Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
136
अध्याय 136 / 156

Book 3 - Adhyaya 24

103 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ103 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १३६

श्लोक 1

इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने करङ्कादिपञ्चसेनापतिवधो नाम त्रयोविंशो ऽध्यायः हतेषु तेषु रोषान्धो निश्वसञ्छून्यकेश्वरः ।कुजलाशमिति प्रोचे युयुत्साव्याकुलाशयः

iti brahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge lalitopākhyāne karaṅkādipañcasenāpativadho nāma trayoviṃśo 'dhyāyaḥ hateṣu teṣu roṣāndho niśvasañchūnyakeśvaraḥ / kujalāśamiti proce yuyutsāvyākulāśayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"When they were killed, the lord ofSunyaka became blind with fury. Heaving a deep sigh, he spoke thus to Kuti- laksa with his mind agitated on account ofhis eagerness for • war".

अध्याय १३६

श्लोक 2

भद्र सेनापते ऽस्माकमभद्रं समुपागतम् ।करङ्काद्यश्चमूनाथाः कन्दलद्भुजविक्रमाः

bhadra senāpate 'smākamabhadraṃ samupāgatam / karaṅkādyaścamūnāthāḥ kandaladbhujavikramāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We have seven generals beginning with Balahaka. Send them to the battle-field as they have formidable power of arms.

अध्याय १३६

श्लोक 3

सर्पिणीमायया सर्वगीर्वाणमदभञ्जनाः ।पापीयस्या तया गूढमायया विनिपातिताः

sarpiṇīmāyayā sarvagīrvāṇamadabhañjanāḥ / pāpīyasyā tayā gūḍhamāyayā vinipātitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The chiefs and the soldiers in the army consisting of thirty Aksauhinis followed them then, scraping the region of clouds through the numerous banners and flags.

अध्याय १३६

श्लोक 4

बलाहकप्रभृतयः सप्त ये सैनिकाधिपाः ।तानुदग्रभुजासत्त्वान्प्राहिणु प्रधनं प्रति

balāhakaprabhṛtayaḥ sapta ye sainikādhipāḥ / tānudagrabhujāsattvānprāhiṇu pradhanaṃ prati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Through the sounds (beatings) of the different war- drums such as Bherl, Nihsanas, Tampottas, Panavasand Anakas, they rendered the entire universe full of qualities of the Ether (viz. sound) at every step.

अध्याय १३६

श्लोक 5

त्रिशतं चाक्षौहिणीनां प्रस्थापय सहैव तैः ।ते मर्दयित्वा ललितासैन्यं मायापरायणाः

triśataṃ cākṣauhiṇīnāṃ prasthāpaya sahaiva taiḥ / te mardayitvā lalitāsainyaṃ māyāparāyaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Taking the army consisting of thirty Aksauhinls, the extremely proud sons ofKTkasa started as though to enter Visva (the lord, i.e. to their death).

अध्याय १३६

श्लोक 6

अये विजयमाहार्य संप्राप्स्यन्ति ममान्तिकम् ।कीकसगर्भसंजातास्ते प्रचण्डपराक्रमाः

aye vijayamāhārya saṃprāpsyanti mamāntikam / kīkasagarbhasaṃjātāste pracaṇḍaparākramāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They were furious and hence they became red (in their face). Their armours were brightly illuminated by the suns' disc. Their weapons and ornaments glittered. Their hairs were tied up above heads. Thus the generals moved ahead.

अध्याय १३६

श्लोक 7

बलाहकमुखाः सप्त भ्रातरो जयिनः सदा ।तेषामवश्यं विजयो भविष्यति रणाङ्गणे

balāhakamukhāḥ sapta bhrātaro jayinaḥ sadā / teṣāmavaśyaṃ vijayo bhaviṣyati raṇāṅgaṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They hastened to the battle ground waving weapons in their hands. With great fury they rushed towards the army ofSaktis.

अध्याय १३६

श्लोक 8

इति भण्डासुरेणोक्तः कुटिलाक्षः समाह्वयत् ।बलाहकमुखान्सप्त सेनानाथान्मदोत्कटान्

iti bhaṇḍāsureṇoktaḥ kuṭilākṣaḥ samāhvayat / balāhakamukhānsapta senānāthānmadotkaṭān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With their loud shouts and shrieks they made the ten directions echo loudly. The proud Daityas (then) went to the place where the army ofgoddess was present.

अध्याय १३६

श्लोक 9

बलाहकः प्रथमतस्तस्मा त्सूचीमुखो ऽपरः ।अन्यः फालमुखश्चैव विकर्णो विकटाननः

balāhakaḥ prathamatastasmā tsūcīmukho 'paraḥ / anyaḥ phālamukhaścaiva vikarṇo vikaṭānanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A certain demon discharged ajavelin in the course of the battle. A certain Sakti cut off his javelin with an arrow. The same arrow killed him too.

अध्याय १३६

श्लोक 10

करालायुः करटकः सप्तैते वीर्यशालिनः ।भण्डासुरं नमस्कृत्य युद्धकौतूहलोल्वणाः

karālāyuḥ karaṭakaḥ saptaite vīryaśālinaḥ / bhaṇḍāsuraṃ namaskṛtya yuddhakautūhalolvaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A certain Sakti riding on an elephant trained her elephant in the art of butting against mounds, on the broad chest of a wicked Daitya.

अध्याय १३६

श्लोक 11

कीकसासूनवः सर्वे भ्रातरो ऽन्योन्यमावृताः ।अन्योन्यसुसहायाश्च निर्जगमुर्नगरान्तरात्

kīkasāsūnavaḥ sarve bhrātaro 'nyonyamāvṛtāḥ / anyonyasusahāyāśca nirjagamurnagarāntarāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A certain Sakti suddenly struck in its forehead the elephant on which a soldier of the enemy was seated. She struck it with a sword and gave it the pleasure of heaven (i.e. killed it.)

अध्याय १३६

श्लोक 12

त्रिशाताक्षौहिणीसेनासेनान्यो ऽन्वगमंस्तदा ।उल्लिखन्ति केतुजालैरंबरे घनमण्डलम्

triśātākṣauhiṇīsenāsenānyo 'nvagamaṃstadā / ullikhanti ketujālairaṃbare ghanamaṇḍalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

(Defective text) Another Sakti exterminated the enemies with sharp arrows and granted pleasure to her dagger in her own Romdli (A line of hair on the abdomen above the navel (i.e. the dagger was given rest).

