गरुडपुराण अध्याय 284 (Book 2 - Adhyaya 45) | हिंदी अर्थ · English Meaning

अध्याय २८४

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशाख्ये धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे दुर्मरणे कार्याकार्यक्रियादिनिरूपणं नाम चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ४५ श्रीविष्णुरुवाच ।प्रत्यब्दं श्राद्धमेवं ते कथयामि खगेश्वर ।प्रत्यब्दं पार्वणेनैव कुर्यातां क्षेत्रजोरसौ

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśākhye dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde durmaraṇe kāryākāryakriyādinirūpaṇaṃ nāma catuścatvāriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 45 śrīviṣṇuruvāca / pratyabdaṃ śrāddhamevaṃ te kathayāmi khageśvara / pratyabdaṃ pārvaṇenaiva kuryātāṃ kṣetrajorasau

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

O Foremost among birds, I shall now tell you the mode of annual raddha. Either the ksetraja or the aurasa -son should perform the annual Iraddha in the manner as he performs the parvana Sraddha.

अध्याय २८४

श्लोक 2

विधिनाचेतरैरेवमेकोद्दिष्टं न पार्वणम्

vidhinācetarairevamekoddiṣṭaṃ na pārvaṇam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If at the time of pihva jr&ddha the performer is defiled by impurity he should perform it on the expiry of impurity.

अध्याय २८४

श्लोक 3

अनग्नेश्च सुतौ स्यातामनग्नी क्षेत्रजोरसौ ।एकोद्दिष्टं न कुर्यातां प्रत्यब्दं तौ तु पार्वणम्

anagneśca sutau syātāmanagnī kṣetrajorasau / ekoddiṣṭaṃ na kuryātāṃ pratyabdaṃ tau tu pārvaṇam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The iraddha of a ludra should be performed silently {i.c. without reciting mantras) by his wives or sons. The same holds good in the case of a iraddha of an unmarried girl in a brahmin family. So says Manu.

अध्याय २८४

श्लोक 4

यदा त्वन्यतरः साग्निः पुत्रो वाप्यथवा पिता ।प्रत्यब्दं पार्वणं तत्र कुर्यातां क्षेत्रजौरसौ

yadā tvanyataraḥ sāgniḥ putro vāpyathavā pitā / pratyabdaṃ pārvaṇaṃ tatra kuryātāṃ kṣetrajaurasau

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If two or more die at the same time, the bathing shall be done simultaneously with due mantras but raddhas should be performed separately.

अध्याय २८४

श्लोक 5

अनग्नयः साग्नयो वा पुत्रा वा पितरो ऽपि वा ।एकोद्दिष्टं सुतैः कार्यं क्षयाह इति केचन

anagnayaḥ sāgnayo vā putrā vā pitaro 'pi vā / ekoddiṣṭaṃ sutaiḥ kāryaṃ kṣayāha iti kecana

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The iraddha of the eldest should be performed first and thereafter according to the age. This is the procedure in simultaneous deaths.

अध्याय २८४

श्लोक 6

दर्शकाले क्षयो यस्य प्रेतपक्षे ऽथ वा पुनः ।प्रत्यब्दं पार्वणं कार्यं तस्य सर्वैः सुतैरपि

darśakāle kṣayo yasya pretapakṣe 'tha vā punaḥ / pratyabdaṃ pārvaṇaṃ kāryaṃ tasya sarvaiḥ sutairapi

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He who docs all this every year without fail will obtain the best of state having liberated all the manes.

अध्याय २८४

श्लोक 7

एकोद्दिष्टमपुत्राणां पुंसां स्याद्योपितामपि ।एकोद्दिष्टे कुशा ग्राह्याः समूला यज्ञकर्मणि ।बहिर्लूनाः सकृल्लनाः श्राद्धं वृद्धिमृते सदा

ekoddiṣṭamaputrāṇāṃ puṃsāṃ syādyopitāmapi / ekoddiṣṭe kuśā grāhyāḥ samūlā yajñakarmaṇi / bahirlūnāḥ sakṛllanāḥ śrāddhaṃ vṛddhimṛte sadā

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If both the day and the month of death are not known then the day and the month when he set out on journey - should be taken into count for sraddha as stated by me before.

अध्याय २८४

श्लोक 8

कर्तव्ये पार्वणे श्राद्धे आशौचं यदि जायते ।आशौचावगमे कुर्याच्छ्राद्धं हि तदनन्तरम्

kartavye pārvaṇe śrāddhe āśaucaṃ yadi jāyate / āśaucāvagame kuryācchrāddhaṃ hi tadanantaram

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Even if the day and the month of starting are not known then those should be the same when the news of his death is received.

