Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
111
अध्याय 111 / 156

Book 2 - Adhyaya 73

126 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ126 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १११

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे स्तवसमाप्तिर्नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ ७२॥ सूत उवाच एवमाराध्य देवेशमीशानं नीललोहितम् ।प्रह्वो ऽतिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde stavasamāptirnāma dvisaptatitamo 'dhyāyaḥ // 72// sūta uvāca evamārādhya deveśamīśānaṃ nīlalohitam / prahvo 'tipraṇatastasmai prāñjalirvākyamabravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After propitiating Isana, Nllalohitn, the lord of the Devas, Sukra the preceptor of Asuras remained humble after prostrating at his feet. With palms joined in reverence, he spoke the words (indicating his wish).

अध्याय १११

श्लोक 2

काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः ।निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधाद्धरः

kāvyasya gātraṃ saṃspṛśya hastena prītimānbhavaḥ / nikāmaṃ darśanaṃ dattvā tatraivāntaradhāddharaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After touching the body of the preceptor of the Asuras with his hand, the delighted lord, Hara, manifested himself to his view adequately and then vanished there itself.

अध्याय १११

श्लोक 3

ततः सो ऽतर्हिते तास्मिन्देवे सानुचरे तदा ।तिष्ठन्तीं प्राजलिर्भूत्वा जयन्तीमिदमब्रवीत्

tataḥ so 'tarhite tāsmindeve sānucare tadā / tiṣṭhantīṃ prājalirbhūtvā jayantīmidamabravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the lord, along with his followers, had vanished Sukra the preceptor spoke these words to Jayanti who was standing there with palms joined in reverence.

अध्याय १११

श्लोक 4

कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता ।सहता तपसा युक्तं किमर्थं मां जिगीष्सि

kasya tvaṃ subhage kā vā duḥkhite mayi duḥkhitā / sahatā tapasā yuktaṃ kimarthaṃ māṃ jigīṣsi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

''O gentle lady of great fortune, whom do you belong to? Who are you who underwent misery when I was in misery? Why are you vying with me who am endowed with great power of penance.

अध्याय १११

श्लोक 5

अनया सततं भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च ।स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतो ऽस्मि वरवर्णिनि

anayā satataṃ bhaktyā praśrayeṇa damena ca / snehena caiva suśroṇi prīto 'smi varavarṇini

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O lady of exquisite hips and excellent complexion, I am highly pleased with this constant (unwavering), devotion, humility, self-control and affection.

अध्याय १११

श्लोक 6

किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृद्ध्यताम् ।तं ते संपूरयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुर्लभः

kimicchasi varārohe kaste kāmaḥ samṛddhyatām / taṃ te saṃpūrayāmyadya yadyapi syātsudurlabhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O beautiful lady, what do you wish? What desire of yours is to be fully gratified? Even if it be very difficult to gel, I shall get it fulfilled for you".

अध्याय १११

श्लोक 7

एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि ।चिकीर्षितं मे ब्रह्मिष्ठ त्वं हि वेत्थ यथातथम्

evamuktābravīdenaṃ tapasā jñātumarhasi / cikīrṣitaṃ me brahmiṣṭha tvaṃ hi vettha yathātatham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus she said:

अध्याय १११

श्लोक 8

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ।माहेन्द्री त्वं वरारोहे मद्धितार्थमिहागता

evamukto 'bravīdenāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā / māhendrī tvaṃ varārohe maddhitārthamihāgatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After coming to know that Sukra had returned with his object realised, all the sons of Diti became delighted. Desirous of seeing him, they went to his house.

अध्याय १११

श्लोक 9

मया सह त्वं सुश्रोणि दशवर्षाणि भामिनि ।अदृश्यं सर्वभूतैस्तु संप्रयोगमिहेच्छसि

mayā saha tvaṃ suśroṇi daśavarṣāṇi bhāmini / adṛśyaṃ sarvabhūtaistu saṃprayogamihecchasi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereafter, the Asuras became afraid of the Devas. Hence, they hastened to follow Sukra, keeping Prahlada as their leader.

अध्याय १११

श्लोक 10

देवीन्द्रनीलवर्णाभेवरारोहे सुलोचने ।इमं वृणीष्व कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि

devīndranīlavarṇābhevarārohe sulocane / imaṃ vṛṇīṣva kāmaṃ tvaṃ matto vai valgubhāṣiṇi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After approaching Sukra, they stood around him with their heads bent down. On seeing that his Tdjyas had approached him again, Sukra said to them: —

अध्याय १११

श्लोक 11

एवं भवतु गच्छावो गृहान्मत्तेभगामिनि ।ततः स्वगृहमागम्य जयत्या सहितः प्रभुः

evaṃ bhavatu gacchāvo gṛhānmattebhagāmini / tataḥ svagṛhamāgamya jayatyā sahitaḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"You have been cautioned at proper time by me. But, since you did not pay heed to ine or approve me you have met with discomfiture on account of that arrogance".

अध्याय १११

श्लोक 12

स तया चावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः ।अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतस्तदा

sa tayā cāvasaddevyā daśa varṣāṇi bhārgavaḥ / adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ māyayā saṃvṛtastadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On understanding the facts as they were in reality, Sukra was soon pacified on account of his great compassionate

अध्याय १११

श्लोक 13

कृतार्थमामतं ज्ञातवा काव्यं सर्वे दितेः सुताः ।अभिजग्सुर्गृहं तस्य मुदितास्तं दिदृक्षवः

kṛtārthamāmataṃ jñātavā kāvyaṃ sarve diteḥ sutāḥ / abhijagsurgṛhaṃ tasya muditāstaṃ didṛkṣavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He said this: — ''You need not be afraid. There is no necessity to go to Rasatala. This event was inevitable. Hence, it befell you even when I was alert.

अध्याय १११

श्लोक 14

गता यदा न पश्यन्ति जयत्या संवृतं गुरुम् ।लक्षमं तस्य तद् बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्

gatā yadā na paśyanti jayatyā saṃvṛtaṃ gurum / lakṣamaṃ tasya tad buddhvā pratijagmuryathāgatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Has the time of succession come?" said Brahma. It was due to my favour that the glorious realm of the three worlds has been enjoyed by you all.

अध्याय १११

श्लोक 15

बृहस्पतिस्तु संरुद्धं ज्ञात्वा काव्यं वरेण ह ।प्रीत्यर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया

bṛhaspatistu saṃruddhaṃ jñātvā kāvyaṃ vareṇa ha / prītyarthe daśa varṣāṇi jayantyā hitakāmyayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A long period of time reckoned as ten Yugas, has been completed since you had attacked the Devas and ruled over their head. Brahma had declared that much as the period of your rule.

अध्याय १११

श्लोक 16

बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽथ देवानां मन्त्रचोदितः ।काव्यस्य रूपमास्थाय सो ऽसुरान्समभाषत

buddhvā tadantaraṃ so 'tha devānāṃ mantracoditaḥ / kāvyasya rūpamāsthāya so 'surānsamabhāṣata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the Savarnika Manvantara, you will have the suzerainty once more. Your grandson Bali will become the future lord of the worlds.