अध्याय १३६

श्लोक 13

घोरसंग्रामिणीपादा घातैर्मर्दितभूतला ।पिबन्ति धूलिकाजालैरशेषानपि सागरान्

ghorasaṃgrāmiṇīpādā ghātairmarditabhūtalā / pibanti dhūlikājālairaśeṣānapi sāgarān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With a blow ofher mace, certain Sakti smashed the chariot wheel ofher enemy and granted pleasure to her but- tocks with it (i.e. scratched it with it).

अध्याय १३६

श्लोक 14

भेरीनिः साणतंपोट्टपणवानकनिस्वनैः ।नभोगुणमयं विश्वमादधानाः पदेपदे

bherīniḥ sāṇataṃpoṭṭapaṇavānakanisvanaiḥ / nabhoguṇamayaṃ viśvamādadhānāḥ padepade

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With her fierce sword a certain Sakti cut offthe pole, of the chariot ofa lordly Danava and enhanced the pleasure of the earth.

अध्याय १३६

श्लोक 15

त्रिशताक्षौहिणीसेनां तां गृहीत्वा मदेद्धताः ।प्रवेष्टुमिव विश्वस्मिन्कैकसेयाः प्रतस्थिरे

triśatākṣauhiṇīsenāṃ tāṃ gṛhītvā madeddhatāḥ / praveṣṭumiva viśvasminkaikaseyāḥ pratasthire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The army of Saktis infiltrated into the army of Daityas and the army of Daityas infiltrated into the army of Saktis.

अध्याय १३६

श्लोक 16

धृतरोषारुणाः सूर्यमण्डलो द्दीप्तकङ्कटाः ।उद्दीप्तशस्त्रभरणाश्चेलुर्द्दीप्तोर्ध्वकेशिनः

dhṛtaroṣāruṇāḥ sūryamaṇḍalo ddīptakaṅkaṭāḥ / uddīptaśastrabharaṇāścelurddīptordhvakeśinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The close intermingling of Saktis and the demons was like that ofwater and milk. During the time of fighting it confused both of them.

अध्याय १३६

श्लोक 17

सप्त लोकान्प्रमथितुं प्रोषिताः पूर्वमुद्धताः ।भण्डासुरेण महता जगद्विजयकारिणा

sapta lokānpramathituṃ proṣitāḥ pūrvamuddhatāḥ / bhaṇḍāsureṇa mahatā jagadvijayakāriṇā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the trunks and the tusks ofthe mad elephants of the Daityas were cut off by the swords of Saktis they appeared like huge boars.

अध्याय १३६

श्लोक 18

सप्तलोकविमर्देन तेन दृष्ट्वा महाबलाः ।प्रोषिता ललितासैन्यं जेतुकामेन दुर्धिया

saptalokavimardena tena dṛṣṭvā mahābalāḥ / proṣitā lalitāsainyaṃ jetukāmena durdhiyā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Samharagupta the huge vulture of cruel eyes bore Balahaka who kept the bow well drawn in the course of the battle.

अध्याय १३६

श्लोक 19

ते पतन्तो रणतलमुच्चलच्छत्रपाणयः ।शक्तिसेनामभिमुखं सक्रोधमभिदुद्रुवुः

te patanto raṇatalamuccalacchatrapāṇayaḥ / śaktisenāmabhimukhaṃ sakrodhamabhidudruvuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seated on the back of vulture with his body moving up and down, Balahaka appeared like the Balahaka cloud (at the time of dissolution) clinging to a Kuta mountain with wings.

अध्याय १३६

श्लोक 20

मुहुः किलकिलाराबैर्घोषयन्तो दिशो दश ।देव्यास्तु सैनिकं यत्र तत्र ते जगमुरुद्धताः

muhuḥ kilakilārābairghoṣayanto diśo daśa / devyāstu sainikaṃ yatra tatra te jagamuruddhatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The leading Daitya, Suclmukha mounted on his vehicle crow. The root of its wings was as sharp (hard) as needle. Riding on this he fought a hard battle.

अध्याय १३६

श्लोक 21

सैन्यं च ललितादेव्याः सन्नद्धं शास्त्रभीषणम् ।अभ्यमित्रीणमभवद्बद्धभ्रुकुटिनिष्ठुरम्

sainyaṃ ca lalitādevyāḥ sannaddhaṃ śāstrabhīṣaṇam / abhyamitrīṇamabhavadbaddhabhrukuṭiniṣṭhuram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then (the next general) Phalamukha took up a ploughshare as his weapon. Riding on a heron resembling a mountain, he shone brilliantly in the battle.

अध्याय १३६

श्लोक 22

पाशिन्यो मुसलिन्यश्च चक्रिण्यश्चापरा मुने ।मुद्गरिण्यः पट्टिशिन्यः कोदण्डिन्यस्तथापराः

pāśinyo musalinyaśca cakriṇyaścāparā mune / mudgariṇyaḥ paṭṭiśinyaḥ kodaṇḍinyastathāparāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The leading Daitya named Vikarna, the extremely mighty general, rode on his vehicle the Bherunda bird and fought a fierce battle.

अध्याय १३६

श्लोक 23

अनेकाःशक्तयस्तीव्रा ललितासैन्यसंगताः ।पिबन्त्य इव दैत्याब्धिं सान्निपेतुः सहस्रशः

anekāḥśaktayastīvrā lalitāsainyasaṃgatāḥ / pibantya iva daityābdhiṃ sānnipetuḥ sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A fierce cock of extremely dreadful nature bore (the

अध्याय १३६

श्लोक 24

आयातायात हे दुष्टाः पापिन्यो वनिताधमाः ।मायापरिग्रहैर्दूरं मोहयन्त्यो जडाशयान्

āyātāyāta he duṣṭāḥ pāpinyo vanitādhamāḥ / māyāparigrahairdūraṃ mohayantyo jaḍāśayān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Surveying the army of Saktis from the front with blazing eyes, and roaring loudly, the cock moved about mak- ing the hairs on its neck stand on their ends.

अध्याय १३६

श्लोक 25

नेष्यामो भवतीरद्य प्रेतनाथनिकेतनम् ।श्वसद्भुजगसंकाशैर्बाणैर त्यन्तभीषणैः ।इति शक्तीर्भर्त्सयन्तो दानवाश्चक्रुराहवम्

neṣyāmo bhavatīradya pretanāthaniketanam / śvasadbhujagasaṃkāśairbāṇaira tyantabhīṣaṇaiḥ / iti śaktīrbhartsayanto dānavāścakrurāhavam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus, these seven evil-souled haughty Danavas, comparable to the seven oceans, harassed and tormented the soldiers of Saktis there.

