Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
177
अध्याय 177 / 317

Book 1 - Adhyaya 178

28 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ28 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १७७

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नेत्राञ्जनादिनिरूपणं नाम सप्तसप्तत्युत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १७८ हरिरुवाच ।ब्रह्मदण्डीवचाकुष्ठं प्रियङ्गर्नागकेशरम् ।दद्यात्ताम्बूलसंयुक्तं स्त्रीणां मन्त्रेण तद्वशम् ।ॐ नारायण्यै स्वाहा

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe netrāñjanādinirūpaṇaṃ nāma saptasaptatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 178 hariruvāca / brahmadaṇḍīvacākuṣṭhaṃ priyaṅgarnāgakeśaram / dadyāttāmbūlasaṃyuktaṃ strīṇāṃ mantreṇa tadvaśam / oṃ nārāyaṇyai svāhā

हिन्दी अर्थ

दूर्वाके रसमें उससे चौगुना तेल पकाकर औषधिरूपमें उसको शरीरमें लगाना चाहिए। इसके मालिशसे कच्छू, विचर्चिका और पामा नामक कुष्ठरोग विनष्ट हो जाते हैं। द्रुम (पारिजात)-की

English

The pulp of the stones of Vibhitaka Sankhanibhi, Manahiilil, leaves of Nimba, and Marlca must be ground into paste in goat's urine. As an eye salve this compound removes the troubles of the wall-eyed and the night-blinded. Timira and afflictions of the coat of the eyes are also quelled. Roots of Afarusaka ground into paste in sour gruel and applied thickly over the eyes remove all sorts of pain in the eyes.

अध्याय १७७

श्लोक 2

ताम्बूलं यस्य दीयेत स वशी स्यात्सुमन्त्रतः ।ॐ हरिः हरिः स्वाहा

tāmbūlaṃ yasya dīyeta sa vaśī syātsumantrataḥ / oṃ hariḥ hariḥ svāhā

हिन्दी अर्थ

तथा चित्रक (एरण्ड) नामक औषधियोंका सिद्ध तेल कुष्ठरोगके व्रण-विकारोंको विनष्ट कर देता है।

English

An eyesalve prepared with Bilvaka and roots of Nil! quells Timira instantaneously. A stick or a wick prepared with Pippall, Tagara, Haridrii, Amalaka, Vaca and Khadira ground well can be applied as collyrium in all eyesores.

अध्याय १७७

श्लोक 3

गोदन्तं हरितालञ्च संयुक्तं काकजिह्वया ।चूर्णोकृत्य यस्य शिरे दीयते स वशी भवेत् ।श्वेतसर्षपनिर्माल्यं यद्गृहे तद्विनाशकृत्

godantaṃ haritālañca saṃyuktaṃ kākajihvayā / cūrṇokṛtya yasya śire dīyate sa vaśī bhavet / śvetasarṣapanirmālyaṃ yadgṛhe tadvināśakṛt

हिन्दी अर्थ

पित्तपापड़ा, चिरायता, नीम, भृंगराज, त्रिफला,

English

A person who holds water in his mouth and washes his face and eyes regularly in the morning every day can keep himself free from eyesores perpetually. Roots of white Brands nd its leaves cooked with goat's milk can be used for fomentation in Vataja eyesores.

अध्याय १७७

श्लोक 4

वैभी तकं शाखोटकं मूलं पत्रेण संयुतम् ।स्थाप्यते यद्गृहद्वारे तत्र वै कलहो भवेत्

vaibhī takaṃ śākhoṭakaṃ mūlaṃ patreṇa saṃyutam / sthāpyate yadgṛhadvāre tatra vai kalaho bhavet

हिन्दी अर्थ

नाडीव्रण, कुष्ठ आदि रोगोंकी चिकित्सा

English

Candana, rocksalt, Vrddhapalasa, Hart taki, Pat ala Bowel'S, Nlll and Cakrika made into a collyrium remove eyesores. GuBji roots ground into a paste in gr>at'5 urine quell Timira. The body of a jaundice patient must be rubbed with rods of silver, copper and gold and the above paste applied as a plaster. He will get relief, O Rudra.

