Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
129
अध्याय 129 / 156

Book 3 - Adhyaya 17

51 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ51 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२९

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ससेनविजययात्रा नाम षोडशो ऽध्यायः दण्डनाथाविनिर्याणे संख्यातीतैः सितप्रभैः ।छत्रैर्गगनमारेजे निःसंख्याशशिमण्डितम्

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne sasenavijayayātrā nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ daṇḍanāthāviniryāṇe saṃkhyātītaiḥ sitaprabhaiḥ / chatrairgaganamāreje niḥsaṃkhyāśaśimaṇḍitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On attaining those ladies, the chief of whom was MohinT. they derived the greatest pleasure because (ordinarily) they could not be obtained even by Asvamedha and other great Yajnas.

अध्याय १२९

श्लोक 2

अन्योन्यसक्तैर्थवलच्छत्रैरन्तर्घनीभवत् ।तिमिरं नुनुदे भूयस्तत्काण्डमणिरोचिषा

anyonyasaktairthavalacchatrairantarghanībhavat / timiraṃ nunude bhūyastatkāṇḍamaṇirociṣā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They forgot the Vedas and lord Umapati (Siva) too. They forsook Yajnas and other auspicious rites.

अध्याय १२९

श्लोक 3

वज्रप्रभाधगधगच्छायापूरितदिङ्मुखाः ।तालवृन्ताः शतविधाः क्रोडमुख्या बले ऽचलन्

vajraprabhādhagadhagacchāyāpūritadiṅmukhāḥ / tālavṛntāḥ śatavidhāḥ kroḍamukhyā bale 'calan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the Daityas were thus deluded, O Brahmana, the Devas including Vasava, became liberated from torment. They derived great pleasure.

अध्याय १२९

श्लोक 4

चण्डो दण्डादयस्तीव्राभैरवाः शुलपाणयः ।ज्वलत्केशापिशङ्गाभास्तडिद्भासुरदिङ्मुखाः

caṇḍo daṇḍādayastīvrābhairavāḥ śulapāṇayaḥ / jvalatkeśāpiśaṅgābhāstaḍidbhāsuradiṅmukhāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Once, sage Narada came there and saw Devendra seated in his throne and surrounded by all Devas.

अध्याय १२९

श्लोक 5

दहत्य इव दैत्यौघांस्तीक्ष्णैर्मार्गणवह्निभिः ।प्रचेलुर्दण्डनाथायास्सेना नासीरधाविताः

dahatya iva daityaughāṃstīkṣṇairmārgaṇavahnibhiḥ / pracelurdaṇḍanāthāyāssenā nāsīradhāvitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After bowing down to that noble sage shining brillliantly like fire, the lord of Devas stood up in reverence with palms joined together and spoke these words:

अध्याय १२९

श्लोक 6

अथ पोत्रीमुखीदेवीसमानाकृतिभूषणाः ।तत्समानायुधकरास्तत्समानस्ववाहनाः

atha potrīmukhīdevīsamānākṛtibhūṣaṇāḥ / tatsamānāyudhakarāstatsamānasvavāhanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

' O holy lord, conversant with all sacred rites, the most excellent one among, those.who know the Para and Apara (the greatest thing and the lesser ones), you visit only such places as you wish to bless.

अध्याय १२९

श्लोक 7

तीक्ष्मदंष्ट३विनिष्ठ्यूतवह्रिधूमामितांबराः ।तमालश्यामलाकाराः कपिलाः क्रूरलोचनाः

tīkṣmadaṃṣṭa3viniṣṭhyūtavahridhūmāmitāṃbarāḥ / tamālaśyāmalākārāḥ kapilāḥ krūralocanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bhanda the leader of the Daityas has become

अध्याय १२९

श्लोक 8

सहस्रमहिषारूढाः प्रचेलुः सूकराननाः ।अथ श्रीदण्डनाथा च करिचक्ररथोत्तमात्

sahasramahiṣārūḍhāḥ praceluḥ sūkarānanāḥ / atha śrīdaṇḍanāthā ca karicakrarathottamāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Without propitiating goddess Para sakti, 0 Vasava, it is impossible to achieve it by means of other types of austerities even in hundreds of crores ofKalpas.

