Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
281
अध्याय 281 / 317

Book 2 - Adhyaya 42

22 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ22 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २८१

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे वृषोत्सर्गनिरूपणं नामै कचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ४२ श्रीविष्णुरुवाच ।यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् ।तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde vṛṣotsarganirūpaṇaṃ nāmai kacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 42 śrīviṣṇuruvāca / yathā dhenusahasreṣu vatso vindati mātaram / tathā pūrvakṛtaṃ karma kartāramanugacchati

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

As a calf can trace its mother cow among a thousand cows, so also the actions done in previous births can follow the doer.

अध्याय २८१

श्लोक 2

आदित्यो वरुणो विष्णुर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः ।शूलपाणिश्च भगवानभिनन्दति भूमिदम्

ādityo varuṇo viṣṇurbrahmā somo hutāśanaḥ / śūlapāṇiśca bhagavānabhinandati bhūmidam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The sun, Vanina, Vi?nu, Brahma, moon, fire and lord Siva appreciate the person who gifts plots of land.

अध्याय २८१

श्लोक 3

नास्ति भमिसमं दानं नास्ति भमिसमो निधिः ।नास्ति सत्यसमो धर्मो नानृतात्पातकं परम्

nāsti bhamisamaṃ dānaṃ nāsti bhamisamo nidhiḥ / nāsti satyasamo dharmo nānṛtātpātakaṃ param

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Even persons committing heinous sins are purified merely by making gift of a cow or a plot of land.

अध्याय २८१

श्लोक 4

अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः ।लोकत्रयं तेन भवेत्प्रदत्तं यः काञ्चनं गां च महीं च दद्यात्

agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇaṃ bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ / lokatrayaṃ tena bhavetpradattaṃ yaḥ kāñcanaṃ gāṃ ca mahīṃ ca dadyāt

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If someone seizes cows or land unlawfully due to greed he should be stopped. He goes to hell who does not protect these.

अध्याय २८१

श्लोक 5

त्रीण्याहुरतिदानानि गावः पृथ्वी सरस्वती ।नरकादुद्धरन्त्येते जपपूजनहोमतः

trīṇyāhuratidānāni gāvaḥ pṛthvī sarasvatī / narakāduddharantyete japapūjanahomataḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Even when the vital airs stick to the throat (when death is imminent) actions unworthy of performance should not be carried out; only worthy actions should be followed. This is known to Vedic scholars who have declared thus.

अध्याय २८१

श्लोक 6

कृत्वा बहूनि पापानि रौद्राणि विपुलानि च ।अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन शुध्यति

kṛtvā bahūni pāpāni raudrāṇi vipulāni ca / api gocarmamātreṇa bhūmidānena śudhyati

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If a person voluntarily gifts something and wontonly seizes the same he becomes a great sinner. He goes to hell where he stays till the universe is dissolved in Deluge.

अध्याय २८१

श्लोक 7

हरन्तमपि लोभेन निरुध्यैनं निवारयेत् ।स याति नरके घोरे यस्तं न परिरक्षति

harantamapi lobhena nirudhyainaṃ nivārayet / sa yāti narake ghore yastaṃ na parirakṣati

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The merit that accrues to one in offering protection to a poor brahmin who is emaciated due to unemployment cannot be surpassed in sacredness even by performing a horse sacrifice accompanied by all sacrificial fees.

अध्याय २८१

श्लोक 8

अकर्तव्यं न कर्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि ।कर्तव्यमेव कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः

akartavyaṃ na kartavyaṃ prāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi / kartavyameva kartavyamiti dharmavido viduḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The merit one secures by guarding the Vedas and performing sacrifices accompanied by sacrificial gifts cannot equal the merit of protecting a weak brahmin.

अध्याय २८१

श्लोक 9

आकारप्रवर्तने पापं गोसहस्रवधैःसमम् ।वृत्तिच्छेदे तथा वृत्तेः करणं लक्षधेनुकम्

ākārapravartane pāpaṃ gosahasravadhaiḥsamam / vṛtticchede tathā vṛtteḥ karaṇaṃ lakṣadhenukam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The Vehicles and forces maintained with the wealth misappropriated from the brahmins break down at the time of battle like bunds made of sand.

अध्याय २८१

श्लोक 10

वरमेकाप्यपहृता न तु दत्तं गवां शतम् ।एकां हृत्वा शतं दत्त्वा न तेन समता भवेत्

varamekāpyapahṛtā na tu dattaṃ gavāṃ śatam / ekāṃ hṛtvā śataṃ dattvā na tena samatā bhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The brahmanical asset enjoyed by the deception of affection burns the entire family till the seventh generation. The same if enjoyed stealthily burns the race so long as the moon and the. stars shine in the sky.

अध्याय २८१

श्लोक 11

स्वयमेव तु यो दत्त्वा स्वयमेव प्रबाधते ।स पापी नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्

svayameva tu yo dattvā svayameva prabādhate / sa pāpī narakaṃ yāti yāvadābhūtasaṃplavam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Clever persons may be there who can digest powder¬ ed iron or stone or even poison. But is there a man in the world who can digest the property of a brahmin?