अध्याय १७७

श्लोक 5

खञ्जरीटस्य मांसं तु मधुना सह पेषयेत् ।ऋतुकालेयोनिलेपात्पुरुषो दासतामियात्

khañjarīṭasya māṃsaṃ tu madhunā saha peṣayet / ṛtukāleyonilepātpuruṣo dāsatāmiyāt

हिन्दी अर्थ

विनाशक है। त्रिफला, पटोल और कटुकीका क्वाथ शर्करा तथा जेठी मधुके साथ पान करनेपर ज्वर, छर्दि एवं अम्ल-पित्तजनित अन्य विकार नष्ट हो जाते हैं । वासाघृत, तिक्तघृत और पिप्पलीघृतका

English

O Vrbhadhvaja, Nllalohita, (both mean Siva) Roots of JingtnP ground into paste in its own juice can be used as an errhine in Nasarias (haemorrhoid growths in the nose). GhI from cow's milk, Sarjarasa, Dhanyaka, ocksalt, Dhatturaka and Gairika must be cooked well and ground into

अध्याय १७७

श्लोक 6

अगुरुं गुग्गुलुं चैव नीलोत्पलसमन्वितम् ।गुडेन धूपयित्वा तु राजद्वारे प्रियो भवेत्

aguruṃ gugguluṃ caiva nīlotpalasamanvitam / guḍena dhūpayitvā tu rājadvāre priyo bhavet

हिन्दी अर्थ

प्रयोग अम्लपित्त-विकारमें करना चाहिए। गुड़ और कुम्हड़ा खानेसे भी लाभ होता है। मधुके साथ पिप्पली अम्लपित्तका विनाश करती है। हरीतकी, पिप्पली तथा गुड़का बना

English

Jati leaves must be chewed well and kept in the mouth for some time. This cures sores in the mouth. By chewing and eating seeds of koia> teeth shaking in their roots become steady. Chewing Muaka, Ku${ha» Eli Yafika Balaka and Dhanyaka with honey removes bad odour from the mouth, O Kara.

अध्याय १७७

श्लोक 7

श्वेताप राजितामूलं पिष्टं रोचनया युतम् ।यं पश्येत्तिलकेनैव वशी कर्यान्नृपालये

śvetāpa rājitāmūlaṃ piṣṭaṃ rocanayā yutam / yaṃ paśyettilakenaiva vaśī karyānnṛpālaye

हिन्दी अर्थ

हुआ मोदक श्लेष्म एवं अग्निमन्दताके दोषको दूर करता है। जीरा और धनियाको समान भागमें पीसकर एक प्रस्थ घृतमें उन दोनोंका विपाक बनाना चाहिए। यह पाक कफ, पित्त, अरुचि,

English

Gargling with sour gruel mixed with oil removes the pain due to the burning of the mouth on account of lime while chewing betel, O $iva. By chewing the root of Guiija all the worms in the teeth perish. An astringent decoction of Kakajangha, Snuhl, and NIlI mixed with honey» O. Siva, destioys worms originating in and affecting the teeth.

अध्याय १७७

श्लोक 8

काकजङ्घा वचा कुष्ठं निम्बपत्रं सुकुङ्कुमम् ।आत्मरक्तसमायुक्तं वशी भवति मानवः

kākajaṅghā vacā kuṣṭhaṃ nimbapatraṃ sukuṅkumam / ātmaraktasamāyuktaṃ vaśī bhavati mānavaḥ

हिन्दी अर्थ

मन्दाग्नि तथा वमन नामक दोषोंको दूर करता है। पिप्पली, गुडूची, चिरायता, अड़सा, कटुकी, पित्तपापडा, खैर और लहसुनसे बना क्वाथ विस्फोट (फोड़ा-फुंसी) तथा ज्वररोगका विनाशक है।

English

Rubbed with the gbi cooked in milk with Karkata, feet as well as teeth do not produce a coarse sound in gnashing. A prastha of Taila (oil) U to be cooked with two parts of goat's milk and kara each of Raktacandana Mafl- j 2 $(ha and Likk or Yatlmadhu and Kuihkuma. This gives bright lustre to the &ce in seven days.

