Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
96
अध्याय 96 / 156

Book 2 - Adhyaya 58

37 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ37 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ९६

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः ॥ ५७॥ जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि ।संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe madhyamabhāge tṛtīye upoddhātapāde bhārgavaṃ prati varuṇāgamanaṃ nāma saptapañcaśattamo 'dhyāyaḥ // 57// jaiminiruvāca evaṃ bruvāṇaṃ varuṇaṃ vilokya patitaṃ bhuvi / saṃjahāra punardhīmānastraṃ mṛgukulodvahaḥ

हिन्दी अर्थ

क्रोधहुका रमातन्वन्गजन्नुत्पातमेधवत्

English

On seeing Varuna who said this and fell on the ground at his feet, the intelligent leading member of the family of Bhrgu, withdrew the missile.

अध्याय ९६

श्लोक 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् ।विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

saṃtdṛtāstrastato rāmo varuṇaṃ purataḥ sthiram / vilokya bigatakrodhastamuvāca hasanniva

हिन्दी अर्थ

भ्रातरो सम पुत्राश्च सेनानाथाः सह्रशः

English

After withdrawing the missile, Rama looked at Varuna standing in front of him. Anger having subsided, he said to him smilingly.

अध्याय ९६

श्लोक 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः ।समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

gokarṇanilayāḥ pūrvamimemāṃ munipuṅgavāḥ / samāyātā mahendrādrau nivasaṃtaṃ saritpate

हिन्दी अर्थ

आतृपुत्रमहाशोकवहिन निर्वापयाम्यहम्

English

''These leading sages who had their homes in Gokarna had come to me before, O lord of rivers, while I was staying on the mountain Mahendra.

अध्याय ९६

श्लोक 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः ।अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

tvattoye medinīṃ pūrvaṃ khanadbhiḥ sagarātmajaiḥ / adho nipātitaṃ kṣetraṃ gokarṇamṛṣisevitam

हिन्दी अर्थ

बह बार-बार प्रलविलाप कर रहा था तव कुटिलाक्ष ने उसको आश्वांसन दिया था । जब बहुत कुछ समझाया तो शोक से युक्त उसने क्रोध किया था ।८। उसने अत्यन्त क्रूर फाल को ग्रहण किया था और अपनी भूकुटियों को तिरी करके बहुत हो भीषण हो गया था। उसकी आँखें

English

The holy spot Gokarna inhabited by the sages was caused to fall down into your waters formerly, by the sons of Sagara who were digging the Earth.

अध्याय ९६

श्लोक 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् ।अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

upalabdhumime bhūyaḥ kṣetraṃ tadbhavavallabham / adhāvanmāmupāgamya munayastīrthavāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

अङ्गारो के समान रक्त हो गयो थों और वह काले सर्प को तरह फुद्धारे मार रहा था ।। फिर सब सेनाओं के स्वामी कुटिलाक्ष से शीघ्र ही बोला चा और बार-बार खङ्ग को छूकर उसे घुमाता जा रहा था ।१०। बह क्रोध से हुङार-कर रहा था ओर उत्पात के समय में होने आले मेघों के समान

English

After having approached me, those sages, the resi- dents of that holy place have rushed down here to regain once again that holy spot which is very dear to Siva.

अध्याय ९६

श्लोक 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् ।भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

eṣāmarthe tataḥ so 'haṃ mahendrādacalottamāt / bhavantamāgato draṣṭuṃ sahaibhirmunipuṅgavaiḥ

हिन्दी अर्थ

४०२ ब्रह्माण्ड पुरण

English

Hence, for my sake, it behoves you to make your waters recede and restore to them that holy spot in the water as before."

अध्याय ९६

श्लोक 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् ।दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

tasmānmadarthe salilaṃ samutsāryātmano bhavān / dātumarhati tatkṣetrameṣāṃ toye ca pūrvavat

हिन्दी अर्थ

गजे रहा था ।११। जिस दुष्ट ते माया के बल से युद्ध में मेरे भाइयों और पुत्रों को मार दिया है जोर सहस्रो सेना पतियों का विनाश कर दिया है उसी स्त्री के जब वह युद्ध में वृत्त होगो तो उसके कण्ठ से निकले हुए रुधिर से भाई और पुत्रों के शोक को अग्नि को मैं शान्त करूँगा ।१२-१श

English

On hearing these words of Rama, Varuna the lord of aquatic beings considered everything in his mind and spoke these words to Rama once again.

