Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
307
अध्याय 307 / 317

Book 3 - Adhyaya 19

75 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ75 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३०७

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे तृतीयांशे ब्रह्मकाण्डे रुद्ररोदनहेत्वाननन्तानन्दतारतम्यनिरूपणं नामाष्टादशोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १९ गरुड उवाच ।त्वयोक्तं कृष्ण गोविन्द रुद्राच्छतगुणादपि ।ब्रह्माणी भारती चोभे अधिके देवसत्तम

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe rudrarodanahetvānanantānandatāratamyanirūpaṇaṃ nāmāṣṭādaśodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 19 garuḍa uvāca / tvayoktaṃ kṛṣṇa govinda rudrācchataguṇādapi / brahmāṇī bhāratī cobhe adhike devasattama

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Goddess Laksmi too knows me in all my incarnations.

अध्याय ३०७

श्लोक 2

मया श्रुतं विरिञ्चेन उमापर्यन्तमेव च ।अनन्तांशैर्विहीनत्वं विरिञ्चोक्तं सुराधिप

mayā śrutaṃ viriñcena umāparyantameva ca / anantāṃśairvihīnatvaṃ viriñcoktaṃ surādhipa

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

She knows my indivisible subtle qualities endowed with many specialities, through Brahma or by my grace.

अध्याय ३०७

श्लोक 3

सहस्रांशैर्विहीनत्वं त्वयोक्तं कृष्ण माधव ।सर्वेषां चैव पूर्वेषामवेक्ष्यैव हरे विभो

sahasrāṃśairvihīnatvaṃ tvayoktaṃ kṛṣṇa mādhava / sarveṣāṃ caiva pūrveṣāmavekṣyaiva hare vibho

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Goddess Laksmi knows her own subtle form endowed by special traits.

अध्याय ३०७

श्लोक 4

ज्ञानानन्दबलादीनां वायुपर्यन्तमेव च ।सहस्रांशैर्विहीनत्वं ज्ञानादीनां महेश्वर

jñānānandabalādīnāṃ vāyuparyantameva ca / sahasrāṃśairvihīnatvaṃ jñānādīnāṃ maheśvara

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Brahma too perceives the all-pervading Vasudeva endowed with noble qualities proportionately larger than those of Vayu. Ears do not know the qualities of the lord which are subtle and special.

अध्याय ३०७

श्लोक 5

निर्णयं ब्रृहि गोविन्द सर्वज्ञोसि न संशयः ।गरुडेनैवमुक्तस्तु वासुदेवोब्रवीद्ध्रुवम्

nirṇayaṃ brṛhi govinda sarvajñosi na saṃśayaḥ / garuḍenaivamuktastu vāsudevobravīddhruvam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Except lord Brahma even the gods, until and unless they are released, are ignorant. Brahma and Vayu know their Self and the Supreme Self endowed with special traits.

अध्याय ३०७

श्लोक 6

श्रीकृष्ण उवाच ।आनन्दांशैर्विहीनत्वमपेक्ष्यैव खगाधिप ।उत्तरेषामुत्तरेषां योगादेवमिति स्फुटम्

śrīkṛṣṇa uvāca / ānandāṃśairvihīnatvamapekṣyaiva khagādhipa / uttareṣāmuttareṣāṃ yogādevamiti sphuṭam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Sarasvati perceives my special qualities who am a seh born lord but not beyond my form as Kf na constituted of three gui!tas.

अध्याय ३०७

श्लोक 7

परिमाणे शतगुणे आनन्दे स्फुटतावशात् ।अनन्तगुणवत्त्वं च ब्रह्मणा समुदीरितम्

parimāṇe śataguṇe ānande sphuṭatāvaśāt / anantaguṇavattvaṃ ca brahmaṇā samudīritam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of birds, 8esa and Rudra perceive me stationed in the tamoguna. But they do not know my other guas and their special traits. O dear, I have told you the truth.

अध्याय ३०७

श्लोक 8

सहस्रगुणितत्वं च वायुना समुदीरितम् ।यथानन्दे तथा ज्ञाने विष्णौ भक्तौ बलाधिके

sahasraguṇitatvaṃ ca vāyunā samudīritam / yathānande tathā jñāne viṣṇau bhaktau balādhike

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Uma, Suparna and Varuni—the three know me very well as I am stationed (in their heart). But, O lord of birds, my special traits perceived by Rudra are not known to them at any place or time.

अध्याय ३०७

श्लोक 9

सर्वे गुणैः शतगुणाः क्रमेणोक्ता नु ते ऽखिलाः ।भारत्याश्च शतं ज्ञानं सुखं भक्तिबलाधिके

sarve guṇaiḥ śataguṇāḥ krameṇoktā nu te 'khilāḥ / bhāratyāśca śataṃ jñānaṃ sukhaṃ bhaktibalādhike

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of birds, Indra and other gods know me as peivading the Ego; Dak and other Prajapatis as pervading the intellect. So also Soma and Surya.

अध्याय ३०७

श्लोक 10

एवं ज्ञानं सुविज्ञेयं मारुतेस्तु बलादिकम् ।एवं ज्ञानं शतं ज्ञेयं मारुते नात्र संशयः

evaṃ jñānaṃ suvijñeyaṃ mārutestu balādikam / evaṃ jñānaṃ śataṃ jñeyaṃ mārute nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

RukminT, etc. are my six principal queens. O lord of birds, amongst them Nila was the daughter of Agni in the pre¬ vious creation. I make no distinction in sexual enjoyment with them.

