Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
146
अध्याय 146 / 156

Book 3 - Adhyaya 34

94 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ94 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १४६

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने पुष्परागप्रकारादिभुक्ताकरान्तसप्तकक्षान्तरकथनं नाम त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच षोडशावरणं चक्रं किं तद्रुद्राधिदैवतम् ।तत्र स्थिताश्च रुद्राः के केन नाम्ना प्रकीर्तिताः

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne puṣparāgaprakārādibhuktākarāntasaptakakṣāntarakathanaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca ṣoḍaśāvaraṇaṃ cakraṃ kiṃ tadrudrādhidaivatam / tatra sthitāśca rudrāḥ ke kena nāmnā prakīrtitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

As this verse suggests, this chapter (main portion at least) describes the Cakra of sixteen Avarapas with Rudra (or Maharudra) as the central,

अध्याय १४६

श्लोक 2

केष्वावरणबिंबेषु किन्नामानो वसंति ते ।यौगिकं रौढिकं नाम तेषां ब्रूहि कृपानिधे

keṣvāvaraṇabiṃbeṣu kinnāmāno vasaṃti te / yaugikaṃ rauḍhikaṃ nāma teṣāṃ brūhi kṛpānidhe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In which circular outer coverings and with which designation do they stav? O storehouse of mercy! Mention their names with their derivative as well as conventional meanings.

अध्याय १४६

श्लोक 3

हयग्रीव उवाच तत्र रुद्रा लयः प्रोक्तो मुक्ताजालकनिर्मितः ।पञ्चयोजनविस्तारस्तत्संख्यायामशोभितः

hayagrīva uvāca tatra rudrā layaḥ prokto muktājālakanirmitaḥ / pañcayojanavistārastatsaṃkhyāyāmaśobhitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Rudras stationed in the hexagon are Vrksah, Harikefah, PaSupati, Sa§pifijara, Tvisiman and Pathinampati.

अध्याय १४६

श्लोक 4

षोडशावरणैर्युक्तो मध्यपीठमनोहरः ।मध्यपीठे महारुद्रो ज्वलन्मन्युस्त्रिलोचनः

ṣoḍaśāvaraṇairyukto madhyapīṭhamanoharaḥ / madhyapīṭhe mahārudro jvalanmanyustrilocanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The following twentyfour Rudras are mentioned as occupying the eleventh Cakra (outer covering): — Isuman, Hrasva, Vamana, Brhan, Varsiyan, Vrddha, Samrddhi, Agrya, Prathama, A$u, Ajira, Sighra, Sibhyaka, Urmyavasu, Anyarudra Srotasya, Divya, Jyestha,Kanistha, Purvaja,Avaraja, Madhyama Avagamya and Jaghanya. All of them are very mighty.

अध्याय १४६

श्लोक 5

सच्चकार्मुकहस्तश्च सर्वदा वर्तते मुने ।त्रिकोणे कथिता रुद्रास्त्रय एव घटोद्भव

saccakārmukahastaśca sarvadā vartate mune / trikoṇe kathitā rudrāstraya eva ghaṭodbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Listen, O sage, the following are the Rudras stationed in the thirteenth outer covering

अध्याय १४६

श्लोक 6

हिरण्य बाहुः सेनानीर्दिशांपतिरथापरः

hiraṇya bāhuḥ senānīrdiśāṃpatirathāparaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Enumerated in the Satarudriya scripture, these Rudras of great strength protect day and night all those who are richly endowed with devotion to Lalita. These (deities) put obstacles in the path of those who are not the devotees of goddess Lalita.

अध्याय १४६

श्लोक 7

वृक्षाश्च हरिकेशाश्च तथा पशुपतिः परः ।शष्पिञ्जरस्त्विषीमांश्च पथीनां पतिरेव च

vṛkṣāśca harikeśāśca tathā paśupatiḥ paraḥ / śaṣpiñjarastviṣīmāṃśca pathīnāṃ patireva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In this manner the guardians of the quarters, beginning with Sakra resort to the pearl-chamber and perform service unto Lalita Paramesvarl.

अध्याय १४६

श्लोक 8

एते षट्कोणगाः किं च बभ्रुशास्त्वष्टकोणके ।विव्याध्यन्नपतिश्चैव हरिकेशोपवीतिनौ

ete ṣaṭkoṇagāḥ kiṃ ca babhruśāstvaṣṭakoṇake / vivyādhyannapatiścaiva harikeśopavītinau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the pearl chamber and seven Yojanas from it is the chamber of emerald. 1 It is four Yojanas in height.

अध्याय १४६

श्लोक 9

पुष्टानां पतिरप्यन्यो भवो हेतिस्तथैव च ।दशापत्रे त्वावरणे प्रथमो जगतां पतिः

puṣṭānāṃ patirapyanyo bhavo hetistathaiva ca / daśāpatre tvāvaraṇe prathamo jagatāṃ patiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 54-65 describe the emerald chamber of DaQdan&th&.

अध्याय १४६

श्लोक 10

रुद्रातताविनौ क्षेत्रपतिः सूतस्तथापरः ।अहं त्वन्यो वनपती रोहितः स्थपतिस्तथा

rudrātatāvinau kṣetrapatiḥ sūtastathāparaḥ / ahaṃ tvanyo vanapatī rohitaḥ sthapatistathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the emerald enclosure, seven Yojanas away from it is the rampart wall of coral as pink-coloured as the morning sun.