अध्याय १११

श्लोक 17

ततः सो ऽभ्यागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच तान् ।स्वागतं मम याज्यानां संप्राप्तो ऽस्मि हिताय च

tataḥ so 'bhyāgatāndṛṣṭvā bṛhaspatiruvāca tān / svāgataṃ mama yājyānāṃ saṃprāpto 'smi hitāya ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This period and the over-lordship of your grand- son have been declared by Brahma himself. Therefore, we did not have any sorrow when the worlds were recaptured.

अध्याय १११

श्लोक 18

अहं वो ऽध्यापयिष्यामि प्राप्ता विद्या मया हि याः ।ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे

ahaṃ vo 'dhyāpayiṣyāmi prāptā vidyā mayā hi yāḥ / tataste hṛṣṭamanaso vidyārthamupapedire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Since Bali's activities were not prompted by personal love or passion, Brahma had become pleased and the kingdom had been bestowed upon him in the Savarnika Manvantara.

अध्याय १११

श्लोक 19

पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन्समये दशवार्षिके ।समयान्ते देवयाजी सद्यो जातमतिस्तदा

pūrṇe kāvyastadā tasminsamaye daśavārṣike / samayānte devayājī sadyo jātamatistadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

IS vara (lord Siva) lias told me that the kingdom of the Devas should pass on to Bali. Hence, he remains waiting for the proper time. He is invisible to all living beings.

अध्याय १११

श्लोक 20

बुद्धिं चक्रे ततश्चापि याज्यानां प्रत्यवेक्षणे ।शुक्र उवाच देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं तव याज्याञ्छुचिस्मिते

buddhiṃ cakre tataścāpi yājyānāṃ pratyavekṣaṇe / śukra uvāca devi gacchāmyahaṃ draṣṭuṃ tava yājyāñchucismite

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

(Defective text). Immortality has been granted to you by the delighted self-born lord Brahma. Hence why should you be lacking in enthusiasm regarding the succession by turns? You get agitated suddenly.

अध्याय १११

श्लोक 21

विभ्रान्तप्रेक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने ।एवमुक्ताब्रवीद्देवी भज भक्तां महाव्रत ।एष ब्रह्मन्सतां धर्मो न धर्मं लोपयामि ते

vibhrāntaprekṣite sādhvi trivarṇāyatalocane / evamuktābravīddevī bhaja bhaktāṃ mahāvrata / eṣa brahmansatāṃ dharmo na dharmaṃ lopayāmi te

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These two are my disciples. They are on a par with Bfhaspati. They will support you when you are overwhelmed by or engaged in conflict with the Devas".

अध्याय १११

श्लोक 22

सूत उवाच ततो गत्वा सुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता

sūta uvāca tato gatvā surāndṛṣṭvā devācāryeṇa dhīmatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus by Sukra of indefatigable activity, Prahlada and other descendants of Diti went along with those two priests.

अध्याय १११

श्लोक 23

वञ्चितान्काव्यरूपेण वचसा पुनरब्रवीत् ।काव्यं मामनुजानीध्वमेष ह्याङ्गिरसो मुनिः

vañcitānkāvyarūpeṇa vacasā punarabravīt / kāvyaṃ māmanujānīdhvameṣa hyāṅgiraso muniḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We shall invite them for a sacrifice and thereby conquer the Asuras. Then the Devas invited both Santfa and Marka.

अध्याय १११

श्लोक 24

वञ्चिता बत यूयं वै मयि सक्ते तु दानवाः ।श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्ता दितिजास्ततः

vañcitā bata yūyaṃ vai mayi sakte tu dānavāḥ / śrutvā tathā bruvāṇaṃ taṃ saṃbhrāntā ditijāstataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereafter, Devas gained victory and the Danavas met with discomfiture. After vanquishing the Asuras, the Devas approached San<Ja and Marka (?).

अध्याय १११

श्लोक 25

संप्रैक्षन्तावुभौ तत्र स्थिरासीनौ शुचिस्मितौ ।संप्रमूढाः स्थिताः सर्वे प्रापद्यन्त न किञ्चन

saṃpraikṣantāvubhau tatra sthirāsīnau śucismitau / saṃpramūḍhāḥ sthitāḥ sarve prāpadyanta na kiñcana

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

(The Danavas) who had no support, who were overwhelmed by the curse of Kavya and who were once again harassed by the Devas entered Rasatala.

अध्याय १११

श्लोक 26

ततस्तेषु प्रमूढेषु काव्यस्तान्पुनरब्रवीत् ।आचार्यो यो ह्ययं काव्यो देवायार्यो ऽयमङ्गिराः

tatasteṣu pramūḍheṣu kāvyastānpunarabravīt / ācāryo yo hyayaṃ kāvyo devāyāryo 'yamaṅgirāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus the Danavas were rendered inactive by Tndra as well as due to the curse originating from Sukra.

अध्याय १११

श्लोक 27

अनुगच्छत मां सर्वे त्यजतैनं बृहस्पतिम् ।एवमुक्ते तु ते सर्वे तावुभौ समवेक्ष्य च

anugacchata māṃ sarve tyajatainaṃ bṛhaspatim / evamukte tu te sarve tāvubhau samavekṣya ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the cult of sacrifice became slack, lord Visnu incarnated again and again in order to destroy Sjn and re- establish Dharma (Piety).

अध्याय १११

श्लोक 28

तदासुरा विशेष तु न व्यजानंस्तयोर्द्वयोः ।बृहस्पतिरुवाचैनामं भ्रातो ऽयमङ्गिराः

tadāsurā viśeṣa tu na vyajānaṃstayordvayoḥ / bṛhaspatiruvācaināmaṃ bhrāto 'yamaṅgirāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Lord Brahma pronounced that those Asuras who did not abide by the directions of Prahla la were sure to be killed bv human beings.

अध्याय १११

श्लोक 29

काव्यो ऽहं वो गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः ।संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः

kāvyo 'haṃ vo gururdaityā madrūpo 'yaṃ bṛhaspatiḥ / saṃmohayati rūpeṇa māmakenaiṣa vo 'surāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When Bali, the lord of Daityas and the son of Virocana, was performing a sacrifice, he became a Brahmana, the delighter of the family of Aditi and spoke thus to Bali at an auspicious time: —

अध्याय १११

श्लोक 30

श्रुत्वा तस्य वचस्ते वै संमन्त्र्याथ वचो ऽब्रुवन् ।अयं नो दशवर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः

śrutvā tasya vacaste vai saṃmantryātha vaco 'bruvan / ayaṃ no daśavarṣāṇi satataṃ śāsti vai prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"You are the king of the three worlds. Everything is vested in you. It behoves you, O king, to give me three paces of land, so said the lord.

अध्याय १११

श्लोक 31

एष वै गुरुरस्माकमन्तरेप्सुरयं द्विजाः ।ततस्तेदानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिवाद्य च

eṣa vai gururasmākamantarepsurayaṃ dvijāḥ / tatastedānavāḥ sarve praṇipatyābhivādya ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"I shall of course give", said the king Bali the son of Virocana. Thinking him to be only a Dwarf he became glad and offered the same.