अध्याय ३०७

श्लोक 11

भारत्याश्च शतं ज्ञानं बलं च समुदाहृतम् ।एवमेव च वायोश्च ज्ञानं चैवमिति स्फुटम्

bhāratyāśca śataṃ jñānaṃ balaṃ ca samudāhṛtam / evameva ca vāyośca jñānaṃ caivamiti sphuṭam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

As a maiden she cherished to wed Krsna (my form), She relished what she conceived in mind. O lord of birds, Agni tried his best to marry her with one of the pitfs.

अध्याय ३०७

श्लोक 12

यथा दीपाच्छतगुणा अग्निज्वाला न दीपवत् ।स्फुटीभवेद्यथैवाग्निर्बहुलोपि न सूर्यवत्

yathā dīpācchataguṇā agnijvālā na dīpavat / sphuṭībhavedyathaivāgnirbahulopi na sūryavat

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

But the maiden did not agree to any proposal, her mind being extremely set on Krsna.

अध्याय ३०७

श्लोक 13

यथैव सूर्याद्द्विगुणश्चन्द्रो नैव स्फुटीभवेत् ।आनन्दतारतम्यं च यथोक्तं तु मया तव

yathaiva sūryāddviguṇaścandro naiva sphuṭībhavet / ānandatāratamyaṃ ca yathoktaṃ tu mayā tava

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Then, the fire-god spoke to his daughter. O silly one, why don't you marry? Thereupon, the maiden spoke to her father thus.

अध्याय ३०७

श्लोक 14

तथैव जानीहि खग नान्यथा तु कथञ्चन ।अहं विजानामि मयि स्थितान् गुणान्सर्वैर्विशेषैश्च खगेन्द्र संयुतान्

tathaiva jānīhi khaga nānyathā tu kathañcana / ahaṃ vijānāmi mayi sthitān guṇānsarvairviśeṣaiśca khagendra saṃyutān

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The celestial women abandon their husbands and enjoy intercourse with the lord who stays with them (in heaven). As these women find their husbands in the lord, they are honoured by the people. There can be no second thinking in this respect.

अध्याय ३०७

श्लोक 15

सुसूक्ष्मरूपांश्च सदा खगेन्द्र मयाप्यदृष्टो नास्ति नास्त्येव कश्चित्

susūkṣmarūpāṃśca sadā khagendra mayāpyadṛṣṭo nāsti nāstyeva kaścit

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If they get husbands devoted to Visnu, their life becomes fruitful. They can get husbar.ds devoted to Vinu by the aggregate of merits accumulated in several births.

अध्याय ३०७

श्लोक 16

सर्वावतारेष्वपि विद्यमानं हरिं विजानाति रमापि देवी

sarvāvatāreṣvapi vidyamānaṃ hariṃ vijānāti ramāpi devī

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If they have stored merit accruing from their pious acts performed In previous lives, their husbands can be devoted to Visnu.

अध्याय ३०७

श्लोक 17

हरेर्गुणान्सर्वविशेषसंयुतानखण्डरूपान्सा विजानाति देवी ।सुसूक्ष्मरूपान्सा विजानाति देवी ब्रह्मादिभ्यो मत्प्रसादाधिकं च

harerguṇānsarvaviśeṣasaṃyutānakhaṇḍarūpānsā vijānāti devī / susūkṣmarūpānsā vijānāti devī brahmādibhyo matprasādādhikaṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Rare are the devotees of Vi$nu in Kali age. Rare is a devotion for the lord. Rare is the narrative of the lord to be heard in the mortal world. Initiation in the cult of Vi§nu is rare, very rare. Rare is the company of the devotees of Hari.

अध्याय ३०७

श्लोक 18

स्वात्मस्वरूपं प्रविजानाति देवी सुसूक्ष्मरूपं सुविशेषैश्च युक्तम् ।स्वान्यं प्रपञ्चं प्रविजानाति लक्ष्मीस्तथाप्यशेषैः सुविशेषैश्च युक्तम्

svātmasvarūpaṃ pravijānāti devī susūkṣmarūpaṃ suviśeṣaiśca yuktam / svānyaṃ prapañcaṃ pravijānāti lakṣmīstathāpyaśeṣaiḥ suviśeṣaiśca yuktam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Rare are the people with faithful wives and worthy sons. Rare is the sight of the lord on the mountain Sesa. Rare is the sight of Rahganatha on the Kaveri.* Rare is the sight of the Ganges.®

अध्याय ३०७

श्लोक 19

ब्रह्मापि पश्येत्सर्वगं वासुदेवं वाय्वादिभ्यो ह्यधिकान्सद्गुणांश्च ।श्रोत्रं न जानाति हरेर्गुणांश्च सुसूक्ष्मरूपांश्च विशेषसंयुतान्

brahmāpi paśyetsarvagaṃ vāsudevaṃ vāyvādibhyo hyadhikānsadguṇāṃśca / śrotraṃ na jānāti harerguṇāṃśca susūkṣmarūpāṃśca viśeṣasaṃyutān

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Hence, I do not desire a husband other than lord Krsna. Having uttered such words to her father she went to the mountain Sesa.