अध्याय १४६

श्लोक 11

वृक्षाणां पतिरप्यन्यश्चैते सज्जशरासनाः ।मन्त्री च वाणिजश्चैव तथा कक्षपतिः परः

vṛkṣāṇāṃ patirapyanyaścaite sajjaśarāsanāḥ / mantrī ca vāṇijaścaiva tathā kakṣapatiḥ paraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There the entire ground is paved and beauti- fied with corals. Here Brahma sits in his lotus seat. Brahma who resembles coral in his complexion always comes there from Brahmaloka along with all leading sages for serving Srilalitadevi. He is always active and alert in this respect. O Quaffer of the ocean, he remains there along with the creators of subjects beginning with Marici. 1

अध्याय १४६

श्लोक 12

भवन्तिस्तु चतुर्थः स्यात्पञ्चमो वारिवस्ततः ।ओषधीनां पतिश्चैव षष्ठः कलशसंभव

bhavantistu caturthaḥ syātpañcamo vārivastataḥ / oṣadhīnāṃ patiścaiva ṣaṣṭhaḥ kalaśasaṃbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV.71-84 describe the region of Vi?nu with ruby Mandapas. The

अध्याय १४६

श्लोक 13

उच्चैर्घोषाक्रन्दयन्तौ पतीनां च पतिस्तथा ।कृत्स्नवीतश्च धावंश्च सत्त्वानां पतिरेव च

uccairghoṣākrandayantau patīnāṃ ca patistathā / kṛtsnavītaśca dhāvaṃśca sattvānāṃ patireva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus by means of his twelve bodies the lotus-eyed Lord shines in the Visnuloka occupying the ruby dais.

अध्याय १४६

श्लोक 14

एते द्वादश पत्रस्थाः पञ्चमावरणस्थिताः ।सहमानश्च निर्व्याधिरव्याधीनां पतिस्तथा

ete dvādaśa patrasthāḥ pañcamāvaraṇasthitāḥ / sahamānaśca nirvyādhiravyādhīnāṃ patistathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the enclosure of diverse kinds of gems and seven Yojanas from it there is a charming dais named Saha - srastambhaka 1 (thousand-columned).

अध्याय १४६

श्लोक 15

ककुभश्च निषङ्गी च स्तेनानां च पतिस्तथा ।निचेरुश्चेति विज्ञेयाः षष्ठावरणदेवताः

kakubhaśca niṣaṅgī ca stenānāṃ ca patistathā / niceruśceti vijñeyāḥ ṣaṣṭhāvaraṇadevatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 85-94 give the description of a thousand-pillared hall and the residence of Siva. This Siva is Sridevi's devotee (on a lower level). Mention of 28 £aiva Agamas in V. 89 does not clarify whether the Advaita or Dvaita theory is advocated by them.

अध्याय १४६

श्लोक 16

अधः परिचरो ऽरण्यः पतिः किं च सृकाविषः ।जिघांसंतो मुष्णतां च पतयः कुंभसंभव

adhaḥ paricaro 'raṇyaḥ patiḥ kiṃ ca sṛkāviṣaḥ / jighāṃsaṃto muṣṇatāṃ ca patayaḥ kuṃbhasaṃbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Below are the attendant, the forest lord, and he whose arrows are spears; the lords of those who wish to kill and of those who steal, O pot-born one,

अध्याय १४६

श्लोक 17

असीमन्तश्च सुप्राज्ञस्तथा नक्तञ्चरो मुने ।प्रकृतीनां पतिश्चैव उष्णीषी च गिरेश्चरः

asīmantaśca suprājñastathā naktañcaro mune / prakṛtīnāṃ patiścaiva uṣṇīṣī ca gireścaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the unbounded, the very wise, the night-rover, O sage, the lord of the elements, the turbaned one, the mountain-dweller,

अध्याय १४६

श्लोक 18

कुलुञ्चानां पतिश्चैवेषुमन्तः कलशोद्भव ।धन्वाविदश्चातन्वानप्रतिपूर्वदधानकाः

kuluñcānāṃ patiścaiveṣumantaḥ kalaśodbhava / dhanvāvidaścātanvānapratipūrvadadhānakāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the lord of the kuluñchas, the bearer of arrows, O pot-born one, the bow-bearer, the stringer, the one who fits the arrow,

अध्याय १४६

श्लोक 19

आयच्छतः षोडशैते षोडशारनिवासिनः ।विसृजन्तस्तथास्यन्तो विध्यन्तश्चापि सिंधुप

āyacchataḥ ṣoḍaśaite ṣoḍaśāranivāsinaḥ / visṛjantastathāsyanto vidhyantaścāpi siṃdhupa

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the one who draws — these sixteen dwell in the sixteen-spoked figure; also those who release, who shoot and who pierce, O lord of the ocean,

अध्याय १४६

श्लोक 20

आसीनाश्च शयानाश्च यन्तो जाग्रत एव च ।तिष्ठन्तश्चैव धावन्तः सभ्याश्चैव समाधिपाः

āsīnāśca śayānāśca yanto jāgrata eva ca / tiṣṭhantaścaiva dhāvantaḥ sabhyāścaiva samādhipāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

those seated, lying, moving and waking, standing and running, the members of assemblies and the lords of assemblies,

अध्याय १४६

श्लोक 21

अश्वाश्चैवाश्वपतय अव्याधिन्यस्तथैव च ।विविध्यन्तो गणाध्यक्षा बृहन्तो विन्ध्यमर्द्दन

aśvāścaivāśvapataya avyādhinyastathaiva ca / vividhyanto gaṇādhyakṣā bṛhanto vindhyamarddana

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the horses and the lords of horses, the wounding ones, the piercing ones, the leaders of hosts and the great ones, O crusher of the Vindhya,

अध्याय १४६

श्लोक 22

गृत्सश्चाष्टादशविधा देवता अष्टमावृतौ ।अथ गृत्साधिपतयो व्राता व्राताधिपास्तथा

gṛtsaścāṣṭādaśavidhā devatā aṣṭamāvṛtau / atha gṛtsādhipatayo vrātā vrātādhipāstathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the Gritsas — eighteen kinds of deities in the eighth enclosure. Then the lords of the Gritsas, the troops and lords of troops,

अध्याय १४६

श्लोक 23

गणाश्च गणपाश्चैव विश्वरुपा विरूपकाः ।महान्तः क्षुल्लकाश्चैव रथिनश्चारथाः परे

gaṇāśca gaṇapāścaiva viśvarupā virūpakāḥ / mahāntaḥ kṣullakāścaiva rathinaścārathāḥ pare

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the Ganas and lords of Ganas, those of all forms and of deformed forms, the great and the small, those with chariots and those without,