अध्याय १११

श्लोक 32

वचनं जगृहुस्तस्य विद्याभ्यासेन मोहिताः ।ऊचुस्तमसुराः सर्वे क्रुद्धाः संरक्तलोचनाः

vacanaṃ jagṛhustasya vidyābhyāsena mohitāḥ / ūcustamasurāḥ sarve kruddhāḥ saṃraktalocanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That Vamana, O excellent Brahmanas, the lord covered the entire Universe by means of three paces, viz. heaven, ether and Earth.

अध्याय १११

श्लोक 33

अयं गुरुर्हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः ।भार्गवो ऽगिरसो वायं भवत्वेषैव नो गुरुः

ayaṃ gururhito 'smākaṃ gaccha tvaṃ nāsi no guruḥ / bhārgavo 'giraso vāyaṃ bhavatveṣaiva no guruḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The lord BkUtdtmd (the immanent soul of all living beings) excelled even the sun by means of his refulgence. The glorious lord illuminated the quarters and interstices.

अध्याय १११

श्लोक 34

स्थिता वयं निदेशे ऽस्य गच्छ त्वं साधु मा चिरम् ।एवमुक्त्वा सुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम्

sthitā vayaṃ nideśe 'sya gaccha tvaṃ sādhu mā ciram / evamuktvā surāḥ sarve prāpadyanta bṛhaspatim

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After taking away the Royal splendour of Asuras, the mighty-armed Visnu of great prowess, brightened the worlds and shone.

अध्याय १११

श्लोक 35

यदा न प्रतिपद्यन्ते तेनोक्तं तन्महद्धितम् ।चुकोप भार्गवस्ते षामवलेपेन वै तदा

yadā na pratipadyante tenoktaṃ tanmahaddhitam / cukopa bhārgavaste ṣāmavalepena vai tadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The heroic warriors of the Kuru race were killed by him. So also the kings who were in the Rasatala.

अध्याय १११

श्लोक 36

बोधितापि मया यस्मान्न मां भजत दानवाः ।तस्मात्प्रणष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ

bodhitāpi mayā yasmānna māṃ bhajata dānavāḥ / tasmātpraṇaṣṭasaṃjñā vai parābhavamavāpsyatha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In this Kali Yuga itself, when the SandhyA (Junction) period is yet to lapse, the lord will be born under

अध्याय १११

श्लोक 37

इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम् ।शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन तु बृहस्पतिः

iti vyāhṛtya tānkāvyo jagāmātha yathāgatam / śaptāṃstānasurāñjñātvā kāvyena tu bṛhaspatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those who are not killed in this action, those who achieve something, will become deluded suddenly and fight with one another.

अध्याय १११

श्लोक 38

कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत ।बुद्ध्वासुरांस्तदा ब्रष्टान्कृतार्थ्ॐऽतर्द्धिमागमत्

kṛtārthaḥ sa tadā hṛṣṭaḥ svarūpaṃ pratyapadyata / buddhvāsurāṃstadā braṣṭānkṛtārthoṃ'tarddhimāgamat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

His aim accomplished, the joyful one resumed his own form; knowing the Asuras to be ruined, he vanished, his purpose achieved.

अध्याय १११

श्लोक 39

ततः प्रनष्टे तस्मिंस्ते विभ्रान्ता दानवास्तदा ।अहो धिग्वञ्चिताः स्नेहात्परस्परमथाब्रुवन्

tataḥ pranaṣṭe tasmiṃste vibhrāntā dānavāstadā / aho dhigvañcitāḥ snehātparasparamathābruvan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When he had vanished, the Danavas were bewildered and said to one another, "Alas, shame! We have been deceived through affection.

अध्याय १११

श्लोक 40

धर्मतो ऽविमुखाश्चैव कारिता वेधसा वयम् ।दग्धाश्चैवोपधायोगात्स्वेस्वे कार्ये तु मायया

dharmato 'vimukhāścaiva kāritā vedhasā vayam / dagdhāścaivopadhāyogātsvesve kārye tu māyayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We were made to turn from dharma by the Creator, and burned by trickery in our own affairs through illusion."

अध्याय १११

श्लोक 41

ततो ऽसुराः परित्रस्ता देवेभ्यस्त्वरिता ययुः ।प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुगमं पुनः

tato 'surāḥ paritrastā devebhyastvaritā yayuḥ / prahlādamagrataḥ kṛtvā kāvyasyānugamaṃ punaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the Asuras, terrified of the gods, hurried away, and with Prahlada at their head again followed Kavya.

अध्याय १११

श्लोक 42

ततः काव्यं समासाद्य ह्यभितस्थु रवाङ्मुखाः ।तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह

tataḥ kāvyaṃ samāsādya hyabhitasthu ravāṅmukhāḥ / tānāgatānpunardṛṣṭvā kāvyo yājyānuvāca ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Reaching Kavya, they stood before him with downcast faces. Seeing them come back, Kavya spoke to his disciples:

अध्याय १११

श्लोक 43

मया संबोधिताः काले यतो मां नाभ्यनन्दथ ।ततस्तेनावलेपेन गता यूयं पराभवम्

mayā saṃbodhitāḥ kāle yato māṃ nābhyanandatha / tatastenāvalepena gatā yūyaṃ parābhavam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"I advised you in time, yet you did not heed me; through that arrogance you have met with defeat."

अध्याय १११

श्लोक 44

प्रह्लादस्तमथोवाच मानस्त्वं त्यज भार्गव ।स्वान्याज्यान्भजमानांश्च भक्तांश्चैव विशेषतः

prahlādastamathovāca mānastvaṃ tyaja bhārgava / svānyājyānbhajamānāṃśca bhaktāṃścaiva viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Prahlada then said to him, "Give up your wounded pride, O Bhargava, toward your own disciples who worship you and are especially devoted.

अध्याय १११

श्लोक 45

त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः ।भक्तानर्हसि नस्त्रातुं ज्ञात्वा दीर्घेण चक्षुषा

tvayyadṛṣṭe vayaṃ tena devācāryeṇa mohitāḥ / bhaktānarhasi nastrātuṃ jñātvā dīrgheṇa cakṣuṣā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

While you were away we were deluded by the preceptor of the gods. Seeing this with your far-reaching vision, you ought to protect us, your devotees.

अध्याय १११

श्लोक 46

यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन ।अपध्यातास्त्वया ह्यद्य प्रवेक्ष्यामोरसातलम्

yadi nastvaṃ na kuruṣe prasādaṃ bhṛgunandana / apadhyātāstvayā hyadya pravekṣyāmorasātalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If you do not show us grace, O joy of Bhrigu's line, then, rejected by you, we shall enter Rasatala today."

अध्याय १११

श्लोक 47

सूत उवाच ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्येन महीयसा ।एवं शुक्रो ऽनुनीतः संस्ततः कोपं न्यवर्त्तयत्

sūta uvāca jñātvā kāvyo yathātattvaṃ kāruṇyena mahīyasā / evaṃ śukro 'nunītaḥ saṃstataḥ kopaṃ nyavarttayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Suta said: Understanding the truth of the matter, Kavya, conciliated thus, out of his great compassion set aside his anger.

