Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
280
अध्याय 280 / 317

Book 2 - Adhyaya 41

13 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ13 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २८०

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे ऽपमृत्यौ सुखदुः खलाभालाभनिरूपणं नाम चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ४१ श्रीविष्णुरुवाच ।वृषोत्सर्गं प्रकुर्वीत विधिपूर्वं खगेश्वर ।कार्तिकादिषु मासेषु पौर्णमास्यां शुभे दिने

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde 'pamṛtyau sukhaduḥ khalābhālābhanirūpaṇaṃ nāma catvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 41 śrīviṣṇuruvāca / vṛṣotsargaṃ prakurvīta vidhipūrvaṃ khageśvara / kārtikādiṣu māseṣu paurṇamāsyāṃ śubhe dine

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

O lord of birds, the rite of releasing the bull ( Vrfotsarga) should be done, as prescribed in the month Krttika

अध्याय २८०

श्लोक 2

विवाहोत्सर्जनं श्राद्धं नान्दीमुखमुपक्रमेत् ।कुर्याद्भुवश्च संस्कारानग्निस्थापनमेव च

vivāhotsarjanaṃ śrāddhaṃ nāndīmukhamupakramet / kuryādbhuvaśca saṃskārānagnisthāpanameva ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

RV. 1.9.4

अध्याय २८०

श्लोक 3

वाप्यां कूपे गवां गोष्ठे स्थाप्याग्निं विधिवत्ततः ।विवाहविधिना सर्वं कुर्याद्ब्राह्मणवाचनम्

vāpyāṃ kūpe gavāṃ goṣṭhe sthāpyāgniṃ vidhivattataḥ / vivāhavidhinā sarvaṃ kuryādbrāhmaṇavācanam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

VS. 19.37

अध्याय २८०

श्लोक 4

पात्रासादनं श्रपणमुपयमनकुशादिकम् ।पुर्युक्षणान्ते होमं च कर्या द्वै ब्राह्मणेन तु

pātrāsādanaṃ śrapaṇamupayamanakuśādikam / puryukṣaṇānte homaṃ ca karyā dvai brāhmaṇena tu

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

RV, 1.25.19

अध्याय २८०

श्लोक 5

आघारावाज्यभागौ च चक्षुषी च प्रदा पयेत् ।प्रथमे ऽहरिति मन्त्रेण होतव्याश्च षडाहुतीः (तयः)

āghārāvājyabhāgau ca cakṣuṣī ca pradā payet / prathame 'hariti mantreṇa hotavyāśca ṣaḍāhutīḥ (tayaḥ)

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Here by Vaiiartmf a cow b meant, not the river.

अध्याय २८०

श्लोक 6

आघारावाज्यभागौ तु पायसेनाङ्गदेवताः ।अग्नये रुद्राय शर्वाय पशुपतये उग्राय शिवाय ।भवाय महादेवायेशानाय यमाय च

āghārāvājyabhāgau tu pāyasenāṅgadevatāḥ / agnaye rudrāya śarvāya paśupataye ugrāya śivāya / bhavāya mahādevāyeśānāya yamāya ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One should get married, release the bull, perform Nandimukha and establish hre. Fire should be established beside the water reservoir, well, cowshed and everything should be done according to marriage rites such as the recitation of the mantras by the brahmins.

अध्याय २८०

श्लोक 7

पिष्टकेन सकृद्धोमं पूषागा इति मन्त्रतः ।उभयोः स्विष्टिकूद्धोमश्चरुणा पायसेन च

piṣṭakena sakṛddhomaṃ pūṣāgā iti mantrataḥ / ubhayoḥ sviṣṭikūddhomaścaruṇā pāyasena ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He should do putrdsSdana irapam upanayana etc. At the end of paryukfana, the brahmin should do home.

अध्याय २८०

श्लोक 8

प्रथमं व्याहृतिहोमः प्रायश्चित्तं प्रजापतिः ।संस्त्रवप्राशनं कुर्यात्प्रणीतापरिमोक्षणम्

prathamaṃ vyāhṛtihomaḥ prāyaścittaṃ prajāpatiḥ / saṃstravaprāśanaṃ kuryātpraṇītāparimokṣaṇam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Once, homa should be made with pifaka by reciting the mantra PGfd g. Homa should be made both with caru and Payasa. Bull of one colour and a calf should be bathed and decorated with ornaments.

अध्याय २८०

श्लोक 9

पवित्रप्रतिपत्तिश्च ब्राह्मणे दक्षैणा ततः ।षडङ्गरुद्रजाप्येन प्रोतो मोक्षमवाप्नुयात्

pavitrapratipattiśca brāhmaṇe dakṣaiṇā tataḥ / ṣaḍaṅgarudrajāpyena proto mokṣamavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

By releasing the twins the ghost obtains release. Then water-libation should be made by reciting the mantras. The brahmins should be feasted and gratified with the sacrificial fee.

अध्याय २८०

श्लोक 10

एकवर्णं वृषञ्चैव सकृद्वत्सतरीं खग ।स्नापयित्वा ततः कुर्यात्सर्वालङ्कारभूषितम्

ekavarṇaṃ vṛṣañcaiva sakṛdvatsatarīṃ khaga / snāpayitvā tataḥ kuryātsarvālaṅkārabhūṣitam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Then ekoddisa should be performed accompanied by water libation and gifts of food. This should be done on the twelfth day and in each month separately. The prescription relates to the release of the ghost.

अध्याय २८०

श्लोक 11

प्रतिष्ठाप्य च तद्युग्मं प्रेतो मोक्षमवाप्नुयात् ।पुच्छेच तर्पणं कार्यमुच्छ्रिते मन्त्रपूर्वकम् ।ब्राह्मणान् भोजयेत्पश्चाद्दक्षिणाभिश्च तोषयेत्

pratiṣṭhāpya ca tadyugmaṃ preto mokṣamavāpnuyāt / puccheca tarpaṇaṃ kāryamucchrite mantrapūrvakam / brāhmaṇān bhojayetpaścāddakṣiṇābhiśca toṣayet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A Sr&ddha ceremony performed in memory of the manea preli - minary to any festive occasion such as marriage.

अध्याय २८०

श्लोक 12

ततः श्राद्धं समुद्दिष्टमेकोद्दिष्टं यथाविधि ।जलमन्नं तथा देयं प्रेतोद्धरणहेतवे

tataḥ śrāddhaṃ samuddiṣṭamekoddiṣṭaṃ yathāvidhi / jalamannaṃ tathā deyaṃ pretoddharaṇahetave

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Not mentioned in Bloomfield's Vedic concordance. RV. VI. 54.5

अध्याय २८०

श्लोक 13

द्वादशाहे ततः कुर्यान्मासेमासे पृथक्पथक् ।एवं विधिः समायुक्तः प्रेतमोक्षे करोति हि

dvādaśāhe tataḥ kuryānmāsemāse pṛthakpathak / evaṃ vidhiḥ samāyuktaḥ pretamokṣe karoti hi

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Wydhfti homa —Oblations poured into the fire by muttering the formula: bhdh svSkSt bhuah svdhd, svafy tvdkd.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 280
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.