अध्याय १४६

श्लोक 24

रथाश्च रथपत्त्याख्याः सेनाः सेनान्य एव च ।क्षत्तारः संग्रही तारस्तक्षाणो रथकारकाः

rathāśca rathapattyākhyāḥ senāḥ senānya eva ca / kṣattāraḥ saṃgrahī tārastakṣāṇo rathakārakāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the chariots and the charioteers, the armies and the army leaders, the attendants, the gatherers, the carpenters and chariot-makers,

अध्याय १४६

श्लोक 25

कुलालश्चेति रुद्रास्ते नवमावृतिदेवताः ।कर्माराश्चैव पुञ्जिष्ठा निषादाश्चेषुकृद्गणाः

kulālaśceti rudrāste navamāvṛtidevatāḥ / karmārāścaiva puñjiṣṭhā niṣādāśceṣukṛdgaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the potters — these Rudras are the deities of the ninth enclosure. The smiths, the Punjishthas, the Nishadas and the arrow-makers,

अध्याय १४६

श्लोक 26

धन्वकारा मृगयवः श्वनयः श्वान एव च ।अश्वाश्चैवश्वपतयो भवो रुद्रो घटोद्भव

dhanvakārā mṛgayavaḥ śvanayaḥ śvāna eva ca / aśvāścaivaśvapatayo bhavo rudro ghaṭodbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the bow-makers, the hunters, the dog-keepers and the dogs, the horses and lords of horses, Bhava and Rudra, O pot-born one,

अध्याय १४६

श्लोक 27

शर्वः पशुपतिर्नीलग्रीवश्च शितिकण्ठकः ।कपर्दी व्युप्तकेशश्च सहस्रक्षस्तथापरः

śarvaḥ paśupatirnīlagrīvaśca śitikaṇṭhakaḥ / kapardī vyuptakeśaśca sahasrakṣastathāparaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sharva, Pashupati, Nilagriva, Shitikantha, Kapardin, Vyuptakesha, the thousand-eyed,

अध्याय १४६

श्लोक 28

शतधन्वा च गिरिशः शिपिविष्टश्च कुंभज ।मीढुष्टम इति प्रोक्ता रुद्रा दशमशालगाः

śatadhanvā ca giriśaḥ śipiviṣṭaśca kuṃbhaja / mīḍhuṣṭama iti proktā rudrā daśamaśālagāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shatadhanva, Girisha, Shipivishta and Midhushtama — these Rudras are declared to be in the tenth wall.

अध्याय १४६

श्लोक 29

अथैकादशचक्रस्था इषुमद्ध्रस्ववामनाः ।बृहंश्च वर्षीयां श्चैव वृद्धः समृद्धिना सह

athaikādaśacakrasthā iṣumaddhrasvavāmanāḥ / bṛhaṃśca varṣīyāṃ ścaiva vṛddhaḥ samṛddhinā saha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then in the eleventh chakra are the arrow-bearer, the short one and the dwarf, the great, the eldest, the aged, together with the prosperous,

अध्याय १४६

श्लोक 30

अग्र्यः प्रथम आशुश्चाजिरोन्यः शीघ्रशिभ्यकौ ।उर्म्यावस्वन्यरुद्रौ च स्रोतस्यो दिव्य एव च

agryaḥ prathama āśuścājironyaḥ śīghraśibhyakau / urmyāvasvanyarudrau ca srotasyo divya eva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the foremost, the first, the swift, the quick, the speedy and the rapid, the Rudras of the wave and the calm water, the one of the stream and the divine one,

अध्याय १४६

श्लोक 31

ज्येष्ठश्चैव कनिष्ठश्च पूर्वजावरजौ तथा ।मध्यमश्चावगम्यश्च जघन्यश्च घटोद्भव

jyeṣṭhaścaiva kaniṣṭhaśca pūrvajāvarajau tathā / madhyamaścāvagamyaśca jaghanyaśca ghaṭodbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the eldest and the youngest, the first-born and the last-born, the middle one, the one to be understood and the lowest, O pot-born one —

अध्याय १४६

श्लोक 32

चतुर्विंशतिराख्याता एते रुद्रा महाबलाः ।अथ बुध्न्यः सोम्यरुद्रः प्रतिसर्पकयाम्यकौ

caturviṃśatirākhyātā ete rudrā mahābalāḥ / atha budhnyaḥ somyarudraḥ pratisarpakayāmyakau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

these twenty-four mighty Rudras are declared. Then Budhnya, Somya Rudra, Pratisarpaka, Yamyaka,

अध्याय १४६

श्लोक 33

क्षेम्योवोचवखल्यश्च ततः श्लोक्यावसान्यकौ ।वन्यः कक्ष्यः श्रवश्चैव ततो ऽन्यस्तु प्रतिश्रवः

kṣemyovocavakhalyaśca tataḥ ślokyāvasānyakau / vanyaḥ kakṣyaḥ śravaścaiva tato 'nyastu pratiśravaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kshemya, Uvachava, Khalya, then Shlokya, Avasanyaka, Vanya, Kakshya, Shrava, and then another, Pratishrava,

अध्याय १४६

श्लोक 34

आशुषेणश्चाशुरथः शूरश्च तपसां निधे ।अवभिन्दश्च वर्मी च वरूथी बिल्मिना सह

āśuṣeṇaścāśurathaḥ śūraśca tapasāṃ nidhe / avabhindaśca varmī ca varūthī bilminā saha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ashushena, Ashuratha and Shura, O treasure of austerity, Avabhinda, Varmin, Varuthin with Bilmin,

अध्याय १४६

श्लोक 35

कवची च श्रुतश्चैव सेनो दुन्दुभ्य एव च ।आहनन्यश्च धृष्णुश्च ते च षड्विंशतिः स्मृताः ।द्वादशावरणस्थास्ते महाकाया महाबलाः

kavacī ca śrutaścaiva seno dundubhya eva ca / āhananyaśca dhṛṣṇuśca te ca ṣaḍviṃśatiḥ smṛtāḥ / dvādaśāvaraṇasthāste mahākāyā mahābalāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kavachin, Shruta, Sena and Dundubhya, Ahananya and Dhrishnu — these are remembered as twenty-six; they dwell in the twelfth enclosure, huge-bodied and very mighty.