अध्याय १२९

श्लोक 9

अवरुह्य महासिंहमारुरोह स्ववाहनम् ।वज्रघोष इति ख्यातं धूतकेसरमण्डलम्

avaruhya mahāsiṃhamāruroha svavāhanam / vajraghoṣa iti khyātaṃ dhūtakesaramaṇḍalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Prior to the rise of the enemy, O ignorant one, propitiate the Deity. On being propitiated the goddess will bring about your welfare."

अध्याय १२९

श्लोक 10

व्यक्तास्यं विकटाकारं विशङ्कटविलोचनम् ।दंष्ट्राकटकटत्कारबधिरीकृतदिक्तटम्

vyaktāsyaṃ vikaṭākāraṃ viśaṅkaṭavilocanam / daṃṣṭrākaṭakaṭatkārabadhirīkṛtadiktaṭam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being urged and enlightened thus by him, Sakra, the lord of the groups of Devas, duly honoured the sage.

अध्याय १२९

श्लोक 11

आदिकूर्मकठोरास्थि खर्परप्रतिमैर्नखैः ।विबन्तमिव भूचक्रमापातालं निमज्जिभिः

ādikūrmakaṭhorāsthi kharparapratimairnakhaiḥ / vibantamiva bhūcakramāpātālaṃ nimajjibhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Along with all the gods, he performed the great worship of Parasakti on the bank of Bhaglrathl that was brilliant with flowers in everyone of the seasons. Even since then, that place bestowing all sorts of accomplishments came to be known by the name Indraprastha. 1

अध्याय १२९

श्लोक 12

योजनत्रयमुत्तुङ्गं वगादुद्धूतवालधिम् ।सिंहवाहनमारुह्य व्यचलद्दण्डनायिका

yojanatrayamuttuṅgaṃ vagāduddhūtavāladhim / siṃhavāhanamāruhya vyacaladdaṇḍanāyikā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing the Asuras deluded, the highly intelli- gent priest, the son of Bhrgu. approached Bhandasura and spoke thus.

अध्याय १२९

श्लोक 13

तस्यामसुरसंहारे प्रवृत्तायां ज्वलत्क्रुधि ।उद्वेगं बहुलं प्राप त्रैलोक्यं सचराचरम्

tasyāmasurasaṃhāre pravṛttāyāṃ jvalatkrudhi / udvegaṃ bahulaṃ prāpa trailokyaṃ sacarācaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"It is relying on you alone, O leading king, that the excellent Danavas always sport and roam about as they please in three worlds without any fear.

अध्याय १२९

श्लोक 14

किमसौ धक्ष्यति रुषा विश्वमद्यैव पोत्रिणी ।किं वा मुसलघातेन भूमिं द्वेधा करिष्यति

kimasau dhakṣyati ruṣā viśvamadyaiva potriṇī / kiṃ vā musalaghātena bhūmiṃ dvedhā kariṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being told thus by his preceptor, the demon Bhanda left his excellent couch. Inviting the elderly ministers, he told them everything as it had happened.

अध्याय १२९

श्लोक 15

अथ वा हलनिर्घातैः क्षोभयिष्यति वारिधीन् ।इति त्रस्तहृदः सर्वे गगने नाकिनां गणाः

atha vā halanirghātaiḥ kṣobhayiṣyati vāridhīn / iti trastahṛdaḥ sarve gagane nākināṃ gaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bhanda the leader of the Danavas agreed to his suggestion. Starting along with the armies he w'ent to the vaHey of the Himavan.

अध्याय १२९

श्लोक 16

दूराद्रुतं विमानैश्च सत्रासं ददृशुर्गताः ।ववन्दिरे च ता देवा बद्धाञ्जलिपुटान्विताः ।मुहुर्द्वादशनामानि कीर्तयन्तो नभस्तले

dūrādrutaṃ vimānaiśca satrāsaṃ dadṛśurgatāḥ / vavandire ca tā devā baddhāñjalipuṭānvitāḥ / muhurdvādaśanāmāni kīrtayanto nabhastale

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing Danavas eager to create obstacles in the penance of god, the mother of the universe made a huge lustrous rampart wall in front of them that could not be crossed.

