Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
27
अध्याय 27 / 156

Book 1 - Adhyaya 27

129 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ129 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २७

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे लिङ्गोत्पत्तिकथनं नाम षड्विंशतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः भूय षुत महाबुद्धे कथयस्व महात्मनः ।महादेवस्य माहात्म्यं श्रोतुं कौतूहलं च नः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde liṅgotpattikathanaṃ nāma ṣaḍviṃśatitamo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ bhūya ṣuta mahābuddhe kathayasva mahātmanaḥ / mahādevasya māhātmyaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ ca naḥ

हिन्दी अर्थ

भूग्रुर्वाच-छणु तात महाभाग बोजमस्य हि कर्मण: । मश्च वे क्तवान्पापं सर्वज्ञस्य तवानघ ४६६

English

Recount once again> O SCta of great intellect, die greatness of Mahadeva. Wc are eager and curious to listen to it.

अध्याय २७

श्लोक 2

कथं दारुवणे देव-ऋषिसंघनिषेविते ।चकार वेषं विकृतं येन बुद्धा महर्षयः

kathaṃ dāruvaṇe deva-ṛṣisaṃghaniṣevite / cakāra veṣaṃ vikṛtaṃ yena buddhā maharṣayaḥ

हिन्दी अर्थ

हे विभो ! आप अपने चरणों के जल कणों के द्वारा अपने .ही इस कुल को पुतीत बनाइए । इतना कहकर आनन्द से समन्वित होते हुए सहसा राम के द्वारा .अच्ये लाया था ।६४। भक्तिभाब से अपनी गर्देन सुकाने वाले उस जमदग्नि ने उन भृगु मुनि के चरणों के प्रक्षालनाथ जल समर्पित किया

English

How did the lord assume a loathsome form in the forest Daruvana resorted to by the groups of divine sages? The great sages gained wisdom thereby.

अध्याय २७

श्लोक 3

ज्ञात्वा च ते महादेवं ततो भ्रान्ता ह्यचेतसः ।आराधयन्प्रसादार्थं नैषां तुष्टः पुनर्भवः

jñātvā ca te mahādevaṃ tato bhrāntā hyacetasaḥ / ārādhayanprasādārthaṃ naiṣāṃ tuṣṭaḥ punarbhavaḥ

हिन्दी अर्थ

था । महाघु.यश.बाले उसे जमदग्निः ने अपने समस्त कुटुम्ब के सहित उस अरणों के तीर्थ जल को अपने शिर पर धारण किया था ।६५। इसके उप- रान्त-उनका पर्ण सत्कार करके परम विलय से समर्बित होते हुए भूगु से पूछा था.। है भगवन् ! आप कृपया-बतलाइए कि उस महाभू दुष्ट राजा ने

English

All these activities of the lord of the Devas may kindly be recounted to u$ in number as they took place. You are the most excellent one among intelligent persons.**

अध्याय २७

श्लोक 4

एतत्सर्वं यथावृत्तं देवदेवेन चेष्टितम् ।तत्सर्वं कथयस्वेह त्वं नो बुद्धिमतां वरः

etatsarvaṃ yathāvṛttaṃ devadevena ceṣṭitam / tatsarvaṃ kathayasveha tvaṃ no buddhimatāṃ varaḥ

हिन्दी अर्थ

यह क्या पातक किया था ? ।६६। जिसका -आतिथ्य-सत्कार मैंने बड़े ही विधि-विधान से किया था। है महामते ! पैंने यह सब बहुत ही अच्छो बुद्धि से किया.था और मेरे हृदय में कुछ भी कपट का भाव नहीं था। फिर भी उस आत्मा बाले ने मेरे साथ यह ऐसा क्यों दुम्यंवहार किया था

English

'Xet this righteous activity be heard while I recount it, O alert ones. It is, due to his compassion towards the devotees, that this had been carried out by the lord of the Devas.

अध्याय २७

श्लोक 5

सूत उवाच श्रूयतामभिधास्यामि धर्ममेतमतन्द्रिताः ।निर्म्मितं देवदेवेन भक्तानामनुकंपया

sūta uvāca śrūyatāmabhidhāsyāmi dharmametamatandritāḥ / nirmmitaṃ devadevena bhaktānāmanukaṃpayā

हिन्दी अर्थ

बसिष्ठ जी ने कहा--इस प्रकार से जब जमदग्नि के द्वारा सब कुछ के ज्ञात ईश्वर और महामतिमान् भुगु से पुछा गया तब है भूपते ! भृगु मुनि ने बहुत काल पर्यन्त ध्यान करके" भली भतिं अवलोकन किया'था और फिर इस सब घटना के घटित'होने का जो भी/कुछ कारण! था वह कहा था ।६८।,

English

(This happened) O Brahmanas, formerly on the splendid and auspicious peak of the Himalayas in the Krta- yuga. There is a forest of Devadaru trees which is beautiful and full of many trees and creepers,

अध्याय २७

श्लोक 6

पुरा कृतयुगे विप्राः शृङ्गे हिमवतः शुभे ।देवदारुवनं रम्यं नानाद्रुमलताकुलम्

purā kṛtayuge viprāḥ śṛṅge himavataḥ śubhe / devadāruvanaṃ ramyaṃ nānādrumalatākulam

हिन्दी अर्थ

शृगुमुनि ने कहा--हे महाल भाग बाले तात ! इस कुत्सित कमे का जो भी बीज है उसी को आप सुन लीजिए । है अनघ ! जिसने हैहय राजा ने सर्वज्ञ आपका निश्चित रूप से पाप किया था ।६९। बहुत प्राचीन संमय में वसिष्ठ मुनि ने विनाश होने केलिये उस राजाको शाप दे दिया था। 'बह शाप

English

W. 7-9 illustrate the different vows observed by laget while per- forminpenaccc.

अध्याय २७

श्लोक 7

बहवो मुनयस्तत्र तपस्यन्तो मुनिव्रताः ।शैवाल भोजनाः केचित्केचिदन्तर्जलेशयाः

bahavo munayastatra tapasyanto munivratāḥ / śaivāla bhojanāḥ kecitkecidantarjaleśayāḥ

हिन्दी अर्थ

बही था कि है सूढ़ ! द्विज के अपराध-करने से सेरा सब बीये विक्रमः विनाश को प्राप्त हो जायगा

English

At some places he laughed boisterously and terribly. At some places he showed surprise and began to sing. At some places he began to dance expressing amorous sentiment. At some places he began to cry again and again.

अध्याय २७

श्लोक 8

केचिदभ्रावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिताः ।दन्तोलूखलिनश्चान्ये त्वश्मकुट्टास्तथा परे

kecidabhrāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitāḥ / dantolūkhalinaścānye tvaśmakuṭṭāstathā pare

हिन्दी अर्थ

परशुराम की प्रतिज्ञा ) 2३७

English

Deluded and enchanted by him the wives of the sages immediately prevented him from dancing. After coming to the hermitage as a guest, he began to beg again and again.

अध्याय २७

श्लोक 9

स्थानवीरासनाश्चान्ये मृगयर्यारतास्तथा ।कालं नयन्ति तपसा तीव्रेण च महाधियः

sthānavīrāsanāścānye mṛgayaryāratāstathā / kālaṃ nayanti tapasā tīvreṇa ca mahādhiyaḥ

हिन्दी अर्थ

एकविशतिवारं वह भू दुःखपरीतया ।- त्रिःसप्तङ्गस्वो निःक्षत्रां करिष्ये पृथिवीमिमाम्

English

He created a wife unto himself, similar in form and bedecked in ornaments. He roared and bellowed like a bull and brayed like a donkey.

अध्याय २७

श्लोक 10

ततस्तेषां प्रसादार्थ देवस्तद्वनमागतः ।भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः

tatasteṣāṃ prasādārtha devastadvanamāgataḥ / bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

भाविनोऽयेस्य च बलात्करिष्यत्येव मानद.

English

He began to befool them making all the embodied ones laugh. Thereupon, the sages became angry* They were over-whelmed by fury.

अध्याय २७

श्लोक 11

विकृतस्रस्तकेशश्च करालदशनस्तथा ।उल्मुकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः

vikṛtasrastakeśaśca karāladaśanastathā / ulmukavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ

हिन्दी अर्थ

स तु राजा महाभागो वृद्धानां पयुं पासिता । दत्तात्रेया द्धरेरं शाल्लब्धबोधो महामतिः

English

Fascinated by his deluding power (Maya) they approached him in order to curse him. Since you sing (bray) like a (donkey) you will become a donkey.

अध्याय २७

श्लोक 12

शिश्नं सवृषणं तस्य रक्तगैरिकसन्निभम् ।मुखमङ्गारवर्णेन शुक्लेन च विभूषितम्

śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ tasya raktagairikasannibham / mukhamaṅgāravarṇena śuklena ca vibhūṣitam

हिन्दी अर्थ

यथागतं ययौ विद्वान्भविष्यत्कालपयेयात्

English

These verses describe the Piiupata wny of behaviour or penance. Vide PSiupata SAtra's (with KauodiQva's Com.) Ch III lutras 1-19. Pitiu' patas are iiutrueted to behave in such a way whereby the practitioner of the Vrata is insulted {wmutoft). The snoge behaviour of Siva described in this and subsequent verses is found pre scri bed in Pihpdo*SStrain

अध्याय २७

श्लोक 13

क्वचित्स हसते रौद्रं क्वचिद्गायति विस्मि तः ।क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारी क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः

kvacitsa hasate raudraṃ kvacidgāyati vismi taḥ / kvacinnṛtyati śṛṅgārī kvacidrauti muhurmuhuḥ

हिन्दी अर्थ

मुनि तो सबंदा सत्यवक्ता होते हैं अतः उस महामुनि'का वचन किस प्रकार से अन्यथा होगा ।- यहं आपका पुल राम महान वीर्य वाले उस श्रेष्ठ नृप को बल पूर्वक मार देगाः। है महाबाहो ! यह पहिले ही ऐसी प्रतिज्ञा कर चुका है। कारण यह् है कि वियोग के शोक से संतप्त होकर मेरे ही

English

Just as the stars in the sky do not shine on account of refulgence of the sun so also their splendour (power of penance) (became ineffective) on Sankara.

