Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
145
अध्याय 145 / 156

Book 3 - Adhyaya 33

96 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ96 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १४५

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसम्वादे ललितोपाख्याने श्रीनगरत्रिपुरासप्तकक्षापालकदेवताप्रकाशन कथनं नाम द्वात्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच कथितं सप्तशालानां लक्षणं शिल्पिभिः कृतम् ।अथ रत्नमयाः शालाः प्रकीर्त्यन्ते ऽवधारय

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasamvāde lalitopākhyāne śrīnagaratripurāsaptakakṣāpālakadevatāprakāśana kathanaṃ nāma dvātriṃśo 'dhyāyaḥ hayagrīva uvāca kathitaṃ saptaśālānāṃ lakṣaṇaṃ śilpibhiḥ kṛtam / atha ratnamayāḥ śālāḥ prakīrtyante 'vadhāraya

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This chapter describes the seven concentric chambers or enclosures built of precious stones — each enclosure built exclusively of the following precious stones — Topaz and gold, rubies, Gonuda ( a gem of four colours

अध्याय १४५

श्लोक 2

सुवर्णमयशालस्य पुष्परागमयस्य च ।सप्तयोजनमात्रं स्यान्मध्येन्तरमुदात्दृतम्

suvarṇamayaśālasya puṣparāgamayasya ca / saptayojanamātraṃ syānmadhyentaramudātdṛtam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The intervening space between the enclosure of gold and the enclosure of Topaz is mentioned to be only seven Yojanas. 1

अध्याय १४५

श्लोक 3

तत्र सिद्धाःसिद्धनार्यः खेलन्ति मदविह्वलाः ।रसै रसायनैश्चापि खड्गैः पादाञ्जनैरपि

tatra siddhāḥsiddhanāryaḥ khelanti madavihvalāḥ / rasai rasāyanaiścāpi khaḍgaiḥ pādāñjanairapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They are endowed with devotion to Lalita and please the great people. They stay there and imbibe different kinds of juicy liquor.

अध्याय १४५

श्लोक 4

ललितायां भक्तियुक्तास्तर्पयन्तो महाजनान् ।वसंति विविधास्तत्र पिबन्ति मदिरारसान्

lalitāyāṃ bhaktiyuktāstarpayanto mahājanān / vasaṃti vividhāstatra pibanti madirārasān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The arrangements of the doorway of enclosures built of topaz and other gems, are as before. The panels of doors, bolts and Gopuras> it should be known, are made of topaz etc. sparkling like the moon and the sun at the height of their lustre.

अध्याय १४५

श्लोक 5

पुष्परागादिशालानां पूर्ववद्द्वारकॢप्तयः ।पुष्परागादिशालेषु कवाटार्गलगोपुरम् ।पुष्परागादिजं ज्ञेयमुच्चेन्द्वादित्यभास्वरम्

puṣparāgādiśālānāṃ pūrvavaddvārakḷptayaḥ / puṣparāgādiśāleṣu kavāṭārgalagopuram / puṣparāgādijaṃ jñeyamuccendvādityabhāsvaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The space in between the circular golden rampart and that of topaz is also remembered as made of topaz.

अध्याय १४५

श्लोक 6

हेमप्राकारचक्रस्य पुष्परागमयस्य च ।अन्तरे या स्वली सापि पुष्परागमयी स्मृता

hemaprākāracakrasya puṣparāgamayasya ca / antare yā svalī sāpi puṣparāgamayī smṛtā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In all the great enclosures and chambers described subsequently, the birds and lakes have the same uniform colour.

अध्याय १४५

श्लोक 7

वक्ष्यमाणमहाशालाकक्षासु निखिलास्वपि ।तद्वर्णाः पक्षिणस्तत्र तद्वर्णानि सरांसि च

vakṣyamāṇamahāśālākakṣāsu nikhilāsvapi / tadvarṇāḥ pakṣiṇastatra tadvarṇāni sarāṃsi ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV.2-9 describe the enclosure of gold and topaz. The residents of

अध्याय १४५

श्लोक 8

तद्वर्मसलिला नद्यस्तद्वर्णाश्च मणिद्रुमाः ।सिद्धजातिषु ये देवीमुपास्य विविधैः क्रमै ।त्यक्तवन्तो वपुः पूर्वं ते सिद्धास्तत्र सांगनाः

tadvarmasalilā nadyastadvarṇāśca maṇidrumāḥ / siddhajātiṣu ye devīmupāsya vividhaiḥ kramai / tyaktavanto vapuḥ pūrvaṃ te siddhāstatra sāṃganāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the great enclosure of topaz and seven Yojanas from it is the square enclosure made of ruby. 1 2

अध्याय १४५

श्लोक 9

ललितामन्त्रजप्तारो ललिताक्रमतत्पराः ।ते सर्वे ललितादेव्या नामकीर्तनकारिणः

lalitāmantrajaptāro lalitākramatatparāḥ / te sarve lalitādevyā nāmakīrtanakāriṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Womenfolk of the Caranas have beautiful limbs. They are desirous of getting inebriated. They frequently sing the musical compositions eulogising goddess LalitA.

अध्याय १४५

श्लोक 10

पुष्परागमहाशालान्तरे मारुतयोजने ।पद्मरागमयः शालश्चतुरस्रः समन्ततः

puṣparāgamahāśālāntare mārutayojane / padmarāgamayaḥ śālaścaturasraḥ samantataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the great enclosure of rubies and seven Yojanas from it, is the great enclosure of the gem called G omeda* (a gem from Himalayas, of four colours ).

अध्याय १४५

श्लोक 11

स्थली च पद्मरागढ्या गोपुराद्यं च तन्मयम् ।तत्र चारणदेशस्थाः पूर्वदेहविनाशतः ।सिद्धिं प्राप्ता महाराज्ञीचरमाम्भोजसेवकाः

sthalī ca padmarāgaḍhyā gopurādyaṃ ca tanmayam / tatra cāraṇadeśasthāḥ pūrvadehavināśataḥ / siddhiṃ prāptā mahārājñīcaramāmbhojasevakāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By means of notes on the lutes, they sing about the good qualities of the empress. They take excessive interest in the sole enjoyment of amorous pleasures. Their bodies resemble the body of the god of love. They are gentle-natured. They have great devotion towards Sridevi.