अध्याय १७७

श्लोक 9

आरण्यस्य बिडालस्य गृहित्वा रुधिरं शुभम् ।करञ्जतैले तद्भाव्यं रुद्राग्नौ कज्जलं ततः ।पातयेत्पद्मपत्रेण हादृश्यः स्यात्तदञ्जनात्

āraṇyasya biḍālasya gṛhitvā rudhiraṃ śubham / karañjataile tadbhāvyaṃ rudrāgnau kajjalaṃ tataḥ / pātayetpadmapatreṇa hādṛśyaḥ syāttadañjanāt

हिन्दी अर्थ

निसोतके साथ त्रिफलाके रस-मिश्रित घृतका अनृपान आँतोंकी सफाई और विसर्प नामक रोगकी शान्ति कर देता है। खदिर, त्रिफला (हरड़, आँवला, बहेड़ा), कटुकी, परवल, गुडूची

English

A decoction of powdered Pippall with milk, honey and ghee when drunk quells palpitation of the heart, cough, and chronic intermittent fever. The usual dosage for all drugs in decoction is half a Karia. O Vrsabhadhvaja, according to the age of the patient slight alteration is also recommended.

अध्याय १७७

श्लोक 10

ॐ नमः खड्गवज्रपाणये महायक्षसेनापतये स्वाहा ।ॐ रुद्रं ह्रां ह्रीं वरशक्ता त्वरिताविद्या ।ॐ मातरः स्तम्भयस्वाहा ।सहस्रं परिजप्यात्तु विद्येयं चौरवारिणी ।महासुगन्धिकामूलं शुक्रं स्तम्भेत्कटौ स्थितम्

oṃ namaḥ khaḍgavajrapāṇaye mahāyakṣasenāpataye svāhā / oṃ rudraṃ hrāṃ hrīṃ varaśaktā tvaritāvidyā / oṃ mātaraḥ stambhayasvāhā / sahasraṃ parijapyāttu vidyeyaṃ cauravāriṇī / mahāsugandhikāmūlaṃ śukraṃ stambhetkaṭau sthitam

हिन्दी अर्थ

और अड्साके द्वारा बना क्वाथ 'अष्टक क्वाथ'के नामसे प्रसिद्ध है। इसके सेवनसे रोमान्तिक तथा मसूरिका रोग दूर हो जाते हैं। लहसुनके चूर्णको घिसनेसे कुष्ठ, विसर्प, फोड़ा

English

Watery portion squeezed* out of cowdung mixed with the juice of Kakajahgha and drunk with milk quells Vi 9 majvara (chronic intermittent fever). Water boiled with Pippali, root of Pippall and Bhallataka when drunk qtiells colic epileptic fits.

अध्याय १७७

श्लोक 11

ॐ नमः सर्वसत्त्वेभ्यो नमः सिद्धिं कुरु कुरु स्वाहा ।सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा करवीरस्य पुष्पकम् ।स्त्रीणामग्रे भ्रामयच्च क्षणाद्वै सा वशे भवेत्

oṃ namaḥ sarvasattvebhyo namaḥ siddhiṃ kuru kuru svāhā / saptābhimantritaṃ kṛtvā karavīrasya puṣpakam / strīṇāmagre bhrāmayacca kṣaṇādvai sā vaśe bhavet

हिन्दी अर्थ

तथा खुजली आदि चर्मरोगोंका विनाश होता है। इसके द्वारा धिसनेसे शरीरका मस्सा भी नष्ट हो जाता है। चर्मकील, पुराने एवं बढ़े हुए मस्से, तिल तथा अनृपयुक्त बालोंको शस्त्रसे काटकर निकालनेके

English

Identity not ekir. Grttseva nurvala.