अध्याय १४६

श्लोक 36

प्रभृशाश्चैव दूताश्च प्रहिताश्च निपङ्गिणः ।अन्यस्त्विषुधिमानन्यस्तक्ष्णेषुश्च तथा युधि

prabhṛśāścaiva dūtāśca prahitāśca nipaṅgiṇaḥ / anyastviṣudhimānanyastakṣṇeṣuśca tathā yudhi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The bold ones, the messengers, the sent ones, the quiver-bearers, another with a quiver, another with sharp arrows, and in battle

अध्याय १४६

श्लोक 37

स्वायुधश्च सुधन्वा च स्तुत्यः पथ्यश्च कुंभज ।काप्यो नाढ्यस्तथा सूधः सरस्यो विन्ध्यमर्दन

svāyudhaśca sudhanvā ca stutyaḥ pathyaśca kuṃbhaja / kāpyo nāḍhyastathā sūdhaḥ sarasyo vindhyamardana

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the one with good weapons, the one with a good bow, the praiseworthy, the one of the path, O pot-born one, Kapya, Nadhya, Sudha and Sarasya, O crusher of the Vindhya,

अध्याय १४६

श्लोक 38

ततश्चान्यो नाधमानो वेशन्तः कुप्य एव च ।अवधवर्ष्यो ऽवर्ष्यश्च मेध्यो विद्युत्य एव च

tataścānyo nādhamāno veśantaḥ kupya eva ca / avadhavarṣyo 'varṣyaśca medhyo vidyutya eva ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

then another, Nadhamana, Veshanta, Kupya, Avadhavarshya, Avarshya, Medhya and Vidyutya,

अध्याय १४६

श्लोक 39

इध्र्यातप्यौ तथा वात्यौ रेष्म्यश्चैव तथापरः ।वास्तव्यो वास्तुपश्चैव सोमश्चेति महाबलाः

idhryātapyau tathā vātyau reṣmyaścaiva tathāparaḥ / vāstavyo vāstupaścaiva somaśceti mahābalāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Idhrya, Atapya, the two Vatyas, Reshmya and another, Vastavya, Vastupa and Soma — these are mighty.

अध्याय १४६

श्लोक 40

त्रयोदशावरणगाञ्छृणु रुद्रांश्च तान्मुने ।रुद्रस्ताम्रारुणः शङ्गस्तथा पशुपतिर्मुने

trayodaśāvaraṇagāñchṛṇu rudrāṃśca tānmune / rudrastāmrāruṇaḥ śaṅgastathā paśupatirmune

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hear, O sage, of the Rudras in the thirteenth enclosure: the copper-red Rudra, Shanga and Pashupati, O sage,

अध्याय १४६

श्लोक 41

उग्रो भीमस्तथैवाग्रेवधदूरेवधावपि ।हन्ता चैव हनीयांश्च वृषश्च हरिकेशकः

ugro bhīmastathaivāgrevadhadūrevadhāvapi / hantā caiva hanīyāṃśca vṛṣaśca harikeśakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ugra, Bhima, the one who kills in front and the one who kills from afar, the slayer and the greater slayer, Vrisha and Harikeshaka,

अध्याय १४६

श्लोक 42

तारः शंभुर्मयोभूश्च शङ्करश्च मयस्करः ।शिवः शिवतरश्चैव तीर्थ्यः कुल्यस्तथैव च ।पार्यो ऽपार्यः प्रतरणस्तथा चोत्तरणो मुने

tāraḥ śaṃbhurmayobhūśca śaṅkaraśca mayaskaraḥ / śivaḥ śivataraścaiva tīrthyaḥ kulyastathaiva ca / pāryo 'pāryaḥ prataraṇastathā cottaraṇo mune

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Tara, Shambhu, Mayobhu, Shankara, Mayaskara, Shiva, Shivatara, Tirthya, Kulya, Parya, Aparya, Prataranar and Uttarana, O sage,

अध्याय १४६

श्लोक 43

आतर्यश्च तथा लभ्यः षष्ठः फेन्यस्तथैव च ।चतुर्दशावरणके कथिता रुद्रदेवताः

ātaryaśca tathā labhyaḥ ṣaṣṭhaḥ phenyastathaiva ca / caturdaśāvaraṇake kathitā rudradevatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Atarya, Labhya and the sixth, Phenya — these Rudra deities are declared in the fourteenth enclosure.

अध्याय १४६

श्लोक 44

सिकत्यश्च प्रवाह्यश्च तथेरिण्यस्तपोनिधे ।प्रपथ्यः किंशिलश्चैव क्षयणस्तदनन्तरम्

sikatyaśca pravāhyaśca tatheriṇyastaponidhe / prapathyaḥ kiṃśilaścaiva kṣayaṇastadanantaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sikatya, Pravahya and Irinya, O treasure of austerity, Prapathya, Kimshila and then Kshayana,

अध्याय १४६

श्लोक 45

कपर्दी च पुलस्त्यंश्च गोष्ठ्यो गृह्यस्तथैव च ।तल्पयो गेह्य स्तथा काट्यो गह्वरेष्ठोरुदीपकः

kapardī ca pulastyaṃśca goṣṭhyo gṛhyastathaiva ca / talpayo gehya stathā kāṭyo gahvareṣṭhorudīpakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kapardin, Pulastya, Goshthya, Grihya, Talpya, Gehya, Katya, Gahvareshtha and Urudipaka,

अध्याय १४६

श्लोक 46

निवेष्ट्यश्चापि पान्तव्यो रथन्यः शुक्य एव च ।हरीत्यलोथा लोप्याश्च उर्य्यसूर्म्यै तथा मुने

niveṣṭyaścāpi pāntavyo rathanyaḥ śukya eva ca / harītyalothā lopyāśca uryyasūrmyai tathā mune