अध्याय १११

श्लोक 48

उवाचेदं न भेतव्यं गन्तव्यं न रसातलम् ।अवश्यंभावीह्यर्थो ऽयं प्राप्तो वो मयि जाग्रति

uvācedaṃ na bhetavyaṃ gantavyaṃ na rasātalam / avaśyaṃbhāvīhyartho 'yaṃ prāpto vo mayi jāgrati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He said: "Do not fear, and do not go to Rasatala. This outcome was inevitable; it befell you even while I was watching.

अध्याय १११

श्लोक 49

न शक्यमन्यथाकर्त्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् ।संज्ञा प्रनष्टा या चेयं कामं तां प्रतिलप्स्यथ

na śakyamanyathākarttuṃ diṣṭaṃ hi balavattaram / saṃjñā pranaṣṭā yā ceyaṃ kāmaṃ tāṃ pratilapsyatha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

It cannot be made otherwise, for destiny is stronger. The consciousness that you have lost you shall surely regain.

अध्याय १११

श्लोक 50

प्राप्तः पर्यायकालो वा इति ब्रह्माभ्यभाषत ।मत्प्रसादाच्च युष्माभिर्भुक्तं त्रैलोक्यमूर्ज्जितम्

prāptaḥ paryāyakālo vā iti brahmābhyabhāṣata / matprasādācca yuṣmābhirbhuktaṃ trailokyamūrjjitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

'The time of turning has come,' Brahma declared. By my grace you enjoyed the mighty three worlds

अध्याय १११

श्लोक 51

युगाख्या दश संपूर्णा देवानाक्रम्य मूर्द्धनि ।तावन्तमेव कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत

yugākhyā daśa saṃpūrṇā devānākramya mūrddhani / tāvantameva kālaṃ vai brahmā rājyamabhāṣata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

for ten full ages, standing on the heads of the gods; Brahma declared that your rule would last just that long.

अध्याय १११

श्लोक 52

सावर्णिके पुनस्तुभ्यं राज्यं किल भविष्यति ।लोकानामीश्वरो भावी पौत्रस्तव पुनर्बलिः

sāvarṇike punastubhyaṃ rājyaṃ kila bhaviṣyati / lokānāmīśvaro bhāvī pautrastava punarbaliḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the Savarni age the kingdom shall again be yours; your grandson Bali shall once more be lord of the worlds.

अध्याय १११

श्लोक 53

एवं कालमयं प्रोक्तः पौत्रस्ते ब्रह्मणा स्वयम् ।तथाहृतेषु लोकेषु न शोको न किलाभवत्

evaṃ kālamayaṃ proktaḥ pautraste brahmaṇā svayam / tathāhṛteṣu lokeṣu na śoko na kilābhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus the time for your grandson was declared by Brahma himself. So even when the worlds were taken from him, he felt no grief.

अध्याय १११

श्लोक 54

यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य न कामैरभिसंधिताः ।तस्मादजेन प्रीतेन दत्तं सावर्णिके ऽन्तरे

yasmātpravṛttayaścāsya na kāmairabhisaṃdhitāḥ / tasmādajena prītena dattaṃ sāvarṇike 'ntare

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Because his actions were not bound by desires, the pleased Unborn One granted that in the Savarni interval

अध्याय १११

श्लोक 55

देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरो ऽब्रवीत् ।तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति

devarājyaṃ balerbhāvyamiti māmīśvaro 'bravīt / tasmādadṛśyo bhūtānāṃ kālākāṅkṣī sa tiṣṭhati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the kingdom of the gods would be Bali's — so the Lord told me. Therefore he remains unseen by beings, awaiting his time.

अध्याय १११

श्लोक 56

प्रीतेन चामरत्वं वै दत्तं तुभ्यं स्वयंभुवा ।तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहसाकुलः

prītena cāmaratvaṃ vai dattaṃ tubhyaṃ svayaṃbhuvā / tasmānnirutsukastvaṃ vai paryāyaṃ sahasākulaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The pleased Self-born also granted you immortality; so do not be anxious or suddenly troubled about the turn of events.

अध्याय १११

श्लोक 57

न च शक्यं मया तुभ्यं पुर स्ताद्वै विसर्पितुम् ।ब्रह्मणा प्रतिषिद्धो ऽस्मि भविष्यं जानता प्रभो

na ca śakyaṃ mayā tubhyaṃ pura stādvai visarpitum / brahmaṇā pratiṣiddho 'smi bhaviṣyaṃ jānatā prabho

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

I cannot move ahead of this for your sake; I am forbidden by Brahma, who knows the future, O lord.

अध्याय १११

श्लोक 58

इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं तुल्यावेतौ बृहस्पतेः ।दैवतैः सह संरब्धान्सर्वान्वो धारयिष्यतः

imau ca śiṣyau dvau mahyaṃ tulyāvetau bṛhaspateḥ / daivataiḥ saha saṃrabdhānsarvānvo dhārayiṣyataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These two disciples of mine, equal to Brihaspati, will sustain all of you in your conflict with the gods."

अध्याय १११

श्लोक 59

सूत उवाच एवमुक्तास्तु दैतेया काव्येनाक्लिष्टकर्मणा ।ततस्ताभ्यां ययुः सार्द्धं प्रह्लादप्रमुखास्तदा

sūta uvāca evamuktāstu daiteyā kāvyenākliṣṭakarmaṇā / tatastābhyāṃ yayuḥ sārddhaṃ prahlādapramukhāstadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Suta said: Thus addressed by Kavya of unwearied deeds, the Daityas led by Prahlada went off with those two.

अध्याय १११

श्लोक 60

अवश्यभाव्यमर्थं तं श्रुत्वा दैतेयदानवाः ।सहसा शंसमानास्ते जयं काव्येन भाषितम्

avaśyabhāvyamarthaṃ taṃ śrutvā daiteyadānavāḥ / sahasā śaṃsamānāste jayaṃ kāvyena bhāṣitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Daityas and Danavas, hearing of that inevitable outcome, eagerly proclaimed the victory Kavya had foretold.

अध्याय १११

श्लोक 61

दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन् ।अथ देवासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान्

daṃśitāḥ sāyudhāḥ sarve tato devānsamāhvayan / atha devāsurāndṛṣṭvā saṃgrāme samupasthitān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Armoured and armed, they all challenged the gods. Seeing the Asuras present for battle,

अध्याय १११

श्लोक 62

ततः संवृतसन्नाहा देवास्तान्समयोधयन् ।देवासुरे ततस्तस्मिन्वर्त्तमाने शतं समाः ।अजयन्तासुरा देवान्नग्रा देवा अमन्त्रयन्

tataḥ saṃvṛtasannāhā devāstānsamayodhayan / devāsure tatastasminvarttamāne śataṃ samāḥ / ajayantāsurā devānnagrā devā amantrayan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the gods, clad in armour, fought them. The war of gods and Asuras went on for a hundred years; the Asuras defeated the gods, and the defeated gods took counsel.