अध्याय २७

श्लोक 14

नृत्यन्त रुरुधुस्तूर्णं पत्न्यस्तेषां विमोहिताः ।आश्रमे ऽभ्यागतो ऽभीक्ष्णं या चते च पुनः पुनः

nṛtyanta rurudhustūrṇaṃ patnyasteṣāṃ vimohitāḥ / āśrame 'bhyāgato 'bhīkṣṇaṃ yā cate ca punaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

समक्ष से अपने वक्षःस्थल को प्रताड़ित किया है ।७१-७२! आपने अपने उरः स्थल को बहुत ही दुःख से परीत होकर इक्कीस: बार प्रताड़ित किया है सो शैं मी इक्कीस बार ही इस सम्धूर्ण भूमण्डल को क्षजियों से रहित करूँगा ।७३। है मानद ! इसीलिए पिता आपके द्वारा यह निरन्तर रोके जाने पर

English

On account of the curse of Bhrgu, Viwu of very supreme prowess and splendour had to take ten births and waa made miserable for ever.

अध्याय २७

श्लोक 15

भार्या कृता तथारूपा तृणाभरणभूषिता ।वृषनादं प्रगर्जन्वै खरनादं ननाद च

bhāryā kṛtā tathārūpā tṛṇābharaṇabhūṣitā / vṛṣanādaṃ pragarjanvai kharanādaṃ nanāda ca

हिन्दी अर्थ

भी भविष्य में होने वाले अर्थ के बल से ऐसा अवश्य ही करेगा क्‍योंकि ऐसा ही होनहार है ।७४। बह साक्षात् भक्त और महात्मा है । उसके वध करने में पातक भी होगा । इस रीति सेःकहकर.हे महाराज- -उत ब्रह्माजी के पुत्र भृुमुततिःने फिर यह भी कहा था.कि वह राजा महान भाग वाला है ओर

English

Formerly, the penis ofindra along with his scrotum), O sages conversant with Virtue, was made to fall down on the earth by the infuriated sage Gautama.

अध्याय २७

श्लोक 16

तथा वञ्चितुमा रब्धो हासयन्सर्वदेहिनः ।ततस्ते मुनयः क्रुद्धाः क्रोधेन कलुषीकृताः

tathā vañcitumā rabdho hāsayansarvadehinaḥ / tataste munayaḥ kruddhāḥ krodhena kaluṣīkṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

बुद्धो की --उपासना-करने काला है ।-साक्षात् भगवात्रु हरि के अंश दत्तान्रेम 'मुनि से उसने ज्ञान: प्राप्त किग्रा है. और महती -अति से 'सुसम्पन्त है। ऐसे का "बंध करता भी महान् पातक हैं । इतना:ही कहकर भविष्य में आने वाले कालः के-पर्यत-से ये-निद्वान्-भुगु जसे ही आये थे वैसे ही वहाँ से. चले गये

English

The Vasus were forced to stay in the womb on account of a curse. It is on account of the curse of sages that Nahua was turned into a serpent.*

अध्याय २७

श्लोक 17

मोहिता मायया सर्वे शपितुं समुपस्थिताः ।करवद्गायसे यस्मात्खरस्तस्माद्भविष्यसि

mohitā māyayā sarve śapituṃ samupasthitāḥ / karavadgāyase yasmātkharastasmādbhaviṣyasi

हिन्दी अर्थ

रैम ब्रह्माण्ड पुराण

English

These and many others underwent much torment excepting Mafaesvara, the lord of the Devas with uneven (three) eyes.

अध्याय २७

श्लोक 18

राक्षसो वा पिशाचो वा दानवो वाथ वा तथा ।यथा वैच्छंस्तथा सर्वे क्रुद्धास्ते मुनयः समम्

rākṣaso vā piśāco vā dānavo vātha vā tathā / yathā vaicchaṃstathā sarve kruddhāste munayaḥ samam

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मपुत्र महाभाग वद भामेवचेष्टितम् ।

English

Thus, enchanted by him, they did not recognize Sankara. Thereupon, all those sages spoke to each other.

अध्याय २७

श्लोक 19

शेपुः शासैस्तु विविधैस्तं देवं भुवनेश्वरम् ।तपांसि तेषां सर्वेषां प्रत्याहन्यन्त शङ्करे

śepuḥ śāsaistu vividhaistaṃ devaṃ bhuvaneśvaram / tapāṃsi teṣāṃ sarveṣāṃ pratyāhanyanta śaṅkare

हिन्दी अर्थ

यच्चकार महावीर्थ्यो राज्ञः क्रुद्धो हि कमणा

English

VR VII 51.11-16 states that Bhrgu cursed si he killed

अध्याय २७

श्लोक 20

यथादित्यप्रकाशेन तारका नभसि स्थिताः ।न द्योतन्ते प्रकाशेन तद्वत्तेजांसि शङ्करे

yathādityaprakāśena tārakā nabhasi sthitāḥ / na dyotante prakāśena tadvattejāṃsi śaṅkare

हिन्दी अर्थ

काततबीरयेस्य. यो विद्वांश्रक्र ब्रह्मवकध्ोद्यमस्

English

''This is not the right code of conduct laid down ibr us householders. Nor is it the rite of those engaged in the vow of celibacy or the forest-hermitages.

अध्याय २७

श्लोक 21

श्रूयते ऋषिशापेन ब्रह्मणः सुमहात्मनः ।समृद्धः श्रेयसां यौनिर्यज्ञो वै नाशमाप्तवान्

śrūyate ṛṣiśāpena brahmaṇaḥ sumahātmanaḥ / samṛddhaḥ śreyasāṃ yauniryajño vai nāśamāptavān

हिन्दी अर्थ

हैवं हि बलवन्मन्ये यत्प्रभावाच्छरीरिणः

English

The sun did not shine; the fire became devoid of lustre. The stars and the planets became contrary (to their normal state).

अध्याय २७

श्लोक 22

भृगोरपि च शापेन विष्णुः परमवियवान् ।प्रादुर्भावान्दश प्राप्तो दुःखितश्च सदा कृतः

bhṛgorapi ca śāpena viṣṇuḥ paramaviyavān / prādurbhāvāndaśa prāpto duḥkhitaśca sadā kṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

कार्तवीर्यं निहत्याजौ पितुर्वेरं प्रसाधये

English

The Kratus (sacrifices?) of the sages who had plenty of resources and who were engaged in activities conducive to the birth of children and who used to approach their wives only at the permitted period alter the days ofmenstruationidid not function properly.

अध्याय २७

श्लोक 23

इन्द्रस्यापि हि धर्मज्ञः शिश्नं सवृषणं पुरा ।ऋषिणा गौतमेनोर्व्यां क्रुद्धेन विनिपातितम्

indrasyāpi hi dharmajñaḥ śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ purā / ṛṣiṇā gautamenorvyāṃ kruddhena vinipātitam

हिन्दी अर्थ

यदि राजा सुरैः सर्जी रद्राद्य्दानचेस्तथा ।

English

The laget were obviously ignoraat of the Paiupata way of Ufb.

अध्याय २७

श्लोक 24

गर्भवासो वसूनां च शापेन विहित स्तथा ।ऋषीणां चैव शापेन नहुषः सर्पतां गतः

garbhavāso vasūnāṃ ca śāpena vihita stathā / ṛṣīṇāṃ caiva śāpena nahuṣaḥ sarpatāṃ gataḥ

हिन्दी अर्थ

राजा सगर ने कहा-हे मद्दाभाग ! है अह्पुअं ! अब आप कृपा करके भामेन के चेष्टित का वर्णेन कीजिए । सहान् चीये वाले राम ने राजा के इस कुत्सित कर्म सें छूद्ध होकर जो भी कुछ किया था ११। वसि जी ते कहा--अब महामाग भृगुमुनि वहाँ से चले गये थे तो उस समय में पिता फे

English

Without tho sense of My-ness (mamatva) and devoid of egotism, they tried to perform the holy rite once again. (But) all their potentiality and all their splendour became lost.

अध्याय २७

श्लोक 25

क्षीरोदश्च समुद्रश्च ह्यपेयो ब्राह्मणैः कृतः ।धर्मश्चात्र प्रशप्तो वै माण्डव्येन महात्मना

kṣīrodaśca samudraśca hyapeyo brāhmaṇaiḥ kṛtaḥ / dharmaścātra praśapto vai māṇḍavyena mahātmanā

हिन्दी अर्थ

चरशों की सेवा में तत्पर रहने वाले राम ने वारम्वार अत्युष्ण श्वासों का मोचन करते हुए बहुत ही कृद होकर कहा था १९। परशुराम मे कहा-- अही उत्पथ के गमन करने वाले राजा की मूढता को देखिए जिस कात. वीर्ये ने परम विद्वान् होते हुए आ एक तपस्वी ब्राह्मण के वध करने का

English

At that time their mind did not become concentrated in Dharma (holy rites etc.). All of them gathered together and went to the region of god Brahma.

अध्याय २७

श्लोक 26

एते चान्ये च बहवो यातनां च समागताः ।वर्जयित्वा विरूपाक्षं देवदेवं महेश्वरम्

ete cānye ca bahavo yātanāṃ ca samāgatāḥ / varjayitvā virūpākṣaṃ devadevaṃ maheśvaram

हिन्दी अर्थ

उद्यम किया था ।३। मैं यह बात मानता हूँ कि देव बड़ा बलवाबु होता है

English

After going to the abode of Brahma and on seeing the Lotus*bom deity, at his abode all of them fell at hxs feet and narrated the account about §iva.

अध्याय २७

श्लोक 27

एवं हि मोहितास्तेन न चाबुद्ध्यन्त शङ्करम् ।ततस्ते ऋषयः सर्वे परस्परमथाब्रुवन्

evaṃ hi mohitāstena na cābuddhyanta śaṅkaram / tataste ṛṣayaḥ sarve parasparamathābruvan

हिन्दी अर्थ

ललिता परमेश्वरी सेना जययात्रा २३६

English

'He is formidable and frightful. His hair is stiff and rough. His teeth are terrific. His hands arc eager to get hold of an owl* (?)