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Niveshtya, Pantavya, Rathanya, Shukya, Haritya, Lotha, Lopya, Urvya and Surmya, O sage,

अध्याय १४६

श्लोक 47

पयेयश्च पर्णशश्च तथा वगुरमाणकः ।अभिघ्ननाशिदुश्चैव प्रखिदन किरिकास्तथा

payeyaśca parṇaśaśca tathā vaguramāṇakaḥ / abhighnanāśiduścaiva prakhidana kirikāstathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Payeya, Parnasha, Vaguramanaka, Abhighna, Nashidu, Prakhidana and Kirika,

अध्याय १४६

श्लोक 48

देवानां हृदयश्चैव द्वात्रिंशद्रुद्रदेवताः ।वर्तते सायुधाः प्राज्ञ नित्यं पञ्चादशावृतौ

devānāṃ hṛdayaścaiva dvātriṃśadrudradevatāḥ / vartate sāyudhāḥ prājña nityaṃ pañcādaśāvṛtau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the heart of the gods — these thirty-two Rudra deities abide ever armed, O wise one, in the fifteenth enclosure.

अध्याय १४६

श्लोक 49

षोडशे त्वावरणके पूर्वादिद्वारवर्तिनः ।विक्षिणत्काविचिन्वत्कास्तथा निर्हतनामकाः

ṣoḍaśe tvāvaraṇake pūrvādidvāravartinaḥ / vikṣiṇatkāvicinvatkāstathā nirhatanāmakāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the sixteenth enclosure, at the gates beginning with the east, are those named Vikshinatka, Vichinvatka and Nirhata,

अध्याय १४६

श्लोक 50

आमीवक्ताश्च निष्टप्ता महारुद्रमुपासते ।इति षोडशशालेषु स्थितै रुद्रैः सहस्रशः

āmīvaktāśca niṣṭaptā mahārudramupāsate / iti ṣoḍaśaśāleṣu sthitai rudraiḥ sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the Amivaktas and Nishtaptas, who worship Maharudra. Thus served by thousands of Rudras stationed in the sixteen walls,

अध्याय १४६

श्लोक 51

सेवितस्तु महारुद्रो ललिताज्ञाप्रवर्तकः ।वर्तते जगतामृद्ध्यै मुक्ताशालेशकोणके

sevitastu mahārudro lalitājñāpravartakaḥ / vartate jagatāmṛddhyai muktāśāleśakoṇake

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Maharudra, who executes Lalita's commands, abides in the north-eastern corner of the pearl wall for the prosperity of the worlds.

अध्याय १४६

श्लोक 52

शतरुद्रियसंख्याता एते रुद्रा महाबलाः ।ललिताभक्तिमम्पन्नान्पालयन्ति दिवानिशम् ।अभक्तांल्लरितादेव्याः प्रत्यूहैर्योजयन्त्यमी

śatarudriyasaṃkhyātā ete rudrā mahābalāḥ / lalitābhaktimampannānpālayanti divāniśam / abhaktāṃllaritādevyāḥ pratyūhairyojayantyamī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These mighty Rudras, numbered as in the Shatarudriya, protect those endowed with devotion to Lalita day and night, and bring obstacles upon those not devoted to Goddess Lalita.

अध्याय १४६

श्लोक 53

इत्थं शक्रादिदिक्पाला सुक्ताशालं समाश्रिताः ।ललितापरमेश्वर्याः सेवामेव वितन्वते

itthaṃ śakrādidikpālā suktāśālaṃ samāśritāḥ / lalitāparameśvaryāḥ sevāmeva vitanvate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus the guardians of the directions led by Shakra, stationed in the pearl wall, perform only the service of Lalita, the supreme Queen.

अध्याय १४६

श्लोक 54

अथ मुक्ताख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने ।शालोमारकताभिख्यश्चतुर्योजनमुच्छ्रितः

atha muktākhyaśālasyāntare mārutayojane / śālomārakatābhikhyaścaturyojanamucchritaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then within the wall called pearl, seven yojanas in, is the wall called emerald, four yojanas high,

अध्याय १४६

श्लोक 55

पूर्ववद्गोपुरादीना संस्थानैश्च सुशोभितः ।तत्र श्रीदण्डनाथाया दहनादिविदिग्गताः

pūrvavadgopurādīnā saṃsthānaiśca suśobhitaḥ / tatra śrīdaṇḍanāthāyā dahanādividiggatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

beautiful with gate-towers and other structures as before. There, in the intermediate directions beginning with the south-east, are the dwellings of the Dandanatha —

अध्याय १४६

श्लोक 56

चत्वारो निलयाः प्रोक्ता मन्त्रिणीगृहविस्तराः ।गीतिचक्ररथेन्द्रस्य याः पर्वाणि समाश्रिताः

catvāro nilayāḥ proktā mantriṇīgṛhavistarāḥ / gīticakrarathendrasya yāḥ parvāṇi samāśritāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

four abodes are declared, of the extent of the Mantrini's houses. Those who occupied the tiers of the Geyachakra, king of chariots,

अध्याय १४६

श्लोक 57

भण्डासुरमहायुद्धे ता देव्यस्तत्र जाग्रति ।सर्वाः स्थल्यो मरकतश्रेणिभिः खचिताः शुभाः

bhaṇḍāsuramahāyuddhe tā devyastatra jāgrati / sarvāḥ sthalyo marakataśreṇibhiḥ khacitāḥ śubhāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

those goddesses in the great war with Bhandasura, keep watch there. All the grounds are beautiful, studded with rows of emeralds,

अध्याय १४६

श्लोक 58

हेमतालवनाढ्याश्च सर्ववस्तुसमाकुलाः ।तत्रदेव्यः समस्ताश्च दण्डनाथासमश्रियः

hematālavanāḍhyāśca sarvavastusamākulāḥ / tatradevyaḥ samastāśca daṇḍanāthāsamaśriyaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

rich in groves of golden palms and full of all things. All the goddesses there, equal in splendour to the Dandanatha,

अध्याय १४६

श्लोक 59

हलोद्धर्णहलाद्धर्णमुसलाः सञ्चरन्त्यपि ।संख्यातीतास्तालवृक्षा नवस्वर्णविचित्रिताः

haloddharṇahalāddharṇamusalāḥ sañcarantyapi / saṃkhyātītāstālavṛkṣā navasvarṇavicitritāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

move about bearing ploughs and pestles. Countless palm trees are there, variegated with new gold,

अध्याय १४६

श्लोक 60

योजनायतकाण्डाश्च दलैर्युक्ता विशङ्कटैः ।हेमत्वचो ऽतिसुस्निग्धाः सच्छायाः फलभङ्गुराः

yojanāyatakāṇḍāśca dalairyuktā viśaṅkaṭaiḥ / hematvaco 'tisusnigdhāḥ sacchāyāḥ phalabhaṅgurāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

with trunks a yojana long and very broad leaves, with golden bark, very glossy, giving good shade and bending with fruit.