अध्याय १३६

श्लोक 26

काचिच्चिच्छेद दैत्येन्द्रं कण्ठे पट्टिशपातनात् ।तद्गलोद्गलितो रक्तपूर ऊर्ध्वमुखो ऽभवत्

kācicciccheda daityendraṃ kaṇṭhe paṭṭiśapātanāt / tadgalodgalito raktapūra ūrdhvamukho 'bhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Formerly, these seven Daityas had propitiated the sun-god by means of penance. Boon had been granted to them by the sun-god who had been pleased with their penance.

अध्याय १३६

श्लोक 27

तत्र लग्ना बहुतरा गृध्रा मण्डलतां गताः ।तैरेव प्रेतनाथस्य च्छत्रच्छविरुदञ्चिता

tatra lagnā bahutarā gṛdhrā maṇḍalatāṃ gatāḥ / taireva pretanāthasya cchatracchavirudañcitā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Looked at by them when eyes had been penetrated and occupied by the sungod, the innumerable weapons of Saktis became immobilized and they found their zeal (in war) futile.

अध्याय १३६

श्लोक 28

काचिच्छक्तिः मुरारातिं मुक्तशक्त्यायुधं रणे ।लूनतच्छक्तिनैकेन बाणेन व्यलुनीत च

kācicchaktiḥ murārātiṃ muktaśaktyāyudhaṃ raṇe / lūnatacchaktinaikena bāṇena vyalunīta ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the missiles and weapons were blocked and immobilized by those seven sons of KIkasa, of great inherent strength, Saktis could not exert themselves.

अध्याय १३६

श्लोक 29

एका तु गजमारूढा कस्यचिद्दैत्यदुर्मतेः ।उरःस्थले स्वकरिणा वप्राघातमशिक्षयत्

ekā tu gajamārūḍhā kasyaciddaityadurmateḥ / uraḥsthale svakariṇā vaprāghātamaśikṣayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Even when they exerted themselves they were over- come much by the immobilization of their weapons. So Saktis heaved a deep sigh and sat quiet.

अध्याय १३६

श्लोक 30

काचित्प्रतिभटारूढं दन्तिनं कुंभसीमनि ।खड्गेन सहसा हत्वा गजस्य स्वप्रियं व्यधात्

kācitpratibhaṭārūḍhaṃ dantinaṃ kuṃbhasīmani / khaḍgena sahasā hatvā gajasya svapriyaṃ vyadhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereupon, finding a suitable opportunity, the Daityas who were directed by their masters, rose up with different kinds of weapons and smashed the army of Saktis.

अध्याय १३६

श्लोक 31

करमुक्तेन चक्रेण कस्यचिद्देववैरिणः ।धनुर्दण्डं द्विधा कृत्वा स्वभ्रुवोः प्रतिमां तनेत्

karamuktena cakreṇa kasyaciddevavairiṇaḥ / dhanurdaṇḍaṃ dvidhā kṛtvā svabhruvoḥ pratimāṃ tanet

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those Saktis who were deprived oftheir activity and who were prevented from using their weapons became perplexed and agitated on account of their arrows that could pierce even adamantine coats of mail.

अध्याय १३६

श्लोक 32

शक्तिरन्या शरैः शातैः शातयित्वा विरोधिनः ।कृपाणपद्मा रोमाल्यां स्वकीयायां मुदं व्यधात्

śaktiranyā śaraiḥ śātaiḥ śātayitvā virodhinaḥ / kṛpāṇapadmā romālyāṃ svakīyāyāṃ mudaṃ vyadhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Saktis whose bodies had been wounded and pierced by the numerous weapons of Daityas in the battle field appeared like the creepers ofKarikola with plenty of good sprouts.

अध्याय १३६

श्लोक 33

काचिन्मुद्गरपातेन चूर्णयित्वा विरोधिनः ।रथ्यक्रनितंबस्य स्वस्य तेनातनोन्मुदम्

kācinmudgarapātena cūrṇayitvā virodhinaḥ / rathyakranitaṃbasya svasya tenātanonmudam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All those Saktis whose weapons were immobilized by them shrieked and wailed. Crying piteously, they resorted to goddess Lalita.

अध्याय १३६

श्लोक 34

रथकूबरमुग्रेण कस्यचिद्दानवप्रभोः ।खड्गेन छिन्दती स्वस्य प्रियमुव्यास्ततान ह

rathakūbaramugreṇa kasyaciddānavaprabhoḥ / khaḍgena chindatī svasya priyamuvyāstatāna ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, at the bidding of the goddess, the deity Tiras- karanika (Magical veil), the body-guard of Dandanatha rose up in the arena oft he battle.

अध्याय १३६

श्लोक 35

अभ्यन्तरं शक्तिसेना दैत्यानां प्रविवेश ह ।प्रविवेश च दैत्यानां सेना शक्तिबलान्तरम्

abhyantaraṃ śaktisenā daityānāṃ praviveśa ha / praviveśa ca daityānāṃ senā śaktibalāntaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That Mahamaya (great deity of magical powers) got into an aerial chariot named Tamolipta with doors all round and assured Saktis about freedom from fear.

अध्याय १३६

श्लोक 36

नीरक्षीरवदत्यन्ताश्लेषं शक्तिसुरद्विषाम् ।संकुलाकारतां प्राप्तो युद्धकाले ऽभवत्तदा

nīrakṣīravadatyantāśleṣaṃ śaktisuradviṣām / saṃkulākāratāṃ prāpto yuddhakāle 'bhavattadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Daityas were unable to bear the arrows that had the form and features of black serpents, that resembled iron clubs at their lower ends and that charged with the missile Mohana.

अध्याय १३६

श्लोक 37

शक्तीनां खड्गपातेन लूनशुण्डारदद्वयाः ।दैत्यानां करिणो मत्ता महाक्रोडा इवाभवन्

śaktīnāṃ khaḍgapātena lūnaśuṇḍāradadvayāḥ / daityānāṃ kariṇo mattā mahākroḍā ivābhavan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereafter, at the bidding of Dandanatha, the deity, Mother TiraskaranI discharged the great missile named Andha ( Blindingone) amidst the group ofenemies.