अध्याय २७

श्लोक 28

न चायं विधिरस्माकं गृहस्थानां विधीयते ।ब्रह्मचर्य रतानां च वने वा वनवासिनाम्

na cāyaṃ vidhirasmākaṃ gṛhasthānāṃ vidhīyate / brahmacarya ratānāṃ ca vane vā vanavāsinām

हिन्दी अर्थ

ललिता परमेश्वरी सेना जययात्रा

English

He alone creates all subjects singly and by means •of his own vigour. He alone is the discus*bearing lord (Viu) -whose chest is characteristically marked by Srlvatsa.

अध्याय २७

श्लोक 29

यतीनां वा तथा धर्मो नायं दृष्टः कथञ्चन ।अनयस्तु महानेष येनायं मोहितो द्विजाः

yatīnāṃ vā tathā dharmo nāyaṃ dṛṣṭaḥ kathañcana / anayastu mahāneṣa yenāyaṃ mohito dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

अथ राजनायिका श्रिता ज्वलितांकुशा फणिसमानपाशभृत् ।

English

Three forms of Rudra should be known andrealized by learned men. The Tamos form is Agni, the Rajas form is Brahma and Sativa is Visnu, the illuminator.

अध्याय २७

श्लोक 30

लिङ्गं प्रपातयस्वैतन्नायं धर्मस्तपस्विनाम् ।वदस्व वाचा मधुरं वस्त्रमेकं समाश्रय

liṅgaṃ prapātayasvaitannāyaṃ dharmastapasvinām / vadasva vācā madhuraṃ vastramekaṃ samāśraya

हिन्दी अर्थ

कलनिक्वणद्वलयरमक्षवं धनुर्देधती भ्रदीपतकसुमेषुपं चका

English

Thereupon, you will see the lord of the Devas who can rarely be seen by ignorant and foolish persons who have not mastered their own selves. On seeing him, all ignorance and evils shall be destroyed.''

अध्याय २७

श्लोक 31

त्याजिते च त्वया लिङ्गे ततः पूजामवाप्स्यसि ।ऋषीणां तद्वचः श्रुत्वा भगवान्भगनेत्रहा

tyājite ca tvayā liṅge tataḥ pūjāmavāpsyasi / ṛṣīṇāṃ tadvacaḥ śrutvā bhagavānbhaganetrahā

हिन्दी अर्थ

किरतो दिशासु वदनस्य कांतिभिः सृजतीव

English

Thereupon, they circumambulated Brahma of immeasured vigour. Becoming devoid of all grief, they returned and settled in the forest ofDevadaru (Himalayan cedar) trees once again.

अध्याय २७

श्लोक 32

उवाच श्लक्ष्णया वाचा प्रहसन्निव शङ्करः ।न शक्यमिदमस्मा कं लिङ्गं पातयितुं बलात्

uvāca ślakṣṇayā vācā prahasanniva śaṅkaraḥ / na śakyamidamasmā kaṃ liṅgaṃ pātayituṃ balāt

हिन्दी अर्थ

अभिबीजिता च मणिकांतशोभिना

English

The great God entered that penance-grove and forest wherein many trees and creepers had put forth flowers, where that part of tract had been resonant with the drone of swarms of bees and which was filled with the sweet notes of the cuckoo.

अध्याय २७

श्लोक 33

ब्रह्मादिदैवतैः सर्वैः किमुतान्यैस्तपोधनैः ।पातयेयमहं चैतल्लिङ्गं भो द्विजसत्तमाः

brahmādidaivataiḥ sarvaiḥ kimutānyaistapodhanaiḥ / pātayeyamahaṃ caitalliṅgaṃ bho dvijasattamāḥ

हिन्दी अर्थ

विजयादिमुख्यपरिचारिकागणैः ।

English

Obeisance be to Bhava, Bhavya (splendid one), Bhavana (sanctiher) andUdbhava (source of origin). Hail to the lord of spirits, the lord of infinite strength and virility.

अध्याय २७

श्लोक 34

आश्रमे तिष्ठ वा गच्छ वाक्यमित्येव ते ऽब्रुवन् ।एवमुक्तो महादेवः प्रत्दृष्टेन्द्रियचेष्टितः

āśrame tiṣṭha vā gaccha vākyamityeva te 'bruvan / evamukto mahādevaḥ pratdṛṣṭendriyaceṣṭitaḥ

हिन्दी अर्थ

नवचन्द्रिकालहरिकांतिकंदलीचतुरेण चामरचतुष्येन च

English

Bow to the lord of tawny-complexioned body the destroyer, the imperishable one, the changing one. Obei¬ sance to the lord, to the supporter of the current of Ganga water. Bow to the lord who is the support; salutations to the soul of good qualities.

अध्याय २७

श्लोक 35

सर्वेषां पश्यतामेव तत्रैवान्तर्दधे प्रभुः ।अन्तर्हिते भगवति तथा लिङ्गे कृते भवे

sarveṣāṃ paśyatāmeva tatraivāntardadhe prabhuḥ / antarhite bhagavati tathā liṅge kṛte bhave

हिन्दी अर्थ

चिहनशतमंडितसेन्यदेशा ।

English

Obeisance to Tryambaka (the three-cyed lord). Hail to the lord who wields the excellent trident. Bow to you (identical with) Kandarpa. Obeisance be to you the Supreme Soul.

अध्याय २७

श्लोक 36

त्रैलोक्ये सर्वभूतानां प्रादुर्भावो न जायते ।व्याकुलं च तदा सर्वं न प्रकाशेत किञ्चन

trailokye sarvabhūtānāṃ prādurbhāvo na jāyate / vyākulaṃ ca tadā sarvaṃ na prakāśeta kiñcana

हिन्दी अर्थ

जैलोक्यगर्भपरिपूरित शक्तिचक्रसा स्राञ्यसं-

English

Obeisance to Sankara, the bull-bannered one. Hail to the lord ofGanas (groups of goblins, the attendants of Siva). Obeisance to Kalawith the staff in his hands; obeisance to the lord with the noose in his hands.

अध्याय २७

श्लोक 37

तपते चैव नादित्यो निष्प्रभः पावकस्तथा ।नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव विपरीता विजज्ञिरे

tapate caiva nādityo niṣprabhaḥ pāvakastathā / nakṣatrāṇi grahāścaiva viparītā vijajñire

हिन्दी अर्थ

आबद्ध भक्तिविपुलांजलिशेखराणामारादहंप्रथमिका

English

Obeisance be to Kataihkata (golden-formed one), obeisance to Ru dr a; obeisance to Svahakara. Hail to you, the embodiment of all vital airs; Salute to you the lord with the Gutias for his bodies.

अध्याय २७

श्लोक 38

संतानार्थ प्रवृत्तानामृषीणां विभवात्मनाम् ।क्रतवो न व्यवर्त्तन्त ऋतुकालाभिगामिनाम्

saṃtānārtha pravṛttānāmṛṣīṇāṃ vibhavātmanām / kratavo na vyavarttanta ṛtukālābhigāminām

हिन्दी अर्थ

इसके अनन्तर बह राज नायिका वहाँ पर विराजमान थी जिसका अंकुश ज्वलित या और जो सर्प के ही तुल्य पाश को धारण करने वाली

English

Obeisance to Dutgandha (foul-smelling one), to Sugandha (fragrant one); Salute to the lord with the trident in his hands; Obebance to lord Srikantha with the dark-blue tuft. Hail to Nllakaotha, the lord who has applied the ashes in the cremation ground for unguent.

अध्याय २७

श्लोक 39

ते चरति पुनर्द्धर्म्मं निर्ममा निरहङ्कृताः ।नष्टप्रभाववीर्याश्च नष्टतेजस एव च

te carati punarddharmmaṃ nirmamā nirahaṅkṛtāḥ / naṣṭaprabhāvavīryāśca naṣṭatejasa eva ca

हिन्दी अर्थ

थी। मधुर कवणन करने वाला वलय और इशु का धनुष धारण किये हुए ची । उसके आण पांच कुसुमों के ये ।१। उरत सूयं के तेज से भी अत्यधिक

English

Obeisance to the lord identical with the trio of

अध्याय २७

श्लोक 40

धर्मे चैव मतिस्तेषां तदा न व्यवतिष्ठते ।ते तुसर्वे समागम्य ब्रह्मलोकमुपागताः

dharme caiva matisteṣāṃ tadā na vyavatiṣṭhate / te tusarve samāgamya brahmalokamupāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

२४० । अह्याण्ड पुराण जमदस्नि ने कहा--है राम! अब आप मेरी बात सुनिए। में सत्युद्षों के सनातन (सबंदा से चले आने वाले) धर्म को बतलाऊँगा। ज़िसकी सुनकर सभी मानव धर्मे के करने वाले हो जाया करते हैं ।८। महान

English

You are Brahma among the Devas and Nilalo- hita among the Rudras. The soul of all living beings, you are called Purusa by the Skhyas.

अध्याय २७

श्लोक 41

ब्रह्मणो भवनं गत्वा दृष्ट्वा पुष्पकसंभवम् ।पादयोः पतिताः सर्वे शिववृत्तान्तमूचिरे

brahmaṇo bhavanaṃ gatvā dṛṣṭvā puṣpakasaṃbhavam / pādayoḥ patitāḥ sarve śivavṛttāntamūcire

हिन्दी अर्थ

भाग्य .बाले साधुजन होते हैं और जो इस संसार से निरन्तर जन्म-मरण के महान कष्ट से छुटकारा पाने की आकांक्षा रखने बाले हैं वे कभी भी किसी र् प्रकोप नहीं किया करते हैं चाहे कोई उनको प्रताड़ित अथबा निहंत भी क्यों न करे तो भी वे कुपित नहीं हुआ करते हैं।९। जो महाभाग क्षमा'ही

English

You are the great Meru among the mountains and the Moon among the stars. Among the sages you are Vasisha and Vasava (Indra) among the Devas.

