Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
20
अध्याय 20 / 317

Book 1 - Adhyaya 20

21 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ21 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २०

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे सर्पविषहरोपाय(प्राणेश्वरविद्या) निरूपणं नामैकोनविंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २० सूत उवाच ।वक्ष्ये तत्परमं गुह्यं शिवोक्तं मन्त्रबृन्दकम् ।पाशं धनुश्च चक्रं च मुद्ररं शूलपट्टिशम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe sarpaviṣaharopāya(prāṇeśvaravidyā) nirūpaṇaṃ nāmaikonaviṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 20 sūta uvāca / vakṣye tatparamaṃ guhyaṃ śivoktaṃ mantrabṛndakam / pāśaṃ dhanuśca cakraṃ ca mudraraṃ śūlapaṭṭiśam

हिन्दी अर्थ

' ॐ समस्तपरिवारायाच्युताय नमः, ३» धात्रे है वृषभध्वज! उन श्रीधरदेवकी पूजा उनके नमः, 3 विधात्रे नमः, ॐ गङ्गायै नमः, ३७ मूल मन्त्रसे करनी चाहिए। है त्रिनेत्र! इस समय यमुनायै नमः, ॐ शङ्खनिधये नमः, ३ पद्मनिधये मैं उन मन्त्रोंको भी कह रहा हूँ, जिनसे न्यास तथा नमः, ३७ चण्डाय नमः, ॐ प्रचण्डाय नमः, ३ विष्णुके परिवार, दिग्देवता और आयुध आदिकी

English

SoUnum indacum. CVDB p» 377.

अध्याय २०

श्लोक 2

एतैरेवायुधैर्युद्धे मन्त्रैः शत्रूञ्जयेन्नृपः ।मन्त्रोद्धारः पद्मपात्रे आदि पूर्वादिके लिखेत्

etairevāyudhairyuddhe mantraiḥ śatrūñjayennṛpaḥ / mantroddhāraḥ padmapātre ādi pūrvādike likhet

हिन्दी अर्थ

द्वारश्रियै नमः, ३० आधारशक्त्यै नमः, 3 कूर्माय पूजा करनी चाहिए। उन्हें आप सुनें

English

Name of a kiad of Karkofska (momordica divica). GVDB,

अध्याय २०

श्लोक 3

अष्टवर्गं चाष्टमं च ख्यातमीशानपत्रके ।ॐ कारो ब्रह्म बीजं स्याद्ध्रीङ्कारो विष्णुरेव च

aṣṭavargaṃ cāṣṭamaṃ ca khyātamīśānapatrake / oṃ kāro brahma bījaṃ syāddhrīṅkāro viṣṇureva ca

हिन्दी अर्थ

धर्माय नमः, ३ ज्ञानाय नमः, ३» वैराग्याय नमः, ॐ ऐश्वर्याय नमः, ३ अधर्माय नमः, ३» अज्ञानाय

English

Gairika generally met ns red alk. SSBD, s

अध्याय २०

श्लोक 4

ह्रीङ्का रश्च शिवः शूले त्रिशाखे तु क्रमान्न्यसेत् ।ॐ ह्रीं ह्रीं

hrīṅkā raśca śivaḥ śūle triśākhe tu kramānnyaset / oṃ hrīṃ hrīṃ

हिन्दी अर्थ

3 सं सत्त्वाय नमः, ३ रं रजसे नमः, ३» तं तमसे नमः, ३ कं कन्दाय नमः, ३» नं नालाय

English

Albixzialebback. GVDB,

अध्याय २०

श्लोक 5

शूलं गृहीत्वा हस्तेनाभ्राम्य चाकाशसंमुखम् ।तद्दर्शनान्द्रहा नागा दृष्ट्वा वा नाशमाप्नु युः

śūlaṃ gṛhītvā hastenābhrāmya cākāśasaṃmukham / taddarśanāndrahā nāgā dṛṣṭvā vā nāśamāpnu yuḥ

हिन्दी अर्थ

उत्कर्षिण्यै नमः, ॐ ज्ञानायै नमः, 3 क्रियायै

English

In the lotus beginning with the petal towards the east and ending with the petal to the north-east (the eighth) a, a etc. should be written as Mantroddhdra. They are Affavargas.