अध्याय १३६

श्लोक 38

एवं प्रवृत्ते समरे वीराणां च भयङ्करे ।अशक्ये स्मर्तुमप्यन्तं कातरत्ववतां नृणाम् ।भीषणानां भीषणे च शस्त्रव्यापारदुर्गमे

evaṃ pravṛtte samare vīrāṇāṃ ca bhayaṅkare / aśakye smartumapyantaṃ kātaratvavatāṃ nṛṇām / bhīṣaṇānāṃ bhīṣaṇe ca śastravyāpāradurgame

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Their eyes were afflicted by the blinding arrows that were discharged from the bow Mahamohana of the goddess Tiraskaranika.

अध्याय १३६

श्लोक 39

बलाहको महागृध्रं वज्रतीक्ष्णमुखादिकम् ।कालदण्डोपमं जङ्घाकाण्डे चण्डपराक्रमम्

balāhako mahāgṛdhraṃ vajratīkṣṇamukhādikam / kāladaṇḍopamaṃ jaṅghākāṇḍe caṇḍaparākramam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All those seven became blinded. They did not look at anything. In the absence of that vision, the immobilization of weapons came to an end.

अध्याय १३६

श्लोक 40

संहारगुप्तनामानं पूर्वमग्रे समुत्थितम् ।धूमवद्धूसराकारं पक्षक्षेपभयङ्करम्

saṃhāraguptanāmānaṃ pūrvamagre samutthitam / dhūmavaddhūsarākāraṃ pakṣakṣepabhayaṅkaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Once again those (Saktis) raised weapons in their hands roaring like lions. With a desire to kill Daityas, they made preparations for the battle.

अध्याय १३६

श्लोक 41

आरुह्य विविधंयुद्धं कृतवान्युद्धदुर्मदः ।पक्षौ वितत्य क्रोशार्धं स स्थितो भीमनिःस्वनैः ।अङ्गारकुण्डवच्चञ्चुं विदार्याभक्षयच्चमूम्

āruhya vividhaṃyuddhaṃ kṛtavānyuddhadurmadaḥ / pakṣau vitatya krośārdhaṃ sa sthito bhīmaniḥsvanaiḥ / aṅgārakuṇḍavaccañcuṃ vidāryābhakṣayaccamūm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They kept the deity Tiraskaranika of great might in front of them. Due to the use of that good (effective) means, they became extremely delighted and fought.

अध्याय १३६

श्लोक 42

संहारगुप्तं स महागृध्रः क्रूरविलोचनः ।बलाहकमुवाहोच्चैराकृष्टधनुषं रणे

saṃhāraguptaṃ sa mahāgṛdhraḥ krūravilocanaḥ / balāhakamuvāhoccairākṛṣṭadhanuṣaṃ raṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O Mother Tiraskarnika ofexalted fortune well done, "well done. You have appropriately screened off these wicked- souled enemies.

अध्याय १३६

श्लोक 43

बलाहको वपुर्धुन्वन्गृध्रपृष्ठकृतस्थितिः ।सपक्षकूटशैलस्थो बलाहक इवाभवत्

balāhako vapurdhunvangṛdhrapṛṣṭhakṛtasthitiḥ / sapakṣakūṭaśailastho balāhaka ivābhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

You are the great medicinal herb for screening (blinding) the eyes ofthe wicked. This troop of Daityas has been blinded by you.

अध्याय १३६

श्लोक 44

सूचीमुखश्च दैत्येन्द्रः सूचीनिष्ठुरपक्षतिम् ।काकवाहनमारुह्य कठिनं समरं व्यधात्

sūcīmukhaśca daityendraḥ sūcīniṣṭhurapakṣatim / kākavāhanamāruhya kaṭhinaṃ samaraṃ vyadhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity, this task ofthe Devas has been perfectly carried out by you since you have brought a disaster among these Daityas who cannot be conquered by us.

अध्याय १३६

श्लोक 45

मत्तः पर्वतशृङ्गाभश्चञ्चूदण्डं समुद्वहन् ।कालदण्डप्रमाणेन जङ्घाकाण्डेन भीषणः

mattaḥ parvataśṛṅgābhaścañcūdaṇḍaṃ samudvahan / kāladaṇḍapramāṇena jaṅghākāṇḍena bhīṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hence, you alone, do kill these seven Daityas in the arena ofbattle. Raising up our weapons we shall destroy the entire army of these Daityas".

अध्याय १३६

श्लोक 46

पुष्कलावर्तकसमा जंबालसदृशद्यतिः ।क्रोशमात्रायतौ पक्षावुभावपि समुद्वहन्

puṣkalāvartakasamā jaṃbālasadṛśadyatiḥ / krośamātrāyatau pakṣāvubhāvapi samudvahan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Oh being told thus and encouraged by those Saktis on account of their zeal for war (that deity Tiraskaranika) proceeded towards the army of Balahaka by means of the vehicle Tamolipta.

अध्याय १३६

श्लोक 47

सूचीमुखाधिष्ठितो ऽसौ करटः कटुवासितः ।मर्दयञ्चञ्चुघातेन शक्तीनां मण्डलं महत्

sūcīmukhādhiṣṭhito 'sau karaṭaḥ kaṭuvāsitaḥ / mardayañcañcughātena śaktīnāṃ maṇḍalaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing her advancing, those seven base Asuras immediately remembered the boon granted by the sun god.

अध्याय १३६

श्लोक 48

अथो फलमुखः फालं गृहीत्वा निजमायुधम् ।कङ्कमारुह्य समरे चकाशे गिरिसन्निभम्

atho phalamukhaḥ phālaṃ gṛhītvā nijamāyudham / kaṅkamāruhya samare cakāśe girisannibham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Although the splendour ofthe sun entered their eyes, that destructive power within the eyes was overcome when the eyes had been covered by the prowess of Tiraskaranika.

अध्याय १३६

श्लोक 49

विकर्णाख्यश्च दैत्येन्द्रश्चमूभर्ता महाबलः ।भेरुण्डपतनारूढः प्रचण्डयुद्धमातनोत्

vikarṇākhyaśca daityendraścamūbhartā mahābalaḥ / bheruṇḍapatanārūḍhaḥ pracaṇḍayuddhamātanot

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The great asura Balahaka had formerly been blind due to his pride on being granted the boon as well as on account ofhis power ofweapons. He was blind due to anger also. Now he literally became blind on account of the missile (of the deity). Therefore, the deity Antardhidevata (i.e. Tiras- karanika) dragged him by his hairs and cut him off by means of Jier sword.