अध्याय २८४

श्लोक 9

एकोद्दिष्टे तु सम्प्राप्ते यदि विघ्नः प्रजायते ।मासेन्यस्मिन् तिथौ तस्यां कुर्याच्छ्राद्धं तदैव हि

ekoddiṣṭe tu samprāpte yadi vighnaḥ prajāyate / māsenyasmin tithau tasyāṃ kuryācchrāddhaṃ tadaiva hi

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Even if the month and day are forgotten, when he is not on travel, these should be taken as before.

अध्याय २८४

श्लोक 10

तूष्णीं श्राद्धान्तु शूद्रस्य भार्यायास्तत्सुतस्य च ।कन्यायाश्च द्विजातीनामनुपेतद्विजस्य च

tūṣṇīṃ śrāddhāntu śūdrasya bhāryāyāstatsutasya ca / kanyāyāśca dvijātīnāmanupetadvijasya ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The Iraddha that has been started by the sons should be finished by them while the householder shall remain aloof.

अध्याय २८४

श्लोक 11

एककाले गता सूनां बहूनामथ वा द्वयोः ।तन्त्रेण श्रपणं कुर्याच्छ्राद्धं कुर्यात् पृथक्पृथक्

ekakāle gatā sūnāṃ bahūnāmatha vā dvayoḥ / tantreṇa śrapaṇaṃ kuryācchrāddhaṃ kuryāt pṛthakpṛthak

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If a donor or a receiver does not know of impurity due to birth or death of a relative then no fault accrues.

अध्याय २८४

श्लोक 12

दद्यात् पूर्वं मृतस्यादौ द्वितीयस्य ततः पुनः ।तृतीयस्य ततः कुर्यात् संनिपाते त्वयं विधिः (क्रमः)

dadyāt pūrvaṃ mṛtasyādau dvitīyasya tataḥ punaḥ / tṛtīyasya tataḥ kuryāt saṃnipāte tvayaṃ vidhiḥ (kramaḥ)

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If either of these knows impurity accruing from death or birth of a relative, the fault is of the receiver only, not of the donor of the gift.

अध्याय २८४

श्लोक 13

प्रत्यब्दमेवं यः कुर्याद्यथातथमतन्द्रितः ।तारयित्वा पितॄन् सर्वान् प्राप्नोति परमां गतिम्

pratyabdamevaṃ yaḥ kuryādyathātathamatandritaḥ / tārayitvā pitṝn sarvān prāpnoti paramāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Whosoever performs the death anniversary of the dead in the above way, liberates him even if the day of death remains unknown to him.

अध्याय २८४

श्लोक 14

न ज्ञायते मृताहश्चेत् प्रस्थानदिनमेव च ।मासश्चेत् स्यात् परिज्ञातस्तद्दर्शे स्यान्मृताहिकम्

na jñāyate mṛtāhaścet prasthānadinameva ca / māsaścet syāt parijñātastaddarśe syānmṛtāhikam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

In the daily Iraddha the brahmins shall be worshipp¬ ed, according to one's capacity, with scents and other things and the manes should be invoked and worshipped.

अध्याय २८४

श्लोक 15

यदा मासो न विज्ञातो विज्ञातं दिनमेव च ।तदा मार्गशिरे मासि माघे वा तद्दिनं भवेत्

yadā māso na vijñāto vijñātaṃ dinameva ca / tadā mārgaśire māsi māghe vā taddinaṃ bhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

With the Visvedevas in view, the brahmins are fed sumptuously. This rite of feeding the brahmins is called Nitya raddha or Deva sraddha.

अध्याय २८४

श्लोक 16

दिनमासावविज्ञातौ मरणस्य यदा पुनः ।प्रस्थानदिनमासौ तु ग्राह्यौ श्राद्धे मयोदितौ

dinamāsāvavijñātau maraṇasya yadā punaḥ / prasthānadinamāsau tu grāhyau śrāddhe mayoditau

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

In the sraddha to the mother, if brahmins are not available, eight noble and chaste ladies whose husbands and sons are alive should be fed.

अध्याय २८४

श्लोक 17

प्रस्थानस्यापि न ज्ञातौ दिनमासौ यदा पुनः ।मृतवार्ताश्रुतौ ग्राह्यौ पूर्वप्रोक्तक्रमेण तु

prasthānasyāpi na jñātau dinamāsau yadā punaḥ / mṛtavārtāśrutau grāhyau pūrvaproktakrameṇa tu

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The person performing nitya, daiva and vfddha iraddhas as well as the kamya and naimittika rites in the manner as mentioned before achieves the desired result.