अध्याय २७

श्लोक 42

विकटः स्तब्धकेशश्च करालदशनस्तथा ।उलूकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः

vikaṭaḥ stabdhakeśaśca karāladaśanastathā / ulūkavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ

हिन्दी अर्थ

को घन मानने वाले हैं तथा परम दमनशील ओर तपस्वी होते हैं उन सांधु कर्म करने वालों के लिए निरन्तर लोक अक्षय होते हैं ।१०। जो महापुरुष है वे दुष्टों के द्वारा दण्ड आदि से ताड़ित होते हुए और बुरे वचनों द्वारा नि्ंत्सित होते हुए भीं कभी मन में क्षोभ नहीं किया करते हैं वे ही पुरुष

English

You are Omkara among the Vedic Mantras, Jyesthasaman among the San Mantras. You are the lion among the beings of the forest. You are the supreme livara.

अध्याय २७

श्लोक 43

शिश्नं सवृषणं तस्य रक्तं गैरिकमण्डितम् ।स्नुषाणां च दुहितॄणां पुत्रीणां च विशेषतः

śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ tasya raktaṃ gairikamaṇḍitam / snuṣāṇāṃ ca duhitṝṇāṃ putrīṇāṃ ca viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

साधु कहे जाया करते हैं ।११। ताडन करने वाले को जो ताडित किया करता है बह कभो भी साधु नहीं हो सकता हैं प्रत्युत पापःका भागी ही होता है। हम लोग तो ब्राह्मण और साधु हैं क्षमा रखने के ही द्वारा परम पूज्य पद को प्राप्त हुए हैं ।१२। सामान्यजन के वध से भी अधिक एक राजा

English

God Siva b the best one amoog all gO(b etc. Cf. Bh-G. for such a list of excellences and every such excellence b Hb part:

अध्याय २७

श्लोक 44

वर्तमानस्ततः पार्श्वे विपरीताभिलाषतः ।उन्मत्त इति विज्ञाय सो ऽस्माभिरवमानितः

vartamānastataḥ pārśve viparītābhilāṣataḥ / unmatta iti vijñāya so 'smābhiravamānitaḥ

हिन्दी अर्थ

के यध करने में महान् पातक होता है क्‍योंकि राजा में भगवान् 'का अंश होता है। इसो कारण से मैं अब आपको निवारित करता हूँ और यह उप- बेश देता हुँ कि क्षमा को क्वारण-करो तथा तपश्चर्या करोः ।१३। बसिष्ठजी ने कहा--तरपनन्दन ! इस रीति से भली भाँति दिये हुए आदेश को समझ

English

The man of deluded mind who censures them, censure> Mahadeva. He who worships them always worships Sankara. Act like this. Welfare unto you all. You will obtain (achievement of) spiritual power from me."

अध्याय २७

श्लोक 45

आक्रुष्टस्ताडितश्चापि लिङ्गं चाप्यस्य चोद्धृतम् ।तस्य क्रोधप्रसादार्थं वयं ते शरणं गताः

ākruṣṭastāḍitaścāpi liṅgaṃ cāpyasya coddhṛtam / tasya krodhaprasādārthaṃ vayaṃ te śaraṇaṃ gatāḥ

हिन्दी अर्थ

कर राम ने परमाधिक क्षमा के स्वभाव वाले और अरियों के दमन करने वाले अपने पिताजी से कहा

English

After understanding the unparalleled and excellent holy rite that is destructive of the great darkness (of ignorance) and that had been recounted by Siva, those people got rid of their fear, greed, delusion and anxiety. They all fell (at his feet), simultaneously and bore (them) by means of their heads.

अध्याय २७

श्लोक 46

एतत्कार्यं न जानीमस्तन्नो ब्रूहि पितामह ।ऋषीणां तद्वचः श्रुत्वा ध्यानाद्विज्ञाय चेश्वरम्

etatkāryaṃ na jānīmastanno brūhi pitāmaha / ṛṣīṇāṃ tadvacaḥ śrutvā dhyānādvijñāya ceśvaram

हिन्दी अर्थ

तस्मादस्य वधः कार्य: कात्तंवीयंस्य चै मया । देह्याज्ञां माननीयाद्य साध्ये वैरमात्मनः

English

"Obeisance unto you, O lord with the quarters for your garments (i.e. naked); Bow lo the lord wearing Kiiikinls (small tinkling ornaments or bells); Salutation to the lord half of whose body is female. Obeisance to the lord who promul¬ gated Simkhya and Yoga.

अध्याय २७

श्लोक 47

प्रत्युवाच ततो ब्रह्मा वाक्यं च सुसमा हितः ।एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः

pratyuvāca tato brahmā vākyaṃ ca susamā hitaḥ / eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

परशुराम का शिव लोक यमन २७१”

English

Bow to the lord dark in colour, with the clouds for his vehicle; Obeisance to the lord wearing the hide of an elephant as his garment. Salute to the lord wearing the skin of an antelope as the upper garment. Obeisance to the lord having a serpent for his sacred thread."

अध्याय २७

श्लोक 48

न तस्य परमं किञ्चित्पदं समधिगम्यते ।देवानां च ऋषीणां च पितृणां चैव स प्रभुः

na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate / devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṛṇāṃ caiva sa prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

करिष्यसि यथा भावि नेवान्यथा' भवेत्

English

Obeisance be unto Sankara who has well construc¬ ted and wonderfully variegated ear-rings. Bow be to you with well-wreathed garlands for ornaments. Hail to you with the excellent hide of a lion for garment, O lord wielding a huge axe".

अध्याय २७

श्लोक 49

सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनाम् ।संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः

sahasrayugaparyante pralaye sarvadehinām / saṃharatyeṣa bhagavān kālo bhūtvā maheśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

इतो ब्रज त्वं ब्रह्माणं पृच्छ तात हिताहितम् ।

English

shall explain this to you. I shall mention the

अध्याय २७

श्लोक 50

एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा ।एष चिक्री च वक्षोजश्रीवत्सकृतलक्षणः

eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā / eṣa cikrī ca vakṣojaśrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

स यद्वदिष्यति विभुस्तत्कर्त्ता नात्र संशयः

English

W. 106-126 docribe PSiupaoi Vrata according to the author of this Purhoa.

अध्याय २७

श्लोक 51

येगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुरुच्यते ।द्वापरे चैव कालाग्निर्धर्मकेतुः कलौ स्मृतः

yegī kṛtayuge caiva tretāyāṃ kraturucyate / dvāpare caiva kālāgnirdharmaketuḥ kalau smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

जगाम ह्मणो लोकमगम्यं प्राकृतेजेनेः

English

They say that all the worlds have resorted to the fire made and unmade (i.e. artificial and natural). The whole worlds mobile and immobile, is burned many times by fire.

अध्याय २७

श्लोक 52

रुद्रस्य मूर्त्तयस्तिस्रो विज्ञेयाश्चापि पण्डितैः ।तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुः प्रकाशकः

rudrasya mūrttayastisro vijñeyāścāpi paṇḍitaiḥ / tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuḥ prakāśakaḥ

हिन्दी अर्थ

ददश ब्रह्मणो लोक॑ शातकौभविनिमितम्'।

English

Everything can be achieved through Bhasman. It is excellent and sacred. He (the devotee) sprinkles the living beings after assimilating the power and essence of ashes.

अध्याय २७

श्लोक 53

मूर्त्तिरेका स्मृता यस्य दिग्वासाश्च शिवाह्वया ।यत्र तिष्ठन्ति तद्ब्रह्मयोगेन तु समन्वितम्

mūrttirekā smṛtā yasya digvāsāśca śivāhvayā / yatra tiṣṭhanti tadbrahmayogena tu samanvitam

हिन्दी अर्थ

स्वणंप्राकारसंयुक्तं -मणिस्तंभैविभूषितम्-।

English

The Pitfs should be known as Dsmapds (Imbibing heat); the Devas are born of Soma (the Soma juice or the moon). The entire universe consisting of the mobile and the immobile beings is constituted by Agni and Soma.

अध्याय २७

श्लोक 54

तस्माद्देवं देवदेवमी शानं प्रभुमव्ययम् ।आराधयत विप्रेन्द्रा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः

tasmāddevaṃ devadevamī śānaṃ prabhumavyayam / ārādhayata viprendrā jitakrodhā jitendriyāḥ

हिन्दी अर्थ

परशुराम ने कहा--हे महाम्राश्च तात ! अब आप मेरी विज्ञप्ति का श्रवण कीजिए। आपने जो शाम बतलाया है. वह महान आत्मा वाले जाहः पुरुषों का है। वह शाम साधु पुरुषों के प्रति-दोनजनों पर और ईएबर भावना से संयुत गुरुजनों' में ही करना चाहिए । जो दुष्टजन' हैं उनमें किया

English

I am Agni of great splendour. This my Ambika, is Soma; Agni, Soma and I form ourselves the Purusa whhprakrti.

अध्याय २७

श्लोक 55

दृष्टं वै यादृशं तस्य लिङ्गमासीन्महात्मनः ।तादृक्प्रतिकृतिं कृत्वा शूलपाणिं प्रपद्यत

dṛṣṭaṃ vai yādṛśaṃ tasya liṅgamāsīnmahātmanaḥ / tādṛkpratikṛtiṃ kṛtvā śūlapāṇiṃ prapadyata

हिन्दी अर्थ

हुआ शाम कभी भी सुख देने वाला-नहीं हुआ करता . है।१५-१६। इसी कारण से इस दुष्ट कात्तं वीर्ये का बच्च तो मेरे-द्वार। करने के ही योग्य है । है सम्मान करने के योग्य ! आज तो आप मुझे. अपनी आज्ञा प्रदान करा, दीजिए कि मैं अपने बेर का बदला ले शू ।१७) जमदर्नि मुनि ने-कह्टा--हे

English

The holy rite Pasupatais (not inferior to) Yoga; the holy rite of Kipila is based on Yoga. This Pafupaia rite is laid down before. It is most excellent

अध्याय २७

श्लोक 56

ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः ।यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानमधर्मश्च प्रमश्यति

tato drakṣyatha deveśaṃ durdarśamakṛtātmabhiḥ / yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaśca pramaśyati

हिन्दी अर्थ

महाभाग राम ! अब आप बहुत सावधान होकर मेरे वचन का श्रवण करो-। यहद मैं जानता हैं कि जो कुछ- होने बाला है उसे ही लूम अवश्य करोगे-।. इसमें कुछ भी अन्यथा नहीं होगा ।१८४ अब आप यहाँ सै ब्रह्माजी के समीप. में चसे जाओ और उनसे है तात ! अपना हितः और अहित पूछिए । बे.