अध्याय ३०७

श्लोक 20

स्पष्टस्वरूपेण यथा विदुः सुरा मुक्त्वा ब्रह्माणं न तथा तेप्यमुक्ताः ।स्वात्मानमन्यच्च सदा विशेषर्युक्तं विजानाति विधिश्च मारुतः

spaṣṭasvarūpeṇa yathā viduḥ surā muktvā brahmāṇaṃ na tathā tepyamuktāḥ / svātmānamanyacca sadā viśeṣaryuktaṃ vijānāti vidhiśca mārutaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the north of it, at the distance of two Krosas at Mahatala, she commenced a great penance in a solitary pit.

अध्याय ३०७

श्लोक 21

वाणी विजानाति हरेर्गुणांश्च स्वयंभुवो नैव तावद्विशेषान् ।त्रैगुण्यरूपात्परतः सदैव पश्येद्विष्णुं कृष्णरूपं खगेन्द्र

vāṇī vijānāti harerguṇāṃśca svayaṃbhuvo naiva tāvadviśeṣān / traiguṇyarūpātparataḥ sadaiva paśyedviṣṇuṃ kṛṣṇarūpaṃ khagendra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

She meditated upon Narayana for one thousand divine years. At the end of this period, she began to praise the lord.

अध्याय ३०७

श्लोक 22

शेषो रुद्रो वीन्द्र एतैश्च सर्वे तमो मात्रे प्रविजानन्ति संस्थम् ।वाणीदृष्टान्सविशेषान् गुणांस्ते जानन्ति नो सत्यमेवोक्तमङ्ग

śeṣo rudro vīndra etaiśca sarve tamo mātre pravijānanti saṃstham / vāṇīdṛṣṭānsaviśeṣān guṇāṃste jānanti no satyamevoktamaṅga

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Rangan&tha —a tutelary deity.

अध्याय ३०७

श्लोक 23

उमा सुपर्णा वारुणी चेति तिस्रः सहैव तः प्रविजानन्ति सुस्थम् ।हरेर्विशेषानरुद्र दृष्टान्खगेन्द्र जानन्ति नैताः क्वापि देशे च काले

umā suparṇā vāruṇī ceti tisraḥ sahaiva taḥ pravijānanti sustham / harerviśeṣānarudra dṛṣṭānkhagendra jānanti naitāḥ kvāpi deśe ca kāle

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord, ward off from my sight the people who have offended you, who have tried to frustrate my desire to become your devotee, who bear malice to their preceptors and your worshippers.

अध्याय ३०७

श्लोक 24

इन्द्रादयः प्रविजानन्ति वीन्द्र अहङ्कारे व्याप्तरूपं हरिं च ।दक्षाद्या वै बुद्धितत्त्वे स्थितं तं जानन्ति ते सोमसूर्यादयश्च

indrādayaḥ pravijānanti vīndra ahaṅkāre vyāptarūpaṃ hariṃ ca / dakṣādyā vai buddhitattve sthitaṃ taṃ jānanti te somasūryādayaśca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord, you ward off my talk with those who hate you. You establish my contact with your lotus feet. Homage to you, O lord who inhabit Sri Saila and who are the abode of Laksmi, your loving consort.

अध्याय ३०७

श्लोक 25

विष्णुं हरिं भूततत्त्वे स्थितं च ये चान्ये च प्रविजानन्ति नित्यम् ।अन्ये च पश्यन्ति यथा स्वयोग्यमण्डान्तरस्थं हरिरूपं खगेन्द्र

viṣṇuṃ hariṃ bhūtatattve sthitaṃ ca ye cānye ca pravijānanti nityam / anye ca paśyanti yathā svayogyamaṇḍāntarasthaṃ harirūpaṃ khagendra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of Laksmi, the superior and inferior, the pri¬ mary cause of creation, I have not seen you since long. Of you, the four-armed god, the vision is possible only by the aggre¬ gate of merits accumulated in several previous lives.

अध्याय ३०७

श्लोक 26

केचित्प्रपश्यन्ति हरेश्च रूपं त्वदीयहृत्स्थं हृदि केचित्सदैव ।एवंप्रकारं प्रविजानीहि वीन्द्र ह्यथो शृणु त्वंमम भार्याः षडेताः

kecitprapaśyanti hareśca rūpaṃ tvadīyahṛtsthaṃ hṛdi kecitsadaiva / evaṃprakāraṃ pravijānīhi vīndra hyatho śṛṇu tvaṃmama bhāryāḥ ṣaḍetāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Polluted by all sorts of sins, O lord, how can I have your vision. O lord of birds, I am your devotee, the devotee of your devotees. O abode of the universe, be pleased with me.