अध्याय २०

श्लोक 6

धूमारक्ते करं मध्ये ध्यात्वा खे चिन्तयेन्नरः ।दुष्टा नागा ग्रहा मेघा विनश्यन्ति च राक्षसाः

dhūmārakte karaṃ madhye dhyātvā khe cintayennaraḥ / duṣṭā nāgā grahā meghā vinaśyanti ca rākṣasāḥ

हिन्दी अर्थ

नमः-इन नाममन्त्रोंसे गन्ध-पुष्पादि उपचारोंके द्वारा धाता, विधाता, गङ्गा, यमुना आदि देवताओंका नमस्कारपूर्वक पूजन करना चाहिए।

English

Otfikdra shall be xhcBija of Brahma. Hridtkdra is Vi$pu himself. HrMkdra should be written three times on the head of 3iva and placed in order.

अध्याय २०

श्लोक 7

त्रिलोकान्रक्षयेन्मन्त्रो मर्त्यलोकस्य का कथा ।ॐ जूं सूं हूं फट्

trilokānrakṣayenmantro martyalokasya kā kathā / oṃ jūṃ sūṃ hūṃ phaṭ

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर है रुद्र! सृष्टि तथा संहार करनेवाले, सभी पापोंको दूर करनेवाले परमेश्वर भगवान् विष्णुका मण्डलमें आवाहन करके इस विधिसे उनका पूजन करना चाहिए।

English

Oifi Hrfm Hrim

अध्याय २०

श्लोक 8

खादिरान्कीलकानष्टौ क्षेत्रे संमन्त्र्य विन्यसेत् ।न तत्र वज्रपातस्य स्फूर्जथ्वादेरुपद्रवः

khādirānkīlakānaṣṭau kṣetre saṃmantrya vinyaset / na tatra vajrapātasya sphūrjathvāderupadravaḥ

हिन्दी अर्थ

जिस प्रकार सर्वप्रथम अपने शरीरमें न्यास किया जाता है, उसी प्रकार प्रतिमामें भी सर्वप्रथम न्यास करना चाहिए। तत्पश्चात् मुद्राका प्रदर्शनकर अर्घ्य-पाद्यादि उपचारोंको अर्पण करना चाहिए।

English

Invoke the great mantra mentioned by Garu(}a over the eight pegs and dig the earth in the field twenty one times at night.

अध्याय २०

श्लोक 9

गरुडोक्तैर्महामन्त्रैः कीलकानष्ट मन्त्रयेत् ।एकविंशतिवाराणि क्षेत्रे तु निखनेन्निशि

garuḍoktairmahāmantraiḥ kīlakānaṣṭa mantrayet / ekaviṃśativārāṇi kṣetre tu nikhanenniśi

हिन्दी अर्थ

उसके बाद स्नान, वस्त्र, आचमन, गन्ध, पुष्प, धूप, दीप तथा नैवेद्यरूपमें चरु अर्पित करके उन

English

This wards off troubles from lightning, vats and thunderbolt.

अध्याय २०

श्लोक 10

विद्युन्मूषकवज्रादिसमुपद्रव एव च ।हरक्षमलवरयू बिन्दुयुक्तः सदाशिवः

vidyunmūṣakavajrādisamupadrava eva ca / harakṣamalavarayū binduyuktaḥ sadāśivaḥ

हिन्दी अर्थ

३ हां हृदयाय नमः, 3७ हीं शिरसे नमः, 3७ हूं शिखायै नमः, ३ हैं कवचाय नमः,

English

Hara Ktara Mala Vatat with the bindu (Oifi) is always auspicious. Orh Hrdm obeisance to Sadaiva. He should then place the pinda (rice-ball) shining like the pomegranate flowers with the forefinger.