अध्याय १७७

श्लोक 12

ब्रह्मदण्डीं वचां पत्रं मधुना सह पेषयेत् ।अङ्गलेपाच्च वनिता नान्यं भर्तारमिच्छति

brahmadaṇḍīṃ vacāṃ patraṃ madhunā saha peṣayet / aṅgalepācca vanitā nānyaṃ bhartāramicchati

हिन्दी अर्थ

पश्चात् क्षार अथवा अग्निके द्वारा उक्त रोगके शरीरस्थ भागको दग्ध कर देनेका भी विधान है। परवल और नीलका लेप जालगर्दभ-रोगको

English

Identity not dear. Avagandha» Mulaka and the clay from anthill applied as a plaster, O Rudra, quelb Urustambha (paralysis of the thighs).

अध्याय १७७

श्लोक 13

ब्रह्मदण्डीशिखा वक्त्रे क्षिप्ता शुक्रस्य स्तम्भनम् ।मूलं जयन्त्या वक्त्रस्थं व्यवहारे जयप्रदम्

brahmadaṇḍīśikhā vaktre kṣiptā śukrasya stambhanam / mūlaṃ jayantyā vaktrasthaṃ vyavahāre jayapradam

हिन्दी अर्थ

कुलथी और मधुका क्वाथ अम्लपित्त-रोगका विनष्ट करता है गुञ्जाफल तथा भृंगराजके रससे

English

The root of Ardraka and Tagara drunk with butter Powdered fried grain mixed with goat's milk and ghee can be applied to the feet to relieve them of aching sen* sat ion. There is no doubt.

अध्याय १७७

श्लोक 14

भृङ्गराजस्य मूलं तु पिष्टं शुक्रेण संयुतम् ।अक्षिणी चाञ्जयित्वा तु वशी कर्यान्नरं किल

bhṛṅgarājasya mūlaṃ tu piṣṭaṃ śukreṇa saṃyutam / akṣiṇī cāñjayitvā tu vaśī karyānnaraṃ kila

हिन्दी अर्थ

विचर्चिका (एक्जिमा) ।

English

A compound of honey, ghee, rock salt, Siktha (cooked rice), jaggery, Gairika, Guggula and Sarjarasa when applied as plaster gives relief to affected lungs. O Vfsabhadhvaja, c)ay*eaten soles of the feet smeared with mustard oil must bo warmed over a smokeless fire for quick relief.

अध्याय १७७

श्लोक 15

अपराजिताशिखान्तु नीलोत्पलसमन्विताम् ।ताम्बूलेन प्र (दाना) दद्याच्च वशीकरणमुत्तमम्

aparājitāśikhāntu nīlotpalasamanvitām / tāmbūlena pra (dānā) dadyācca vaśīkaraṇamuttamam

हिन्दी अर्थ

सिद्ध तेलके द्वारा कण्ठ-विकार, खुजली, अत्यन्त कष्टदायक कुष्ठ और वातरोगोंका विनाश होता है । धत्तूर या आमको गुठली, त्रिफला, नील तथा भृंगराज--इन औषधियोंके योगसे सिद्ध कांजीयुक्त

English

Ghi medicated with Sarjarasa, Jiraka, and Haritaki and pasted with cooked rice can be applied over scalds and burns for instantaneous relief. Heated oil mixed with ashes of Yava frequently applied over scalds and blisters heals them.