अध्याय ९६

श्लोक 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः ।निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

jaiminiruvāca iti tasya vacaḥ śrutvā varuṇo yādasāṃ patiḥ / nirūpya manasā rāmamida bhūyo 'bravīdvacaḥ

हिन्दी अर्थ

रे कुटिलाक्ष ! चले जाओ ओर सेना को तैयार करो । इतना ही कहकर उसने बञ्पात को भी सहन करने वाले कठिन कवच को धारण किया था

English

"My waters cannot be made to recede by anyone. Such is the boon granted to me formerly by Virifici ( i.e. god Brahma).

अध्याय ९६

श्लोक 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् ।तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

varuṇa uvāca na śakyamutsārayituṃ madaṃbhaḥ kenacidbhavet / tathā hi me varo dattaḥ purānena viriñcinā

हिन्दी अर्थ

कालाग्निरिव संकद्धो निर्जंगाम निजात्पुरात् ।

English

But on account of your brilliant splendour I have given up all my natural courage. I have become afraid, Q Bhargava, and have fallen under your control.

अध्याय ९६

श्लोक 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् ।कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

so 'haṃ tvattejasedārīṃ vihāya sahajāṃ dhṛtim / kātaraṃ samupāyāto vaśatāṃ tava bhārgava

हिन्दी अर्थ

सर्वसेनापतींद्रेण कुटिलाक्षंज स कथा ।

English

How can I fail to perform this task, O annihilator of the families of Ksatriyas, after having been especially urged by you for the sake of these sages?

अध्याय ९६

श्लोक 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः ।कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

eṣāmarthe viśeṣaṇa bhavatā paricoditaḥ / kathaṃ na kuryāṃ karmedamahaṃ kṣattrakulāntaka

हिन्दी अर्थ

दीप्तायुधा दीप्तकेशा निर्जगमुरदीप्तकंकटाः ।

English

Hence, I shall hold back on the ground as much of my water as you may have intended in your mind."

अध्याय ९६

श्लोक 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति ।तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

tasmādyāvatpramāṇaṃ me bhavānsaṃkalpayiṣyati / tāvatsaṃghārayiṣyāmi bhūmau salilamātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

द्विसह्नाक्षौ हिणीनां पञ्चा गीतिः पराधिका

English

On hearing his words, Bhargava said "so be it". He broke his bow and threw away his arrow.

अध्याय ९६

श्लोक 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् ।यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

iti tasya vacaḥ śrutvā tathetyuktvā sa sāyakam / yathāgataṃ pracikṣepa dhanurnirbhidya bhārgavaḥ

हिन्दी अर्थ

भण्डासुरे विनिर्याति सर्वेसेनिकसंकुले

English

Then he mentally decided the boundary. Wishing to* point it out, O king, he took up his Sruod (the sacrificial ladle) * The intelligent sage was desirous of throwing it in the ocean.

अध्याय ९६

श्लोक 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते ।स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

tato nirūpya sīmānaṃ darśayāno mahīpate / sruvaṃ jagrāha matimānkṣaptukāmo jalāśaye

हिन्दी अर्थ

शून्यके नगरे तत्र स्त्रीमात्रमवशेषितम् ।

English

Then all those sages became delighted very much Fully contented, they worshipped Rama aud expressed their good wishes for him.

अध्याय ९६

श्लोक 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि ।अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

prasannacetasaṃ rāmaṃ gataroṣamathātmani / antarhite sarinnāthe rāmaḥ suvamudaṅmukhaḥ

हिन्दी अर्थ

ब्म को भुजाओं के मध्यभाग से धारण करके उसने पृष्ठ में तूणीर कहा था । उद्दाम मोर्वी के नि.श्वास से कठोर धनुष को घुमाते हुए कालाग्नि के समान से कू.ध'होकर वह अपने नगर से निकलकर चल दिया था और तालजंघादिक उसके साय ये तथा पूर्व द्वार पर सुरक्षा के लिए भी सेनाओं

English

The holy spot emerging from the waters regained its original state, O excellent king. This is the capacity of lord Siva which cannot be adequately thought of.