अध्याय १४५

श्लोक 12

चारणीनां स्त्रियश्चापि चार्वङ्ग्यो मदलालसाः ।गायन्ति ललितादेव्या गीतिबन्धान्मुहुर्मुहुः

cāraṇīnāṃ striyaścāpi cārvaṅgyo madalālasāḥ / gāyanti lalitādevyā gītibandhānmuhurmuhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 10*13 describe the enclosure of rubies. It is inhabited by C&ratias.

अध्याय १४५

श्लोक 13

तत्रैव कल्पवृक्षाणां मध्यस्थवेदिकास्थिताः ।भर्तृभिः सहचारिण्यः पिबन्ति मधुरं मधु

tatraiva kalpavṛkṣāṇāṃ madhyasthavedikāsthitāḥ / bhartṛbhiḥ sahacāriṇyaḥ pibanti madhuraṃ madhu

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 14-26 describe the enclosure of gomeda. It is populated by crores of Yoginls and Bhairavas. Its special feature is the residence of Apsaras (Heavenly courtesans) and Gandharvas all drunkards but meditate upon Laliti. VV. 24-26 enumerate ihe fourteen sources of origin of these divine damsels.

अध्याय १४५

श्लोक 14

पद्मरागमहाशालान्तरे मरुतयोजने ।गोमेदकमहाशालः पूर्वशालासमाकृतिः ।अतितुङ्गो हीरशालस्तयोर्मध्ये च हीरभूः

padmarāgamahāśālāntare marutayojane / gomedakamahāśālaḥ pūrvaśālāsamākṛtiḥ / atituṅgo hīraśālastayormadhye ca hīrabhūḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O holy lord, recount the fourteen sources of origin of those Apsaras (celestial damsels ), O highly intelligent one, O great storehouse of all lores.

अध्याय १४५

श्लोक 15

तत्र देवीं समभ्यर्च्य पूर्वजन्मनि कुम्भज ।वसन्त्यप्सरसां वृन्दैः साकं गन्धर्वपुङ्गवाः

tatra devīṃ samabhyarcya pūrvajanmani kumbhaja / vasantyapsarasāṃ vṛndaiḥ sākaṃ gandharvapuṅgavāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Kinnaras and the Kimpurugas, O sage, have resorted to the region of diamond. 1 They are accompanied by their womanfolk and they are maddened with inebriation.

अध्याय १४५

श्लोक 16

महाराज्ञीगुणगणान्गायन्तो वल्लकीस्वनैः ।कामभोजैकरसिकाः कामसन्निभविग्रहाः ।सुकुमारप्रकृतयः श्रीदेवीभक्तिशालिनः

mahārājñīguṇagaṇāngāyanto vallakīsvanaiḥ / kāmabhojaikarasikāḥ kāmasannibhavigrahāḥ / sukumāraprakṛtayaḥ śrīdevībhaktiśālinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They get rid of all their sins by repeating the Mantra of the empress (La litk). O Pot-born sage, they stay there dancing and singing.

अध्याय १४५

श्लोक 17

गोमेदकस्य शालस्तुपूर्वशालसमाकृतिः ।तदन्तरे योगिनीनां भैरवाणां च कोटयः ।कालसङ्कर्षणीमंबां सेवन्ते तत्र भक्तितः

gomedakasya śālastupūrvaśālasamākṛtiḥ / tadantare yoginīnāṃ bhairavāṇāṃ ca koṭayaḥ / kālasaṅkarṣaṇīmaṃbāṃ sevante tatra bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those excellent men who are devotees of Lalita ParameSani and drink its water, attain adamantine physical

अध्याय १४५

श्लोक 18

गोमेदकमहाशालान्तरे मारुतयोजने ।उर्वशी मेनका चैव रम्भा चालंबुषा तथा

gomedakamahāśālāntare mārutayojane / urvaśī menakā caiva rambhā cālaṃbuṣā tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV.2 7-33 describe the enclosure of diamonds* Its residents are Kinnaras and Kimpurufas.

अध्याय १४५

श्लोक 19

मञ्जुघोषा सुकेशी च पूर्वचित्तिर्घृताचिका ।कृतस्थला च विश्वाची पुञ्जिकस्थलया सह

mañjughoṣā sukeśī ca pūrvacittirghṛtācikā / kṛtasthalā ca viśvācī puñjikasthalayā saha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The goddess rose from its waters, gave the thunder- bolt to the enemy of Vala (i.e. Indra) and vanished once again. Gratified thereby he too went back to the heaven.

अध्याय १४५

श्लोक 20

तिलोत्तमेति देवानां वेश्या एतादृशो ऽपराः ।गन्धर्वैः सह नव्यानि कल्पवृक्षम धूनि च

tilottameti devānāṃ veśyā etādṛśo 'parāḥ / gandharvaiḥ saha navyāni kalpavṛkṣama dhūni ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the enclosure of diamond and seven Yojanas from it is the lofty VaiduryaSala (Enclosure of Lapis Lazuli. 1 ). It has Gopuras as mentioned before. The land there is also made of Lapis Lazuli. It has sparkling features.

अध्याय १४५

श्लोक 21

पिबन्त्यो ललितादेवीं ध्यायन्त्यश्च मुहुर्मुहुः ।स्वसौभाग्यविवृद्ध्यर्थं गुणयन्त्यश्च तन्मनुम्

pibantyo lalitādevīṃ dhyāyantyaśca muhurmuhuḥ / svasaubhāgyavivṛddhyarthaṃ guṇayantyaśca tanmanum

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those residents of Pa tala who had been aspirants for spiritual enlightenment and worshippers of Sridevi reside there in the forms of Siddhas with abundant happiness.

अध्याय १४५

श्लोक 22

चतुर्दशसुचोत्पन्ना स्थानेष्वप्सरसो ऽखिलाः ।तत्रैव देवीमर्चन्त्यो वसंति मुदिताशयाः

caturdaśasucotpannā sthāneṣvapsaraso 'khilāḥ / tatraiva devīmarcantyo vasaṃti muditāśayāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There, in the chamber of Lapis Lazuli, the rivers have icy chill waters. The waters in the lakes have sparkling lustre free from dirt. The lakes are adorned with cranes, swans and lotuses.