अध्याय २०

श्लोक 11

ॐ ह्रां सदाशिवाय नमः ।तर्जन्या विन्यसेत्पिण्डं (ण्डे) दाडिमीकुसुमप्रभम्

oṃ hrāṃ sadāśivāya namaḥ / tarjanyā vinyasetpiṇḍaṃ (ṇḍe) dāḍimīkusumaprabham

हिन्दी अर्थ

3७ शराय नमः, ३» ब्रह्मणे नमः, ३ नारदाय

English

By only seeing it the evil clouds, lightnings, poisons, RdkfOsas and goblins flee unto the ten quarters*

अध्याय २०

श्लोक 12

तस्यैव दर्शनाद्दुष्टा मेघविद्युद्दिपादयः ।राक्षसा भूतडाकिन्यः प्रद्रवन्ति दिशो दश

tasyaiva darśanādduṣṭā meghavidyuddipādayaḥ / rākṣasā bhūtaḍākinyaḥ pradravanti diśo daśa

हिन्दी अर्थ

३ यमाय प्रेताधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः,

English

Offt Hrim obeisance to Gatieia. Orft Hrim obeisance to SiamhhanddiaakTa Om Atth Tdum obeisance to Trailokyadamara.

अध्याय २०

श्लोक 13

ॐ ह्रीं गणेशाय नमः ।(ॐ ह्रीं) स्तम्भनादिचक्राय नमः ।ॐ ऐं ब्रहयैन्त्रै लोक्यडामराय नमः

oṃ hrīṃ gaṇeśāya namaḥ / (oṃ hrīṃ) stambhanādicakrāya namaḥ / oṃ aiṃ brahayaintrai lokyaḍāmarāya namaḥ

हिन्दी अर्थ

3» ब्रह्मणे लोकाधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः,

English

Orti obeisance. Contemplating Indras thunderbolt in the hand he can destroy evil clouds etc. By Vajramudrd poison, enemies and goblins are destroyed.

अध्याय २०

श्लोक 14

भैरवं पिण्डमाख्यातं विषपापग्रहापहम् ।क्षेत्रस्य रक्षणं भूतराक्षसादेः प्रमर्दनम्

bhairavaṃ piṇḍamākhyātaṃ viṣapāpagrahāpaham / kṣetrasya rakṣaṇaṃ bhūtarākṣasādeḥ pramardanam

हिन्दी अर्थ

देवकी प्रदक्षिणा करनी चाहिए। तदनन्तर उनके फट् नमः, ३७ गदायै हुं फट् नमः, ३» त्रिशूलाय

English

Orh Kfum obeisance. One shall remember the noose on the left hand. Poisons, goblins etc are destroyed.

अध्याय २०

श्लोक 15

ॐ नमः ।इन्द्रवज्रं करे ध्यात्वा दुष्टमेघादिवारणम् ।विष शत्रुगणा भूता नश्यन्ते वज्रमुद्रया

oṃ namaḥ / indravajraṃ kare dhyātvā duṣṭameghādivāraṇam / viṣa śatrugaṇā bhūtā naśyante vajramudrayā

हिन्दी अर्थ

समर्पित कर देना चाहिए।

English

By contemplation it can burn even death as the whole world by means of splitting missiles.

अध्याय २०

श्लोक 16

ॐ क्षुं(क्ष) नमः ।स्मरेत्पाशं वामहस्ते विषभूतादि नश्यति ।ॐ ह्रां (ह्रो) नमः ।हरेदुच्चारणान्मन्त्रो विषमेघग्रहादिकान्

oṃ kṣuṃ(kṣa) namaḥ / smaretpāśaṃ vāmahaste viṣabhūtādi naśyati / oṃ hrāṃ (hro) namaḥ / hareduccāraṇānmantro viṣameghagrahādikān

हिन्दी अर्थ

हुं फट् नमः, तथा ॐ वौं विष्वक्सेनाय नमः।

English

Orh lasad dinjihvdkfa Svdhd. This mantra prevents evil planets, goblins poison and birds affecting the field.