अध्याय १३६

श्लोक 50

विकटानननामानं विलसत्पट्टिशायुधम् ।उवाह समरे चण्डः कुक्कुटो ऽतिभयङ्करः

vikaṭānananāmānaṃ vilasatpaṭṭiśāyudham / uvāha samare caṇḍaḥ kukkuṭo 'tibhayaṅkaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After cutting off, with an arrow, the head of his

अध्याय १३६

श्लोक 51

गर्जन्कण्ठस्थरोमाणि हर्षयञ्ज्वलदीक्षणः ।पश्यन्पुरः शक्तिसैन्यं चचाल चरणायुधः

garjankaṇṭhastharomāṇi harṣayañjvaladīkṣaṇaḥ / paśyanpuraḥ śaktisainyaṃ cacāla caraṇāyudhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After cutting off his hardhead with a blow of her sharp-edged spear, she gradually killed the other five Daityas too.

अध्याय १३६

श्लोक 52

करालाक्षश्च भूभर्ता षष्ठो ऽत्यन्तगरिष्ठदः ।वज्रनिष्ठुरघोषश्च प्राचलत्प्रेतवाहनः

karālākṣaśca bhūbhartā ṣaṣṭho 'tyantagariṣṭhadaḥ / vajraniṣṭhuraghoṣaśca prācalatpretavāhanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The deity Antardhidevata made a garland with the seven severed heads of the Daityas by joining one another by means of their own tresses. Wearing that garland round her neck she roared loudly.

अध्याय १३६

श्लोक 53

श्मशानमन्त्रशूरेणतेन संसाधितः पुरा ।प्रेतो भूतसमाविष्टस्तमुवाह रणाजिरे

śmaśānamantraśūreṇatena saṃsādhitaḥ purā / preto bhūtasamāviṣṭastamuvāha raṇājire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the height of their fury, Saktis killed their army wholly and made many rivers of their blood flow.

अध्याय १३६

श्लोक 54

अवाङ्मुखो दीर्घबाहुः प्रसारितपदद्वयः ।प्रोतो वाहनतां प्राप्तःकरालाक्षमथावहत्

avāṅmukho dīrghabāhuḥ prasāritapadadvayaḥ / proto vāhanatāṃ prāptaḥkarālākṣamathāvahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A few who survived the killing became utterly con- fused and frightened. In their extreme agony, they sought shcl-

अध्याय १३६

श्लोक 55

अन्यः करटको नाम दैत्यसेनाशिखामणिः ।सर्दयामास शक्तीनां सैन्यं वेतालवाहनः

anyaḥ karaṭako nāma daityasenāśikhāmaṇiḥ / sardayāmāsa śaktīnāṃ sainyaṃ vetālavāhanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those Daityas who survived began to praise Daninl and Mahamaya again and again. They were pleased because they were able to receive the graceful blessing glance from her.

अध्याय १३६

श्लोक 56

योजनायतमूर्तिः सन्वेतालः क्रूरलोचनः ।श्मशानभूमौ वेतालो मन्त्रेणानेन साधितः

yojanāyatamūrtiḥ sanvetālaḥ krūralocanaḥ / śmaśānabhūmau vetālo mantreṇānena sādhitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Saktis who were there shook their heads in approbation saying "Well done, well done." At every step they praised the deity Tiraskaranika.

अध्याय १३६

श्लोक 57

मर्दयामास पृतनां शक्तीनां तेन देशितः ।तस्य वेतालवर्यस्य वर्तमान्ॐससीमनि ।बहुधायुध्यत तदा शक्तिभिः सह दानवः

mardayāmāsa pṛtanāṃ śaktīnāṃ tena deśitaḥ / tasya vetālavaryasya vartamānoṃsasīmani / bahudhāyudhyata tadā śaktibhiḥ saha dānavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Directed by him, he crushed the army of the Shaktis. Stationed at the shoulder of that best of Vetalas, the Danava then fought in many ways with the Shaktis.

अध्याय १३६

श्लोक 58

एवमेते खलात्मानः सप्त सप्तार्णवोपमाः ।शक्तीनां सैनिकं तत्र व्याकुलीचक्रुरुद्धताः

evamete khalātmānaḥ sapta saptārṇavopamāḥ / śaktīnāṃ sainikaṃ tatra vyākulīcakruruddhatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus these seven wicked ones, like the seven oceans, arrogant, threw the army of the Shaktis there into confusion.

अध्याय १३६

श्लोक 59

ते सप्त पूर्वं तपसा सवितारमतोषयन् ।तेन दत्तो वरस्तेषां तपस्तुष्टेन भास्वता

te sapta pūrvaṃ tapasā savitāramatoṣayan / tena datto varasteṣāṃ tapastuṣṭena bhāsvatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those seven had formerly pleased the Sun by austerity, and the radiant one, pleased with their austerity, granted them a boon:

अध्याय १३६

श्लोक 60

कैकसेया महाभागा भवतां तपसाधुना ।परितुष्टो ऽस्मि भद्रं वो भवन्तो वृणतां वरम्

kaikaseyā mahābhāgā bhavatāṃ tapasādhunā / parituṣṭo 'smi bhadraṃ vo bhavanto vṛṇatāṃ varam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O illustrious sons of Kaikasi, I am fully pleased with your austerity; blessings on you — choose a boon."

अध्याय १३६

श्लोक 61

इत्युक्ते दिननाथेन कैकसेयास्तपः कृशाः ।प्रार्थयामासुरत्यर्थं दुर्दान्तं वरमीदृशम्

ityukte dinanāthena kaikaseyāstapaḥ kṛśāḥ / prārthayāmāsuratyarthaṃ durdāntaṃ varamīdṛśam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the lord of day had said this, the sons of Kaikasi, emaciated by austerity, earnestly asked for an unrestrained boon like this:

अध्याय १३६

श्लोक 62

रणेषु सन्निधातव्यमस्माकं नेत्रकुक्षिषु ।भवता घोरतेजोभिर्दहता प्रतिरोधिनः

raṇeṣu sannidhātavyamasmākaṃ netrakukṣiṣu / bhavatā ghoratejobhirdahatā pratirodhinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"In battle may you be present in the hollows of our eyes, burning our opponents with your terrible radiance.

अध्याय १३६

श्लोक 63

त्वया यदा सन्निहितं तपनास्माकमक्षिषु ।तदाक्षिविषयः सर्वो निश्चेष्टो भवतात्प्रभो

tvayā yadā sannihitaṃ tapanāsmākamakṣiṣu / tadākṣiviṣayaḥ sarvo niśceṣṭo bhavatātprabho

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When you are present in our eyes, O Tapana, may everything within the range of our eyes become motionless, O lord.