अध्याय १४५

श्लोक 23

अगस्त्य उवाच चतुर्दशापि जन्मानि तासामप्सरसां विभो ।कीर्तय त्वं महाप्राज्ञ सर्वविद्यामहानिधे

agastya uvāca caturdaśāpi janmāni tāsāmapsarasāṃ vibho / kīrtaya tvaṃ mahāprājña sarvavidyāmahānidhe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The mansions are divine and embellished with Lapis Lazuli gems. Those serpents and Asuras play there along with their womenfolk.

अध्याय १४५

श्लोक 24

हयग्रीव उवाच ब्राह्मणो हृदयं कामो मृत्युरुर्वी च मारुतः ।तपनस्य कराश्चन्द्रकरो वेदाश्च पावकः

hayagrīva uvāca brāhmaṇo hṛdayaṃ kāmo mṛtyururvī ca mārutaḥ / tapanasya karāścandrakaro vedāśca pāvakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 41-49 describe the enclosure of Sapphire.

अध्याय १४५

श्लोक 25

सौदामिनी च पीयूषं दक्षकन्या जलं तथा ।जन्मनः कारणान्येतान्या मनन्ति मनीषिणः

saudāminī ca pīyūṣaṃ dakṣakanyā jalaṃ tathā / janmanaḥ kāraṇānyetānyā mananti manīṣiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those people of earthly world who had attained mastery over Lalita's Mantra attain the chamber of sapphire on giving up their bodies and stay there.

अध्याय १४५

श्लोक 26

गीर्वाणगण्यनारीणां स्फुरत्सौभाग्यसंपदाम् ।एताः समस्ता गन्धर्वैः सार्धमर्चन्ति चक्रिणीम्

gīrvāṇagaṇyanārīṇāṃ sphuratsaubhāgyasaṃpadām / etāḥ samastā gandharvaiḥ sārdhamarcanti cakriṇīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When their Karmans become exhausted they go back to their human bodies on the earth. Enduced with the previous Vdsana (imprints of former actions) they once again worship CakrinT. Again they go to the great enclosure of sapphire in Srinagar a.

अध्याय १४५

श्लोक 27

किन्नराः सह नारीभिस्तथा किंपुरुषा मुने ।स्त्रीभिः सह मदोन्मत्ता हीरकस्थलमाश्रिताः

kinnarāḥ saha nārībhistathā kiṃpuruṣā mune / strībhiḥ saha madonmattā hīrakasthalamāśritāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The description of this inner-most enclosure is important. It mentions the fame of the river Tamrapanpl for pearl-fisheries. The mention of the rivers of Tamilnad only confirms the author's native Province. It gives the distribution of eight quarters to traditional Dik-P&las ( guardians of the quarters) such as Indr a, Agni, Yam a etc. Under Yama's jurisdiction are hells which too are enumerated.

अध्याय १४५

श्लोक 28

महाराज्ञीमन्त्रजापैर्विधूताशेष कल्मषाः ।नृत्यन्तश्चैव गायन्तो वर्तन्ते कुंभसंभव

mahārājñīmantrajāpairvidhūtāśeṣa kalmaṣāḥ / nṛtyantaścaiva gāyanto vartante kuṃbhasaṃbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the eight directions beginning with the east are the worlds of Sakra etc. with their doorways unitedly facing the pearl enclosure along its periphery.

अध्याय १४५

श्लोक 29

तत्रैव हीरकक्षोण्यां वज्रा नाम नदी मुने ।वज्रकारैर्निबिडिता भासमाना तटद्रुमैः

tatraiva hīrakakṣoṇyāṃ vajrā nāma nadī mune / vajrakārairnibiḍitā bhāsamānā taṭadrumaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

His assistant official Guha implements the Law and Order of SridevI through the soldiers of Yama with Citragupta as their leader.

अध्याय १४५

श्लोक 30

वज्ररत्नैकसिकता वज्रद्रवमयोदका ।सदा वहति सा सिंधुः परितस्तत्र पावनी

vajraratnaikasikatā vajradravamayodakā / sadā vahati sā siṃdhuḥ paritastatra pāvanī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To the west of it (i.e. in the south-west corner) is Nirrti who holds a sword. Resorting to the Rak$asa world, he worships Lalita.

अध्याय १४५

श्लोक 31

ललितापरमेशान्यां भक्त ये मानवोत्तमाः ।ते तस्या उदकं पीत्वा वज्ररूपकलेवराः ।दीर्घायुषश्च नीरोगा भवन्ति कलशोद्भव

lalitāparameśānyāṃ bhakta ye mānavottamāḥ / te tasyā udakaṃ pītvā vajrarūpakalevarāḥ / dīrghāyuṣaśca nīrogā bhavanti kalaśodbhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Saktis of Marutanatha 1 are three viz.: Ida, Pirigala and Susumna. They are always lethargic in their inebriation due to wine.

अध्याय १४५

श्लोक 32

भण्डासुरेण गलिते मुक्ते वज्रे शतक्रतुः ।तरयास्तीरे तपस्तेपे वज्रेशीं प्रति भक्तिमान्

bhaṇḍāsureṇa galite mukte vajre śatakratuḥ / tarayāstīre tapastepe vajreśīṃ prati bhaktimān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The epithet 'Natha' to the wind god shows the influence of Yogic N&tha Cult. Here instead of mentioning five Pr&gas as his Saktis, the Yogic flow of breath in the 'right and left nostrils is noted as his &akti. Even the chief officers of Lalit& are mentioned as 'MantriQl nkthk* and Dapda-natha. This may be due to the influence of the Natha cult.

अध्याय १४५

श्लोक 33

तज्जलादुदिता देवी वज्रं दत्त्वा बलद्विषे ।पुनरन्तर्दधेसो ऽपि कृतार्थःस्वर्गमेयिवान्

tajjalāduditā devī vajraṃ dattvā baladviṣe / punarantardadheso 'pi kṛtārthaḥsvargameyivān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kubera, the Lord of Yak$as, of great lustre and glory, resides in Yaksaloka situated to the east of his (Vayu's) world. He is in the middle of the two gateways.