अध्याय १११

श्लोक 63

देवा ऊचुः शण्डामर्कप्रभावेण जिताः स्मस्त्वसुरैर्वयम् ।तस्माद्यज्ञं समुद्दिश्य कार्यं चात्महितं च यत्

devā ūcuḥ śaṇḍāmarkaprabhāveṇa jitāḥ smastvasurairvayam / tasmādyajñaṃ samuddiśya kāryaṃ cātmahitaṃ ca yat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The gods said: We have been defeated by the Asuras through the power of Shanda and Amarka. So, with a sacrifice in view, let us do what is to our own benefit.

अध्याय १११

श्लोक 64

यज्ञेनोपाह्वयिष्यामस्ततो जेष्यामहे ऽसुरान् ।अथोपामन्न्रयन्देवाः शण्डामकारै तु तावुभौ

yajñenopāhvayiṣyāmastato jeṣyāmahe 'surān / athopāmannrayandevāḥ śaṇḍāmakārai tu tāvubhau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We shall invite them to the sacrifice and then defeat the Asuras. Then the gods invited both Shanda and Amarka.

अध्याय १११

श्लोक 65

यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजन्तामसुरा द्विजौ

yajñe cāhūya tau proktau tyajantāmasurā dvijau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Calling the two brahmins to the sacrifice, they said, "Abandon the Asuras.

अध्याय १११

श्लोक 66

ग्रहं तु वां ग्रहीष्यामो ह्यनुजित्य तु दानवान् ।एवं तत्यजतुस्तौ तु षण्डामकारै तदा सुरान्

grahaṃ tu vāṃ grahīṣyāmo hyanujitya tu dānavān / evaṃ tatyajatustau tu ṣaṇḍāmakārai tadā surān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We will offer you a cup of Soma once we have conquered the Danavas." So Shanda and Amarka then abandoned the Asuras for the gods.

अध्याय १११

श्लोक 67

ततो देवा जयं प्राप्ता दानवाश्च पराभवम् ।देवासुरान्पराभाव्य शण्डामर्कावुपागमन्

tato devā jayaṃ prāptā dānavāśca parābhavam / devāsurānparābhāvya śaṇḍāmarkāvupāgaman

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the gods won victory and the Danavas suffered defeat; having defeated the Asuras, the gods drew near Shanda and Amarka.

अध्याय १११

श्लोक 68

काव्यशापभिभूताश्च अनाधाराश्च ते पुनः ।बाध्यमानास्तदा देवैर्विविशुस्ते रसातलम्

kāvyaśāpabhibhūtāśca anādhārāśca te punaḥ / bādhyamānāstadā devairviviśuste rasātalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Overcome by Kavya's curse and left without support, the Asuras, harassed by the gods, entered Rasatala.

अध्याय १११

श्लोक 69

एवं निरुद्यमास्ते वै कृता शक्रेण दानवाः ।ततः प्रभृति शापेन भृगुनैमित्तिकेन च

evaṃ nirudyamāste vai kṛtā śakreṇa dānavāḥ / tataḥ prabhṛti śāpena bhṛgunaimittikena ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus the Danavas were made powerless by Indra. From that time, through the curse caused by Bhrigu,

अध्याय १११

श्लोक 70

यज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर्यज्ञे ऽथ शिथिले प्रभुः ।कर्तुं धर्मव्यवस्थान मधर्मस्य प्रणाशनम्

yajñe punaḥ punarviṣṇuryajñe 'tha śithile prabhuḥ / kartuṃ dharmavyavasthāna madharmasya praṇāśanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the Lord Vishnu is born again and again whenever sacrifice declines, to establish dharma and destroy adharma.

अध्याय १११

श्लोक 71

प्रह्नादस्य निदेशे तु ये ऽसुरा न व्यवस्थिताः ।मनुष्यवध्यांस्तान्सर्वान्ब्रह्मा व्याहरत प्रभुः

prahnādasya nideśe tu ye 'surā na vyavasthitāḥ / manuṣyavadhyāṃstānsarvānbrahmā vyāharata prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Asuras who did not abide by Prahlada's command — the Lord Brahma declared that all of them could be slain by men.

अध्याय १११

श्लोक 72

धर्मान्नारायणस्तस्मात्संभूतश्चाक्षुषे ऽन्तरे ।यज्ञं प्रवर्त्तयामास वैन्यो वैवस्वते ऽन्तरे

dharmānnārāyaṇastasmātsaṃbhūtaścākṣuṣe 'ntare / yajñaṃ pravarttayāmāsa vainyo vaivasvate 'ntare

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Therefore Narayana was born of Dharma in the Chakshusha interval; and Vainya (Prithu) established sacrifice in the Vaivasvata interval.

अध्याय १११

श्लोक 73

प्रादुर्भावे तु वैन्यस्य ब्रह्मैवासीत्पुरोहितः ।चतुर्थ्यां तु युगाख्यायामापन्नेषु सुरेष्वथ

prādurbhāve tu vainyasya brahmaivāsītpurohitaḥ / caturthyāṃ tu yugākhyāyāmāpanneṣu sureṣvatha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At the manifestation of Vainya, Brahma himself was the priest. In the fourth age, when the gods were in distress,

अध्याय १११

श्लोक 74

संभुतः स समुद्रान्तर्हिरण्यकशिपोर्वधे ।द्वितीयो नरसिंहो ऽभूद्रौद्रः सुतपुरस्सरः

saṃbhutaḥ sa samudrāntarhiraṇyakaśiporvadhe / dvitīyo narasiṃho 'bhūdraudraḥ sutapurassaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

he was born within the ocean to slay Hiranyakashipu. The second was Narasimha, fierce, with Suta as priest.

अध्याय १११

श्लोक 75

यजमानं तु दैत्येन्द्रमदित्याः कुलनन्दनः ।द्विजो भूत्वा शुभे काले बलिं वैरोचनं जगौ

yajamānaṃ tu daityendramadityāḥ kulanandanaḥ / dvijo bhūtvā śubhe kāle baliṃ vairocanaṃ jagau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To the lord of the Daityas who was performing a sacrifice, the joy of Aditi's family, having become a brahmin at an auspicious time, spoke to Bali, son of Virochana:

अध्याय १११

श्लोक 76

त्रैलोक्यस्य भवान्राजा त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।दातुमर्हसि मे राजन्विक्रमांस्त्रीनिति प्रभुः

trailokyasya bhavānrājā tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / dātumarhasi me rājanvikramāṃstrīniti prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"You are king of the three worlds; everything rests in you. O king, you ought to give me three strides," said the Lord.

अध्याय १११

श्लोक 77

ददामीत्येव तं राजा बलिर्वैरोचनो ऽब्रवीत् ।वामनं तं च विज्ञाय ततो ऽदान्मुदितः स्वयम्

dadāmītyeva taṃ rājā balirvairocano 'bravīt / vāmanaṃ taṃ ca vijñāya tato 'dānmuditaḥ svayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

King Bali, son of Virochana, said to him, "I give it." Knowing him to be Vamana, he gladly gave it himself.

अध्याय १११

श्लोक 78

स वामनो दिवं खं च पृथिवीं च द्विजोत्तमाः ।त्रिभिः क्रमैर्विश्वमिदं जगदाक्रामत प्रभुः

sa vāmano divaṃ khaṃ ca pṛthivīṃ ca dvijottamāḥ / tribhiḥ kramairviśvamidaṃ jagadākrāmata prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That Lord Vamana, O best of brahmins, with three strides traversed heaven, sky and earth — this whole universe.

