी

vaidarbhī rukmiṇī kanyā satyā nagnajitastadā / satrājitaḥ satyabhāmā jāṃbavatyapi rohiṇī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Rukmini, princess of Vidarbha; Satya, daughter of Nagnajit; Satyabhama, daughter of Satrajit; Jambavati; Rohini;

अध्याय १०९

श्लोक 243

शैब्या धन्यानि देवीनां सहस्राणि च षोडश ।चतुर्दश तु ये प्रोक्ता गणास्त्वप्सरसां दिवि

śaibyā dhanyāni devīnāṃ sahasrāṇi ca ṣoḍaśa / caturdaśa tu ye proktā gaṇāstvapsarasāṃ divi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shaibya; and sixteen thousand other queens. The fourteen troops of Apsarases said to be in heaven

अध्याय १०९

श्लोक 244

विचार्य देवैः शक्रेण विशिष्टास्त्विह प्रेषिताः ।पत्न्यर्थं वासुदेवस्य उत्पन्ना राजवेश्मसु

vicārya devaiḥ śakreṇa viśiṣṭāstviha preṣitāḥ / patnyarthaṃ vāsudevasya utpannā rājaveśmasu

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

were deliberately chosen and sent here by the gods and Indra; they were born in royal palaces to be wives of Vasudeva.

अध्याय १०९

श्लोक 245

एताः पत्न्यो महाभागा विष्वक्सेनस्य विश्रुताः ।प्रद्युम्नश्चारुदेष्णश्च सुदेवः शरभस्तथा

etāḥ patnyo mahābhāgā viṣvaksenasya viśrutāḥ / pradyumnaścārudeṣṇaśca sudevaḥ śarabhastathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These are the famous and illustrious wives of Vishvaksena. Pradyumna, Charudeshna, Sudeva, Sharabha,

अध्याय १०९

श्लोक 246

चारुश्च चारुभद्रश्च भद्रचारुस्तथापरः ।चारुविद्यश्च रुक्मिण्यां कन्या चारुमती तथा

cāruśca cārubhadraśca bhadracārustathāparaḥ / cāruvidyaśca rukmiṇyāṃ kanyā cārumatī tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Charu, Charubhadra, Bhadracharu and Charuvidya were born of Rukmini, and a daughter, Charumati.

अध्याय १०९

श्लोक 247

सानुर्भानुस्तथाक्षश्च रोहितो मन्त्रवित्तथा ।जरो ऽधकस्ताम्रचक्रौ सौभरिश्च जरेधरः

sānurbhānustathākṣaśca rohito mantravittathā / jaro 'dhakastāmracakrau saubhariśca jaredharaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sanu, Bhanu, Aksha, Rohita, Mantravit, Jara, Andhaka, Tamrachakra, Saubhari and Jaredhara —

अध्याय १०९

श्लोक 248

चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारो गरुडध्वजात् ।भानुः सौभरिका चैव ताम्रपर्णी जरन्धरः

catasro jajñire teṣāṃ svasāro garuḍadhvajāt / bhānuḥ saubharikā caiva tāmraparṇī jarandharaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and four sisters of theirs were born of Garudadhvaja: Bhanu, Saubharika, Tamraparni and Jarandhara.

अध्याय १०९

श्लोक 249

सत्यभामासुता एते जांबवत्याः प्रजाः श्रुणु ।भद्रश्च भद्रगुप्तश्च भद्रचित्रस्तथैव च

satyabhāmāsutā ete jāṃbavatyāḥ prajāḥ śruṇu / bhadraśca bhadraguptaśca bhadracitrastathaiva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These are Satyabhama's children; hear now Jambavati's offspring: Bhadra, Bhadragupta, Bhadrachitra,

अध्याय १०९

श्लोक 250

बध्रबाहुश्च विख्यातः कन्या भद्रवती तथा ।संबोधनी च विख्याता ज्ञेया जांबवतीसुताः

badhrabāhuśca vikhyātaḥ kanyā bhadravatī tathā / saṃbodhanī ca vikhyātā jñeyā jāṃbavatīsutāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the famous Badhrabahu, a daughter Bhadravati, and the renowned Sambodhani — know these as Jambavati's children.

अध्याय १०९

श्लोक 251

संग्रामजिच्च शतजित्तथैव च सहस्र जित् ।एते पुत्राः सुदेव्यां च विष्वक्सेनस्य कीर्त्तिताः

saṃgrāmajicca śatajittathaiva ca sahasra jit / ete putrāḥ sudevyāṃ ca viṣvaksenasya kīrttitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sangramajit, Shatajit and Sahasrajit — these are declared the sons of Vishvaksena by Sudevi.

अध्याय १०९

श्लोक 252

वृको वृकाश्वो वृकजिद्वृजिनी च वराङ्गना ।मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्या प्रजास्त्विह

vṛko vṛkāśvo vṛkajidvṛjinī ca varāṅganā / mitrabāhuḥ sunīthaśca nāgnajityā prajāstviha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vrika, Vrikashva, Vrikajit and the fair lady Vrijini, Mitrabahu and Sunitha were the offspring of Nagnajiti.