अध्याय १४५

श्लोक 34

अथ वज्राख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने ।वैदूर्यशाल उत्तुङ्गः पूर्ववद्गोपुरान्वितः ।स्थाली च तत्र वैदृर्यनिर्मिता भास्वराकृतिः

atha vajrākhyaśālasyāntare mārutayojane / vaidūryaśāla uttuṅgaḥ pūrvavadgopurānvitaḥ / sthālī ca tatra vaidṛryanirmitā bhāsvarākṛtiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Along with Yaksis of charming features and obedient activities, he worships Cakrini with different kinds of wine.

अध्याय १४५

श्लोक 35

पातालवासिनो येये श्रीदेव्यर्चनसाधकाः ।ते सिद्धमूर्तयस्तत्र वसन्ति सुखमेदुराः

pātālavāsino yeye śrīdevyarcanasādhakāḥ / te siddhamūrtayastatra vasanti sukhamedurāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There are Yaksa generals such as Manibhadra, Purnabhadra, Maniman, Manikandhara and others like them in that place.

अध्याय १४५

श्लोक 36

शेषकर्केटकमहापद्मवासुकिशङ्खकाः ।तक्षकः शङ्खचूडश्च महादन्तो महाफणः

śeṣakarkeṭakamahāpadmavāsukiśaṅkhakāḥ / takṣakaḥ śaṅkhacūḍaśca mahādanto mahāphaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To the east of his world (i.e. North-east corner) is the world of Rudra of great prosperity. He is bedecked in very valuable jewels. He is the presiding deity.

अध्याय १४५

श्लोक 37

इत्येवमादयस्तत्र नागा नागास्त्रयो ऽपि च ।बलीन्द्रप्रमुखानां च दैत्यानां धर्मवर्तिनाम् ।गणस्तत्र तथा नागैः सार्धं वसति सांगनाः

ityevamādayastatra nāgā nāgāstrayo 'pi ca / balīndrapramukhānāṃ ca daityānāṃ dharmavartinām / gaṇastatra tathā nāgaiḥ sārdhaṃ vasati sāṃganāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All of them have highly refulgent limbs. They are proud of their fresh youthfulness. They are engrossed in the meditation of Lalita. They are perpetually lethargic in their inebriation due to wines.

अध्याय १४५

श्लोक 38

ललितामन्त्र जप्तारो ललिताशास्त्रदीक्षिताः ।ललितापूजका नित्यं वसन्त्यसुरभोगिनः

lalitāmantra japtāro lalitāśāstradīkṣitāḥ / lalitāpūjakā nityaṃ vasantyasurabhoginaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The glorious Maharudra who holds the trident is ' served by other Rudras, the chief among whom is Hirayabahu.

अध्याय १४५

श्लोक 39

तत्र वैदूर्यकक्षायां नद्यः शिशिरपाथसः ।सरांसिविमलांभांसि सारसालङ्कृतानि च

tatra vaidūryakakṣāyāṃ nadyaḥ śiśirapāthasaḥ / sarāṃsivimalāṃbhāṃsi sārasālaṅkṛtāni ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He stays thus in the extremely beautiful Rudraloka,

अध्याय १४५

श्लोक 40

भवनानि तु दिव्यानि वैदूर्यमणिमन्ति च ।तेषु क्रीडन्ति ते नागा असुराश्च सहाङ्गनाः

bhavanāni tu divyāni vaidūryamaṇimanti ca / teṣu krīḍanti te nāgā asurāśca sahāṅganāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There are divine mansions set with beryl gems, in which the Nagas and Asuras sport with their women.

अध्याय १४५

श्लोक 41

वैदूर्याख्यमहाशालान्तरे मारुतयोजने ।इन्द्रनीलमयः शालश्चक्रवाल इवापरः

vaidūryākhyamahāśālāntare mārutayojane / indranīlamayaḥ śālaścakravāla ivāparaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the great wall called Vaidurya, seven yojanas in, is a wall made of sapphire, like another Chakravala mountain.

अध्याय १४५

श्लोक 42

तन्मध्यकक्षाभूमिश्च नीलरत्नमयी मुने ।तत्र नद्यश्च मधुराः सरांसि शिशिराणि च ।नानाविधानि भोग्यानि वस्तूनि सरसान्यपि

tanmadhyakakṣābhūmiśca nīlaratnamayī mune / tatra nadyaśca madhurāḥ sarāṃsi śiśirāṇi ca / nānāvidhāni bhogyāni vastūni sarasānyapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The ground of that middle enclosure is made of blue gems, O sage; there are sweet rivers, cool lakes, and various enjoyable and delightful things.

अध्याय १४५

श्लोक 43

ये भूलोकगता मर्त्या ललितामन्त्रसाधकाः ।ते देहान्ते शक्रनीलकक्ष्यां प्राप्य वसंति वै

ye bhūlokagatā martyā lalitāmantrasādhakāḥ / te dehānte śakranīlakakṣyāṃ prāpya vasaṃti vai

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those mortals on earth who practise Lalita's mantra, at the end of their bodies reach the sapphire enclosure and dwell there.

अध्याय १४५

श्लोक 44

तत्र दिव्यानि वस्तूनि भुञ्जाना वनितासखाः ।पिबन्तो मधुरं मद्यं नृत्यन्तो भक्तिनिर्भराः

tatra divyāni vastūni bhuñjānā vanitāsakhāḥ / pibanto madhuraṃ madyaṃ nṛtyanto bhaktinirbharāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There, with their women as companions, enjoying divine things, drinking sweet wine and dancing, overflowing with devotion,

अध्याय १४५

श्लोक 45

सरस्सु तेषु सिंधूनां कुलेषु कलशोद्भव ।लतागृहेषु रम्येषु मन्दिरेषु महर्द्धिषु

sarassu teṣu siṃdhūnāṃ kuleṣu kalaśodbhava / latāgṛheṣu ramyeṣu mandireṣu maharddhiṣu

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

by those lakes, on the banks of rivers, O pot-born one, in delightful bowers and very rich mansions,

अध्याय १४५

श्लोक 46

सदा जपन्तः श्रीदेवी पठन्तश्चापि तद्गुणान् ।निवसंति महाभागा नारीभिः परिवेष्टिताः

sadā japantaḥ śrīdevī paṭhantaścāpi tadguṇān / nivasaṃti mahābhāgā nārībhiḥ pariveṣṭitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

ever reciting the Goddess's name and reading of her virtues, those fortunate ones dwell surrounded by women.