अध्याय २०

श्लोक 17

ध्यात्वा कृतान्तं च दहेच्छेदकास्त्रेण वै जगत् ।ॐ क्ष्णं (क्ष्म) नमः ।ध्यात्वा तु भैरवं कुर्यान्द्रहभूतविषापहम्

dhyātvā kṛtāntaṃ ca dahecchedakāstreṇa vai jagat / oṃ kṣṇaṃ (kṣma) namaḥ / dhyātvā tu bhairavaṃ kuryāndrahabhūtaviṣāpaham

हिन्दी अर्थ

काण्ड पञ्चतत्त्चार्चन-विधि ५५

English

On) Ai/dm obeisance. After writing this mantra on a kettle drum with blood the names of planets should be inserted.

अध्याय २०

श्लोक 18

ॐ लसद्दिजिह्वाक्ष स्वाहा ।क्षेत्रादौ ग्रहभूतादिविषपक्षिनिवारणम्

oṃ lasaddijihvākṣa svāhā / kṣetrādau grahabhūtādiviṣapakṣinivāraṇam

हिन्दी अर्थ

हे महादेव! इस प्रकार इन मन्त्रोंसे अधिकारी नमन है । मुनियों तथा यक्षोंके प्रभु और समस्त मनुष्योंको चाहिए कि वे विष्णुके विभिन्न अङ्गोंकी देवोंपर विजय प्राप्त करनेवाले, सबमें व्याप्त पूजा करें, तदनन्तर ब्रह्मस्वरूप भगवान् विष्णुका रहनेवाले, महात्मा, ब्रह्मा, इन्द्र-रुद्रादिके वन्दनीय पूजन करके इस स्तुतिसे उन अविनाशी परमात्म सर्वेश्वर भगवान् विष्णुके लिये नमस्कार है ।

English

The trident should be invoked eight hundred times mentally with the mantras. It destroys hosts of enemies.

अध्याय २०

श्लोक 19

ॐ क्ष्व (क्ष्णं) नमः ।रक्तेन पटहे लिख्य शब्दात्रेसुर्ग्रहादयः ।ॐ मर मर मारयमारय स्वाहा ।ॐ हुं फट् स्वाहा

oṃ kṣva (kṣṇaṃ) namaḥ / raktena paṭahe likhya śabdātresurgrahādayaḥ / oṃ mara mara mārayamāraya svāhā / oṃ huṃ phaṭ svāhā

हिन्दी अर्थ

प्रभुका स्तवन करें--

English

The mantras should be practised in Pdraka (in»take of breath)» welUinvoked at ihc time ot Kumbkaka (retention of breath'! and welbdeveloped with ProMva, Thus developed mantras yield fruits even as servants.

अध्याय २०

श्लोक 20

शूलं चाष्टशतैर्मन्त्र्य भ्रामणाच्छत्रुवृन्दहृत् ।ऊर्धशक्तिनिपातेन अधः शक्तिं निकुञ्चेयेत्

śūlaṃ cāṣṭaśatairmantrya bhrāmaṇācchatruvṛndahṛt / ūrdhaśaktinipātena adhaḥ śaktiṃ nikuñceyet

हिन्दी अर्थ

विष्णवे देवदेवाय नमो वै प्रभविष्णवे॥ विष्णवे वासुदेवाय नमः स्थितिकराय च।

English

The mantras should be practised in Pdraka (in»take of breath)» welUinvoked at ihc time ot Kumbkaka (retention of breath'! and welbdeveloped with ProMva, Thus developed mantras yield fruits even as servants.

अध्याय २०

श्लोक 21

पूरके पूरिता मन्त्राः कुम्भकेन सुमन्त्रिताः ।प्रणवेनाप्यायितास्ते मनवस्तदुदीरिताः ।एवमाप्यायिता मन्त्रा भृत्यवत्फलदायकाः

pūrake pūritā mantrāḥ kumbhakena sumantritāḥ / praṇavenāpyāyitāste manavastadudīritāḥ / evamāpyāyitā mantrā bhṛtyavatphaladāyakāḥ

हिन्दी अर्थ

देवानां प्रभवे चैव यज्ञानां प्रभवे नमः।

English

The mantras should be practised in Pdraka (in»take of breath)» welUinvoked at ihc time ot Kumbkaka (retention of breath'! and welbdeveloped with ProMva, Thus developed mantras yield fruits even as servants.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 20
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.