अध्याय १२९

श्लोक 17

अगस्त्य उवाच कानि द्वादशनामानि तस्या देव्या वद प्रभो ।अश्वानन महाप्राज्ञ येषु मे कौतुकं महत्

agastya uvāca kāni dvādaśanāmāni tasyā devyā vada prabho / aśvānana mahāprājña yeṣu me kautukaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing the Mother ofthe Universe and noticing the lustrous rampart, the Devas trembled with fear abandon- ing all their holy rites.

अध्याय १२९

श्लोक 18

हयग्रीव उवाच शृणु द्वादशनामानि तस्या देव्या घटोद्भव ।यदाकर्णनमात्रेण प्रसन्ना सा भविष्यति ।पञ्चमी दण्डनाथा च संकेता समयेश्वरी

hayagrīva uvāca śṛṇu dvādaśanāmāni tasyā devyā ghaṭodbhava / yadākarṇanamātreṇa prasannā sā bhaviṣyati / pañcamī daṇḍanāthā ca saṃketā samayeśvarī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We shall become Brahman or we will be able to enjoy heaven." On being told thus, the Devas with Indra as their leader duly performed Homa by chopping off the flesh to the chanting of Mantras.

अध्याय १२९

श्लोक 19

तथा समयसंकेता वाराही पोत्रिणी तथा ।वार्ताली च महासेनाप्याज्ञा चक्रेश्वरी तथा

tathā samayasaṃketā vārāhī potriṇī tathā / vārtālī ca mahāsenāpyājñā cakreśvarī tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing the great goddess all Devas, including Vasava (Indra) became delighted in their minds and they

अध्याय १२९

श्लोक 20

अरिघ्नी चेति सम्प्रोक्तं नामद्वादशकं मुने ।नामद्वादशकाभिख्यवज्रपञ्जरमध्यगः ।संकटे दुःखमाप्नोति न कदाचन मानवः

arighnī ceti samproktaṃ nāmadvādaśakaṃ mune / nāmadvādaśakābhikhyavajrapañjaramadhyagaḥ / saṃkaṭe duḥkhamāpnoti na kadācana mānavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being glanced at by her, all of them instantly became liberated from ailments. Their limbs became tougher and stronger with the deficiencies remedied. They became mighty with adamantine bodies. They eulogised the great goddess Ambika, the bestower of all objects.

अध्याय १२९

श्लोक 21

एतैर्नामभिरभ्रस्थाः संकेतां बहु तुष्टुवुः ।तेषामनुग्रहार्थाय प्रचचालच सा पुनः

etairnāmabhirabhrasthāḥ saṃketāṃ bahu tuṣṭuvuḥ / teṣāmanugrahārthāya pracacālaca sā punaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Be victorious O goddess, the Mother of the unTverseT Be victorious, O goddess, greater than the greatest. Bo victorious, O abode ofweal and prosperity. Be victorious, O soul of the art of Love.

अध्याय १२९

श्लोक 22

अथ संकेतयोगिन्या मन्त्रनाथा पदस्पृशः ।निर्याणसूचनकरी दिवि दध्वान काहली

atha saṃketayoginyā mantranāthā padaspṛśaḥ / niryāṇasūcanakarī divi dadhvāna kāhalī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, as the Mantranatha, the Sanketa Yogini, set foot in motion, a kahali horn announcing the departure sounded in the sky.

अध्याय १२९

श्लोक 23

शृङ्गारप्रायभूषाणां शार्दूलश्यामलत्विषाम् ।वीणासंयतपाणीनां शक्तीनां निर्ययौ बलम्

śṛṅgāraprāyabhūṣāṇāṃ śārdūlaśyāmalatviṣām / vīṇāsaṃyatapāṇīnāṃ śaktīnāṃ niryayau balam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The army of Shaktis marched out, adorned in charming attire, dark and lustrous like the leopard, holding lutes in their hands.

अध्याय १२९

श्लोक 24

काश्चद्गायन्ति नृत्यन्ति मत्तकोकिलनिःस्वनाः ।वीणावेणुमृदङ्गाद्याः सविलासपदक्रमाः

kāścadgāyanti nṛtyanti mattakokilaniḥsvanāḥ / vīṇāveṇumṛdaṅgādyāḥ savilāsapadakramāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Some sang and danced, with voices like intoxicated cuckoos, playing lute, flute, drum and the like, stepping gracefully.