अध्याय १७७

श्लोक 16

अङ्गुष्ठे च पदे गुल्फे जानौ च जघने तथा ।नाभौ वक्षसि कुक्षौ च कक्षे कण्ठे कपोलके

aṅguṣṭhe ca pade gulphe jānau ca jaghane tathā / nābhau vakṣasi kukṣau ca kakṣe kaṇṭhe kapolake

हिन्दी अर्थ

लौहचूर्ण प्राणियोंके पकनेवाले श्वेत बालोंको काला करनेमें समर्थ है। क्षीरी (खिरनी) और शार्कपर्ण (लोध्र)-का रस दो प्रस्थ तथा मधुका (मुलेठी) एक पल लेकर उसमें एक कुडव अर्थात् बारह

English

Fried and powdered Tila mixed with butter from buffalo's milk and Bhallata applied as an errhine removes cardiac colic, and applied as a plaster heals ulcers. Karpura and butter from cow's milk must be applied over a cut from any weapon and bandaged with a white cloth, O iahkara. O Vrsabbadhvaja, it will cease to give pain and will not suppurate.

अध्याय १७७

श्लोक 17

ओष्ठे नेत्रे ललाटे च मूर्ध्नि चन्द्रकलाः स्थिताः ।स्त्रीणां पक्षे सिते कृष्णे ऊर्ध्वाधः संस्थिता नृणाम्

oṣṭhe netre lalāṭe ca mūrdhni candrakalāḥ sthitāḥ / strīṇāṃ pakṣe site kṛṣṇe ūrdhvādhaḥ saṃsthitā nṛṇām

हिन्दी अर्थ

पसर सिद्ध किया गया तेलका नस्य भी बालोंको पकने नहीं देता । मुखमें रोग होनेपर त्रिफला-चूर्णका गण्डूष अर्थात् कुल्ला करना चाहिए। घरका धुऔँ, घृत या

English

A sword cut hcab when the juice of the root of Amra is applied. When smeared with ghee it does not begin to turn into an ulcer. Sarapufikhi, Lajjiluka. Pathi and their roots ground into paste in water and applied to sword-cuts heal them.

अध्याय १७७

श्लोक 18

वामाङ्गे दक्षिणाङ्गे च क्रमाद्रुद्र द्रवादिकृत् ।चतुः षष्टि कलाः प्रोक्ताः कामशास्त्रे वशीकराः ।आलिङ्गनाद्या नारीणां कमारीणां वशीकराः

vāmāṅge dakṣiṇāṅge ca kramādrudra dravādikṛt / catuḥ ṣaṣṭi kalāḥ proktāḥ kāmaśāstre vaśīkarāḥ / āliṅganādyā nārīṇāṃ kamārīṇāṃ vaśīkarāḥ

हिन्दी अर्थ

तिलादिके तेलका दीपक जलानेसे एकत्र धुएँमें यवक्षार, पाढा, व्योष (सोंठ, पिप्पली तथा काली मिर्च)-के रसको मिलाकर अञ्जन बनानेका विधान है। इस अञ्जनको नेत्रोंमें लगानेसे नेत्रदोष नहीं

English

Root of K&kajangha applied to ulcerating wounds for three days removes their suppuration pain and fetid odour. Pain caused by a blow can be quelled by fomenta* tion with the root of Apini4rga cooked in water and oil.

अध्याय १७७

श्लोक 19

रोचनागन्धुपुष्पाणि निम्बपुष्पं प्रियङ्गवः ।कुङ्कमं चन्दनञ्चैव तिलकेन जगद्वशेत्

rocanāgandhupuṣpāṇi nimbapuṣpaṃ priyaṅgavaḥ / kuṅkamaṃ candanañcaiva tilakena jagadvaśet

हिन्दी अर्थ

होता। यदि तेजोद, त्रिफला, लोध्र और चित्ताका चूर्ण मधुके साथ मुँहमें रखा जाय तो कण्ठ, दाँत और मुँहका रोग दूर हो जाता है। पटोल, नीम, जामुन, मालती तथा आमके नवीन पल्लवोंका

English

O Sahkara, Abhayi, rock salt and SunthT ground Into paste with water when taken in quells indigestion. Roots of Nimba worn round the waist remove ex* cruciating pain in the eyes. If the root of Satia is eaten with Tambula it removes the disorder of urination with semen discharge.