अध्याय ३०७

श्लोक 27

रुक्मिण्याद्याः षण्महिष्यो ममश्रीर्नीला च या मम भार्या खगेन्द्र ।सर्गे पूर्वस्मिन्हव्यवाहस्य पुत्री तास्ता भजे सद्य एवा विशेषात्

rukmiṇyādyāḥ ṣaṇmahiṣyo mamaśrīrnīlā ca yā mama bhāryā khagendra / sarge pūrvasminhavyavāhasya putrī tāstā bhaje sadya evā viśeṣāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus praised, the compassionate lord Varadaraja was pleased by her devotion. He appeared before her and said:

अध्याय ३०७

श्लोक 28

कन्यैव सा कृष्णपत्नी च कामांस्तांस्तान् भजेन्मनसा चिन्तितांश्च ।अतीव यत्नं कव्यवाहं खगेन्द्र पितृष्वेकः सर्वदा वै चकार

kanyaiva sā kṛṣṇapatnī ca kāmāṃstāṃstān bhajenmanasā cintitāṃśca / atīva yatnaṃ kavyavāhaṃ khagendra pitṛṣvekaḥ sarvadā vai cakāra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O good lady, express your desire. I have come to you to fulfil the same.

अध्याय ३०७

श्लोक 29

तथैव सा नैव भर्तारमाप यतस्तु सा कृष्णनिष्ठैकचित्ता

tathaiva sā naiva bhartāramāpa yatastu sā kṛṣṇaniṣṭhaikacittā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

She spoke to Han, the abode of Laksmi and the lord of the universe with great devotion. O lord with a lovely face, may I become your wife.

अध्याय ३०७

श्लोक 30

तदाब्रवीत्कव्यवाहश्च पुत्ररिं पतिं किमर्थं नेच्छसि मूढबुद्धे ।तदाब्रवीत्कव्यवाहं च पुत्त्री हरिं विना सर्वगुणोपपन्ने ।जन्मन्यस्मिन् भर्तृता नास्ति देव यतो भर्ता हरिरवैक एव

tadābravītkavyavāhaśca putrariṃ patiṃ kimarthaṃ necchasi mūḍhabuddhe / tadābravītkavyavāhaṃ ca puttrī hariṃ vinā sarvaguṇopapanne / janmanyasmin bhartṛtā nāsti deva yato bhartā hariravaika eva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

On hearing her words, the lord spoke to her iji gentle words.

अध्याय ३०७

श्लोक 31

यतो लोके सुस्त्रियः सर्व एव संदा ज्ञेया विधवास्ते हि नित्यम् ।अनादि नित्यं भुवनैकसारं सुसुंदरं मोक्षदं कामदं च

yato loke sustriyaḥ sarva eva saṃdā jñeyā vidhavāste hi nityam / anādi nityaṃ bhuvanaikasāraṃ susuṃdaraṃ mokṣadaṃ kāmadaṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Since you as a maiden have sought for my favour which I bestowed upon you, O pretty maid, as a result of it, the other maidens will also reap the fruit of their cherished desire.

अध्याय ३०७

श्लोक 32

एतादृशं न विजानन्ति यास्तु सर्वास्ता वै विधवाः सर्वदैव ।निमित्तभूतं भर्तृरूपं च जीवं दैवोपेतं हरिभक्त्या विहीनम्

etādṛśaṃ na vijānanti yāstu sarvāstā vai vidhavāḥ sarvadaiva / nimittabhūtaṃ bhartṛrūpaṃ ca jīvaṃ daivopetaṃ haribhaktyā vihīnam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"All women who do not know such [a husband] are always widows. The embodied husband, merely an instrumental cause, a soul subject to fate, devoid of devotion to Hari,

अध्याय ३०७

श्लोक 33

सुकश्मलं नवरन्ध्रैः स्त्रवन्तं दुर्गन्धयुक्तं सर्वदा कुत्सितं च ।एताः दृशे भर्तृजीवे नु तात प्रयोजनं नास्ति कृष्णं विहाय

sukaśmalaṃ navarandhraiḥ stravantaṃ durgandhayuktaṃ sarvadā kutsitaṃ ca / etāḥ dṛśe bhartṛjīve nu tāta prayojanaṃ nāsti kṛṣṇaṃ vihāya

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

very foul, leaking through nine openings, foul-smelling and always contemptible — for such a husband, dear father, there is no purpose apart from Krishna.

अध्याय ३०७

श्लोक 34

देवस्त्रियो निजभर्तॄन्विहायु तत्र स्थितं प्रीणयन्त्येव नित्यम् ।अतश्च ताः सधवाः सर्वदैव लोकैर्वन्द्या नात्र विचार्यमस्ति

devastriyo nijabhartṝnvihāyu tatra sthitaṃ prīṇayantyeva nityam / ataśca tāḥ sadhavāḥ sarvadaiva lokairvandyā nātra vicāryamasti

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Divine women, leaving their own husbands, always please him who dwells there; therefore they are always wives with living husbands, to be revered by the worlds; there is nothing to consider here.

अध्याय ३०७

श्लोक 35

भर्तास्ते हरिभक्ता यदि स्युरासां स्त्रीणां जन्मसाफल्यमेव ।अनेकजन्मार्जितपुण्यसंचयैस्तद्भर्तारो हरिभक्ता भवेयुः

bhartāste haribhaktā yadi syurāsāṃ strīṇāṃ janmasāphalyameva / anekajanmārjitapuṇyasaṃcayaistadbhartāro haribhaktā bhaveyuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If husbands are devotees of Hari, the birth of such women is fruitful; through the accumulated merit of many births their husbands become devotees of Hari.