अध्याय १२९

श्लोक 25

प्रचेलुः शक्तयः श्यामा हर्षयन्त्यो जगज्जनान् ।मयूरवाहनाः काश्चित्कतिचिद्धंसवाहनाः

praceluḥ śaktayaḥ śyāmā harṣayantyo jagajjanān / mayūravāhanāḥ kāścitkaticiddhaṃsavāhanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The dark Shaktis moved on, delighting the people of the world; some rode peacocks, some swans,

अध्याय १२९

श्लोक 26

कतिचिन्नकुलारूढाः कतिचित्कोकिलासनाः ।सर्वाश्च श्यामलाकाराः काश्चित्कर्णीरथस्थिताः

katicinnakulārūḍhāḥ katicitkokilāsanāḥ / sarvāśca śyāmalākārāḥ kāścitkarṇīrathasthitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

some mongooses, some sat upon cuckoos; all were dark in form; some stood in eared chariots;

अध्याय १२९

श्लोक 27

कादंबमधुमत्ताश्च काश्चिदारूढसैन्धवाः ।मन्त्रनाथां पुरस्कृत्य संप्रचेलुः पुरः पुरः

kādaṃbamadhumattāśca kāścidārūḍhasaindhavāḥ / mantranāthāṃ puraskṛtya saṃpraceluḥ puraḥ puraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

some, intoxicated with kadamba wine, rode horses; placing the Mantranatha in front, they marched on and on.

अध्याय १२९

श्लोक 28

अथारुह्य समुत्तुङ्गध्वजचक्रं महारथम् ।बालार्कवर्णकवचा मदालोलविलोचना

athāruhya samuttuṅgadhvajacakraṃ mahāratham / bālārkavarṇakavacā madālolavilocanā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, mounting a great chariot with lofty banner and wheels, wearing armour the colour of the morning sun, her eyes rolling with intoxication,

अध्याय १२९

श्लोक 29

ईषत्प्रस्वेदकणिकामनोहरमुखांबुजा ।प्रेक्षयन्ती कटाक्षौधौः किञ्चिद्भ्रूवल्लिताण्डवैः

īṣatprasvedakaṇikāmanoharamukhāṃbujā / prekṣayantī kaṭākṣaudhauḥ kiñcidbhrūvallitāṇḍavaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

her lotus face charming with slight drops of sweat, surveying with floods of sidelong glances and the dance of her curving brows

अध्याय १२९

श्लोक 30

समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तीनामुद्धतोद्धतम् ।पिच्छत्रिकोणच्छत्रेण बिरुदेन महीयसा

samastamapi tatsainyaṃ śaktīnāmuddhatoddhatam / picchatrikoṇacchatreṇa birudena mahīyasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the whole of that exceedingly proud army of Shaktis, with a great insignia and an umbrella of three peacock feathers,

अध्याय १२९

श्लोक 31

आसां मध्ये न चान्यासां शक्तीनामुज्ज्वलोदया ।निर्जगाम घनश्यामश्यामला मन्त्रनायिका

āsāṃ madhye na cānyāsāṃ śaktīnāmujjvalodayā / nirjagāma ghanaśyāmaśyāmalā mantranāyikā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

in the midst of them, with a brilliance unlike the other Shaktis, went forth the Shyamala, dark as a rain-cloud, the leader of mantras.

अध्याय १२९

श्लोक 32

तां तुष्टुवुः षोडशभिर्नामभिर्नाकवासिनः ।तानि षोडशनामानि शृणु कुंभसमुद्भव

tāṃ tuṣṭuvuḥ ṣoḍaśabhirnāmabhirnākavāsinaḥ / tāni ṣoḍaśanāmāni śṛṇu kuṃbhasamudbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The dwellers of heaven praised her with sixteen names; hear those sixteen names, O pot-born one:

अध्याय १२९

श्लोक 33

संगीतयोगिनी श्यामा श्यामला मन्त्रनायिका ।मन्त्रिणी सचिवेशी च प्रधानेशी शुकप्रिया

saṃgītayoginī śyāmā śyāmalā mantranāyikā / mantriṇī saciveśī ca pradhāneśī śukapriyā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sangitayogini, Shyama, Shyamala, Mantranayika, Mantrini, Sachiveshi, Pradhaneshi, Shukapriya,