अध्याय २८४

श्लोक 18

प्रवासमन्तरेणापि स्यातां तौ विस्मृतौ यदा ।तदानीमपि तौ ग्राह्यौ पूर्ववत् तु मृताहिके

pravāsamantareṇāpi syātāṃ tau vismṛtau yadā / tadānīmapi tau grāhyau pūrvavat tu mṛtāhike

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Even without being away from home, if the two (dates) have been forgotten, they should still be observed as before on the anniversary of death.

अध्याय २८४

श्लोक 19

गृहस्थे प्रोषिते यच्च कश्चित्तु म्रियते गृहे ।आसौचापगमे यत्र प्रारब्धे श्राद्धकर्मणि

gṛhasthe proṣite yacca kaścittu mriyate gṛhe / āsaucāpagame yatra prārabdhe śrāddhakarmaṇi

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If someone in the house dies while the householder is away, and after the impurity has passed the shraddha rite has been begun,

अध्याय २८४

श्लोक 20

प्रत्यागतश्चेज्जानाति तत्र वृत्तं गृही तथा ।आशौचं गृहिणस्तेषां न द्रव्यादेस्तदा भवेत्

pratyāgataścejjānāti tatra vṛttaṃ gṛhī tathā / āśaucaṃ gṛhiṇasteṣāṃ na dravyādestadā bhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

and the householder returns and learns what has happened there, then the impurity applies to the householder and those persons, but not to the materials.

अध्याय २८४

श्लोक 21

पुत्रादिना यदारब्धं श्राद्धं तत्त्वेन वाखिलम् ।समापनीयं तत्रापि श्राद्धं गृहीतु दूरतः

putrādinā yadārabdhaṃ śrāddhaṃ tattvena vākhilam / samāpanīyaṃ tatrāpi śrāddhaṃ gṛhītu dūrataḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If the shraddha has been begun in full by the son or another, it should be completed there, and the householder should keep at a distance.

अध्याय २८४

श्लोक 22

दात्रा बोक्त्रा च न ज्ञातं सूतकं मृतकं तथा ।उभयोरपि तद्दोषं नारोपयति कर्हिचित्

dātrā boktrā ca na jñātaṃ sūtakaṃ mṛtakaṃ tathā / ubhayorapi taddoṣaṃ nāropayati karhicit

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If neither giver nor eater knew of the impurity of birth or death, no fault is ever attributed to either of them.

अध्याय २८४

श्लोक 23

यदा त्वन्यतरज्ञातं सूतकं मृतकं तथा ।भोक्तुरेव तदा दोषो नान्यो दाता प्रदुष्यति

yadā tvanyatarajñātaṃ sūtakaṃ mṛtakaṃ tathā / bhoktureva tadā doṣo nānyo dātā praduṣyati

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

But if one of them knew of the impurity of birth or death, the fault falls only on the eater; the giver is not defiled.

अध्याय २८४

श्लोक 24

इत्युक्तेन प्रकारेण यः कुर्यान्मृतवासरम् ।अविज्ञातमृताहस्य सततं तारयत्यसौ

ityuktena prakāreṇa yaḥ kuryānmṛtavāsaram / avijñātamṛtāhasya satataṃ tārayatyasau

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One who observes the day of death in the manner described always delivers even one whose day of death is unknown.

अध्याय २८४

श्लोक 25

नित्यश्राद्धे ऽथ गन्धाद्यैर्द्विजानभ्यर्च्य भक्तितः ।सर्वान् पितृगणान् सम्यक् सहैवोद्दिश्य योजयेत्

nityaśrāddhe 'tha gandhādyairdvijānabhyarcya bhaktitaḥ / sarvān pitṛgaṇān samyak sahaivoddiśya yojayet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

In the daily shraddha, having devoutly worshipped the brahmins with perfumes and the like, one should properly dedicate it to all the hosts of ancestors together.

अध्याय २८४

श्लोक 26

आवाहनं स्वधाकारो पिण्डाग्नौकरणादिकम् ।ब्रह्मचर्यादिनियमा विश्वदेवास्तथैव च

āvāhanaṃ svadhākāro piṇḍāgnaukaraṇādikam / brahmacaryādiniyamā viśvadevāstathaiva ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Invocation, the cry of svadha, the rice-balls, the offering into fire and the like, the rules of celibacy and so on, and the Vishvedevas —

अध्याय २८४

श्लोक 27

नित्यश्राद्धे त्यजेदेतान् भोज्यमन्नं प्रकल्पयेत् ।दत्त्वा तु दक्षिणां शक्त्या नमस्कारैर्विसर्जयेत्

nityaśrāddhe tyajedetān bhojyamannaṃ prakalpayet / dattvā tu dakṣiṇāṃ śaktyā namaskārairvisarjayet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

these should be left out in the daily shraddha; one should prepare food to be eaten, give a fee according to one's means, and dismiss them with salutations.