अध्याय १११

श्लोक 79

अत्यरिच्यत भूतात्मा भास्करं स्वेन तेजसा ।प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः

atyaricyata bhūtātmā bhāskaraṃ svena tejasā / prakāśayandiśaḥ sarvāḥ pradiśaśca mahāyaśāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Self of all beings surpassed the sun with his own splendour, illuminating all the directions and intermediate quarters, the glorious one.

अध्याय १११

श्लोक 80

शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् ।आसुरीं श्रियमाहृत्य त्रींल्लोकांश्च जनार्द्दनः

śuśubhe sa mahābāhuḥ sarvalokānprakāśayan / āsurīṃ śriyamāhṛtya trīṃllokāṃśca janārddanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The mighty-armed one shone, lighting up all the worlds; Janardana took away the Asuras' fortune and the three worlds,

अध्याय १११

श्लोक 81

स पुत्रपौत्रानसुरान्पातालतलमानयन् ।नमुचिः शंबरश्चैव प्रह्रादश्चैव विष्णुना

sa putrapautrānasurānpātālatalamānayan / namuciḥ śaṃbaraścaiva prahrādaścaiva viṣṇunā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and drove the Asuras with their sons and grandsons down to Patala. Namuchi, Shambara and Prahlada were, by Vishnu,

अध्याय १११

श्लोक 82

क्रूरा हता विनिर्दूता दिशः संप्रतिपेदिरे ।महाभूतानि भूतात्मा सविशेषाणि माधवः

krūrā hatā vinirdūtā diśaḥ saṃpratipedire / mahābhūtāni bhūtātmā saviśeṣāṇi mādhavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the cruel ones slain or driven off, and they took to the directions. Madhava, the Self of beings, the great elements with their particulars,

अध्याय १११

श्लोक 83

बलिं चं सबलं विप्रास्तत्राद्भुतमदर्शयत् ।तस्य गात्रे जगत्सर्वमात्मानमनुपश्यति

baliṃ caṃ sabalaṃ viprāstatrādbhutamadarśayat / tasya gātre jagatsarvamātmānamanupaśyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and Bali with his army, O brahmins — he showed a wonder there: in his body Bali beheld the whole world and himself.

अध्याय १११

श्लोक 84

न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदव्याप्तं महात्मना ।तद्वै रूपमुपेन्द्रस्य देवादानवमानवाः

na kiñcidasti lokeṣu yadavyāptaṃ mahātmanā / tadvai rūpamupendrasya devādānavamānavāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There is nothing in the worlds not pervaded by that great soul. Seeing that form of Upendra, gods, Danavas and men

अध्याय १११

श्लोक 85

दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोविमोहिताः ।बलिः सितो महापाशैः सबन्धुः ससुत्दृद्गणः

dṛṣṭvā saṃmumuhuḥ sarve viṣṇutejovimohitāḥ / baliḥ sito mahāpāśaiḥ sabandhuḥ sasutdṛdgaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

were all bewildered, dazed by Vishnu's splendour. Bali was bound with great nooses together with his kinsmen and friends.

अध्याय १११

श्लोक 86

विरोचनकुलं सर्वं पाताले सन्निवेशितम् ।ततः सर्वामरैश्वर्यं दत्त्वेन्द्राय महात्मने

virocanakulaṃ sarvaṃ pātāle sanniveśitam / tataḥ sarvāmaraiśvaryaṃ dattvendrāya mahātmane

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The whole family of Virochana was settled in Patala. Then, having given the sovereignty over all the immortals to the great-souled Indra,

अध्याय १११

श्लोक 87

मानुषेषु महाबाहुः प्रादुरास जनार्द्दनः ।एतास्तिस्रः समृतास्तस्य दिव्याः संभूतयः शुभाः

mānuṣeṣu mahābāhuḥ prādurāsa janārddanaḥ / etāstisraḥ samṛtāstasya divyāḥ saṃbhūtayaḥ śubhāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the mighty-armed Janardana appeared among men. These three are remembered as his auspicious divine manifestations.

अध्याय १११

श्लोक 88

मानुष्यः सप्त यास्तस्य साग्रगास्ता निबोधत ।त्रेतायुगे तु दशमे दत्तात्रेयो बभूव ह

mānuṣyaḥ sapta yāstasya sāgragāstā nibodhata / tretāyuge tu daśame dattātreyo babhūva ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hear now of his seven human births along with their priests. In the tenth Treta age Dattatreya was born;

अध्याय १११

श्लोक 89

नष्टे धर्मे चतुर्थश्च मार्कण्डेयपुः सरः ।पञ्चमः पञ्चदश्यां तु त्रेतायां संबभूव ह

naṣṭe dharme caturthaśca mārkaṇḍeyapuḥ saraḥ / pañcamaḥ pañcadaśyāṃ tu tretāyāṃ saṃbabhūva ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

when dharma had perished, the fourth, with Markandeya as priest. The fifth was born in the fifteenth Treta age:

अध्याय १११

श्लोक 90

मान्धाता चक्रवर्त्तित्वे तस्योतथ्यः पुरस्सरः ।एकोनविंशयां त्रेतायां सर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः

māndhātā cakravarttitve tasyotathyaḥ purassaraḥ / ekonaviṃśayāṃ tretāyāṃ sarvakṣatrāntakṛdvibhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Mandhata, as universal emperor, with Utathya as priest. In the nineteenth Treta, the Lord who destroyed all the kshatriyas,

अध्याय १११

श्लोक 91

जामदग्न्यस्तदा षष्ठे विश्पामित्रपुरस्सरः ।चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा

jāmadagnyastadā ṣaṣṭhe viśpāmitrapurassaraḥ / caturviṃśe yuge rāmo vasiṣṭhena purodhasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Jamadagnya, was the sixth, with Vishvamitra as priest. In the twenty-fourth age Rama, with Vasishtha as family priest,

अध्याय १११

श्लोक 92

सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः ।अष्टमो द्वापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात्

saptamo rāvaṇasyārthe jajñe daśarathātmajaḥ / aṣṭamo dvāpare viṣṇuraṣṭāviṃśe parāśarāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the seventh, was born as son of Dasharatha for the sake of Ravana. The eighth, Vishnu in the twenty-eighth Dvapara, was born of Parashara

अध्याय १११

श्लोक 93

वेदव्यासस्ततो जज्ञे जातूकर्ण्यपुरस्सरः ।तथैव नवमे विष्णुरदित्याः कश्यपात्मजः

vedavyāsastato jajñe jātūkarṇyapurassaraḥ / tathaiva navame viṣṇuradityāḥ kaśyapātmajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

as Vedavyasa, with Jatukarnya as priest. Likewise the ninth, Vishnu — son of Aditi and Kashyapa —

अध्याय १११

श्लोक 94

देवक्यां वसुदेवात्तु जातो गार्ग्यपुरस्सरः ।अप्रमेयो नियोगश्च यतकामवरो वशी

devakyāṃ vasudevāttu jāto gārgyapurassaraḥ / aprameyo niyogaśca yatakāmavaro vaśī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

was born of Devaki and Vasudeva, with Gargya as priest: immeasurable, the ordainer, fulfilling desires, self-controlled.