अध्याय १२९

श्लोक 34

वीणावती वैणिकी च मुद्रिणी प्रियकप्रिया ।निपप्रिया कदंबेशी कदंबवनवासिनी

vīṇāvatī vaiṇikī ca mudriṇī priyakapriyā / nipapriyā kadaṃbeśī kadaṃbavanavāsinī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vinavati, Vainiki, Mudrini, Priyakapriya, Nipapriya, Kadambeshi, Kadambavanavasini

अध्याय १२९

श्लोक 35

सदामदा च नामानि षोडशैतानि कुंभज ।एतैर्यः सचिवेशानीं सकृत्स्तौति शरीरवान् ।तस्य त्रैलोक्यमखिलं हस्ते तिष्ठत्यसंशयम्

sadāmadā ca nāmāni ṣoḍaśaitāni kuṃbhaja / etairyaḥ saciveśānīṃ sakṛtstauti śarīravān / tasya trailokyamakhilaṃ haste tiṣṭhatyasaṃśayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and Sadamada — these are the sixteen names, O pot-born one. Whoever, embodied, praises the Queen of ministers even once with these, the whole of the three worlds rests in his hand, without doubt.

अध्याय १२९

श्लोक 36

मन्त्रिनाथा यत्रयत्र कटाक्षं विकिरत्यसौ ।तत्रतत्र गताशङ्कं शत्रुसैन्यं पतत्यलम्

mantrināthā yatrayatra kaṭākṣaṃ vikiratyasau / tatratatra gatāśaṅkaṃ śatrusainyaṃ patatyalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Wherever that Mantrinatha casts her glance, there the enemy army falls utterly, without doubt.

अध्याय १२९

श्लोक 37

ललितापरमेशान्या राज्यचर्चा तु यावती ।शक्तीनामपि चर्चा या सा सर्वत्र जयप्रदा

lalitāparameśānyā rājyacarcā tu yāvatī / śaktīnāmapi carcā yā sā sarvatra jayapradā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Whatever discussion there is of the rule of the supreme Queen Lalita, and whatever discussion of the Shaktis, it grants victory everywhere.

अध्याय १२९

श्लोक 38

अथ संगीतयोगिन्याः करस्थाच्छुकपोतकात् ।निर्जगाम धनुर्वेदो वहन्सज्जंशरासनम्

atha saṃgītayoginyāḥ karasthācchukapotakāt / nirjagāma dhanurvedo vahansajjaṃśarāsanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then from the parrot in the hand of the Sangitayogini came forth the Dhanurveda, bearing a strung bow,

अध्याय १२९

श्लोक 39

चतुर्बाहुयुतो वीरस्त्रिशिरास्त्रिविलोचनः ।नमस्कृत्य प्रधानेशीमिदमाह स भक्तिमान्

caturbāhuyuto vīrastriśirāstrivilocanaḥ / namaskṛtya pradhāneśīmidamāha sa bhaktimān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

a four-armed hero, three-headed and three-eyed. Bowing to the chief Queen, the devoted one said this:

अध्याय १२९

श्लोक 40

देवि भण्डासुरेद्रस्य युद्धाय त्वं प्रवर्त्तसे ।अतस्तव मया साह्यं कर्तव्यं मन्त्रिनायिके

devi bhaṇḍāsuredrasya yuddhāya tvaṃ pravarttase / atastava mayā sāhyaṃ kartavyaṃ mantrināyike

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O Goddess, you are setting out for battle with the Asura lord Bhanda; therefore I must render you help, O leader of ministers.

अध्याय १२९

श्लोक 41

चत्रजीवमिमं नाम कोदण्डं सुमहत्तरम् ।गृहाण जगतामंब दानवानां निबर्हणम्

catrajīvamimaṃ nāma kodaṇḍaṃ sumahattaram / gṛhāṇa jagatāmaṃba dānavānāṃ nibarhaṇam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Take this very great bow named Chitrajiva, O Mother of the worlds, destroyer of Danavas.

अध्याय १२९

श्लोक 42

इमौ चाक्षयबाणाढ्यौ तूणीरौ स्वर्णचित्रितौ ।गृहाण दैत्यनाशाय ममानुग्रहहेतवे

imau cākṣayabāṇāḍhyau tūṇīrau svarṇacitritau / gṛhāṇa daityanāśāya mamānugrahahetave

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

And take these two gold-painted quivers filled with inexhaustible arrows, for the destruction of the Daityas and as a sign of favour to me."