अध्याय ३०७

श्लोक 36

यद्भर्तारो हरिभक्ता न संति ताभिस्त्याज्यं स्वीयगात्रं भृशं हि ।स्वभर्तृतं कृष्णरूपं हरिं च स्मृत्वा सम्यग् यदि गात्रं त्यजेयुः

yadbhartāro haribhaktā na saṃti tābhistyājyaṃ svīyagātraṃ bhṛśaṃ hi / svabhartṛtaṃ kṛṣṇarūpaṃ hariṃ ca smṛtvā samyag yadi gātraṃ tyajeyuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Women whose husbands are not devotees of Hari should give up their own bodies entirely; if they give up their bodies rightly, remembering Hari in the form of Krishna as their husband,

अध्याय ३०७

श्लोक 37

तदा नैव ह्यात्महत्यादिदोषाः स्त्रीणामेवं निर्णयोयं हि शास्त्रे ।यद्भर्तारो न विजानन्ति विष्णुं तासां संगो नैव कार्यः कदापि

tadā naiva hyātmahatyādidoṣāḥ strīṇāmevaṃ nirṇayoyaṃ hi śāstre / yadbhartāro na vijānanti viṣṇuṃ tāsāṃ saṃgo naiva kāryaḥ kadāpi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

then there are no faults such as suicide for women; this is the conclusion in scripture. Women whose husbands do not know Vishnu should never associate with them.

अध्याय ३०७

श्लोक 38

अनेक जन्मार्जितपुण्यसंचयात्तद्भर्तारो विष्णुभक्ता भवेयुः ।कलौ युगे दुर्लभा विष्णुभक्ता हरेभक्तिर्दुर्लभा सर्वदैव

aneka janmārjitapuṇyasaṃcayāttadbhartāro viṣṇubhaktā bhaveyuḥ / kalau yuge durlabhā viṣṇubhaktā harebhaktirdurlabhā sarvadaiva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Through the accumulated merit of many births their husbands would become devotees of Vishnu. In the Kali age devotees of Vishnu are rare, and devotion to Hari is always rare;

अध्याय ३०७

श्लोक 39

हरेः कथा दुर्लभा मर्त्यलोके हरेर्दीक्षा दुर्लभा दुर्लभा च ।हरेस्तत्त्वे निर्णयो दुर्लभो हि हरेर्दासैः संगमो दुर्लभश्च

hareḥ kathā durlabhā martyaloke harerdīkṣā durlabhā durlabhā ca / harestattve nirṇayo durlabho hi harerdāsaiḥ saṃgamo durlabhaśca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Hari's story is rare in the world of mortals, initiation into Hari is rare, very rare; determination of the truth of Hari is rare, and meeting with Hari's servants is rare;

अध्याय ३०७

श्लोक 40

प्रदक्षिणं दुर्लभं वै मुरारेर्नमस्कारो दुर्लभो वै कलौ च ।तद्भक्तानां पालनं दुर्लभं च सद्वैष्णवानां दुर्लभं ह्यन्नदानम्

pradakṣiṇaṃ durlabhaṃ vai murārernamaskāro durlabho vai kalau ca / tadbhaktānāṃ pālanaṃ durlabhaṃ ca sadvaiṣṇavānāṃ durlabhaṃ hyannadānam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

circumambulation of Murari is rare, and salutation too, in Kali; the protection of his devotees is rare, and giving food to good Vaishnavas is rare;

अध्याय ३०७

श्लोक 41

तन्त्रोक्तपूजा दुर्लभा वै मुरारेर्नामग्रहो दुर्लभश्चव विष्णोः ।सुवैष्णवानां पुजनं दुर्लभं हि सद्वैष्णवानां भाषणं दुर्लभं च

tantroktapūjā durlabhā vai murārernāmagraho durlabhaścava viṣṇoḥ / suvaiṣṇavānāṃ pujanaṃ durlabhaṃ hi sadvaiṣṇavānāṃ bhāṣaṇaṃ durlabhaṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

worship of Murari according to the Tantras is rare, and taking Vishnu's name is rare; honouring good Vaishnavas is rare, and speaking with good Vaishnavas is rare;

अध्याय ३०७

श्लोक 42

शालग्रामस्पर्शनं दुर्लभं च सद्वैष्णवानां दर्शनं दुर्लभं हि ।गोस्पर्शनं दुर्लभं मर्त्यलोके सद्गायनं दुर्लभं सद्गुरुञ्च

śālagrāmasparśanaṃ durlabhaṃ ca sadvaiṣṇavānāṃ darśanaṃ durlabhaṃ hi / gosparśanaṃ durlabhaṃ martyaloke sadgāyanaṃ durlabhaṃ sadguruñca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

touching the shalagrama is rare, seeing good Vaishnavas is rare; touching a cow is rare in the world of mortals, good singing and a good teacher are rare;

अध्याय ३०७

श्लोक 43

सद्भार्याः सत्पुत्रका दुर्लभा हि शेषाचलस्थस्य हरेश्च दर्शनम् ।सुदुर्लभं रङ्गनाथस्य तीरे कावेर्या वै दर्शनं विष्णुपद्याः

sadbhāryāḥ satputrakā durlabhā hi śeṣācalasthasya hareśca darśanam / sudurlabhaṃ raṅganāthasya tīre kāveryā vai darśanaṃ viṣṇupadyāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

good wives and good sons are rare, and the sight of Hari dwelling on Sheshachala; very rare is the sight of Ranganatha on the bank of the Kaveri, which is Vishnu's river.