अध्याय १७७

श्लोक 20

ॐ ह्रीं गौरि देवि सौभाग्यं पुत्रवशादि देहि मे ।ॐ ह्रीं लक्ष्मि ! देवि सौभाग्यं सर्वं त्रैलोक्यमोहनम्

oṃ hrīṃ gauri devi saubhāgyaṃ putravaśādi dehi me / oṃ hrīṃ lakṣmi ! devi saubhāgyaṃ sarvaṃ trailokyamohanam

हिन्दी अर्थ

क्वाथ मुख धोनेकी श्रेष्ठठम औषधि है।

English

Haridri cooked in steam with rice, root of white mustard and seeds of Matuiuhga applied over the body for seven days give it a bright hue.

अध्याय १७७

श्लोक 21

सगन्धस्य हरिद्रायाः कुङ्कमानां च लेपतः ।वशयेद्रुद्र धूपश्च तथापुष्पसुगन्धयोः

sagandhasya haridrāyāḥ kuṅkamānāṃ ca lepataḥ / vaśayedrudra dhūpaśca tathāpuṣpasugandhayoḥ

हिन्दी अर्थ

रुदन्ती (महामांसी )-का गुनगुना रस कर्ण-रोगको दूर करनेका उत्तम उपचार है। कानमें अत्यन्त तीव्र पीड़ा, शब्द और मैल निकलनेपर सेंधा नमकके सहित वस्त अर्थात् बकरेका मूत्र गरम करके उसमें

English

O Vfiabhadhvaja, the juice of the leaves of white Apar&jita and Nimba or the juice of Madhuka pith used as an errhine removes the evil influence of Dakinls, manes and Brahmaraksasas. When moon enters the star Pusya cull the roots of white JayantP, white Apar&jita, Arka and Citraka, grind all these into paste and prepare, Vatikas thereof. If a man marks his forehead in the form of a Tilaka with these Vatlkas, women will be under his control.

अध्याय १७७

श्लोक 22

दुरालभा वचा कुष्ठं कुङ्कुमञ्च शतावरी ।तिलतैलेन संयुक्तं योनिलेपाद्वशी नरः

durālabhā vacā kuṣṭhaṃ kuṅkumañca śatāvarī / tilatailena saṃyuktaṃ yonilepādvaśī naraḥ

हिन्दी अर्थ

डालना चाहिए। जातिपत्र अर्थात् जावित्रीके रससे सिद्ध तेलपाक पूतिक (दुर्गन्धयुक्त) कानमें डालना चाहिए। सोंठके चूर्णसे सिद्ध गुनगुना सरसोंका तेल कानमें उठनेवाले शूलका विनाशक है।

English

h synonym of agnimanthu.

अध्याय १७७

श्लोक 23

निम्बकाष्ठस्य धूमेन धूपयित्वा भगं वधूः ।सुभगास्यात्साति रुद्र पतिर्दासो भविष्यति

nimbakāṣṭhasya dhūmena dhūpayitvā bhagaṃ vadhūḥ / subhagāsyātsāti rudra patirdāso bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

पञ्चमूलसिद्ध दूध, चित्ता और हरीतकी, घृत तथा गुड़ एवं षडङ्ग जूसका योग पीनस-रोगकी

English

Sugar, honey, goat*s milk and equal quantities of Tila and Gokuraka must be cast off (with the desire for the extinction of the enemy). It is sure to destroy him O Hara. Hundred twigs of Bilva dripping with the blood of an owl and a black crow must be put into the sacrificial fire by reciting the names of two enemies. These two persons are sure to be bitter enemies.