अध्याय १११

श्लोक 95

क्रीडते भगवांल्लोके बालः क्रीडनकेरिव ।न प्रमातुं महाबाहुं शक्यो ऽसौ मधुसूदनः

krīḍate bhagavāṃlloke bālaḥ krīḍanakeriva / na pramātuṃ mahābāhuṃ śakyo 'sau madhusūdanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Lord plays in the world like a child with toys. That mighty-armed Madhusudana cannot be measured.

अध्याय १११

श्लोक 96

परं ह्यवरमेतस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते ।अष्टाविंशतिके तद्वद्द्वापरस्याथ संक्षये

paraṃ hyavarametasmādviśvarūpānna vidyate / aṣṭāviṃśatike tadvaddvāparasyātha saṃkṣaye

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There is nothing higher or lower than this universal form. So at the close of the twenty-eighth Dvapara,

अध्याय १११

श्लोक 97

नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः ।कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् ।माहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया

naṣṭe dharme tadā jajñe viṣṇurvṛṣṇikule prabhuḥ / kartuṃ dharmavyavasthānamasurāṇāṃ praṇāśanam / māhayansarvabhūtāni yogātmā yogamāyayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

when dharma perished, the Lord Vishnu was born in the Vrishni clan to establish dharma and destroy the Asuras, bewildering all beings with his yoga-maya, he whose self is yoga.

अध्याय १११

श्लोक 98

प्रविष्टो मानुषीं योनिं प्रच्छन्नश्चरते महीम्

praviṣṭo mānuṣīṃ yoniṃ pracchannaścarate mahīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having entered a human womb, he wanders the earth in disguise,

अध्याय १११

श्लोक 99

विहारार्थं मनुष्येषु सांदीपनिपुरस्सरः ।यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्

vihārārthaṃ manuṣyeṣu sāṃdīpanipurassaraḥ / yatra kaṃsaṃ ca śālvaṃ ca dvividaṃ ca mahāsuram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

for his play among men, with Sandipani as his teacher. There Kamsa, Shalva and the great Asura Dvivida,

अध्याय १११

श्लोक 100

अरिष्ठं वृषभं चैव पूतनां केशिनं हयम् ।नागं कुवलयापीडं मल्लं राजगृहाधिपम्

ariṣṭhaṃ vṛṣabhaṃ caiva pūtanāṃ keśinaṃ hayam / nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ mallaṃ rājagṛhādhipam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Arishta the bull, Putana, Keshin the horse, the elephant Kuvalayapida, the wrestler, and the lord of Rajagriha —

अध्याय १११

श्लोक 101

दैत्यान्मानुषदेहस्थान्सूदयामास वीर्यवान् ।छिन्नं बाहुसहस्रं च बाणस्याद्भुतकर्मणा

daityānmānuṣadehasthānsūdayāmāsa vīryavān / chinnaṃ bāhusahasraṃ ca bāṇasyādbhutakarmaṇā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

these Daityas dwelling in human bodies the mighty one destroyed. The thousand arms of Bana were cut off by that wondrous doer,

अध्याय १११

श्लोक 102

नरकश्च हतः संख्ये यवनश्च महाबलः ।हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा

narakaśca hataḥ saṃkhye yavanaśca mahābalaḥ / hṛtāni ca mahīpānāṃ sarvaratnāni tejasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Naraka was slain in battle, and the mighty Yavana; all the jewels of the kings were taken by his might,

अध्याय १११

श्लोक 103

कुरुवीराश्च निहताः पार्थिवा ये रसातले ।एते लोकहितार्थाय प्रादुर्भावा महात्मनः

kuruvīrāśca nihatāḥ pārthivā ye rasātale / ete lokahitārthāya prādurbhāvā mahātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the Kuru heroes and kings in Rasatala were slain. These are the manifestations of the great soul for the welfare of the world.

अध्याय १११

श्लोक 104

अस्मिन्नेव युगे क्षीणे संध्याशिष्टे भविष्यति ।कल्किर्विष्णुयशा नाम पाराशर्यः प्रतापवान्

asminneva yuge kṣīṇe saṃdhyāśiṣṭe bhaviṣyati / kalkirviṣṇuyaśā nāma pārāśaryaḥ pratāpavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When this very age is waning and only its twilight remains, there will be the mighty Kalki named Vishnuyashas, of Parashara's line,

अध्याय १११

श्लोक 105

दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञवल्क्यपुरस्सरः ।अनुकर्षन्स वै सेनां हस्त्यश्वरथसंकुलाम्

daśamo bhāvyasaṃbhūto yājñavalkyapurassaraḥ / anukarṣansa vai senāṃ hastyaśvarathasaṃkulām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the tenth, yet to be born, with Yajnavalkya as priest. Leading an army crowded with elephants, horses and chariots,

अध्याय १११

श्लोक 106

प्रगृहीतायुधैर्विप्रैर्वृतः शतसहस्रशः ।नात्यर्थं धार्मिका ये च ये च धर्मद्विषः क्वचित्

pragṛhītāyudhairviprairvṛtaḥ śatasahasraśaḥ / nātyarthaṃ dhārmikā ye ca ye ca dharmadviṣaḥ kvacit

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

surrounded by hundreds of thousands of brahmins bearing weapons, he will destroy those not truly righteous and those who hate dharma,

अध्याय १११

श्लोक 107

उदीच्यान्मध्यदेशांश्च तथा विन्ध्या परान्तिकान् ।तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान्सिंहलैः सह

udīcyānmadhyadeśāṃśca tathā vindhyā parāntikān / tathaiva dākṣiṇātyāṃśca draviḍānsiṃhalaiḥ saha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the northerners, the people of the middle country, those beyond the Vindhyas, the southerners and the Dravidas with the Sinhalas,

अध्याय १११

श्लोक 108

गान्धारान्पारदांश्चैव पह्लवान्पवनाञ्छकान् ।तुबराञ्छबरांश्चैव पुलिन्दान्बरदान् वसान्

gāndhārānpāradāṃścaiva pahlavānpavanāñchakān / tubarāñchabarāṃścaiva pulindānbaradān vasān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the Gandharas, Paradas, Pahlavas, Yavanas and Shakas, the Tusharas, Shabaras, Pulindas, Baradas and Vasas,

अध्याय १११

श्लोक 109

लंपाकानाङ्घ्रकान्पुण्ड्रान्किरातांश्चैव स प्रभुः ।प्रवृत्तचक्रो बलवान्म्लेच्छानामन्तकृद्बली

laṃpākānāṅghrakānpuṇḍrānkirātāṃścaiva sa prabhuḥ / pravṛttacakro balavānmlecchānāmantakṛdbalī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the Lampakas, Andhras, Pundras and Kiratas — that mighty Lord, turning the wheel of his rule, destroyer of the barbarians,

अध्याय १११

श्लोक 110

अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति ।मानवः स तु संजज्ञे देवसेनस्य धीमतः

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ pṛthivīṃ vicariṣyati / mānavaḥ sa tu saṃjajñe devasenasya dhīmataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

will roam the earth unseen by all beings. He was born as a man, son of the wise Devasena,

अध्याय १११

श्लोक 111

पूर्वजन्मनि विष्णुर्यः प्रमितिर्नाम वीर्यवान् ।गोत्रेण वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे ऽभवत्

pūrvajanmani viṣṇuryaḥ pramitirnāma vīryavān / gotreṇa vai candramasaḥ pūrṇe kaliyuge 'bhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

he who in a former birth was Vishnu, the mighty Pramiti, of the lineage of the Moon, at the close of the Kali age.