अध्याय २८४

श्लोक 28

देवानुद्दिश्य विश्वादीन् यद्दद्याद्द्विजभोजनम् ।तन्नित्यश्राद्धवत् कार्यं देवश्राद्धं तदुच्यते

devānuddiśya viśvādīn yaddadyāddvijabhojanam / tannityaśrāddhavat kāryaṃ devaśrāddhaṃ taducyate

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The feeding of brahmins that one gives in honour of the gods, the Vishvedevas and others, should be done like the daily shraddha; it is called the shraddha to the gods.

अध्याय २८४

श्लोक 29

मातृश्राद्धन्तु पूर्वेण कर्मादौ पैतृकं तथा ।उत्तरे ऽहनि वृद्धौ स्यान्मातामहगणस्य तु

mātṛśrāddhantu pūrveṇa karmādau paitṛkaṃ tathā / uttare 'hani vṛddhau syānmātāmahagaṇasya tu

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The shraddha to the mothers should be done first, and the ancestral one at the beginning of the rite; and on the following day, at an occasion of prosperity, to the maternal grandfathers.

अध्याय २८४

श्लोक 30

श्राद्धत्रयं प्रकुर्र्वीत वैश्वदेवन्तुतान्त्रिकम्

śrāddhatrayaṃ prakurrvīta vaiśvadevantutāntrikam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One should perform the three shraddhas, and the Vaishvadeva in the tantric manner.

अध्याय २८४

श्लोक 31

मातृभ्यः कल्पयेत्पूर्वं पितृभ्यस्तदनन्तरम् ।मातामहेभ्यश्च तथा दद्यादित्थं क्रमेण तु

mātṛbhyaḥ kalpayetpūrvaṃ pitṛbhyastadanantaram / mātāmahebhyaśca tathā dadyāditthaṃ krameṇa tu

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One should offer first to the mothers, then to the fathers, and likewise to the maternal grandfathers — in this order.

अध्याय २८४

श्लोक 32

मातृश्राद्धे तु विप्राणामभावे सुकुलोद्गताः ।पतिपुत्रान्विताः साध्व्यो योषितो ऽष्टौ च भावयेत्

mātṛśrāddhe tu viprāṇāmabhāve sukulodgatāḥ / patiputrānvitāḥ sādhvyo yoṣito 'ṣṭau ca bhāvayet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

In the shraddha to the mothers, if brahmins are lacking, one should honour eight virtuous women of good family who have husbands and sons.

अध्याय २८४

श्लोक 33

इष्टापूर्तादिके श्राद्धं कुर्यादाभ्युदयं तथा ।उत्पातादिनिमित्तेषु नित्य श्राद्धवदेव तु

iṣṭāpūrtādike śrāddhaṃ kuryādābhyudayaṃ tathā / utpātādinimitteṣu nitya śrāddhavadeva tu

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

For works of sacrifice and public merit one should perform the abhyudaya shraddha, and on occasions such as portents, like the daily shraddha.

अध्याय २८४

श्लोक 34

नित्यं दैवञ्च वृद्धिञ्च काम्यं नैमित्तिकं तथा ।श्राद्धान्युक्तप्रकारेण कुर्वन् सिद्धिमवाप्नुयात् ।इति ते कथितं तार्क्ष्य किमन्यत्परिपृच्छसि

nityaṃ daivañca vṛddhiñca kāmyaṃ naimittikaṃ tathā / śrāddhānyuktaprakāreṇa kurvan siddhimavāpnuyāt / iti te kathitaṃ tārkṣya kimanyatparipṛcchasi

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The daily, the divine, the prosperity, the desire-motivated and the occasional shraddhas — performing them in the manner described one gains success. This I have told you, Tarkshya; what else do you ask?

Book 2 - Adhyaya 45

पूर्ण अध्याय पाठ34 श्लोक

श्लोक 1

श्लोक 2

श्लोक 3

श्लोक 4

श्लोक 5

श्लोक 6

श्लोक 7

श्लोक 8

श्लोक 9

श्लोक 10

श्लोक 11

श्लोक 12

श्लोक 13

श्लोक 14

श्लोक 15

श्लोक 16

श्लोक 17

श्लोक 18

श्लोक 19

श्लोक 20

श्लोक 21

श्लोक 22

श्लोक 23

श्लोक 24

श्लोक 25

श्लोक 26

श्लोक 27

श्लोक 28

श्लोक 29

श्लोक 30

श्लोक 31

श्लोक 32

श्लोक 33

श्लोक 34

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)