अध्याय १३६

श्लोक 64

त्वत्सान्निध्यसमिद्धेन नेत्रेणास्माकमीक्षिताः ।स्तब्धशस्त्रा भविष्यन्ति प्रतिरोधकसैनिकाः

tvatsānnidhyasamiddhena netreṇāsmākamīkṣitāḥ / stabdhaśastrā bhaviṣyanti pratirodhakasainikāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The opposing soldiers looked upon by our eyes, kindled by your presence, will have their weapons paralysed.

अध्याय १३६

श्लोक 65

ततः स्तब्धेषु शस्त्रेषु वीक्षणादेव नः प्रभो ।निश्चेष्टा रिपवो ऽस्माभिर्हन्तव्याः सुकरत्वतः

tataḥ stabdheṣu śastreṣu vīkṣaṇādeva naḥ prabho / niśceṣṭā ripavo 'smābhirhantavyāḥ sukaratvataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, when their weapons are paralysed merely by our glance, O lord, the motionless enemies can easily be slain by us."

अध्याय १३६

श्लोक 66

इति पूर्वं वरः प्राप्तः कैकसेयौर्दिवाकरात् ।वरदानेन ते तत्र युद्धे चेरुर्मधोद्धताः

iti pūrvaṃ varaḥ prāptaḥ kaikaseyaurdivākarāt / varadānena te tatra yuddhe cerurmadhoddhatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This boon was obtained long ago by the sons of Kaikasi from the Sun; by that boon they roamed the battle there, wild with pride.

अध्याय १३६

श्लोक 67

अथ सूर्यसमाविष्टनेत्रैस्तेस्तु निरीक्षिताः ।शक्तयः स्तब्धशस्त्रौघा विफलोत्सा हतां गताः

atha sūryasamāviṣṭanetraistestu nirīkṣitāḥ / śaktayaḥ stabdhaśastraughā viphalotsā hatāṃ gatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, looked upon by their eyes possessed by the Sun, the Shaktis, their masses of weapons paralysed, lost their zeal in vain.

अध्याय १३६

श्लोक 68

कीकसातनयैस्तैस्तु सप्तभिः सत्त्वशालिभिः ।विष्टंभितास्त्रशस्त्राणां शक्तीनां नोद्यमो ऽभवत्

kīkasātanayaistaistu saptabhiḥ sattvaśālibhiḥ / viṣṭaṃbhitāstraśastrāṇāṃ śaktīnāṃ nodyamo 'bhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By those seven mighty sons of Kikasa the Shaktis' missiles and weapons were held fast, and they could make no effort.

अध्याय १३६

श्लोक 69

उद्यमे क्रियभाणे ऽपि शस्त्रस्तम्भेन भूयसा ।अभिभूताः सनिश्वासं शक्तयो जोषमासत

udyame kriyabhāṇe 'pi śastrastambhena bhūyasā / abhibhūtāḥ saniśvāsaṃ śaktayo joṣamāsata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Even when they made the effort, overpowered by the great paralysis of their weapons, the Shaktis sat silent, sighing.

अध्याय १३६

श्लोक 70

अथ ते वासरं प्राप्य नानाप्रहरणोद्यताः ।व्यमर्दयञ्छक्तिसैन्यं दैत्याः स्वस्वामिदेशिताः

atha te vāsaraṃ prāpya nānāpraharaṇodyatāḥ / vyamardayañchaktisainyaṃ daityāḥ svasvāmideśitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, at daybreak, those Daityas, directed by their master and ready with various weapons, crushed the Shakti army.

अध्याय १३६

श्लोक 71

शक्तयस्तास्तु सैन्येन निर्व्यापारा निरायुधाः ।अक्षुभ्यन्त शरैस्तेषां वज्रकङ्कटभोदिभिः

śaktayastāstu sainyena nirvyāpārā nirāyudhāḥ / akṣubhyanta śaraisteṣāṃ vajrakaṅkaṭabhodibhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those Shaktis, inactive and without weapons, were shaken by their arrows, which pierced even diamond armour.

अध्याय १३६

श्लोक 72

शक्तयो दैत्यशस्त्रौधैर्विद्धगात्राः सृतामृजः ।सुपल्लवा रणे रेजुः कङ्कोललतिका इव

śaktayo daityaśastraudhairviddhagātrāḥ sṛtāmṛjaḥ / supallavā raṇe rejuḥ kaṅkolalatikā iva

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Shaktis, their bodies pierced by floods of Daitya weapons and streaming with blood, shone in the battle like kankola creepers with fresh shoots.

अध्याय १३६

श्लोक 73

हाहाकारं वितन्वत्यः प्रपन्ना ललितेश्वरीम् ।चुक्रुशुः शक्तयः सर्वास्तैः स्तंभितनिजायुधाः

hāhākāraṃ vitanvatyaḥ prapannā laliteśvarīm / cukruśuḥ śaktayaḥ sarvāstaiḥ staṃbhitanijāyudhāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Raising cries of woe, all the Shaktis, their weapons paralysed by them, cried out and took refuge with Lalita, the Queen.

अध्याय १३६

श्लोक 74

अथ देव्याज्ञया दण्डनाथा प्रत्यङ्गरक्षिणी ।तिरस्करणिका देवी समुत्तस्थौ रणाजिरे

atha devyājñayā daṇḍanāthā pratyaṅgarakṣiṇī / tiraskaraṇikā devī samuttasthau raṇājire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, at the Goddess's command, the Dandanatha's bodyguard, the goddess Tiraskaranika, rose up on the battlefield.

अध्याय १३६

श्लोक 75

तमोलिप्ताह्वयं नाम विमानं सर्वतोमुखम् ।महामाया समारुह्य शक्तीनामभयं व्यधात्

tamoliptāhvayaṃ nāma vimānaṃ sarvatomukham / mahāmāyā samāruhya śaktīnāmabhayaṃ vyadhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Mounting the celestial car named Tamolipta, facing every direction, Mahamaya granted fearlessness to the Shaktis.