English

All the remaining Airmins {pcT%on$ of various stages in life) have been created afterwards by the self-bom lord (Brahmi). This creation which is of the nature of bashftilness,

अध्याय २७

श्लोक 57

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा ब्रह्माणममितौजसम् ।आस्थिता वीतशोकास्ते देवदारुवने ततः

tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brahmāṇamamitaujasam / āsthitā vītaśokāste devadāruvane tataḥ

हिन्दी अर्थ

विधु जो भी कहेंगे उसी को आप करना--फिर इसमें. कुछ भी संशय नहीं होगाः।१९। यसिष्ठ. जी ने कहा--जब राम के-पिता के द्वारा इस प्रकार. से: राम से कहा. गया था -तो उस महामति ने. अपने पिता के चरणों में प्रणाम कियाथा और फिर बह ब्रह्माजी के.लोक. को चला: गया था जो लोक.

English

Deities and the sages are bom only naked. Others, the human beings in the world, all of them are bom without any garment.

अध्याय २७

श्लोक 58

आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा ।स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतेषु गुहासु च

ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā / sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvateṣu guhāsu ca

हिन्दी अर्थ

सामान्यः प्राकृतजनों के द्वारा गमन करने के योग्य नहीं था ।२०।. उस: परशुः राम-ने-ब्रह्माजी के उस लोक को देखा, था जो रक सुवणं ,के ही. दरप) दता, उ भस लोक , का ऋक्यर (चहार-दोवारोः). भी ,सुवर्ण:से- संयुतः य; था: और बह लोक सणियों के. अत्ेक स््तम्भों से निशित, हो रहा फा ।२१।,,

English

Even the persons who are covered with a silken garment are (no better than) naked, should the sense-organs be unconquered. They are well hidden (covered) if they are duly subdued. It is not the garment that is the real reason (about nudity and non nudity).

अध्याय २७

श्लोक 59

नदीनां च विचित्रेषु पुलिनेषु शुभेषु च ।एवं संवत्सरे पूर्णे वसंते समुपस्थिते ।तदेव रूपमास्थाय देवस्तद्वनमागतः

nadīnāṃ ca vicitreṣu pulineṣu śubheṣu ca / evaṃ saṃvatsare pūrṇe vasaṃte samupasthite / tadeva rūpamāsthāya devastadvanamāgataḥ

हिन्दी अर्थ

२४२- ) ब्रह्माण्ड पुराण

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 60

कुसुमितबहुपादपालताकं भ्रमरगणै रुपगीयमानखण्डम् ।परभृतपरिपूर्णचारुशब्दं प्रविशति तद्वनमाश्रमं महेशः

kusumitabahupādapālatākaṃ bhramaragaṇai rupagīyamānakhaṇḍam / parabhṛtaparipūrṇacāruśabdaṃ praviśati tadvanamāśramaṃ maheśaḥ

हिन्दी अर्थ

तपसां फलदातार' कर्त्तार जगतां विभुम् ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 61

ततस्तं मुनयः सर्वे तुष्टुवुः सुसमाहिताः

tatastaṃ munayaḥ sarve tuṣṭuvuḥ susamāhitāḥ

हिन्दी अर्थ

परिपूर्णतमं ब्रह्म ध्यायत यतमानसम्

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 62

अद्भिर्विवधमाल्यैश्च धूपमन्धैस्तथैव च ।सपत्नीका महाभागाः सपुत्राः सपरिच्छदाः

adbhirvivadhamālyaiśca dhūpamandhaistathaiva ca / sapatnīkā mahābhāgāḥ saputrāḥ saparicchadāḥ

हिन्दी अर्थ

वृत्तांत. कात्तंवीयेस्य पितुः स्वस्य महात्मनः

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 63

मृदु भस्ते तदा वाग्भिर्गिरीशमिदमब्रुवन् ।अज्ञानाद्देवदेवस्य यदस्माभिग्नुष्ठितम्

mṛdu bhaste tadā vāgbhirgirīśamidamabruvan / ajñānāddevadevasya yadasmābhignuṣṭhitam

हिन्दी अर्थ

तच्छुत्वा सकलं ब्रह्मा विज्ञातार्थोऽपि मानद ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 64

कर्मणा मनसा वाचा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ।चरितानि विचित्राणि गुह्यानि गहनानि च

karmaṇā manasā vācā tatsarvaṃ kṣantumarhasi / caritāni vicitrāṇi guhyāni gahanāni ca

हिन्दी अर्थ

उवाच रामं धमिष्ठ परिणामसुखावहम्

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 65

ब्रह्मादीनां च देवानां दुर्विज्ञेयानि शङ्कर ।स्वागतं ते न जानीमो गतिं नैव च नैव च

brahmādīnāṃ ca devānāṃ durvijñeyāni śaṅkara / svāgataṃ te na jānīmo gatiṃ naiva ca naiva ca

हिन्दी अर्थ

बहाँ पर उस लोक में अपरिमित ओज से समन्बित विराजमान'

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 66

विश्वेश्वर महादेव यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते ।स्तुवन्ति त्वां महात्मानो देवदेवं महेश्वरम्

viśveśvara mahādeva yo 'si so 'si namo 'stu te / stuvanti tvāṃ mahātmāno devadevaṃ maheśvaram

हिन्दी अर्थ

ब्रह्माजी का उस राम ने दर्शन किया था । जो परम रम्य रत्नों के सिंहासन पर समासी न ये और रत्नों के ही भूषणों के समलंकृत थे ।२२। उन ब्रह्माजी' को चारों ओर से बड़े-बड़े सिद्धों और मुनीन्द्रों के ध्यान में समासक्त होकर बेर रखा था तथा थ एथा वहाँ पर उनके सामने विद्याधरियों फा भूतय हो

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 67

नमो भवाय भव्याय भावनायोद्भवाय च ।अनन्तबलवीर्याय भूतानां पतये नमः

namo bhavāya bhavyāya bhāvanāyodbhavāya ca / anantabalavīryāya bhūtānāṃ pataye namaḥ

हिन्दी अर्थ

रहा था जिस नृत्यको बड़े ही आनन्द के साथ मुस्कराते हुए ब्रह्माजी देख रहे थे बह्माजी उस समय में तपों के फल को प्रदान करने वाले--जगंतों की रचना करने वाले--व्यापक और परिपूर्ण तप ब्रह्म का ध्यान कर रहे थे तथा उनने शपने मंन को नियमन्त्रित कर रक्खा था ।२४। जो वहाँ पर

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 68

संहर्त्रे कपिशाङ्गाय अव्ययाय व्ययाय च ।गङ्गा सलिलधाराय चाधाराय गुणात्मने

saṃhartre kapiśāṅgāya avyayāya vyayāya ca / gaṅgā saliladhārāya cādhārāya guṇātmane

हिन्दी अर्थ

भक्तों के समुदाय विद्यमान ये उनको निरन्तर परम गोपनीय योग को वे बतला रहे थे । इस रीति से विराजमान अब्यय उन ब्रह्माजी का भक्तिभाव से दर्शन प्राप्त करके उस भृगुकुल सें समुत्पन्न राम ने उनके चरणों में प्रणि- पोत किया था ।२५। उन ब्रह्माजी ने विशेष रूप से नत उस रास को देखकर

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 69

त्र्यंबकाय त्रिनेत्राय त्रिशूलवरधारिणे ।कन्दर्पाय नमस्तुभ्यं नमो ऽस्तु परमात्मने

tryaṃbakāya trinetrāya triśūlavaradhāriṇe / kandarpāya namastubhyaṃ namo 'stu paramātmane

हिन्दी अर्थ

आंशीरवेचतों के द्वारा उसका अभिनन्दन किया या। फिर उस राम से ब्रह्माजी ने उसका कुजल पूछा था इसके अनन्तर ब्रह्माजी ने राम से कहा था--हे वत्स ! तुमने किस प्रयोजन से यहाँ पर मेरे समीप में आगमत किया है ।२६। जब ब्रह्माजी ने इस रीति से राम से पूछा थातो उसने

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 70

शकराय वृषाङ्काय गणानां पतये नमः ।दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय वै नमः

śakarāya vṛṣāṅkāya gaṇānāṃ pataye namaḥ / daṇḍahastāya kālāya pāśahastāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

परशुरामःका शिव लोक गमन - २४३ आरम्भ से सम्पूर्ण वृत्तान्त कहकर उनको सुना दिया था जिसमें -कात्त' वीम राजा के द्वारा जों कुछ किया गया था और महात्मा अपने पिता जसदरिन पर जो कुछ दुःख पड़ा था यह सभी हाल था ।२७। इस सम्पूर्ण वृत्तान्त का

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 71

वेदमन्त्रप्रधानाय शतजिह्वाय ते नमः ।भूतं भव्यं भविष्यच्च स्थावरं चङ्गमं च यत्

vedamantrapradhānāya śatajihvāya te namaḥ / bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca sthāvaraṃ caṅgamaṃ ca yat

हिन्दी अर्थ

श्रवण करके है मानद ! यश्चपि ब्रह्माजी को यह सभी बातें पहिले ही विज्ञात थीं तथापि उन्होने पूछकर सब कुछ सुना था और परिणाम में सुख आवहन करने वाले घर्मिछ राम से कहा था रद

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 72

तव देहात्समुत्पन्नं देव सर्वमिदं जगत् ।शेभो पाहि च भद्रं ते प्रसीद भगवंस्ततः

tava dehātsamutpannaṃ deva sarvamidaṃ jagat / śebho pāhi ca bhadraṃ te prasīda bhagavaṃstataḥ

हिन्दी अर्थ

तन्नाशकारिणी चँव प्रतिज्ञा भवता कृता ॥

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 73

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यत्किञ्चित्कुरुते नरः ।तत्सर्वं भगवानेव कुरुते योगमायया

ajñānādyadi vā jñānādyatkiñcitkurute naraḥ / tatsarvaṃ bhagavāneva kurute yogamāyayā