अध्याय ९६

श्लोक 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे ।क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

bhrāmayitvātivegena cikṣepa lavaṇārṇave / kṣiptatvena samudre tu diśamuttarapaścimām

हिन्दी अर्थ

को निवेशित किया था ।१५-१६। चार शस्त्रो के समूहों को धारण करने बाले-कवचों को पहिन हुए और उद्धव बोर वहाँ पर ये। पैतीस सेना-

English

Even today the ocean does not transgress the bound- ary. His great bow was never drawn and kept ready by Rama the great sage.

अध्याय ९६

श्लोक 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् ।तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

gatvā sruvopatadrājanyojanānāṃ śatadvayam / tīrthaṃ śurpārakaṃ nāma sarvapāpavimocanam

हिन्दी अर्थ

पतियों के सहित जिनमें कुटिलाक्ष नो आगे ये वह चला था ।१३। सब सेना- पतियों का स्वामी कुटिलाक्ष के साथ वह कोध से युक्त हुआ था भंड को भी मिलाकर चालीस चमूबर ये ।१८। इनके आयुध परम दोस थे और इनके केश भी दोप थो ऐसे दोप्त ककट वाले निकल गये ये दो सहस्र अक्षौहिणी

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः ।तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

viśrutaṃ yattrilokeṣu tīre nadanadīpateḥ / tīrthaṃ tadantarīkṛtya sruvo rāmakarāccyutaḥ

हिन्दी अर्थ

सेना थी और पराधिक पिचातो थीं।१६। शत्रु का मंथन करने को एक ही साथ उसके पोछे गये ये । भंडासुर के निकल कर जाने पर जो सभी सेनाओं से संकुल थी ।२०। उस शून्यक नगर में केवल स्त्रियां ही रह गयी थीं ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् ।यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

nipapāta mahārāja sūcayanrāmavikramam / yatrābhūdrāmasṛṣṭāyā bhuvo niṣṭhātha pārthiva

हिन्दी अर्थ

से युक्त रथ पर रणोद्धत होकर सवार हुआ था

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् ।उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

tīrthaṃ śūrpārakaṃ tattu śrīmallokapariśrutam / utsārayitvā salilaṃ samudrastāvadātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

तत्वरे विञ्वलञ्ञ्वालाकालाग्निरित्र दीप्तिमाद् ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव ।अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

atiṣṭhadapasṛtyorvīṃ dattvā rāmāya pārthiva / anatikrāntamaryādo yathākālaṃ bhṛgūdvahaḥ

हिन्दी अर्थ

घातको नाम वै खड्गश्रचन्द्रहाससमाकृति:

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि ।विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

samayaṃ svāpayāmāsa tasyaivānumate bhuvi / vijñāya pūrvasīmāntāṃ bhuvamabhyutsasarja ha

हिन्दी अर्थ

इतस्ततश्चलंतोनां सेनानां बूलिरुत्थिता ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् ।नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

vyasmayanta surāḥ sarve dṛṣṭvā rāmasya vikramam / nagaragramasīmānaḥ kiñcitkiñcitkvacitkvacit

हिन्दी अर्थ

केजिद्भूमे रपर्याप्तां प्रलेलुब्योंमवर्त्मना ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि ।तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

sahye tu pūrvavattasminnabdherapasṛteṃ'bhasi / tatra daivāttathā sthānānnimnatvātsa pralakṣya tu

हिन्दी अर्थ

केषांचित्स्कन्धमा रूढा: केचिच्चेलुर्महारथा: ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् ।यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

tatasteṣāṃ bhṛguśreṣṭho munīnāṃ bhāvitātmanām / yathābhilaṣitaṃ sthānaṃ pradadau prītipūrvakam

हिन्दी अर्थ

अत्यन्त सेनासंमर्दाद्रथचक्र विचूणिता: ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः ।कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

tataste munayaḥ sarve harṣeṇa mahātānvitāḥ / kṛtakṛtyā bhṛśaṃ rāmamāśiṣā samapūjayan

हिन्दी अर्थ

केचित्पादेन नागानां मदिता न्यपतन्भुवि

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः ।गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

athaitairabhyanujñāto yayau prāptamanorathaḥ / gate munivare rāme deśāttasmānnijāśramam