अध्याय १४६

श्लोक 61

आमूलाग्रं लम्बमानास्ताला हालाघटाकुलाः ।वर्तन्ते दण्डनाथायाः प्रीत्यर्थं शिल्पिभिः कृताः

āmūlāgraṃ lambamānāstālā hālāghaṭākulāḥ / vartante daṇḍanāthāyāḥ prītyarthaṃ śilpibhiḥ kṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From root to top the palms hang with pots of wine; they were made by the artisans for the Dandanatha's pleasure.

अध्याय १४६

श्लोक 62

तं च तालरसापूरं पीत्वापीत्वा मदाकुलाः ।जृंभिण्याद्याश्चक्रदेव्यो हेतुकाद्याश्च भैरवाः

taṃ ca tālarasāpūraṃ pītvāpītvā madākulāḥ / jṛṃbhiṇyādyāścakradevyo hetukādyāśca bhairavāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Drinking again and again that flood of palm-wine, intoxicated, the chakra-goddesses led by Jrimbhini and the Bhairavas led by Hetuka,

अध्याय १४६

श्लोक 63

सप्तनिग्रहदेव्यश्च नृत्यन्ति मदविह्वलाः ।चतुर्विदिक्षु दण्डिन्या यत्रयत्र महादृशः

saptanigrahadevyaśca nṛtyanti madavihvalāḥ / caturvidikṣu daṇḍinyā yatrayatra mahādṛśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the seven Nigraha goddesses, dance, overcome with intoxication, wherever the great-eyed Dandini is in the four intermediate directions.

अध्याय १४६

श्लोक 64

तत्र पूर्वादिदिग्भागे देवीसदृशवर्चसः ।उन्मत्तभैरवी चव स्वप्नेशी सर्वतोदिशम्

tatra pūrvādidigbhāge devīsadṛśavarcasaḥ / unmattabhairavī cava svapneśī sarvatodiśam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There, in the eastern and other directions, are those equal in splendour to the Goddess — Unmattabhairavi and Svapneshi in every direction.

अध्याय १४६

श्लोक 65

निवासो दण्डनाथायाः केवलं त्वाभिमानिकः ।तस्यास्तु सेवावासो ऽन्यो महापद्माटवीस्थले ।तत्कक्षातिदवीयस्त्वान्सेवार्थं तत्र तद्गृहः

nivāso daṇḍanāthāyāḥ kevalaṃ tvābhimānikaḥ / tasyāstu sevāvāso 'nyo mahāpadmāṭavīsthale / tatkakṣātidavīyastvānsevārthaṃ tatra tadgṛhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The dwelling of the Dandanatha there is merely nominal; her abode for service is elsewhere, in the region of the great lotus forest; since that enclosure is very far, her house for service is there.

अध्याय १४६

श्लोक 66

अथो मरकताकारे शाले तत्सप्तयोजने ।प्राकारो विद्रुमाकारः प्रातरर्यमपाटलः

atho marakatākāre śāle tatsaptayojane / prākāro vidrumākāraḥ prātararyamapāṭalaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, seven yojanas in from the emerald wall, is a rampart of coral, red as the morning sun.

अध्याय १४६

श्लोक 67

तत्र स्थलास्तु सकला विद्रुमैरेव निर्मिताः ।तद्वद्विद्रुमसंकाशो ब्रह्मा नलिनविष्टरः

tatra sthalāstu sakalā vidrumaireva nirmitāḥ / tadvadvidrumasaṃkāśo brahmā nalinaviṣṭaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All the grounds there are made of coral; likewise Brahma, coral-hued, seated on the lotus,

अध्याय १४६

श्लोक 68

ब्रह्मलोकात्समागत्य सार्द्धं सर्वैर्मुनीश्वरैः ।सदा श्रीललितादेव्याः सेवनार्थमतन्द्रितः

brahmalokātsamāgatya sārddhaṃ sarvairmunīśvaraiḥ / sadā śrīlalitādevyāḥ sevanārthamatandritaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

having come from Brahma's world with all the lords of sages, tirelessly for the service of Goddess Lalita,

अध्याय १४६

श्लोक 69

मरीच्याद्यैः प्रजासृग्भिर्वर्तते साकमब्धिप ।चतुर्दशापि विद्यास्ता उपविद्याः सहस्रशः

marīcyādyaiḥ prajāsṛgbhirvartate sākamabdhipa / caturdaśāpi vidyāstā upavidyāḥ sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

abides with the progenitors of creatures led by Marichi, O lord of the ocean. The fourteen sciences and thousands of subsidiary sciences,

अध्याय १४६

श्लोक 70

चतुष्षष्टिकलाश्चैव शरीरिण्यो महत्तराः ।प्राकारे विद्रुमाकारे ब्रह्मलोकसमाश्रिताः ।वर्तन्ते जगतामृद्ध्यै ललिता देवताज्ञया

catuṣṣaṣṭikalāścaiva śarīriṇyo mahattarāḥ / prākāre vidrumākāre brahmalokasamāśritāḥ / vartante jagatāmṛddhyai lalitā devatājñayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the sixty-four arts, embodied and very great, dwelling in the coral rampart in Brahma's world, abide for the prosperity of the worlds by the command of the Goddess Lalita.