हिन्दी अर्थ

यद्वायासेन ते कायेसिद्धिभेवितुमहंतिः

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 74

एवं स्तुत्वा तु मुनयः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।याचन्ते तपसा युक्ताः पश्यामस्त्त्वां यथा पुरा

evaṃ stutvā tu munayaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā / yācante tapasā yuktāḥ paśyāmasttvāṃ yathā purā

हिन्दी अर्थ

शिवलोकं प्रयाहि त्वं शिवस्याज्ञामवाप्नुहि ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 75

प्रकृतिस्थं च ते लिङ्गं तथैवास्तु यथा पुरा ।नमो दिग्वाससे नित्यं किङ्किणीजालमालिने

prakṛtisthaṃ ca te liṅgaṃ tathaivāstu yathā purā / namo digvāsase nityaṃ kiṅkiṇījālamāline

हिन्दी अर्थ

प्रथिव्यां बहवो भूपाः संति शंकरंकिकराः ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 76

विकटाय करालाय करालवदनाय च ।अरूपाय सुरूपाय विश्वरूपाय ते नमः

vikaṭāya karālāya karālavadanāya ca / arūpāya surūpāya viśvarūpāya te namaḥ

हिन्दी अर्थ

विनेवाज्ञां महेशस्य को वा तान्हंतुमीश्वरः ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 77

कटङ्कटाय रूद्राय स्वाहाकाराय वै नमः ।सर्वप्राणात्मने तुभ्यं गुणदेहाय वै नमः

kaṭaṅkaṭāya rūdrāya svāhākārāya vai namaḥ / sarvaprāṇātmane tubhyaṃ guṇadehāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

हे वर्स ! आपकी यह प्रतिज्ञा बड़ी ही दुर्लभ है जिसको क्रोध के वंशीभूतं होकर आपने किया है । है बटो! यह सृष्टि तो भगवान् की कृपा: से ही होती है।२९। है तात। यह आपको ज्ञात ही है कि उन्हीं परम प्रभुः की आज्ञा से बड़े ही क्लेश केः द्वारा इस समस्त जगत् का सृजन किया: है:

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 78

दुर्ग्गन्धाय सुगन्धाय शूलहस्ताय वै नमः ।स्वयं नीलशिखण्डाय श्रीकण्ठाय नमो नमः ।नीलकण्ठाय देवाय चिताभस्माङ्गरागिणे

durggandhāya sugandhāya śūlahastāya vai namaḥ / svayaṃ nīlaśikhaṇḍāya śrīkaṇṭhāya namo namaḥ / nīlakaṇṭhāya devāya citābhasmāṅgarāgiṇe

हिन्दी अर्थ

और आपने इसी सृष्टि के नाश करने वाली प्रतिज्ञा कर डाली हैं।३७।-आपः तो केवलं एक ही राजा के दोष से तथा अपने पिता के तिरस्कार के होने! से इस भूमि को इक्कीस बार भूषों से रहित करना चाहते हैं १३१। यह सृष्टि" तो ब्राह्मण-क्ष्रिय-वेश्य और शूद्र-इन चारों वों से समन्वित स्वेदा से ही:

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 79

गुणत्रयात्मने तुभ्यं नमो विश्वाय वेधसे ।श्मशानवासिने नित्यं प्रेतरूपाय वै नमः

guṇatrayātmane tubhyaṃ namo viśvāya vedhase / śmaśānavāsine nityaṃ pretarūpāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

२४४ जअह्माण्ड:पुराण

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 80

त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ।आत्मा च सर्वभूतानां सांख्यैः पुरुष उच्यते

tvaṃ brahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalohitaḥ / ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṃkhyaiḥ puruṣa ucyate

हिन्दी अर्थ

अली आने-वाली' हैं । इसका आविर्भाव और तिरोभाव- तो-बार-वार भग- वात हरिके ही हुआ करता है: ३२ आपकी जो प्रतिज्ञा है-वह भी अन्यर्थे होने वाली ही है और-प्राकतत अथवा आयास से-आपके कार्य की सिद्धि-होते केयोग्य होती है।३३।-अब मेरा: मत यही है कि शिवलोक में.गमन कीजिए

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 81

पर्वतानां महामेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।ऋषीणां च वसिष्ठस्त्वं देवानां वासवस्तथा

parvatānāṃ mahāmerurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ / ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭhastvaṃ devānāṃ vāsavastathā

हिन्दी अर्थ

आर अपनी की हुई प्रतिज्ञा के: विषय में भगवानु शिव की आज्ञा को प्राप कीजिए । कारण यह है कि इस भूमण्डल में बा के 'भूप भगवान् शिव-के सेवक हैं ।३४। बिना महेश्वर की आज्ञा इए किसकी सामध्यं है कि उन सब्र भूपों का हुनन कर सके । ये सव शिव के भक्त राजा लोग

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 82

ओङ्करः सर्ववेदानां ज्येष्ठसाम च सामसु ।आरण्यानां च सर्वेषां सिंहस्त्वं परमेश्वरः

oṅkaraḥ sarvavedānāṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu / āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ siṃhastvaṃ parameśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

अपने अङ्गो में कवच घारण करने वाले हैं तथा दुरासदद को भी'ये सब धारण किया करते हैं

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 83

ग्राम्याणामृषभश्चापि भगवांल्लोकपूजितः ।सर्वथा वर्त्तमानो ऽपि योयो भावो भविष्यति

grāmyāṇāmṛṣabhaścāpi bhagavāṃllokapūjitaḥ / sarvathā varttamāno 'pi yoyo bhāvo bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

उपायं कुरु यत्तेन जयबीजं शुभावहम्

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 84

त्वामेव तत्र पश्यामो ब्रह्मणा कथितं यथा ।कामः क्रोधश्च लोभश्च विषादो मद एव च

tvāmeva tatra paśyāmo brahmaṇā kathitaṃ yathā / kāmaḥ krodhaśca lobhaśca viṣādo mada eva ca

हिन्दी अर्थ

उपाये तु समारब्धे सके सिध्यंत्युपक्रमा:

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 85

एतदिच्छाम वै रोद्धुं प्रसीद परमेश्वर ।महासंहरणे प्राप्ते त्वया देव कृतात्मना

etadicchāma vai roddhuṃ prasīda parameśvara / mahāsaṃharaṇe prāpte tvayā deva kṛtātmanā

हिन्दी अर्थ

ैलोक्यविजयं' नाव-कवचं परमाद्भुतम् ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 86

करं ललाटे संपीड्य वह्निरुत्पादितस्त्वया ।तेनाग्निना तदा लोका अर्चिर्भिः सर्वतो वृताः

karaṃ lalāṭe saṃpīḍya vahnirutpāditastvayā / tenāgninā tadā lokā arcirbhiḥ sarvato vṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

यथाकथं च विज्ञाप्य शंकरं लभ दूलंभम्॥

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 87

तस्मादग्निसमा ह्येते बहवो विकृताग्नयः ।यानि चान्यानिभूतानि स्थावराणि चराणि च

tasmādagnisamā hyete bahavo vikṛtāgnayaḥ / yāni cānyānibhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca

हिन्दी अर्थ

यत्न के साथ उपाय-करिए-। जप का बीज शुभ का आवाहन, करने

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 88

दह्यन्ते प्राणिनस्ते तु त्वत्समुत्थेन वाह्निना ।अस्माकं दह्यमानानां त्राता भव सुरेश्वर

dahyante prāṇinaste tu tvatsamutthena vāhninā / asmākaṃ dahyamānānāṃ trātā bhava sureśvara

हिन्दी अर्थ

वाला है । जब उपाय का आरम्भ कर दिया जाता है तो उसके कर देने पर सभी उपक्रम सिद्ध हो जाया करते हैं।३६। अपने गुरुदेव हर से है वत्स ! श्रीकृष्ण का मन्त्र और दस्य का ग्रहण करो । उससे दुलछ्य' वैष्णव तेज और शिव की शक्ति हो जायगी ! जोकि विजय करेगी ।३७। भगवान् शिव

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 89

त्वं च लोकहितार्थाय भूतानि परिषिञ्चसि ।महेश्वर महाभाग प्रभो शुभनिरीक्षक

tvaṃ ca lokahitārthāya bhūtāni pariṣiñcasi / maheśvara mahābhāga prabho śubhanirīkṣaka

हिन्दी अर्थ

के'पास-एक चैलोक्य के विजयः करने बाला इसी नाम का परम दुलंभ कवच विद्यमान' है। यह कवच अतीवःअत्भ्ुत है । जिस किसी भी 'प्रकार' से भग वोन्गशङ्करको प्रसन्नम्करके उनसे इसके : प्र।प्तक रने की! प्रार्थंनाःकरो। आर इस'दुलेम वस्तु कीः प्रास उससे'करोः।३४ आपके गुणगणों से नेः वः

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 90

आज्ञापय वयं नाथ कर्त्तारो वचनं तव ।रूपकोटिसहस्रेषु रूपकोटिशतेषु च

ājñāpaya vayaṃ nātha karttāro vacanaṃ tava / rūpakoṭisahasreṣu rūpakoṭiśateṣu ca

हिन्दी अर्थ

शिवी प्रसम्न कैं भौर ने बहते हीं।दयाकुत्तयह दोनों परास्यारःकस्ने कन्ने:हैं।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 91

अन्तं गन्तुं न शक्ताः स्म तव देव नमो ऽस्तु ते ।ततस्तु भगवानीश इदं वचनमब्रवीत्

antaṃ gantuṃ na śaktāḥ sma tava deva namo 'stu te / tatastu bhagavānīśa idaṃ vacanamabravīt

हिन्दी अर्थ

इसमें: कुछ भी संसयःनहीः है फर्श:

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 92

ये हि मे भस्मनिरता भस्मना दग्धकिल्बिषाः ।यथोक्तकारिणो दान्ता विप्रा ध्यानपरायणाः

ye hi me bhasmaniratā bhasmanā dagdhakilbiṣāḥ / yathoktakāriṇo dāntā viprā dhyānaparāyaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

परशुराम का शिवाराश्रन 3) २४४

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 93

न तान्परिवदेद्विद्वान् न च तानतिलङ्घयेत् ।न चेमानप्रियं ब्रूयादमुत्रेह हितार्थवान्

na tānparivadedvidvān na ca tānatilaṅghayet / na cemānapriyaṃ brūyādamutreha hitārthavān