अध्याय १२९

श्लोक 43

इति प्रणम्य शिरसा धनुर्वेदेन भक्तितः ।अर्पितांश्चापतूणीराञ्जग्राह प्रियकप्रिया

iti praṇamya śirasā dhanurvedena bhaktitaḥ / arpitāṃścāpatūṇīrāñjagrāha priyakapriyā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus bowing his head, the Dhanurveda offered them with devotion, and Priyakapriya took the bow and quivers.

अध्याय १२९

श्लोक 44

चित्रजीवं महाचापमादाय च शूकप्रिया ।विस्फारं जनयामास मौर्वीमुद्वाद्य भूरिशः

citrajīvaṃ mahācāpamādāya ca śūkapriyā / visphāraṃ janayāmāsa maurvīmudvādya bhūriśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Taking the great bow Chitrajiva, Shukapriya made it resound, twanging the bowstring many times.

अध्याय १२९

श्लोक 45

संगीतयोगिनी चापध्वनिना पूरितं जगत् ।नाकालयानां च मनोन यनानन्दसंपदा

saṃgītayoginī cāpadhvaninā pūritaṃ jagat / nākālayānāṃ ca manona yanānandasaṃpadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Sangitayogini filled the world with the sound of the bow, to the rich delight of the minds and eyes of the heaven-dwellers.

अध्याय १२९

श्लोक 46

यन्त्रिणी चेति द्वे तस्याः परिचारिके ।शुकं वीणां च सहसा वहन्त्यौ परिचेरतुः

yantriṇī ceti dve tasyāḥ paricārike / śukaṃ vīṇāṃ ca sahasā vahantyau pariceratuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She had two attendants, one of them Yantrini; carrying the parrot and the lute, they attended her.

अध्याय १२९

श्लोक 47

आलोलवलयक्वाणवर्धिष्णुगुणनिस्वनम् ।धारयन्ती घनश्यामा चकारातिमनोहरम्

ālolavalayakvāṇavardhiṣṇuguṇanisvanam / dhārayantī ghanaśyāmā cakārātimanoharam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The dark one, holding the bow whose string's sound grew with the jingling of her swaying bracelets, made it exceedingly charming.

अध्याय १२९

श्लोक 48

चित्रजीवशरासेन भूषिता गीतयोगिनी ।कदंबिनीव रुरुचे कदम्बच्छत्रकार्मुका

citrajīvaśarāsena bhūṣitā gītayoginī / kadaṃbinīva ruruce kadambacchatrakārmukā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Adorned with the bow Chitrajiva, the Gitayogini shone like a bank of clouds, her bow like an umbrella of kadamba.

अध्याय १२९

श्लोक 49

कालीकटाक्षवत्तीक्ष्णो नृत्यद्भुजगभीषणः ।उल्लसन्दक्षिणे पाणौ विललास शिलीमुखः

kālīkaṭākṣavattīkṣṇo nṛtyadbhujagabhīṣaṇaḥ / ullasandakṣiṇe pāṇau vilalāsa śilīmukhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The arrow gleaming in her right hand sparkled, sharp as Kali's glance and fearsome as a dancing serpent.

अध्याय १२९

श्लोक 50

गेयचक्ररथारूढां तां पश्चाच्च सिषेविरे ।तद्वच्छ्यामलशोभाढ्या देव्यो बाणधनुर्धराः

geyacakrarathārūḍhāṃ tāṃ paścācca siṣevire / tadvacchyāmalaśobhāḍhyā devyo bāṇadhanurdharāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Behind her, riding a chariot marked with the wheel of song, attended goddesses of equal dark beauty, bearing bows and arrows,

अध्याय १२९

श्लोक 51

सहस्राक्षौहिणीसंख्यास्तीव्रवेगा मदालसाः ।आपूरयन्त्यः ककुभं कलैः किलिकिलारवैः

sahasrākṣauhiṇīsaṃkhyāstīvravegā madālasāḥ / āpūrayantyaḥ kakubhaṃ kalaiḥ kilikilāravaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

numbering a thousand akshauhinis, swift and languid with intoxication, filling the quarters with sweet "kilikila" cries.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 129
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.