अध्याय १४६

श्लोक 71

अथ विद्रुमशालस्यानतरे मारुतयोजने ।माणिक्यमण्डपस्थाने परीतः सर्वतोदिशम् ।वर्तते विष्णुलोकस्तु ललितासेवनोत्सुकः

atha vidrumaśālasyānatare mārutayojane / māṇikyamaṇḍapasthāne parītaḥ sarvatodiśam / vartate viṣṇulokastu lalitāsevanotsukaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, within the coral wall, seven yojanas in, at the place of the ruby pavilion, surrounding it on every side, is the world of Vishnu, eager to serve Lalita.

अध्याय १४६

श्लोक 72

तत्र वैष्णवलोके तु विष्णुः साक्षात्सनातनः ।चतुर्घा दशधा चैव तथा द्वादशधा पुनः ।विभिन्नमूर्तिः सततं वर्तते माधवः सदा

tatra vaiṣṇavaloke tu viṣṇuḥ sākṣātsanātanaḥ / caturghā daśadhā caiva tathā dvādaśadhā punaḥ / vibhinnamūrtiḥ satataṃ vartate mādhavaḥ sadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There in the world of Vishnu, Vishnu himself, the eternal Madhava, ever abides in distinct forms — fourfold, tenfold and twelvefold.

अध्याय १४६

श्लोक 73

भण्डासुरमहायुद्धे ये श्रीदेवीनखोद्भवाः ।दशावतारदेवास्तु ते ऽपि माणिक्यमण्डपे

bhaṇḍāsuramahāyuddhe ye śrīdevīnakhodbhavāḥ / daśāvatāradevāstu te 'pi māṇikyamaṇḍape

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The deities of the ten incarnations who were born from the Goddess's nails in the great war with Bhandasura are also in the ruby pavilion.

अध्याय १४६

श्लोक 74

पूर्वकक्षान्तरेभ्यस्तु तत्कक्षायां विशेषतः ।उपर्याच्छादनामात्रं माणिक्यदृषदां गणैः

pūrvakakṣāntarebhyastu tatkakṣāyāṃ viśeṣataḥ / uparyācchādanāmātraṃ māṇikyadṛṣadāṃ gaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Compared with the previous enclosures, this enclosure is special: it is merely roofed above with masses of ruby stones.

अध्याय १४६

श्लोक 75

तत्र कक्षान्तरे देवः शङ्खचक्रगदाधरः ।भिन्नो द्वादशमूर्त्या च पूर्वाद्याशासुरक्षति

tatra kakṣāntare devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ / bhinno dvādaśamūrtyā ca pūrvādyāśāsurakṣati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There, within the enclosure, the god bearing conch, discus and mace, distinguished into twelve forms, guards the directions beginning with the east.

अध्याय १४६

श्लोक 76

जाम्बूनदप्रभश्चक्री पूर्वस्यां दिशि केशवः ।पश्चान्नारायणः शङ्खी नीलजीमूतसंनिभः

jāmbūnadaprabhaścakrī pūrvasyāṃ diśi keśavaḥ / paścānnārāyaṇaḥ śaṅkhī nīlajīmūtasaṃnibhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the east is Keshava with the discus, radiant as gold; in the west Narayana with the conch, like a dark cloud;

अध्याय १४६

श्लोक 77

इन्दीवरदलश्या मो मधुमान्माधवो ऽवति ।गोविन्दो दक्षिणे पार्श्वे धन्वी चन्द्रप्रभो महान्

indīvaradalaśyā mo madhumānmādhavo 'vati / govindo dakṣiṇe pārśve dhanvī candraprabho mahān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Madhava with honey, dark as a blue lotus petal, protects; on the southern side is great Govinda with the bow, radiant as the moon;

अध्याय १४६

श्लोक 78

उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कसंनिभः ।आग्नेय्यामरविन्दाभो मुसली मधुसूदनः

uttare haladhṛgviṣṇuḥ padmakiñjalkasaṃnibhaḥ / āgneyyāmaravindābho musalī madhusūdanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

in the north Vishnu bearing the plough, like the filaments of a lotus; in the south-east Madhusudana with the pestle, like a lotus;

अध्याय १४६

श्लोक 79

त्रिविक्रमः खड्गपाणिर्नैरृत्ये च्वलनप्रभः ।वायव्यां वामनो वज्री तरुणादित्य दीप्तिमान्

trivikramaḥ khaḍgapāṇirnairṛtye cvalanaprabhaḥ / vāyavyāṃ vāmano vajrī taruṇāditya dīptimān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Trivikrama with sword in hand in the south-west, radiant as fire; Vamana with the thunderbolt in the north-west, bright as the young sun;

अध्याय १४६

श्लोक 80

ईशान्यां पुण्डरीकाभः श्रीधरः पट्टिशायुधः ।विद्युत्प्रभो हृषीकेशो ह्यवाच्यां दिशि मुद्गरी

īśānyāṃ puṇḍarīkābhaḥ śrīdharaḥ paṭṭiśāyudhaḥ / vidyutprabho hṛṣīkeśo hyavācyāṃ diśi mudgarī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shridhara with the pattisha in the north-east, like a white lotus; Hrishikesha with the mallet, radiant as lightning, in the lower direction;

अध्याय १४६

श्लोक 81

पद्मनाभः शार्ङ्गपाणिः सहस्रार्कसमप्रभः ।माणिक्यमण्डपस्थानमनुलोम्येन वेष्टते

padmanābhaḥ śārṅgapāṇiḥ sahasrārkasamaprabhaḥ / māṇikyamaṇḍapasthānamanulomyena veṣṭate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Padmanabha with the Sharnga bow, radiant as a thousand suns, encircles the ruby pavilion in a sunwise direction.