अध्याय १४५

श्लोक 47

कर्मक्षये पुनर्यान्ति भूलोके मानुषीं तनुम् ।पूर्ववासनया युक्ताः पुनरर्चन्ति चक्रिणीम् ।पुनर्यान्ति श्रीनगरे शक्रनीलमहास्थलीम्

karmakṣaye punaryānti bhūloke mānuṣīṃ tanum / pūrvavāsanayā yuktāḥ punararcanti cakriṇīm / punaryānti śrīnagare śakranīlamahāsthalīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When their karma is exhausted, they go again to a human body on earth; endowed with their former tendencies, they worship the Chakrini again and go again to the great sapphire region in Shrinagara.

अध्याय १४५

श्लोक 48

तत्स्थलस्यैव संपर्काद्रागद्वेषसमुद्भवैः ।नीलैर्भावैः सदा युक्ता वर्तन्ते मनुजा मुने

tatsthalasyaiva saṃparkādrāgadveṣasamudbhavaiḥ / nīlairbhāvaiḥ sadā yuktā vartante manujā mune

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By contact with that very place, O sage, men are always endowed with dark states arising from attachment and aversion.

अध्याय १४५

श्लोक 49

ये पुनर्ज्ञानिनो मर्त्या निर्द्वन्द्वा नियतेन्द्रियाः ।ते मुने विस्मयाविष्टाः संविशन्ति महेश्वरीम्

ye punarjñānino martyā nirdvandvā niyatendriyāḥ / te mune vismayāviṣṭāḥ saṃviśanti maheśvarīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

But those mortals who are wise, free from the pairs of opposites and self-controlled, O sage, filled with wonder, enter into the great Goddess.

अध्याय १४५

श्लोक 50

इन्द्रनीलाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने ।मुक्ताफलमयःशालः पूर्ववद्गोपुरान्वितः

indranīlākhyaśālasyāntare mārutayojane / muktāphalamayaḥśālaḥ pūrvavadgopurānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Within the wall called Indranila, seven yojanas in, is a wall made of pearls, with gate-towers as before.

अध्याय १४५

श्लोक 51

अत्यन्तभास्वरा स्वच्छा तयोर्मध्ये स्थली मुने ।सर्वापि मुक्ताखचिताः शिशिरातिमनोहराः

atyantabhāsvarā svacchā tayormadhye sthalī mune / sarvāpi muktākhacitāḥ śiśirātimanoharāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The ground between them is exceedingly bright and clear, O sage; all of it is studded with pearls, cool and very charming.

अध्याय १४५

श्लोक 52

ताम्रपर्णी महापर्णी सदा मुक्ताफलोदका ।एवमाद्या महानद्यः प्रवरन्ति महास्थले

tāmraparṇī mahāparṇī sadā muktāphalodakā / evamādyā mahānadyaḥ pravaranti mahāsthale

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Tamraparni, Mahaparni, ever with pearl-water — such great rivers flow in that great region.

अध्याय १४५

श्लोक 53

तासां तीरेषु सर्वे ऽपि देवलोकनिवासिनः ।वसंति पूर्वजनुषि श्रीदेवीमन्त्रसाधकाः

tāsāṃ tīreṣu sarve 'pi devalokanivāsinaḥ / vasaṃti pūrvajanuṣi śrīdevīmantrasādhakāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On their banks dwell all the inhabitants of the world of the gods, who in a former birth practised the Goddess's mantra.

अध्याय १४५

श्लोक 54

पूर्वाद्यष्टसु भागेषु लोकाः शक्रादिगोचराः ।मुक्ताशालस्य परितः संयुज्य द्वारदेशकान्

pūrvādyaṣṭasu bhāgeṣu lokāḥ śakrādigocarāḥ / muktāśālasya paritaḥ saṃyujya dvāradeśakān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the eight portions beginning with the east are the worlds of Shakra and the other guardians, around the pearl wall, joining the gate regions.

अध्याय १४५

श्लोक 55

मुक्ताशालस्य नीलस्य द्वारयोर्मध्यदेशतः ।पूर्वभागे शक्रलोकस्तत्कोणे वह्निलोकभूः

muktāśālasya nīlasya dvārayormadhyadeśataḥ / pūrvabhāge śakralokastatkoṇe vahnilokabhūḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Between the gates of the pearl wall and the sapphire wall, in the eastern part is Shakra's world; in its corner is the land of Agni's world.

अध्याय १४५

श्लोक 56

याम्यभागे यमपुरं तत्र दण्डधरः प्रभुः ।सर्वत्र ललितामन्त्रजापी तीव्रस्वभाववान्

yāmyabhāge yamapuraṃ tatra daṇḍadharaḥ prabhuḥ / sarvatra lalitāmantrajāpī tīvrasvabhāvavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the southern part is Yama's city, where the Lord bearing the staff dwells; everywhere reciting Lalita's mantra, of fierce nature,

अध्याय १४५

श्लोक 57

आज्ञाधरो यमभटैश्चित्रगुप्तपुरोगमैः ।सार्धं नियमयत्येव श्रीदेवीसमयं गुहः

ājñādharo yamabhaṭaiścitraguptapurogamaiḥ / sārdhaṃ niyamayatyeva śrīdevīsamayaṃ guhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

upholding her command, with Yama's soldiers led by Chitragupta, he enforces the Goddess's covenant, keeping it hidden.