अध्याय ३०७

श्लोक 44

काञ्चीक्षेत्रे वरदराजस्य सेवा सुदुर्लभा दर्शनं चैव लोके ।सुदुर्लभं दर्शनं रामसेतोः सुदुर्लभा मध्वशास्त्रे च शक्तिः

kāñcīkṣetre varadarājasya sevā sudurlabhā darśanaṃ caiva loke / sudurlabhaṃ darśanaṃ rāmasetoḥ sudurlabhā madhvaśāstre ca śaktiḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Service of Varadaraja at the sacred field of Kanchi, and his sight, are very rare in the world; the sight of Rama's bridge is very rare, and capacity in the Madhva scripture is very rare.

अध्याय ३०७

श्लोक 45

भीमातीरे संस्थितस्यापि विष्णोः सुदुर्लभं दर्शनं चाहुरार्याः ।रेवातीरे संस्थितस्यापि विष्णोर्गयाक्षेत्रे विष्णुपादस्य चैव

bhīmātīre saṃsthitasyāpi viṣṇoḥ sudurlabhaṃ darśanaṃ cāhurāryāḥ / revātīre saṃsthitasyāpi viṣṇorgayākṣetre viṣṇupādasya caiva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The noble say that the sight of Vishnu dwelling on the bank of the Bhima is very rare, and of Vishnu on the bank of the Reva, and of Vishnu's foot at Gaya,

अध्याय ३०७

श्लोक 46

तथा बद्रौ संस्थित स्यापि विष्णोः सुदुर्लभं मर्त्यलोके स्थितानाम् ।शेषाचले श्रीनिवासाश्रमे च तपस्विनो दुर्लभा मर्त्यलोके

tathā badrau saṃsthita syāpi viṣṇoḥ sudurlabhaṃ martyaloke sthitānām / śeṣācale śrīnivāsāśrame ca tapasvino durlabhā martyaloke

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

and likewise of Vishnu dwelling at Badari — very rare for those living in the world of mortals; ascetics at Shrinivasa's hermitage on Sheshachala are rare in the world of mortals;

अध्याय ३०७

श्लोक 47

प्रयागाख्ये माधवस्यापि नित्यं सुदर्शनं दुर्लभं वै नृणां हि

prayāgākhye mādhavasyāpi nityaṃ sudarśanaṃ durlabhaṃ vai nṛṇāṃ hi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

and at the place called Prayaga, the constant sight of Madhava is rare for men.

अध्याय ३०७

श्लोक 48

अतो नेच्छामि भर्तारं कृष्णादन्यं कदाचन ।एवमुक्त्वा सा पितरं ययौ शेषाचलं प्रति

ato necchāmi bhartāraṃ kṛṣṇādanyaṃ kadācana / evamuktvā sā pitaraṃ yayau śeṣācalaṃ prati

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

So I never want a husband other than Krishna." Having said this to her father, she went toward Sheshachala.

अध्याय ३०७

श्लोक 49

कपिलाख्यमहातीर्थे आरुरोह महागिरिम् ।तत्रस्थं श्रीनिवासं च दृष्ट्वा नत्वा महासती

kapilākhyamahātīrthe āruroha mahāgirim / tatrasthaṃ śrīnivāsaṃ ca dṛṣṭvā natvā mahāsatī

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

At the great tirtha called Kapila she climbed the great mountain; seeing Shrinivasa dwelling there and bowing to him, the great, virtuous woman

अध्याय ३०७

श्लोक 50

त्रिदिनं समुपोष्याथ गत्वा पापविनाशनम् ।तत्रस्नात्वा विवाहार्थमेकान्तं प्रययावथ

tridinaṃ samupoṣyātha gatvā pāpavināśanam / tatrasnātvā vivāhārthamekāntaṃ prayayāvatha

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

fasted for three days, then went to Papavinashana; having bathed there, she went to a solitary place for the sake of marriage.

अध्याय ३०७

श्लोक 51

तस्या उत्तरदिग्भागे क्रोशयुग्मे महातले ।गर्तभूते च एकान्ते चचार तप उत्तमम्

tasyā uttaradigbhāge krośayugme mahātale / gartabhūte ca ekānte cacāra tapa uttamam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To its north, two krosha away, in a deep, hollow, solitary place, she performed excellent austerity.

अध्याय ३०७

श्लोक 52

ध्यात्वा नारायणं देवं तत्रासीच्च कुमारिका ।दिव्यवर्षसहस्रान्ते स्तोतुं समुपचक्रमे

dhyātvā nārāyaṇaṃ devaṃ tatrāsīcca kumārikā / divyavarṣasahasrānte stotuṃ samupacakrame

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Meditating on the god Narayana, the maiden stayed there; at the end of a thousand divine years she began to praise him.