अध्याय १११

श्लोक 112

इत्येतास्तस्य देवस्य दक्षसंभूतयः स्म-ताः ।तन्तं कालं च कायं च तत्तदुद्दिश्य कारणम्

ityetāstasya devasya dakṣasaṃbhūtayaḥ sma-tāḥ / tantaṃ kālaṃ ca kāyaṃ ca tattaduddiśya kāraṇam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These are remembered as the manifestations of that god born through Daksha. For each such time, body and purpose,

अध्याय १११

श्लोक 113

अंशेन त्रिषु लोकेषु तास्ता योनीः प्रपत्स्यते ।पञ्चविंशे स्थितः कल्पे पञ्चविंशत्स वै समाः

aṃśena triṣu lokeṣu tāstā yonīḥ prapatsyate / pañcaviṃśe sthitaḥ kalpe pañcaviṃśatsa vai samāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

he will enter those various wombs in the three worlds through a portion of himself. Established in the twenty-fifth kalpa for twenty-five years,

अध्याय १११

श्लोक 114

विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानुषानेव सर्वशः ।कृत्वा बीजावशेषां तु महीं क्रूरेण कर्मणा

vinighnansarvabhūtāni mānuṣāneva sarvaśaḥ / kṛtvā bījāvaśeṣāṃ tu mahīṃ krūreṇa karmaṇā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

slaying all beings — men everywhere — and by cruel action leaving the earth with only a seed remaining,

अध्याय १११

श्लोक 115

शान्तयित्वा तु वृषलान्प्रायशस्तान धार्मिकान् ।ततः स वै तदा कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः

śāntayitvā tu vṛṣalānprāyaśastāna dhārmikān / tataḥ sa vai tadā kalkiścaritārthaḥ sasainikaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

having subdued the lowborn, who are mostly unrighteous, Kalki with his army will then have accomplished his purpose.

अध्याय १११

श्लोक 116

कर्मणा निहता ये तु सिद्धास्ते तु पुनः स्वयम् ।अकस्मात्कुपितान्योन्यं भविष्यन्ति च मोहिताः

karmaṇā nihatā ye tu siddhāste tu punaḥ svayam / akasmātkupitānyonyaṃ bhaviṣyanti ca mohitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those slain by his action will themselves be perfected again; suddenly enraged against one another, people will be deluded.

अध्याय १११

श्लोक 117

क्षपयित्वा तु तान्सर्वान्भाविनार्थेन चोदितः ।गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः

kṣapayitvā tu tānsarvānbhāvinārthena coditaḥ / gaṅgāyamunayormadhye niṣṭhāṃ prāpsyati sānugaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having destroyed them all, impelled by what must be, he with his followers will come to rest between the Ganga and the Yamuna.

अध्याय १११

श्लोक 118

ततो व्यतीते कल्पे तु समाप्ते सहसैनिके ।नृपेष्वथ विनिष्टेषु तदा त्वप्रग्रहाः प्रजाः

tato vyatīte kalpe tu samāpte sahasainike / nṛpeṣvatha viniṣṭeṣu tadā tvapragrahāḥ prajāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, when that period has passed and he and his army are gone, and the kings have perished, the people will be without restraint.

अध्याय १११

श्लोक 119

रक्षणे विनिपृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे ।परस्परत्दृतस्वाश्च निरानन्दाः सुदुःखिताः

rakṣaṇe vinipṛtte tu hatvā cānyonyamāhave / parasparatdṛtasvāśca nirānandāḥ suduḥkhitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With protection gone, they will kill one another in fights, rob each other's property, joyless and deeply wretched.

अध्याय १११

श्लोक 120

पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यास्ता निष्परिग्रहाः ।प्रनष्टश्रुतिधर्माश्चनष्टधर्माश्रमास्तथा

purāṇi hitvā grāmāṃśca tulyāstā niṣparigrahāḥ / pranaṣṭaśrutidharmāścanaṣṭadharmāśramāstathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Abandoning cities and villages, equal and without possessions, with the dharma of the scriptures and the stages of life lost,

अध्याय १११

श्लोक 121

ह्रस्वा अल्पायुषश्चैव भविष्यन्ति वनौकसः ।सरित्पर्वतसेविन्यः पत्रमूलफलाशनाः

hrasvā alpāyuṣaścaiva bhaviṣyanti vanaukasaḥ / saritparvatasevinyaḥ patramūlaphalāśanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

short in stature and short-lived, they will dwell in forests, living by rivers and mountains and eating leaves, roots and fruits.

अध्याय १११

श्लोक 122

चीरपत्राजिनघराः संकरं घोरमास्थिताः ।अल्पायुषो नष्टवार्ता बह्वाबाधाः सुदुःखिताः

cīrapatrājinagharāḥ saṃkaraṃ ghoramāsthitāḥ / alpāyuṣo naṣṭavārtā bahvābādhāḥ suduḥkhitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Wearing rags, leaves and skins, sunk in terrible confusion of classes, short-lived, without livelihood, beset by many troubles and deeply wretched —

अध्याय १११

श्लोक 123

एवं काष्ठामनुप्राप्ताः कलिसंध्यांशके तदा ।प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु

evaṃ kāṣṭhāmanuprāptāḥ kalisaṃdhyāṃśake tadā / prajāḥ kṣayaṃ prayāsyanti sārddhaṃ kaliyugena tu

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

having thus reached the extremity in the twilight portion of Kali, the people will perish along with the Kali age.

अध्याय १११

श्लोक 124

क्षीणे कलियुगे तस्मिन्प्रवृत्ते च कृते पुनः ।प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यथा

kṣīṇe kaliyuge tasminpravṛtte ca kṛte punaḥ / prapatsyante yathānyāyaṃ svabhāvādeva nānyathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When that Kali age has ended and the Krita age begins again, they will return to right order by their own nature and not otherwise.

अध्याय १११

श्लोक 125

इत्येतत्कीर्त्तितं सर्वं देवासुरविचेष्टितम् ।यदुवंशप्रसंगेन महद्वो वैष्मवं यशः

ityetatkīrttitaṃ sarvaṃ devāsuraviceṣṭitam / yaduvaṃśaprasaṃgena mahadvo vaiṣmavaṃ yaśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus all the doings of gods and Asuras have been told, and in connection with the Yadu line the great glory of Vishnu.

अध्याय १११

श्लोक 126

तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर्द्रुह्योरनोस्तथा

turvasostu pravakṣyāmi pūrordruhyoranostathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Now I shall tell of Turvasu, and of Puru, Druhyu and Anu.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 111
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.