हिन्दी अर्थ

इत्थं प्रचलिता तेन समं सर्वेश्व सेनिके: ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः ।परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

saṃbhūya munayaḥ sarve prajagmustīramaṃbudheḥ / paricaṅkramya tāṃ bhūmiṃ yatnena mahātānvitāḥ

हिन्दी अर्थ

बह जलती हुई ज्वाला वाले कालाग्नि के तुल्य ही दोपि वाला था। उसके खड्ग का नाम घातक या जो चन्द्रहास अङ्क के ही समान आकृति बाला था ।२२। इधर-उधर चलने वाली सेनाओं से धूलि उड़कर ऊपर उठ

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् ।नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

dadṛśuḥ sarvato rājanhyarmavāntaḥ sthitāṃ mahīm / nityatvā tsarvadevānāmadhiṣṭhānatayā tathā

हिन्दी अर्थ

गयी थी । मानों भूमि उन सेनाओं के भार को सम्हाले में असमर्थ होकर ही आकाश में जा रही यो ।२३। उनमें कुछ तो भूमि पर स्यान न पाकर

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् ।अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

kātamabdhau nipatitaṃ naṣṭatoyaṃ ciroṣitam / api rudraprabhāvema prāyānnātyantaviplavam

हिन्दी अर्थ

४०४ ब्रह्माण्ड पुरात्र

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि ।एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

tatteyaniḥsṛtaṃ kṣetramabhūtpūrvavadeva hi / etaddhi devasāmarthyamacintyaṃ nṛpasattama

हिन्दी अर्थ

व्योम के ही मार्ग से चल दिये थे । कुछ महारथी कुछ लोगों के स्कन्ध पर समारूढ़ होकर चले ये ।२४। जब उस भंडासुर की सेनाएँ चली थीं तो कहीं पर भी स्वान नहों रहा था । एक दूसरे से रगड़ खाकर पीड़ित से होते हुए जा रहे ये । न तो दिशाओं में न भूमि में ओर न नम में वे समाये ये । बड़े

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा ।दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

evaṃ rāmeṇa jaladheḥ punaḥ sṛṣṭā vasuṃdharā / dakṣiṇottarato rājanayojanānāṃ catuḥśatam

हिन्दी अर्थ

ही दुःख से चल रहे थे ।२५॥ अत्यन्त सेना के संमदं से और रथों के पहियों से चूर्ण होते हुए जा रहे ये। कुछ हाथियों के पैरों से मदित होकर भूमि पर गिर गये थे ।२६। इस रोति से उसके साथ सभो संनिक गमन कर रहे थे और वच्चपात के समान उनने सिहनाद किया था। उस प्रवल और बड़े

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः ।कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

nātikrāmati so 'dyāpi sīmānaṃ payasāṃ nidhiḥ / kṛtaṃ rāmeṇa mahatā na tu sajjaṃ mahaddhanuḥ

हिन्दी अर्थ

भारी सिहनाद से एवं कठोर से जो भंड के मुख से किवा गया था सम्पूर्ण जगत बिदीणं हो गया था

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः ।यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

evaṃ prabhāvo rāmo 'sau sagaraśca mahīpatiḥ / yasya putrairayaṃ khaṇḍo bhārato 'bdhau nipatitaḥ

हिन्दी अर्थ

शक्तीनां कटकं चासो दकांडत्रासविह्वलम्

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः ।रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

yojanānāṃ sahasrantu varddhitaśca mahodadhiḥ / rāmeṇābhūtpunaḥ sṛṣṭaṃ yojanānāṃ tu ṣaṭśatam

हिन्दी अर्थ

वल्लिप्राकारबलयं प्रशांतं पुनरुत्थितम् ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः ।ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

sagarasya sutairyasmādvarddhito makarālayaḥ / tataḥ prabhṛti lokeṣu sāgarākhyāmavāptavān

हिन्दी अर्थ

करम्दनेश्चापि योद ,णामभूच्छन्दमयं जगत् ।

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

अध्याय ९६

श्लोक 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया ।रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

etatte 'bhihitaṃ samyaṅmahataścaritaṃ mayā / rāmasya kārttavīryasya sagarasya mahīpateḥ

हिन्दी अर्थ

निश्चित्य ललिता देवी स्वयं योद्धुः प्रचक्रमे

English

Thus the story of great men viz. Rama, Karttavirya and king Sagara has been well recounted to you by me.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 96
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.