अध्याय १४५

श्लोक 58

गुहशप्तान्दुराचाराल्लंलिताद्वेषकारिणः ।कूडभक्तिपरान्मूर्खांस्तब्धानत्यन्तदर्पितान्

guhaśaptāndurācārāllaṃlitādveṣakāriṇaḥ / kūḍabhaktiparānmūrkhāṃstabdhānatyantadarpitān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The evil-doers cursed by Guha, those who hate Lalita, fools devoted to false devotion, the obstinate and exceedingly proud,

अध्याय १४५

श्लोक 59

मन्त्रचोरान्कुमन्त्रांश्च कुविद्यानघसंश्रयान् ।नास्तिकान्पापशीलांश्च वृथैव प्राणिहिंसकान्

mantracorānkumantrāṃśca kuvidyānaghasaṃśrayān / nāstikānpāpaśīlāṃśca vṛthaiva prāṇihiṃsakān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

stealers of mantras, users of evil mantras, those relying on evil knowledge and sin, atheists, those of sinful habits, killers of living beings for no reason,

अध्याय १४५

श्लोक 60

स्त्रीद्विष्टांल्लोकविद्विष्टान्पाषण्डानां हि पालिनः ।कालसूत्रे रौरवे च कुम्भीपाके च कुम्भज

strīdviṣṭāṃllokavidviṣṭānpāṣaṇḍānāṃ hi pālinaḥ / kālasūtre raurave ca kumbhīpāke ca kumbhaja

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

haters of women, haters of the world, protectors of heretics — into Kalasutra, Raurava and Kumbhipaka, O pot-born one,

अध्याय १४५

श्लोक 61

असिपत्रवने घोरे कृमिभक्षे प्रतापने ।लालाक्षेपे सूचिवेधे तथैवाङ्गारपातने

asipatravane ghore kṛmibhakṣe pratāpane / lālākṣepe sūcivedhe tathaivāṅgārapātane

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

into the terrible Asipatravana, Krimibhaksha, Pratapana, Lalakshepa, Suchivedha and Angarapatana —

अध्याय १४५

श्लोक 62

एवमादिषु कष्टेषु नरकेषु घटोद्भव ।पातयत्याज्ञया तस्याः श्रीदेव्याः स महौजसः

evamādiṣu kaṣṭeṣu narakeṣu ghaṭodbhava / pātayatyājñayā tasyāḥ śrīdevyāḥ sa mahaujasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

into such painful hells, O pot-born one, that mighty one casts them by the Goddess's command.

अध्याय १४५

श्लोक 63

तस्यैव पश्चिमे भागे निरृतिः खड्गधारकः ।राक्षसं लोकमाश्रित्य वर्तते ललितार्चकः

tasyaiva paścime bhāge nirṛtiḥ khaḍgadhārakaḥ / rākṣasaṃ lokamāśritya vartate lalitārcakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To his west Nirriti, bearing a sword, abides in the world of the Rakshasas as a worshipper of Lalita.

अध्याय १४५

श्लोक 64

तस्य चोत्तरभागे तु द्वारयोरन्तस्यले ।वारुणं लोकमाश्रित्य वरुणे वर्तते सदा

tasya cottarabhāge tu dvārayorantasyale / vāruṇaṃ lokamāśritya varuṇe vartate sadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To its north, between the gates, Varuna always abides in the world of Varuna,

अध्याय १४५

श्लोक 65

वारुण्यास्वादनोन्मत्तः शुभ्राङ्गो झषवाहनः ।सदा श्रीदेवतामं त्रजापी श्रीक्रमसाधकः

vāruṇyāsvādanonmattaḥ śubhrāṅgo jhaṣavāhanaḥ / sadā śrīdevatāmaṃ trajāpī śrīkramasādhakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

intoxicated from tasting Varuni, white-limbed, riding a fish, ever reciting the Goddess's mantra and practising her sequence of worship.

अध्याय १४५

श्लोक 66

श्रीदेवतादर्शनस्य द्वेषिणः पाशबन्धनैः ।बद्ध्वा नयत्यधोमार्गं भक्तानां बन्धमोचकः

śrīdevatādarśanasya dveṣiṇaḥ pāśabandhanaiḥ / baddhvā nayatyadhomārgaṃ bhaktānāṃ bandhamocakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Binding with nooses those who hate the sight of the Goddess, he leads them down the lower path; he frees her devotees from bondage.

अध्याय १४५

श्लोक 67

तस्य चोत्तरकोणेषु वायुलोको महाद्युतिः ।तत्र वायुशरीराश्च सदानन्दमहोदयाः

tasya cottarakoṇeṣu vāyuloko mahādyutiḥ / tatra vāyuśarīrāśca sadānandamahodayāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In its northern corner is the very bright world of Vayu; there beings with bodies of wind, ever in great bliss,

अध्याय १४५

श्लोक 68

सिद्धा दिव्यर्षयश्चैव पवनाभ्यासिनो ऽपरे ।गोरक्षप्रमुखाश्चान्ये योगिनो योगतत्पराः

siddhā divyarṣayaścaiva pavanābhyāsino 'pare / gorakṣapramukhāścānye yogino yogatatparāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

perfected ones, divine sages, others who practise control of breath, and other yogins devoted to yoga led by Goraksha dwell.

अध्याय १४५

श्लोक 69

एतैः सह महासत्त्वक्तत्र श्रीमारुतेश्वरः ।सर्वथा भिन्नमूर्तिश्च वर्तते कुम्भसम्भव

etaiḥ saha mahāsattvaktatra śrīmāruteśvaraḥ / sarvathā bhinnamūrtiśca vartate kumbhasambhava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With them the mighty lord of the winds abides there, O pot-born one, in a wholly distinct form.

अध्याय १४५

श्लोक 70

इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा तस्य शक्तयः ।तिस्रो मारुतनाथस्य सदा मधुमदालसाः

iḍā ca piṅgalā caiva suṣumṇā tasya śaktayaḥ / tisro mārutanāthasya sadā madhumadālasāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ida, Pingala and Sushumna are his three Shaktis, the lord of the winds, ever languid with the intoxication of wine.