अध्याय १३६

श्लोक 76

तमालश्यामलाकारा श्यामकञ्चुकधारिणी ।श्यामच्छाये तमोलिप्ते श्यामयुक्ततुरङ्गमे

tamālaśyāmalākārā śyāmakañcukadhāriṇī / śyāmacchāye tamolipte śyāmayuktaturaṅgame

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Dark as the tamala tree, wearing a dark bodice, on the dark-shadowed Tamolipta yoked with dark horses,

अध्याय १३६

श्लोक 77

वासन्ती मोहनाभिख्यं धनुरादाय सस्वनम् ।सिंहनादं विनद्येषूनवर्षत्सर्पसन्निभान्

vāsantī mohanābhikhyaṃ dhanurādāya sasvanam / siṃhanādaṃ vinadyeṣūnavarṣatsarpasannibhān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

taking up the resounding bow named Vasanti Mohana, and roaring a lion's roar, she rained arrows like serpents.

अध्याय १३६

श्लोक 78

कृष्णरूपभुजङ्ग भानधोमुसलसंनिभान् ।मोहनास्त्रविनिष्ठ्यूतान्बाणान्दैत्या न सेहिरे

kṛṣṇarūpabhujaṅga bhānadhomusalasaṃnibhān / mohanāstraviniṣṭhyūtānbāṇāndaityā na sehire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Daityas could not withstand the arrows issuing from the Mohana missile, like black serpents and like pestles turned downward.

अध्याय १३६

श्लोक 79

इतस्ततो मर्द्यमाना महामायाशिलीमुखैः ।प्रकोपं परमं प्राप्ता बलाहकमुखाः खलाः

itastato mardyamānā mahāmāyāśilīmukhaiḥ / prakopaṃ paramaṃ prāptā balāhakamukhāḥ khalāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Crushed here and there by the arrows of Mahamaya, the wicked ones led by Balahaka became supremely enraged.

अध्याय १३६

श्लोक 80

अथो तिरस्करण्यंबा दण्डनाथानिदेशतः ।अन्धाभिधं महास्त्रं सा मुमोच द्विषतां गणे

atho tiraskaraṇyaṃbā daṇḍanāthānideśataḥ / andhābhidhaṃ mahāstraṃ sā mumoca dviṣatāṃ gaṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then Mother Tiraskarani, at the Dandanatha's command, released the great missile named Andha among the host of enemies.

अध्याय १३६

श्लोक 81

बलाहकाद्यास्ते सप्त दिननाथवरोद्धताः ।अन्धास्त्रेण निजं नेत्रं दधिरे च्छादितं यथा

balāhakādyāste sapta dinanāthavaroddhatāḥ / andhāstreṇa nijaṃ netraṃ dadhire cchāditaṃ yathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those seven led by Balahaka, arrogant with the Sun's boon, found their own eyes covered by the Andha missile.

अध्याय १३६

श्लोक 82

तिरस्करणिकादेव्या महामोहनधन्वनः ।उद्गतेनान्धबाणेन चक्षुस्तेषां व्यधीयत

tiraskaraṇikādevyā mahāmohanadhanvanaḥ / udgatenāndhabāṇena cakṣusteṣāṃ vyadhīyata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By the Andha arrow shot from the great Mohana bow of the goddess Tiraskaranika, their eyes were blinded.

अध्याय १३६

श्लोक 83

अन्धीकृताश्च ते सप्त न तु प्रैक्षन्त किञ्चन ।तद्वीक्षणस्य विरहाच्छस्त्रस्तम्भः क्षयं गतः

andhīkṛtāśca te sapta na tu praikṣanta kiñcana / tadvīkṣaṇasya virahācchastrastambhaḥ kṣayaṃ gataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Blinded, those seven could see nothing; with the loss of their gaze, the paralysis of weapons ended.

अध्याय १३६

श्लोक 84

पुनः ससिंहनादं ताः प्रोद्यतायुधपाणयः ।चक्रुः समरसन्नाहं दैत्यानां प्रजिघांसया

punaḥ sasiṃhanādaṃ tāḥ prodyatāyudhapāṇayaḥ / cakruḥ samarasannāhaṃ daityānāṃ prajighāṃsayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Again, with lion-roars and weapons raised in hand, the Shaktis made ready for battle, eager to slay the Daityas.

अध्याय १३६

श्लोक 85

तिरस्करणिकां देवीमग्रे कृत्वा महाबलाम् ।सदुपायप्रसङ्गेन भृशं तुष्टा रणं व्यधुः

tiraskaraṇikāṃ devīmagre kṛtvā mahābalām / sadupāyaprasaṅgena bhṛśaṃ tuṣṭā raṇaṃ vyadhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Placing the mighty goddess Tiraskaranika in front, greatly pleased by her good stratagem, they fought.

अध्याय १३६

श्लोक 86

साधुसाधु महाभागे तिरस्करणिकांबिके ।स्थाने कृततिरस्कारा द्विपामेषां दुरात्मनाम्

sādhusādhu mahābhāge tiraskaraṇikāṃbike / sthāne kṛtatiraskārā dvipāmeṣāṃ durātmanām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Well done, well done, O illustrious Mother Tiraskaranika! Fittingly have you blinded these wicked enemies.

अध्याय १३६

श्लोक 87

त्वं हि दुर्जननेत्राणां तिरस्कारमहौषधी ।त्वया बद्धदृशानेन दैत्यचक्रेण भूयते

tvaṃ hi durjananetrāṇāṃ tiraskāramahauṣadhī / tvayā baddhadṛśānena daityacakreṇa bhūyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

You are the great remedy for blinding the eyes of the wicked; by you this host of Daityas has had its sight bound.

अध्याय १३६

श्लोक 88

देवकार्यमिदं देवि त्वया सम्यगनुष्टितम् ।अस्मादृशामजय्येषु यदेषु व्यसनं कृतम्

devakāryamidaṃ devi tvayā samyaganuṣṭitam / asmādṛśāmajayyeṣu yadeṣu vyasanaṃ kṛtam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O Goddess, this work of the gods has been well accomplished by you, since you have brought calamity on these who were invincible for us.

अध्याय १३६

श्लोक 89

तत्त्वयैव दुराचारानेतान्सप्त महासुरान् ।निहतांल्ललिता श्रुत्वा सन्तोषं परमाप्स्यति

tattvayaiva durācārānetānsapta mahāsurān / nihatāṃllalitā śrutvā santoṣaṃ paramāpsyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hearing that these seven evil great Asuras have been slain by you alone, Lalita will attain supreme satisfaction.