अध्याय १७७

श्लोक 24

माहिषं नवनीतञ्च कष्टञ्च मधुयष्टिका ।सौभाग्यं भगलेपात्स्यात् पतिर्दासो भवेत्तथा

māhiṣaṃ navanītañca kaṣṭañca madhuyaṣṭikā / saubhāgyaṃ bhagalepātsyāt patirdāso bhavettathā

हिन्दी अर्थ

शान्तिके लिये है। इस रोगमें इन योगोंमेंसे किसी एक योगसिद्ध औषधिका प्रयोग करना चाहिए।

English

Oil cooked in the milk of a bear with the flesh of the fish Rohita if applied over the body cures all ailments. The washings of sandalwood used as an errhine facilitates the reappearance of fallen hair.

अध्याय १७७

श्लोक 25

मधुयष्टिश्च गोक्षीरं तथा च कण्टकारिका ।एतानि समभागानि पिबेदुष्णेन वारिणा ।चतुर्भागावशेषेण गर्भसम्भवमुत्तमम्

madhuyaṣṭiśca gokṣīraṃ tathā ca kaṇṭakārikā / etāni samabhāgāni pibeduṣṇena vāriṇā / caturbhāgāvaśeṣeṇa garbhasambhavamuttamam

हिन्दी अर्थ

नेत्र-दोष, कुक्षि-किकार, प्रतिश्याय (जुकाम

English

He who holds a l*ingaliki bulb in his hand and rubs it over his body, removes the arrogance of Hydrocele (he will be cured of it). O livara, O Siva, one can take away the life of blazing (poisonous) serpents even if they are in their holes, by means of the blood of a peacock.

अध्याय १७७

श्लोक 26

मातुलुङ्गस्य बीजानि क्षीरेण सह भावयेत् ।तत्पीत्वा लभते गर्भं नात्र कार्या विचारणा

mātuluṅgasya bījāni kṣīreṇa saha bhāvayet / tatpītvā labhate garbhaṃ nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

लंघन करनेका विधान है। ऐसा करनेसे ये पाँचों रोग शान्त हो जाते हैं। आँवलेका रस नेत्रमें डालनेसे विकार दूर हो जाता है अथवा मधु और सेधा नमकके सहित शोभाञ्जन नामक सहिजन

English

If they are cast oiT with the following mantra their destruction will be more terrible:—

अध्याय १७७

श्लोक 27

मातुलुङ्गस्य बीजानि मूलान्येरण्डकस्य च ।घृतेन सह संयोज्य पाययेत्पुत्रकाक्षिणी

mātuluṅgasya bījāni mūlānyeraṇḍakasya ca / ghṛtena saha saṃyojya pāyayetputrakākṣiṇī

हिन्दी अर्थ

तथा दारुहल्दीका अञ्जन लगानेसे भी लाभ होता है। हल्दी, देवदारु, सेंधा नमक, हरीतकी तथा गैरिक पीसकर उसका लेप नेत्रोके बाह्य भागमें लगाना चाहिए। यह नेत्ररोग-विनाशक है । घृतमें

English

When the moon enters the asterism Pu$yd cull the root of Sudaidani and keep it in the middle of the house; Serpents will avoid that house. Roots of Arka plant soaked in the oil of Siddhartha and dried in the sun and made into wicks remove the serpents on the way.

अध्याय १७७

श्लोक 28

पश्वगन्धा मृत दुग्ध क्वथितं मुत्रकारकम् ।पलाशस्य तु बीजानि क्षौद्रेण सह पेषयेत् ।रजस्वला तु पीत्वा स्यात्मुष्पगर्भविवर्जिता

paśvagandhā mṛta dugdha kvathitaṃ mutrakārakam / palāśasya tu bījāni kṣaudreṇa saha peṣayet / rajasvalā tu pītvā syātmuṣpagarbhavivarjitā

हिन्दी अर्थ

भुनी हरीतको, त्रिफला दूधके साथ लेप करनेके पश्चात् गुनगुनी एवं पिसी सोंठ, नीमको पत्ती, थोड़ा-सा सेंधा नमक, दूध और त्रिफलाचूर्णको नेत्रोंपर लगाना चाहिए। ऐसा करनेसे नेत्रोंकी

English

Glonoss superbs.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 177
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.