अध्याय ३०७

श्लोक 53

कुमार्युवाच ।त्वमेव माता च पिता त्वमेव भर्ता च सखात्वमेव ।त्वमेव पुत्रश्च गुरुर्गरीयान्मित्रं स्वसा त्वं मम वल्लभश्च

kumāryuvāca / tvameva mātā ca pitā tvameva bhartā ca sakhātvameva / tvameva putraśca gururgarīyānmitraṃ svasā tvaṃ mama vallabhaśca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The maiden said: "You alone are my mother and father, you alone my husband and friend; you alone my son and most venerable teacher, my friend, my sister and my beloved.

अध्याय ३०७

श्लोक 54

अनाद्यनन्तेष्वपि जन्मसु प्रभो विचार्यमाणा न विजानेप्यहं च ।एतै हि सर्वे च निमित्तमात्रतः पित्रादयस्त्वं ह्यनिमित्तमात्रतः

anādyananteṣvapi janmasu prabho vicāryamāṇā na vijānepyahaṃ ca / etai hi sarve ca nimittamātrataḥ pitrādayastvaṃ hyanimittamātrataḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Even examining my beginningless and endless births, O Lord, I do not know; all these, father and the rest, are merely instrumental causes, but you are not merely instrumental.

अध्याय ३०७

श्लोक 55

अतो मुरारेश्च तवैव भार्या भूयासमित्येव तदा व्रतं मे ।दुः संगमात्रादिसमागमं न संसिद्धिरित्येव वदान्यमूर्ते

ato murāreśca tavaiva bhāryā bhūyāsamityeva tadā vrataṃ me / duḥ saṃgamātrādisamāgamaṃ na saṃsiddhirityeva vadānyamūrte

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

So, Murari, let me be your wife alone — this then is my vow. No success comes from mere association with the wicked, O form of generosity.

अध्याय ३०७

श्लोक 56

त्वद्दूषकाणां तव दासवर्य विदूषकाणां दर्शनं छिन्धि देव ।गुरुद्रुहां दर्शनं छिन्धि विष्णो भक्तद्रुहां मित्रतां छिन्धि कृष्ण

tvaddūṣakāṇāṃ tava dāsavarya vidūṣakāṇāṃ darśanaṃ chindhi deva / gurudruhāṃ darśanaṃ chindhi viṣṇo bhaktadruhāṃ mitratāṃ chindhi kṛṣṇa

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O God, cut off the sight of those who revile you and mock your best servants; O Vishnu, cut off the sight of those who betray the teacher; O Krishna, cut off friendship with those who betray devotees;

अध्याय ३०७

श्लोक 57

तव ध्रुग्भिर्भाषणं छिन्धि देव त्वं संगमं देहि पदारविन्दे ।श्रीशैलवासाय नमोनमस्ते नमोनमः श्रीनिवासाय तुभ्यम्

tava dhrugbhirbhāṣaṇaṃ chindhi deva tvaṃ saṃgamaṃ dehi padāravinde / śrīśailavāsāya namonamaste namonamaḥ śrīnivāsāya tubhyam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O God, cut off speech with those hostile to you, and grant me union with your lotus feet. Salutations again and again to you who dwell on Shrishaila; salutations again and again to you, Shrinivasa.

अध्याय ३०७

श्लोक 58

स्वामिन् परावर रमेश निदानमूर्ते कालो महानपि गतश्च निदर्शनन्ते ।अनन्तजन्मार्जितसाधनैश्च त्वद्दर्शनं स्याच्च चतुर्भुजस्य

svāmin parāvara rameśa nidānamūrte kālo mahānapi gataśca nidarśanante / anantajanmārjitasādhanaiśca tvaddarśanaṃ syācca caturbhujasya

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O master, highest and lowest, lord of Rama, form of the first cause, a great time has passed without the sight of you; the sight of you, four-armed one, comes through means gathered over endless births.

अध्याय ३०७

श्लोक 59

कथं मम स्यात्तव दर्शनं प्रभो सर्वैश्च दोषैश्च सुसंगतायाः ।दास्यास्पदायास्तव दासदास्याः प्रसीद देवेश जगन्निवास

kathaṃ mama syāttava darśanaṃ prabho sarvaiśca doṣaiśca susaṃgatāyāḥ / dāsyāspadāyāstava dāsadāsyāḥ prasīda deveśa jagannivāsa

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

How may I, beset with all faults, have your sight, O Lord? Be gracious to me, a servant of your servants, fit to be a servant, O Lord of gods, abode of the world."

अध्याय ३०७

श्लोक 60

एवं स्तुतस्तथा विष्णुः श्रीनिवासो दयानिधिः ।प्रादुरासीद्वरदराट् भक्त्या तस्या जनार्दनः

evaṃ stutastathā viṣṇuḥ śrīnivāso dayānidhiḥ / prādurāsīdvaradarāṭ bhaktyā tasyā janārdanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Praised thus, Vishnu Shrinivasa, ocean of compassion, Janardana, king of boon-givers, appeared through her devotion.

अध्याय ३०७

श्लोक 61

वरं वरय भद्रं ते वरदोहमिहागतः ।हरिणोदीरितं वाक्यं श्रुत्वा प्राह स्मितानना

varaṃ varaya bhadraṃ te varadohamihāgataḥ / hariṇodīritaṃ vākyaṃ śrutvā prāha smitānanā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"Choose a boon; blessings on you; I, the giver of boons, have come here." Hearing the words spoken by Hari, she said with a smiling face,

अध्याय ३०७

श्लोक 62

उवाच परया भक्त्या श्रीनिवासं जगत्प्रभुम् ।अहं हि भार्या भूयासं तव माधव सुंदर

uvāca parayā bhaktyā śrīnivāsaṃ jagatprabhum / ahaṃ hi bhāryā bhūyāsaṃ tava mādhava suṃdara

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

speaking with supreme devotion to Shrinivasa, Lord of the world: "Let me be your wife, O beautiful Madhava."