अध्याय १४५

श्लोक 71

ध्वजहस्तो मृगवरे वाहने महति स्थितः ।ललितायजनध्यानक्रमपूजनतत्परः

dhvajahasto mṛgavare vāhane mahati sthitaḥ / lalitāyajanadhyānakramapūjanatatparaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With a banner in hand, seated on a great deer as his mount, devoted to worship, meditation and the ordered rites of Lalita,

अध्याय १४५

श्लोक 72

आनन्दपूरिताङ्गीभिरन्याभिः शक्तिभिर्वृतः ।स मारुतेश्वरः श्रीमान्सदा जपति चक्रिणीम्

ānandapūritāṅgībhiranyābhiḥ śaktibhirvṛtaḥ / sa māruteśvaraḥ śrīmānsadā japati cakriṇīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

surrounded by other Shaktis whose bodies are filled with bliss, the glorious lord of the winds ever recites the name of the Chakrini.

अध्याय १४५

श्लोक 73

तेन सत्त्वेन कल्पान्ते त्रैलोक्यं सचराचरम् ।परागमयतां नीत्वा विनोदयति तत्क्षणात्

tena sattvena kalpānte trailokyaṃ sacarācaram / parāgamayatāṃ nītvā vinodayati tatkṣaṇāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By that power, at the end of the kalpa, he reduces the three worlds with all that moves and does not move to dust, and plays with them in a moment.

अध्याय १४५

श्लोक 74

तस्य सत्त्वस्य सिद्ध्यर्थं तामेव ललितेश्वरीम् ।पूजयन्भावयन्नास्ते सर्वाभरणभूषितः

tasya sattvasya siddhyarthaṃ tāmeva laliteśvarīm / pūjayanbhāvayannāste sarvābharaṇabhūṣitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For the accomplishment of that power he abides worshipping and meditating on that same Lalita, adorned with all ornaments.

अध्याय १४५

श्लोक 75

तल्लोकपूर्वभागस्थे यक्षलोके महाद्युतिः ।यक्षेन्द्रो वसति श्रीमांस्तद्द्वारद्वन्द्वमध्यगः

tallokapūrvabhāgasthe yakṣaloke mahādyutiḥ / yakṣendro vasati śrīmāṃstaddvāradvandvamadhyagaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the eastern part of that world, in the very bright world of the Yakshas, dwells the glorious lord of Yakshas, between the two gates,

अध्याय १४५

श्लोक 76

निधिभिश्च नवाकारैरृद्धिवृद्ध्यादिशक्तिभिः ।सहितो ललिताभक्तान्पूरयन्धनसम्पदा

nidhibhiśca navākārairṛddhivṛddhyādiśaktibhiḥ / sahito lalitābhaktānpūrayandhanasampadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

with the nine treasures in their forms and with Shaktis led by Riddhi and Vriddhi, filling Lalita's devotees with wealth and prosperity.

अध्याय १४५

श्लोक 77

यक्षीभिश्च मनोज्ञाभिरनुकूलप्रवृत्तिभिः ।विविधैर्मधुभेदैश्च सम्पूजयति चक्रिणीम्

yakṣībhiśca manojñābhiranukūlapravṛttibhiḥ / vividhairmadhubhedaiśca sampūjayati cakriṇīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With charming, obliging Yaksha women and with various kinds of wine he worships the Chakrini.

अध्याय १४५

श्लोक 78

मणिभद्रः पूर्णभद्रो मणिमान्माणिकन्धरः ।इत्येवमादयो यक्षसेनान्यस्तत्र संति वै

maṇibhadraḥ pūrṇabhadro maṇimānmāṇikandharaḥ / ityevamādayo yakṣasenānyastatra saṃti vai

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Manibhadra, Purnabhadra, Maniman, Manikandhara and others are the commanders of the Yakshas there.

अध्याय १४५

श्लोक 79

तल्लोकपूर्वभागे तु रुद्रलोको महोदयः ।अनर्ध्यरत्नखचितस्तत्र रुद्रो ऽधिदेवता

tallokapūrvabhāge tu rudraloko mahodayaḥ / anardhyaratnakhacitastatra rudro 'dhidevatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the eastern part of that world is the glorious world of Rudra, studded with priceless jewels; there Rudra is the presiding deity,

अध्याय १४५

श्लोक 80

सदैव मन्युना दीप्तः सदा बद्धमहेषुधिः ।स्वसमानैर्महासत्त्वैलोङ्कनिर्वाहदक्षिणैः

sadaiva manyunā dīptaḥ sadā baddhamaheṣudhiḥ / svasamānairmahāsattvailoṅkanirvāhadakṣiṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

ever blazing with wrath, his great quiver always fastened, with great beings like himself, skilled in sustaining the worlds,

अध्याय १४५

श्लोक 81

अधिज्यकार्मुकैर्दक्षैः षोडशावरणस्थितैः ।आवृतः सततं वक्त्रैर्जपञ्छीदेवतामनुम्

adhijyakārmukairdakṣaiḥ ṣoḍaśāvaraṇasthitaiḥ / āvṛtaḥ satataṃ vaktrairjapañchīdevatāmanum

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

with strung bows, capable, stationed in sixteen enclosures; surrounded by them, he ever recites the Goddess's mantra with his mouths,

अध्याय १४५

श्लोक 82

श्रीदेवीध्यानसम्पन्नः श्रीदेवीपूजनोत्सुकः ।अनेककोटिरुद्राणीगणमण्डितपार्श्वभूः

śrīdevīdhyānasampannaḥ śrīdevīpūjanotsukaḥ / anekakoṭirudrāṇīgaṇamaṇḍitapārśvabhūḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

accomplished in meditation on the Goddess, eager to worship her, his sides adorned with hosts of many crores of Rudranis.

अध्याय १४५

श्लोक 83

ताश्च सर्वाः प्रदीप्ताङ्ग्यो नवयौवनगर्विताः ।ललिताध्याननिरनाः सदासवमदालसाः

tāśca sarvāḥ pradīptāṅgyo navayauvanagarvitāḥ / lalitādhyānaniranāḥ sadāsavamadālasāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All of them have blazing limbs, proud of fresh youth, absorbed in meditation on Lalita, ever languid with wine.