अध्याय २८१

श्लोक 12

न चाश्वमेधेन तथा विधिवद्दक्षिणावता ।अवृत्तिकर्शिते दीने ब्राह्मणे गक्षिते यथा

na cāśvamedhena tathā vidhivaddakṣiṇāvatā / avṛttikarśite dīne brāhmaṇe gakṣite yathā

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

By destroying the wealth of gods (temples), by seizing a brahmin's wealth or by dishonouring and slighting a brahmin a family falls in esteem.

अध्याय २८१

श्लोक 13

न तद्भवति वेदेषु यज्ञे सुबहुदक्षिणे ।यत्पुण्यं दुर्बले त्रस्ते ब्राह्मणे परिरक्षिते

na tadbhavati vedeṣu yajñe subahudakṣiṇe / yatpuṇyaṃ durbale traste brāhmaṇe parirakṣite

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Gifts made during the transit of the sun from one sign of Zodiac to the other, Havyas and Kavyas offered at that time enable one to be honoured in heaven for seven Kalpas.

अध्याय २८१

श्लोक 14

ब्रह्मस्वैश्चसुपुष्टानि वाहनानि बलानि च ।युद्धकाले विशीर्यन्ते सैकताः सेतवो यथा

brahmasvaiścasupuṣṭāni vāhanāni balāni ca / yuddhakāle viśīryante saikatāḥ setavo yathā

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Out of the three—acceptance of monetary gifts, imparting knowledge to the seeker and presiding over another man's sacrifice, acceptance of monetary gifts is the best. The sin, if any, in the acceptance of monetary gifts is removed by japas and homas but even the Vedas do not sanctify a person who presides over another man's sacrifice but himself does not perform any sacrifice.

अध्याय २८१

श्लोक 15

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेच्च वसुन्धराम् ।षष्टिवर्षसहस्राणि विष्ठायां जायते कृमिः

svadattāṃ paradattāṃ vā yo harecca vasundharām / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A person who performs japas and homas and abstains from accepting cooked food from others is not tarnish¬ ed by any sin even if he accepts the gift of the whole earth, full of precious jewels.

अध्याय २८१

श्लोक 16

ब्रह्मस्वं प्रणयाद्भुक्तं दहत्यासप्तमं कुलम् ।तदेव चौर्यरूपेण दहत्याचन्द्रतारकम्

brahmasvaṃ praṇayādbhuktaṃ dahatyāsaptamaṃ kulam / tadeva cauryarūpeṇa dahatyācandratārakam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A brahmin's property enjoyed even out of affection burns the family for seven generations; the same taken by theft burns it as long as the moon and stars endure.

अध्याय २८१

श्लोक 17

लोहचूर्णाश्मचूर्णानि कदाचिज्जरयेत्पुमान् ।ब्रह्मस्वन्त्रिषु लोकेषु कः पुमाञ्जरयिष्यति

lohacūrṇāśmacūrṇāni kadācijjarayetpumān / brahmasvantriṣu lokeṣu kaḥ pumāñjarayiṣyati

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A man might sometimes digest iron filings and powdered stone, but what man in the three worlds can digest a brahmin's property?

अध्याय २८१

श्लोक 18

देवद्रव्यविनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च ।कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

devadravyavināśena brahmasvaharaṇena ca / kulānyakulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Through destroying the property of the gods, seizing a brahmin's property, and transgressing against brahmins, families fall into ruin.

अध्याय २८१

श्लोक 19

ब्राह्मणाति क्रमो नास्ति विप्रे विद्याविवर्जिते ।ज्वलन्तमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

brāhmaṇāti kramo nāsti vipre vidyāvivarjite / jvalantamagnimutsṛjya na hi bhasmani hūyate

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

There is no transgression against a brahmin devoid of learning; one does not leave a blazing fire and pour oblations into ashes.

अध्याय २८१

श्लोक 20

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि यानि च ।सप्तकल्पक्षयं यावद्ददात्यर्कः पुनः पुनः

saṃkrāntau yāni dānāni havyakavyāni yāni ca / saptakalpakṣayaṃ yāvaddadātyarkaḥ punaḥ punaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Gifts and offerings to gods and ancestors made at a sankranti the sun returns again and again until the end of seven kalpas.

अध्याय २८१

श्लोक 21

प्रतिग्रहाध्यापनयाजनेषु प्रतिग्रहं स्वेष्टतमं वदन्ति ।प्रतिग्रहाच्छ्रुध्यति जाप्यहोमं न याजनं कर्म पुनन्ति वेदाः

pratigrahādhyāpanayājaneṣu pratigrahaṃ sveṣṭatamaṃ vadanti / pratigrahācchrudhyati jāpyahomaṃ na yājanaṃ karma punanti vedāḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Among receiving gifts, teaching and officiating at sacrifices, they call receiving gifts the most desirable; one is purified from receiving by japa and oblation, but the Vedas do not purify the act of officiating.

अध्याय २८१

श्लोक 22

सदा जापी सदा होमी परपाकविवर्जितः ।रत्नपूर्णामपि महीं प्रतिगृह्णन्न लिप्यते

sadā jāpī sadā homī parapākavivarjitaḥ / ratnapūrṇāmapi mahīṃ pratigṛhṇanna lipyate

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One who is always doing japa and oblations and avoids food cooked by others is not stained even if he accepts the whole earth full of jewels.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 281
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.