हिन्दी अर्थ

प्ररशुरास का शिवाराघन

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 94

यस्तान्निन्दति मूढात्मा महादेवंस निन्दति ।यस्त्वेतान्पूजयेन्नित्यं स पूजयति शङ्करम् ।एवं चरथ भद्रं वो मत्तः सिद्धिमवाप्स्यथ

yastānnindati mūḍhātmā mahādevaṃsa nindati / yastvetānpūjayennityaṃ sa pūjayati śaṅkaram / evaṃ caratha bhadraṃ vo mattaḥ siddhimavāpsyatha

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मणो वचनं भुत्वा स प्रणम्य जगद्गुरुम् ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 95

अतुलमिह महातमः प्रणाशंशिवकथितं परमं विधिं विदित्वा ।अपगतभयलोभमोहचिन्ताः सह पतिताः महसा शिरोभिरूहुः

atulamiha mahātamaḥ praṇāśaṃśivakathitaṃ paramaṃ vidhiṃ viditvā / apagatabhayalobhamohacintāḥ saha patitāḥ mahasā śirobhirūhuḥ

हिन्दी अर्थ

भ्रसन्नचेताः सुभृशं शिवलोकं जयाम ह ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 96

ततस्ते मुदिता विप्राः प्रकृतिस्थे महेश्वरे ।गन्धोदकैः सुशुद्धैश्च कुशपुष्पविमिश्रितैः

tataste muditā viprāḥ prakṛtisthe maheśvare / gandhodakaiḥ suśuddhaiśca kuśapuṣpavimiśritaiḥ

हिन्दी अर्थ

लक्षयोजनभूडध,बँ च ब्रह्मलोकाद्विलक्षणम् ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 97

स्नापयन्ति महाकुम्भैरद्भिर्देवं महेश्वरम् ।गायन्ति विविधैर्गुह्यैर् हुंकारैश्चापि सुस्वरैः

snāpayanti mahākumbhairadbhirdevaṃ maheśvaram / gāyanti vividhairguhyair huṃkāraiścāpi susvaraiḥ

हिन्दी अर्थ

यदधो ह्रूबलोकश्च सर्वबेलोकपरस्तु स:

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 98

नमो दिग्वाससे देव किङ्किणीध्राय वै नमः ।अर्द्ध नारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्त्तिने

namo digvāsase deva kiṅkiṇīdhrāya vai namaḥ / arddha nārīśarīrāya sāṃkhyayogapravarttine

हिन्दी अर्थ

तपोवीयंगती रामःजिवलोकं ददर्श च ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 99

घनवाहनकृष्णाय गजचर्मनिवासिने ।कृष्णाजिनोत्तरीयाय व्यालयज्ञोपवीतिने

ghanavāhanakṛṣṇāya gajacarmanivāsine / kṛṣṇājinottarīyāya vyālayajñopavītine

हिन्दी अर्थ

कोटिकल्पतपः पुण्याः शाता निर्मत्सरा जनाः

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 100

सुरचितचित्रविचित्रकुण्डलाय सुरचितमाल्यविभूषणाय तुभ्यम् ।मृगपतिवरचर्मवाससे ते पृथुपरशो च नमोस्तु शङ्कराय

suracitacitravicitrakuṇḍalāya suracitamālyavibhūṣaṇāya tubhyam / mṛgapativaracarmavāsase te pṛthuparaśo ca namostu śaṅkarāya

हिन्दी अर्थ

पारिजातमुखेवू क्षे: शोभित॑ कामधेनुभिः.

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 101

भूयश्च स्थापिते लिङ्गे लोकानां हितकाम्यया ।वर्णधर्मपराश्चैव चेरुस्ते मुनिसत्तमाः

bhūyaśca sthāpite liṅge lokānāṃ hitakāmyayā / varṇadharmaparāścaiva ceruste munisattamāḥ

हिन्दी अर्थ

योगेन योगिमा सृरुठंस्वेच्छया शंकरेण हिः ॥

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 102

ततस्तान्स मुनीन्प्रीतः प्रत्युवाच महेश्वरः ।प्रीतोस्मि युष्मत्तपसा वरं वृणुत मुव्रताः

tatastānsa munīnprītaḥ pratyuvāca maheśvaraḥ / prītosmi yuṣmattapasā varaṃ vṛṇuta muvratāḥ

हिन्दी अर्थ

शिल्पिनां गुरुणा स्बप्ने'न इष्टं विश्वकर्मणा ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 103

ततस्ते मुनयस्सर्वे प्रणिपत्य महेश्वरम् ।भृग्वङ्गिरा वसिष्ठश्च विश्वामित्रस्तथैव च

tataste munayassarve praṇipatya maheśvaram / bhṛgvaṅgirā vasiṣṭhaśca viśvāmitrastathaiva ca

हिन्दी अर्थ

श्री बसि जी ने कहा--बह राम ब्रह्माजी के इस कल -को.सुनकर

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 104

गौतमो ऽत्रिः सुकेशश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।मरीचिः कश्यपश्चापि संवर्तश्च महातपाः

gautamo 'triḥ sukeśaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / marīciḥ kaśyapaścāpi saṃvartaśca mahātapāḥ

हिन्दी अर्थ

फिर ब्रह्माजी के चरणों में अशाम करके अत्यन्त ही असन्न ज्ित्त वाला होता हुआ यहाँ से शित्र के लोक को चला ।१) वह शिवका लोक वहाँ से एक लाख योजन ऊपर की ओर था ओर वह इस ब्रह्माजी के लोक से भी अधिक विलक्षण था । उसका वर्णन बचनीं के द्वारा तो हो ही नहीं सकता है । ऐसा

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 105

ते प्रणम्य महादेवमिदं वचनमब्रुवन् ।भस्मस्नानं च नग्नत्वं वामत्वं प्रतिलोमता ।सेव्यासेव्यत्वं तु विभो एतदिच्छाम वेदितुम्

te praṇamya mahādevamidaṃ vacanamabruvan / bhasmasnānaṃ ca nagnatvaṃ vāmatvaṃ pratilomatā / sevyāsevyatvaṃ tu vibho etadicchāma veditum

हिन्दी अर्थ

ही यह अनिर्वेअनोय चा और पर से भी पर “था तथा-योगी जनों के ही द्वारा गमस करने के योग्य खा ।२। जिस शिवलोक :से -वेकुण्ठ -तो दक्षिण दिशा में है और गौरी लोक-बाँई ओर है तथा जिनके -नीचे :की.ओर छुब लोक है ओर बढ़ शि्जलोक सभी छोकों से पर है ।3। तपश्चर्या. और बल-

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 106

भगवानुवाच एतद्वः संप्रवक्ष्यामि कथासर्वस्वमद्य वै ।अग्निर्ह्यहं सोमयुतः सोमश्चाग्निमुपश्रितः

bhagavānuvāca etadvaḥ saṃpravakṣyāmi kathāsarvasvamadya vai / agnirhyahaṃ somayutaḥ somaścāgnimupaśritaḥ

हिन्दी अर्थ

विक्रम के वीर्य को गति वाले उस राम ने उस शिवलोक का दर्शन कर लिया था । बह अनेक प्रकारं कें कोतुकों से युक्त था तथा उसकी समानता रखने बल: अन्य कोई "धी उपमान ही नहीं चा ॥४।-बह ऐसा लोकच! जहाँ

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 107

कृताकृतं वदन्त्यग्निं भूयो लोकाः समाश्रिताः ।असकृच्चाग्निना दग्धं जगत्स्थावरजङ्गमम्

kṛtākṛtaṃ vadantyagniṃ bhūyo lokāḥ samāśritāḥ / asakṛccāgninā dagdhaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

हिन्दी अर्थ

श४६ ब्रह्माण्ड पुराण

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 108

भस्मसाध्यं हि तत्सर्वं पवित्रमिद मुत्तमम् ।भस्मना वीर्यमास्थाय भूतानि परिषिञ्चति

bhasmasādhyaṃ hi tatsarvaṃ pavitramida muttamam / bhasmanā vīryamāsthāya bhūtāni pariṣiñcati

हिन्दी अर्थ

पर केबल महान् योगीन्द्र-सिद्ध और परम शुभ पाशुपत ही निवास किया करते हैं । जो करोड़ों कलयों तक तपस्या करने के महानु युनीत पुण्य वाले- परम शान्त शील-स्वभाव वाले ओर मस्सरता से रहित जन थे के ही उस लोक के निवास करने बाले थे ।५! वह लोक पारिजात मुख बाले बु्षों से

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 109

अग्निकार्यं च यत्कृत्वा करिष्यति च त्र्यायुषम् ।भस्मना मम वीर्येण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

agnikāryaṃ ca yatkṛtvā kariṣyati ca tryāyuṣam / bhasmanā mama vīryeṇa mucyate sarvakilbiṣaiḥ

हिन्दी अर्थ

तथा कामसेनुओं से परम सुशोभित था जिन सबका योगिराआधिराज भग- बासु शङ्कुर ने अपने ही योगवल से स्त्रेच्छा पू्वेके सृजन किया था । समस्त कामनाओं को पूर्ण करने वाली घेनु कामधेनु कही जाती है तथा मनकी इच्छाओं को पूरा करते वाला वृक्ष कल्पबुक्ष होता है उन्हीं का एक भेद

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 110

भासयत्येव यद्भस्म शुभं वासयते च यत् ।तत्क्षणात्सर्वपापानां भस्मेति परिकीर्त्यते

bhāsayatyeva yadbhasma śubhaṃ vāsayate ca yat / tatkṣaṇātsarvapāpānāṃ bhasmeti parikīrtyate

हिन्दी अर्थ

परिजात देव वृक्ष है ।६। इस लोक की रचना ऐसी ही परम अद्भुत थी कि विश्व के शिल्पियों के परम गुरु विश्वकर्मा ने कभी स्वप्न में भी नहीं भेखी थो फिर उसके भी द्वारा स्वयं ऐसी रचना का करना तो बहुत ही दुर की बात है उस लोक में परम दिव्य सैकड़ों ही सरोवर ये जिनके घाट

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 111

ऊष्मपाः पितरो ज्ञेया देवा वै सोमसंभवाः ।अग्नीषोमात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजं गमम्