अध्याय १४५

श्लोक 84

ताभिश्च साकं स श्रीमान्महारुद्रस्त्रिशूलभृत् ।हिरण्यबाहुप्रमुशै रुद्रैरन्यैर्निषेवितः

tābhiśca sākaṃ sa śrīmānmahārudrastriśūlabhṛt / hiraṇyabāhupramuśai rudrairanyairniṣevitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With them the glorious Maharudra, bearing the trident, is attended by Hiranyabahu and other Rudras.

अध्याय १४५

श्लोक 85

ललितादर्शनभ्रष्टानुद्धतान्गुरुधिक्कृतान् ।शूलकोट्या विनिर्भिद्य नेत्रोत्थैः कटुपावकैः

lalitādarśanabhraṣṭānuddhatāngurudhikkṛtān / śūlakoṭyā vinirbhidya netrotthaiḥ kaṭupāvakaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those who have fallen from the sight of Lalita, the arrogant and those who scorn their teachers, he pierces with the tip of his spear, and with the bitter fire from his eyes

अध्याय १४५

श्लोक 86

दहंस्तेषा वधूभृत्यान्प्रजाश्चैव विनाशयन् ।आज्ञाधरो महावीरो ललिताज्ञाप्रपालकः

dahaṃsteṣā vadhūbhṛtyānprajāścaiva vināśayan / ājñādharo mahāvīro lalitājñāprapālakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

he burns them, destroying their wives, servants and offspring; the great hero upholding her command, the protector of Lalita's command,

अध्याय १४५

श्लोक 87

रुद्रलोके ऽतिरुचिरे वर्तते कुम्भसम्भव ।महारुद्रस्य तस्यर्षे परिवाराः प्रमाथिनः

rudraloke 'tirucire vartate kumbhasambhava / mahārudrasya tasyarṣe parivārāḥ pramāthinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

abides in the exceedingly beautiful world of Rudra, O pot-born one. That Maharudra's attendants, O sage, are the destroyers;

अध्याय १४५

श्लोक 88

ये रुद्रास्तानसंख्यातान्को वा वक्तुं पटुर्भवेत् ।ये रुद्रा अधिभूम्यां तु सहस्राणां सहस्रशः

ye rudrāstānasaṃkhyātānko vā vaktuṃ paṭurbhavet / ye rudrā adhibhūmyāṃ tu sahasrāṇāṃ sahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

who can tell the countless Rudras? The Rudras who are on the earth by thousands upon thousands,

अध्याय १४५

श्लोक 89

दिविये ऽपि च वर्तन्ते सहस्राणां सहस्रशः ।येषामन्नमिषश्चव येषां वातास्तथेषवः

diviye 'pi ca vartante sahasrāṇāṃ sahasraśaḥ / yeṣāmannamiṣaścava yeṣāṃ vātāstatheṣavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

those in heaven by thousands upon thousands, those whose arrows are food, those whose arrows are the winds,

अध्याय १४५

श्लोक 90

येषां च वर्षमिषवः प्रदीप्ताः पिङ्गलेक्षणाः ।अर्णवे चान्तरिक्षे च वर्तमाना महौजसः

yeṣāṃ ca varṣamiṣavaḥ pradīptāḥ piṅgalekṣaṇāḥ / arṇave cāntarikṣe ca vartamānā mahaujasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

those whose arrows are the rain, blazing, with tawny eyes, the mighty ones dwelling in the ocean and in the atmosphere,

अध्याय १४५

श्लोक 91

जटावन्तो मधुष्मन्तो नीलग्रीवा विलोहिताः ।ये भूतानामधिभुवो विशिखासः कपर्दिनः

jaṭāvanto madhuṣmanto nīlagrīvā vilohitāḥ / ye bhūtānāmadhibhuvo viśikhāsaḥ kapardinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

with matted hair, full of sweetness, blue-necked and red, those who are lords of beings, without arrows and with braided hair,

अध्याय १४५

श्लोक 92

ये अन्नेषु विविध्यन्ति पात्रेषु पिबतो जनान् ।ये पथां रथका रुद्रा ये च तीर्थनिवासिनः

ye anneṣu vividhyanti pātreṣu pibato janān / ye pathāṃ rathakā rudrā ye ca tīrthanivāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

those who pierce people in food and those drinking from vessels, the Rudras who protect the roads and those who dwell at holy fords,

अध्याय १४५

श्लोक 93

सहस्रसंख्या ये चान्ये सृकावन्तो निषङ्गिणः ।ललिताज्ञाप्रणेतारो दिशो रुद्रा वितस्थिरे

sahasrasaṃkhyā ye cānye sṛkāvanto niṣaṅgiṇaḥ / lalitājñāpraṇetāro diśo rudrā vitasthire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and other thousands bearing spears and quivers — the Rudras who carry out Lalita's command stand in all directions.

अध्याय १४५

श्लोक 94

ते सर्वे सुमहात्मानः क्षणाद्विश्वत्रयीवहाः ।श्रीदेव्या ध्याननिषणाताञ्छ्रीदेवीमन्त्रजापिनः

te sarve sumahātmānaḥ kṣaṇādviśvatrayīvahāḥ / śrīdevyā dhyānaniṣaṇātāñchrīdevīmantrajāpinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All those great souls, able to bear the three worlds in a moment, compassionate, protect those skilled in meditation on the Goddess, the reciters of her mantra,

अध्याय १४५

श्लोक 95

श्रीदेवतायां भक्ताश्च पालयन्ति कृपालवः ।षोडशावरणं चक्रं मुक्ताप्राकारमण्डले

śrīdevatāyāṃ bhaktāśca pālayanti kṛpālavaḥ / ṣoḍaśāvaraṇaṃ cakraṃ muktāprākāramaṇḍale

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the devotees of the Goddess. In the chakra of sixteen enclosures within the ring of the pearl rampart,

अध्याय १४५

श्लोक 96

आश्रित्य रुद्रास्ते सर्वे महारुद्रं महोदयम् ।हिरण्यबाहुप्रमुखा ज्वलन्मन्युमुपासते

āśritya rudrāste sarve mahārudraṃ mahodayam / hiraṇyabāhupramukhā jvalanmanyumupāsate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

all those Rudras led by Hiranyabahu, resorting to the glorious Maharudra, worship his blazing wrath.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 145
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.