अध्याय १४६

श्लोक 82

सर्वायुधः सर्वशक्तिः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ।इन्द्रगोपकसंकाशः पाशहस्तो ऽपराजितः

sarvāyudhaḥ sarvaśaktiḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ / indragopakasaṃkāśaḥ pāśahasto 'parājitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bearing all weapons, all-powerful, all-knowing, facing in every direction, like the cochineal insect, noose in hand, the unconquered one,

अध्याय १४६

श्लोक 83

दामोदरस्तु सर्वात्मा ललिताभक्तिनिर्भरः ।माणिक्यमण्डपस्थानं विलोमेन विवेष्टते

dāmodarastu sarvātmā lalitābhaktinirbharaḥ / māṇikyamaṇḍapasthānaṃ vilomena viveṣṭate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Damodara, the self of all, overflowing with devotion to Lalita, encircles the ruby pavilion in the reverse direction.

अध्याय १४६

श्लोक 84

इति द्वादशभिर्देहैर्भगवानम्बुजेक्षणः ।माणिक्यमण्डपगतो विष्णुलोके विराजते

iti dvādaśabhirdehairbhagavānambujekṣaṇaḥ / māṇikyamaṇḍapagato viṣṇuloke virājate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus with twelve bodies the lotus-eyed Lord, dwelling in the ruby pavilion, shines in the world of Vishnu.

अध्याय १४६

श्लोक 85

अथ नानारत्नशालान्तरे मारुतयोजने ।सहस्रस्तम्भकं नाम मण्डपं सुमनोहरम्

atha nānāratnaśālāntare mārutayojane / sahasrastambhakaṃ nāma maṇḍapaṃ sumanoharam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then within the wall of various gems, seven yojanas in, is the very charming pavilion called the Thousand-pillared.

अध्याय १४६

श्लोक 86

नानारत्नैस्तु खचितं नानारत्नैरलङ्कृतम् ।नानारत्नकृतश्शालस्तुङ्गस्तत्राभिवर्तते

nānāratnaistu khacitaṃ nānāratnairalaṅkṛtam / nānāratnakṛtaśśālastuṅgastatrābhivartate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Studded and adorned with various gems, the lofty wall there is made of various gems.

अध्याय १४६

श्लोक 87

एका पङ्क्तिः सहस्रैस्तु स्तम्भस्तियक्प्रवर्तते ।तादृशाः पङ्क्तयो बह्व्यः स्तम्भानां तु चतुर्दिशम्

ekā paṅktiḥ sahasraistu stambhastiyakpravartate / tādṛśāḥ paṅktayo bahvyaḥ stambhānāṃ tu caturdiśam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

One row of a thousand pillars runs across, and there are many such rows of pillars in the four directions;

अध्याय १४६

श्लोक 88

उपर्याच्छादनं चापि पूर्ववद्रत्नदारुभिः ।शिवलोकस्तत्र महाञ्जागर्ति स्फुरितद्युतिः

uparyācchādanaṃ cāpi pūrvavadratnadārubhiḥ / śivalokastatra mahāñjāgarti sphuritadyutiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the roof above is as before, of jewelled wood. There the great world of Shiva watches, shining with radiance.

अध्याय १४६

श्लोक 89

शैवागमा मूर्तिमन्तस्तत्राष्टाविंशतिः स्मृताः ।नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखास्तत्र चोत्तमाः

śaivāgamā mūrtimantastatrāṣṭāviṃśatiḥ smṛtāḥ / nandibhṛṅgimahākālapramukhāstatra cottamāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The twenty-eight Shaiva Agamas are remembered as embodied there, and the excellent ones led by Nandi, Bhringi and Mahakala,

अध्याय १४६

श्लोक 90

षड्विंशत्तत्त्वदेवाश्च गजवक्त्राः सहस्रशः ।शिवलोकोत्तमे तस्मिन्सहस्रस्तम्भमण्डपे

ṣaḍviṃśattattvadevāśca gajavaktrāḥ sahasraśaḥ / śivalokottame tasminsahasrastambhamaṇḍape

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the gods of the twenty-six principles and thousands of elephant-faced ones, in that best of Shiva's worlds, the Thousand-pillared Pavilion.

अध्याय १४६

श्लोक 91

ईशानः सर्वविद्यानामधिपश्चन्द्रशेखरः ।ललिताज्ञापालकश्च ललिताज्ञाप्रवर्तकः

īśānaḥ sarvavidyānāmadhipaścandraśekharaḥ / lalitājñāpālakaśca lalitājñāpravartakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ishana, lord of all knowledge, the moon-crested one, protector of Lalita's command and executor of her command,

अध्याय १४६

श्लोक 92

ललितामन्त्र जापी च नित्यमानन्दमानसः ।शैव्या दृष्ट्या स्वभक्तानां ललितामन्त्रसिद्धये

lalitāmantra jāpī ca nityamānandamānasaḥ / śaivyā dṛṣṭyā svabhaktānāṃ lalitāmantrasiddhaye

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

reciter of Lalita's mantra, ever blissful in mind, with Shaiva vision, for the accomplishment of Lalita's mantra by his devotees,

अध्याय १४६

श्लोक 93

अन्तर्बहिस्तमः पुञ्जनिर्भेदनपटी यसीम् ।महाप्रकाशरूपां तां मेधाशक्ति प्रकाशयन्

antarbahistamaḥ puñjanirbhedanapaṭī yasīm / mahāprakāśarūpāṃ tāṃ medhāśakti prakāśayan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

illuminating that power of intelligence, whose form is great light, most skilled in piercing masses of darkness within and without,

अध्याय १४६

श्लोक 94

सर्वज्ञः सर्वकर्ता च सहस्रस्तम्भमण्डपे ।वर्तमानो महादेव देवीः श्रीभक्तिनिर्भरः ।तत्तच्छालान्समाश्रित्य वर्तते कुम्भसंभवः

sarvajñaḥ sarvakartā ca sahasrastambhamaṇḍape / vartamāno mahādeva devīḥ śrībhaktinirbharaḥ / tattacchālānsamāśritya vartate kumbhasaṃbhavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

all-knowing and all-doing, abiding in the Thousand-pillared Pavilion, the great god, overflowing with devotion to the Goddess, abides, resorting to those respective walls, O pot-born one.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 146
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.