अध्याय १३६

श्लोक 90

एवं त्वया विरचिते दण्डिनीप्रीति माप्स्यति ।मन्त्रिण्यपि महाभागायास्यत्येव परां मुदम्

evaṃ tvayā viracite daṇḍinīprīti māpsyati / mantriṇyapi mahābhāgāyāsyatyeva parāṃ mudam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When this is done by you, Dandini will be pleased, and the illustrious Mantrini too will surely attain the highest joy.

अध्याय १३६

श्लोक 91

तस्मात्त्वमेव सप्तैतान्निगृहण रणाजिरे ।एषां सैन्यं तु निखिलं नाशयाम उदायुधाः

tasmāttvameva saptaitānnigṛhaṇa raṇājire / eṣāṃ sainyaṃ tu nikhilaṃ nāśayāma udāyudhāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Therefore you yourself subdue these seven on the battlefield; we, with weapons raised, will destroy their entire army."

अध्याय १३६

श्लोक 92

इत्युक्त्वा प्रेरिता ताभिः शक्तिभियुर्द्धकौतुकान् ।तमोलिप्तेन यानेन बलाहकबलं ययौ

ityuktvā preritā tābhiḥ śaktibhiyurddhakautukān / tamoliptena yānena balāhakabalaṃ yayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus urged by those Shaktis, eager for battle, she went on the Tamolipta car against the forces of Balahaka.

अध्याय १३६

श्लोक 93

तामायान्तीं समावेक्ष्य ते सप्ताथ सुराधमाः ।पुनरेव च सावित्रं वरं सस्मरुरञ्जसा

tāmāyāntīṃ samāvekṣya te saptātha surādhamāḥ / punareva ca sāvitraṃ varaṃ sasmarurañjasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing her coming, those seven base enemies of the gods quickly remembered once more the boon of the Sun.

अध्याय १३६

श्लोक 94

प्रविष्टमपि सावित्रं नाशकं तन्निरोधने ।तिरस्कृतं तु नेत्रस्थं तिरस्करणितेजसा

praviṣṭamapi sāvitraṃ nāśakaṃ tannirodhane / tiraskṛtaṃ tu netrasthaṃ tiraskaraṇitejasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

But though the Sun's power entered their eyes, it could not stop her; being in the eye, it was overpowered by the splendour of Tiraskarani.

अध्याय १३६

श्लोक 95

वरदानास्त्ररोषान्धं महाबलपराक्रमम् ।अस्त्रेण च रुषा चान्धं बलाहकमहासुरम् ।आकृष्य केशेष्वसिना चकर्तान्तर्धिदेवता

varadānāstraroṣāndhaṃ mahābalaparākramam / astreṇa ca ruṣā cāndhaṃ balāhakamahāsuram / ākṛṣya keśeṣvasinā cakartāntardhidevatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The goddess of concealment seized by the hair the great Asura Balahaka of mighty strength and valour, blinded by the boon, the missile and his rage, and cut him down with her sword.

अध्याय १३६

श्लोक 96

तस्य वाहनगृध्रस्य लुनाना पत्रिणा शिरः ।सूचीमुखस्याभिमुखं तिरस्करणिका व्रजत्

tasya vāhanagṛdhrasya lunānā patriṇā śiraḥ / sūcīmukhasyābhimukhaṃ tiraskaraṇikā vrajat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Cutting off with an arrow the head of his vulture mount, Tiraskarani went toward Suchimukha.

अध्याय १३६

श्लोक 97

तस्य पट्टिशपातेन विलूय कठिनं शिरः ।अन्येषामपि पञ्चानां पञ्चत्वमकरोच्छनैः

tasya paṭṭiśapātena vilūya kaṭhinaṃ śiraḥ / anyeṣāmapi pañcānāṃ pañcatvamakarocchanaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Severing his hard head with the stroke of her pattisha, she slowly brought death to the other five as well.

अध्याय १३६

श्लोक 98

तैः सप्तदैत्यमुण्डैश्चग्रथितान्योन्यकेशकैः ।हारदाम गले कृत्वा ननादान्तर्धिदेवता

taiḥ saptadaityamuṇḍaiścagrathitānyonyakeśakaiḥ / hāradāma gale kṛtvā nanādāntardhidevatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Making a garland for her neck of the seven Daitya heads, tied together by their hair, the goddess of concealment roared.

अध्याय १३६

श्लोक 99

समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः ।हत्वा तद्रक्तसलिलैर्बह्वीः प्रावाहयन्नदीः

samastamapi tatsainyaṃ śaktayaḥ krodhasūrcchitāḥ / hatvā tadraktasalilairbahvīḥ prāvāhayannadīḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Shaktis, swooning with anger, slew that entire army and made many rivers flow with the waters of its blood.

अध्याय १३६

श्लोक 100

तत्राश्चर्यमभूद्भूरि माहामायांबिकाकृतम् ।बलाहकादिसेनान्यां दृष्टिरोधनवैभवात्

tatrāścaryamabhūdbhūri māhāmāyāṃbikākṛtam / balāhakādisenānyāṃ dṛṣṭirodhanavaibhavāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There a great wonder was performed by Mother Mahamaya through her power of obstructing the sight of the generals led by Balahaka.

अध्याय १३६

श्लोक 101

हतशिष्टाः कतिपया बहुवित्राससङ्कुलाः ।शरणं जग्मुरत्यार्त्ताः क्रन्दन्तं शून्यकेश्वरम्

hataśiṣṭāḥ katipayā bahuvitrāsasaṅkulāḥ / śaraṇaṃ jagmuratyārttāḥ krandantaṃ śūnyakeśvaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A few survivors, filled with great terror, in deep distress, went for refuge to the lord of Shunyaka, crying out.

अध्याय १३६

श्लोक 102

दण्डिनीं च महामायां प्रशंसन्ति मुहुर्मुहुः ।प्रसादमपरं चक्षुस्तस्या आदायपिप्रियुः

daṇḍinīṃ ca mahāmāyāṃ praśaṃsanti muhurmuhuḥ / prasādamaparaṃ cakṣustasyā ādāyapipriyuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They praised Dandini and Mahamaya again and again, and, receiving from her another grace in the form of sight, they rejoiced.

अध्याय १३६

श्लोक 103

साधुसाध्विति तत्रस्थाः शक्तयः कम्पमौलयः ।तिरस्करणिकां देवीमश्लाघन्त पदेपदे

sādhusādhviti tatrasthāḥ śaktayaḥ kampamaulayaḥ / tiraskaraṇikāṃ devīmaślāghanta padepade

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Shaktis there, nodding their heads and saying "Well done, well done," praised the goddess Tiraskaranika at every step.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 136
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.