ūṣmapāḥ pitaro jñeyā devā vai somasaṃbhavāḥ / agnīṣomātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃ gamam

हिन्दी अर्थ

और सोढ़ियाँ तथा सम्पूर्ण प्राकार मण्डल पद्मराग नाम वाली मणियों के हारा वितिमित था । इन सब सरोवरों से कह लोक परमाधिक शोभा से समन्वित था

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 112

अहमग्निर्महातेजाः सोमश्चैषा ममांबिका ।अहमग्निश्च सोमश्च प्रकृत्या पुरुषः स्वयम्

ahamagnirmahātejāḥ somaścaiṣā mamāṃbikā / ahamagniśca somaśca prakṛtyā puruṣaḥ svayam

हिन्दी अर्थ

सुवर्णे रत्नरचितप्राकारेण समावृतम्

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 113

तस्माद्भस्म महाभागा मद्वीर्यमिति चोच्यते ।स्ववीर्यं वपुषा चैव धारयामीति वै स्थितिः

tasmādbhasma mahābhāgā madvīryamiti cocyate / svavīryaṃ vapuṣā caiva dhārayāmīti vai sthitiḥ

हिन्दी अर्थ

रक्तसोपानयुक्तौ श्च रत्तस्तम्भकपाटकेः ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 114

तदा प्रभृति लोकेषु रक्षार्थमशुभेषु च ।भस्मना क्रियते रक्षा सूतिकानां गृहेषु च

tadā prabhṛti lokeṣu rakṣārthamaśubheṣu ca / bhasmanā kriyate rakṣā sūtikānāṃ gṛheṣu ca

हिन्दी अर्थ

ददर्शं रामो धर्मात्मा विचित्रमिव संगतः

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 115

भस्मस्नानविशुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियः ।मत्समीपसुपागम्य न भूयो विनिवर्तते

bhasmasnānaviśuddhātmā jitakrodho jitendriyaḥ / matsamīpasupāgamya na bhūyo vinivartate

हिन्दी अर्थ

तत्र स्थिती द्वारपालो ददर्शातिभयंकरो ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 116

व्रतं पाशुपतं योगं कापालं योगनिर्मितम् ।पूर्वं पाशुपतं ह्येतन्निर्मितं तदनुत्तमम्

vrataṃ pāśupataṃ yogaṃ kāpālaṃ yoganirmitam / pūrvaṃ pāśupataṃ hyetannirmitaṃ tadanuttamam

हिन्दी अर्थ

महकरालर्दतास्यौ -विकृतारक्तलोचनौ

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 117

शेषाश्चाश्रमिणः सर्वे पश्चात्सृष्टाः स्वयंभुवा ।सृष्टिरेषा मया सृष्टा लज्जामोहभयात्मिका

śeṣāścāśramiṇaḥ sarve paścātsṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā / sṛṣṭireṣā mayā sṛṣṭā lajjāmohabhayātmikā

हिन्दी अर्थ

दग्धशैलप्रतीकाशौ महाबलपराक्रमौ ।

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 118

नग्ना एव हि जायन्ते देवता मुनयस्तथा ।ये चान्येमानवा लोके सर्वे जायन्त्यवाससः

nagnā eva hi jāyante devatā munayastathā / ye cānyemānavā loke sarve jāyantyavāsasaḥ

हिन्दी अर्थ

निशुलपट्टिशघरौ ज्वलंती ब्रह्मतेजसा ?

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 119

इन्द्रियैरजितैर्नग्ना दुकूलेनापि संवृताः ।तैरेव संवृतो गुप्तोन वस्त्रं कारणं स्मृतम्

indriyairajitairnagnā dukūlenāpi saṃvṛtāḥ / taireva saṃvṛto guptona vastraṃ kāraṇaṃ smṛtam

हिन्दी अर्थ

परशुराम काः शिवाराधन ४ २४७

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 120

क्षमा धृतिरहिंसा च वैराग्यं चैव सर्वशः ।तुल्यौ मानापमानौ च तत्प्रावरणमुत्तमम्

kṣamā dhṛtirahiṃsā ca vairāgyaṃ caiva sarvaśaḥ / tulyau mānāpamānau ca tatprāvaraṇamuttamam

हिन्दी अर्थ

„ बह् लोक मणियों के द्वारा निर्मित अनेक वेदियों से बहुत ही अधिक सुरम्य एवं शोभित था । इसके चारों ओर सुवर्णे का प्राकार (परकोटा) बना हुआ था ।८। यह लोक बहुत ही ऊंचा था जो कि अन्तरिक्ष'का स्पे कर रहा था तथा वह इतना अधिक स्वच्छ एवं शुश्र था किक्षीर के ही

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 121

भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गो ध्यायते मनसा भवम् ।यद्यकार्यसहस्राणि कृत्वा स्नायति भस्मना

bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo dhyāyate manasā bhavam / yadyakāryasahasrāṇi kṛtvā snāyati bhasmanā

हिन्दी अर्थ

समान दिखाई दे रहा था । इस लोक में चार परम विशाल द्वार बने हुए थे जिनका निर्ताण मणियों की बेदियों से किया गया था ।६। इसमें ऊपर चढ़ने के लिए रत्नों के द्वारा विनिर्मित सोपानों को श्रेणियाँ थीं और इसमें जो स्तम्भ तथा कपाट बने हुए थे वे भी सब रत्नों के थे । इसे लोक में जो भी

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 122

तत्सर्वं दहते भस्म यथाग्निस्तेजसा वनम् ।तस्मा द्यत्नपरो भूत्वा त्रिकालमपि यः सदा

tatsarvaṃ dahate bhasma yathāgnistejasā vanam / tasmā dyatnaparo bhūtvā trikālamapi yaḥ sadā

हिन्दी अर्थ

रचना थी वह अनेक प्रकार की चित्रविचित्र थी तथा परम मनोहर थी जिससे यह लोक परम शोभित हो रहा था ।१०। उस लोक के मध्य में सिद्धों के द्वारा उपशोभित एक सुरम्य भवन बना हुआ था । उस धर्मात्मा राम से वहाँ पर पहुँचकर उसकी एक विचित्र स्थल के ही समान देखा था

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 123

भस्मना कुरुते स्नानं गाणपत्यं स गच्छति ।संहृत्य च क्रतून्सर्वान्गृहीत्वामृतमुत्त मम्

bhasmanā kurute snānaṃ gāṇapatyaṃ sa gacchati / saṃhṛtya ca kratūnsarvāngṛhītvāmṛtamutta mam

हिन्दी अर्थ

वहाँ पर उस रामने देक्षा था कि अतीव भयक्कूर दो द्वारपाल स्थित थे। जितके महदात् कराल मुख और दाँत थे तथा बहुत ही विकृत लाल नेत्र थे ।१२। वे द्रारपाल ऐसे हो प्रतीत हो रहे ये मानों वे दग्ध पर्वत होवें । वे मद्याद् बल और विक्रम से समच्वित ये। उनके शरीरों में विभूति लगी हुईं

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 124

ध्यायन्ति ये महादेवं लीनास्तद्भावभाविताः ।उत्तरेणाथ पन्थानं ते ऽमृतत्वमवाप्नुयुः

dhyāyanti ye mahādevaṃ līnāstadbhāvabhāvitāḥ / uttareṇātha panthānaṃ te 'mṛtatvamavāpnuyuḥ

हिन्दी अर्थ

थी जिससे उनका अङ्ग विभूषित था और वे व्याध्न के चमों के वस्त्र धारण किये हुए थे ।१३। बे दोनों द्वारपाल त्रिशूल और पट्टिश धारण करने वालि दे तथा ब्रह्मातेज से जाज्वल्यमान हो रहे ये। उन को देखकर राम अपने मन में भय से भीत ठो गया था बहुत ही विनीत होकर उन से कुछ बोला

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 125

दक्षिणेनाथ पन्थानं ये श्मशानानि भेजिरे ।अणिमा महिमा चैव लघिमा प्राप्तिरेव च

dakṣiṇenātha panthānaṃ ye śmaśānāni bhejire / aṇimā mahimā caiva laghimā prāptireva ca

हिन्दी अर्थ

नमस्करोमि वामीशौ शंकरं रुष्टुमागतः । ईश्वराज्ञां समादाय. मामथाज्ञप्तुतवंथ

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 126

गरिमा पञ्चमी चैव षष्ठं प्राकाम्यमेव च ।ईशित्वं च वशित्वं च ह्यमरत्वं च ते गताः

garimā pañcamī caiva ṣaṣṭhaṃ prākāmyameva ca / īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca hyamaratvaṃ ca te gatāḥ

हिन्दी अर्थ

तत्रातिरम्यां सिद्धोषेः समाकीर्णा सभां द्विजः

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 127

इन्द्रादयस्तथा देवाः कामिकं व्रतमास्थिताः ।ऐश्वर्यं परमं प्राप्य सर्वे प्रथिततेजसः

indrādayastathā devāḥ kāmikaṃ vratamāsthitāḥ / aiśvaryaṃ paramaṃ prāpya sarve prathitatejasaḥ

हिन्दी अर्थ

त्रिशूलशोभितकरं: व्याघ्रचरमंवरांवरम् 4

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 128

व्यपगतमदमोहमुक्तरागास्तमेरहजदोषविवर्जितस्वभावाः ।परिभवमिदमुत्तमं विदित्वा पशुपतिदयितमिदं व्रतं चरध्वम्

vyapagatamadamohamuktarāgāstamerahajadoṣavivarjitasvabhāvāḥ / paribhavamidamuttamaṃ viditvā paśupatidayitamidaṃ vrataṃ caradhvam

हिन्दी अर्थ

रध८ ब्रह्माण्ड पुराण

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

अध्याय २७

श्लोक 129

यः पठेद्वै शुचिर्भूत्वा श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति

yaḥ paṭhedvai śucirbhūtvā śraddadhāno jitendriyaḥ / sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

विभूतिभूषितांगे च नागयज्ञोपवीतिनम्

English

Forgiveness, fortitude, non-violence, absence of attachment to all (worldly things) and equal indiflerence to both honour and dishonour—these constitute the excellent covering garment.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 27
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.