अध्याय १०९

श्लोक 253

एवमादीनि पुत्राणां सहस्राणि निबोधत ।प्रयुतं तु समाख्यातं वासुदेवस्य ये सुताः

evamādīni putrāṇāṃ sahasrāṇi nibodhata / prayutaṃ tu samākhyātaṃ vāsudevasya ye sutāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Know that there were thousands of such sons; a hundred thousand sons of Vasudeva are recorded,

अध्याय १०९

श्लोक 254

अयु तानि यथाष्टौ च शूरा रणविशारदाः ।जनार्दनस्य वंशो वः कीर्तितो ऽयं यथातथम्

ayu tāni yathāṣṭau ca śūrā raṇaviśāradāḥ / janārdanasya vaṃśo vaḥ kīrtito 'yaṃ yathātatham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and eighty thousand heroes skilled in battle. Thus the line of Janardana has been told to you as it truly is.

अध्याय १०९

श्लोक 255

बृहती पुरुभार्यासीत्सुमध्या सुगतिस्तथा ।कन्या सा बृहदुक्थस्य शैनेयस्य महात्मनः

bṛhatī purubhāryāsītsumadhyā sugatistathā / kanyā sā bṛhadukthasya śaineyasya mahātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Brihati was the wife of Puru, as were Sumadhya and Sugati; she was the daughter of the great-souled Brihaduktha of the Shini line.

अध्याय १०९

श्लोक 256

तस्याः पुत्रास्तु विख्यातास्त्रयः समितिशोभनाः ।आनन्दः कनकः श्वेतः कन्या श्वेता तथैव च

tasyāḥ putrāstu vikhyātāstrayaḥ samitiśobhanāḥ / ānandaḥ kanakaḥ śvetaḥ kanyā śvetā tathaiva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Her three famous sons, splendid in battle, were Ananda, Kanaka and Shveta, and a daughter, Shveta.

अध्याय १०९

श्लोक 257

अगावहस्य चित्रश्च शूरश्चित्ररथश्च यः ।चित्रसेनः स्मृतश्चास्य कन्या चित्रवती तथा

agāvahasya citraśca śūraścitrarathaśca yaḥ / citrasenaḥ smṛtaścāsya kanyā citravatī tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Agavaha's sons were Chitra and the hero Chitraratha; Chitrasena is also remembered as his son, and a daughter Chitravati.

अध्याय १०९

श्लोक 258

तुम्बश्च तुम्बंवर्चाश्च जातौ तुम्बस्य तावुभौ ।उपासंगसुतौ द्वौ तु वज्रारः क्षिप्र एव च

tumbaśca tumbaṃvarcāśca jātau tumbasya tāvubhau / upāsaṃgasutau dvau tu vajrāraḥ kṣipra eva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Tumba and Tumbavarchas were the two sons born to Tumba. Upasanga's two sons were Vajrara and Kshipra.

अध्याय १०९

श्लोक 259

भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषणसुतापुभौ ।युधिष्टिरस्य कन्यायां सुधनुस्तस्य चात्मजः

bhūrīndraseno bhūriśca gaveṣaṇasutāpubhau / yudhiṣṭirasya kanyāyāṃ sudhanustasya cātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bhurindrasena and Bhuri were the two sons of Gaveshana. From Yudhishthira's daughter was born his son Sudhanus.

अध्याय १०९

श्लोक 260

काश्यां तु पञ्च तनयांल्लेभे सांबात्तरस्विनः ।सत्यप्रकृतयो देवाः पञ्च वीराः प्रकीर्त्तिताः

kāśyāṃ tu pañca tanayāṃllebhe sāṃbāttarasvinaḥ / satyaprakṛtayo devāḥ pañca vīrāḥ prakīrttitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From Samba, the daughter of Kashi obtained five swift sons; these five heroes are declared to be gods of true nature.

अध्याय १०९

श्लोक 261

तिस्रः कोट्यस्तु पौत्राणां यादवानां महात्मनाम् ।सर्वमेव कुलं यच्च वर्त्तन्ते चैव ये कुले

tisraḥ koṭyastu pautrāṇāṃ yādavānāṃ mahātmanām / sarvameva kulaṃ yacca varttante caiva ye kule

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The grandsons of the great-souled Yadavas numbered three crores — the whole family and all who remain within it.

अध्याय १०९

श्लोक 262

विष्णुस्तेषां प्रमाणे च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः ।निदेशस्थायिभिस्तस्य बध्यन्ते सुरमानुषाः

viṣṇusteṣāṃ pramāṇe ca prabhutve ca vyavasthitaḥ / nideśasthāyibhistasya badhyante suramānuṣāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vishnu stands as their measure and their lord; gods and men abide by his command.

अध्याय १०९

श्लोक 263

देवासुराहवहता असुरा ये महाबलाः ।इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते ते तु मानवान्

devāsurāhavahatā asurā ye mahābalāḥ / ihotpannā manuṣyeṣu bādhante te tu mānavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The mighty Asuras slain in the wars of gods and demons were born here among men and oppress humanity.

अध्याय १०९

श्लोक 264

तेषामुत्सादनार्थाय उत्पन्ना यादवे कुले ।समुत्पन्नं कुलशतं यादवानां महात्मनाम्

teṣāmutsādanārthāya utpannā yādave kule / samutpannaṃ kulaśataṃ yādavānāṃ mahātmanām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For their destruction, a hundred families of the great-souled Yadavas arose in the Yadava clan.

अध्याय १०९

श्लोक 265

इति प्रसूतिर्वृष्णीनां समासव्यासयोगतः ।कीर्त्तिता कीर्त्तनीया स कीर्त्तिसिद्धिमभीप्सता

iti prasūtirvṛṣṇīnāṃ samāsavyāsayogataḥ / kīrttitā kīrttanīyā sa kīrttisiddhimabhīpsatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus the descent of the Vrishnis has been told, in brief and in detail; it should be recited by one who seeks the attainment of fame.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 109
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.