अध्याय ३०७

श्लोक 63

इति तस्या वचः श्रुत्वा श्रीनिवासो ऽब्रवीद्वचः ।श्रीभगवानुवाच ।अहं कुमारि सुभगे कृष्णजन्मनि भूतले

iti tasyā vacaḥ śrutvā śrīnivāso 'bravīdvacaḥ / śrībhagavānuvāca / ahaṃ kumāri subhage kṛṣṇajanmani bhūtale

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Hearing her words, Shrinivasa spoke: the Blessed Lord said, "O fortunate maiden, in the Krishna birth on earth

अध्याय ३०७

श्लोक 64

भवामि तव भर्ताहं नात्र कार्या विचारणा ।एवमुक्ता सुता कन्या पुरण्यराशिं हरिं परम्

bhavāmi tava bhartāhaṃ nātra kāryā vicāraṇā / evamuktā sutā kanyā puraṇyarāśiṃ hariṃ param

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

I will be your husband; there is no need to consider this." Addressed thus, the maiden spoke to Hari, supreme mass of merit,

अध्याय ३०७

श्लोक 65

उवाच परमप्रीता हर्षगद्गदया गिरा ।कन्योवाच ।कृष्णजन्मन्यहं पत्नी भूयासं प्रथमेहनि

uvāca paramaprītā harṣagadgadayā girā / kanyovāca / kṛṣṇajanmanyahaṃ patnī bhūyāsaṃ prathamehani

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with great joy and a voice choked with delight. The maiden said: "In the Krishna birth let me be your wife on the first day;

अध्याय ३०७

श्लोक 66

संस्कारात्प्रथमं चाहमं गनाभ्यः समावृणे ।ओमित्युक्तः पुनर्वाक्यमुवाच मधुसूदनः

saṃskārātprathamaṃ cāhamaṃ ganābhyaḥ samāvṛṇe / omityuktaḥ punarvākyamuvāca madhusūdanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

let me be chosen first of the women through the rite." Told "Om," Madhusudana spoke again.

अध्याय ३०७

श्लोक 67

श्रीभगवानुवाच ।कुमार्या विधृतत्वाच्च मत्प्रदानाच्च भामिनि ।तेषां मनोभीष्टसिद्धिर्भविष्यति न संशयः

śrībhagavānuvāca / kumāryā vidhṛtatvācca matpradānācca bhāmini / teṣāṃ manobhīṣṭasiddhirbhaviṣyati na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The Blessed Lord said: "Because you were held by the maiden and given by me, O passionate one, their heart's desires will surely be fulfilled."

अध्याय ३०७

श्लोक 68

इति तस्यै वरं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ।देहं तत्रैव संत्यज्य कुमारी चैव पुत्रिका

iti tasyai varaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata / dehaṃ tatraiva saṃtyajya kumārī caiva putrikā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Having given her this boon, he vanished right there; and the maiden, giving up her body there,

अध्याय ३०७

श्लोक 69

कुम्भ कस्य गृहे जाता नीला नाम्ना तु सा स्मृता ।कुंभकस्तु महाभाग नन्दशोभस्य शालकः

kumbha kasya gṛhe jātā nīlā nāmnā tu sā smṛtā / kuṃbhakastu mahābhāga nandaśobhasya śālakaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

was born in the house of Kumbhaka, remembered by the name Nila. Kumbhaka, O fortunate one, was the brother-in-law of Nandashobha;

अध्याय ३०७

श्लोक 70

कल्पवाहः स विज्ञेयः पितॄणां प्रथमः स्मृतः ।तस्य गत्वा गृहमहं वृषभाचलवासिनः ।शिवस्य वरतश्चैव त्वजेयः खगसत्तम

kalpavāhaḥ sa vijñeyaḥ pitṝṇāṃ prathamaḥ smṛtaḥ / tasya gatvā gṛhamahaṃ vṛṣabhācalavāsinaḥ / śivasya varataścaiva tvajeyaḥ khagasattama

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

he is to be known as Kalpavaha, remembered as first of the ancestors. Going to the house of him who dwelt on Vrishabhachala, [I won her,] who was invincible through Shiva's boon, O best of birds.

अध्याय ३०७

श्लोक 71

दितिजान्विनिहत्यैव नीला प्राप्ता खगेश्वर ।ततो नाग्निजितो राज्ञो गृहे जाता कुमारिका

ditijānvinihatyaiva nīlā prāptā khageśvara / tato nāgnijito rājño gṛhe jātā kumārikā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Slaying the sons of Diti, I obtained Nila, O lord of birds. Then the maiden was born in the house of King Nagnajit.

अध्याय ३०७

श्लोक 72

नाग्निजित्कव्यवाहोभूत्कन्या नीलाह्वयाभवत् ।तस्याः स्वयंवरे चाहं गोवृषान्सप्तसंख्यकान्

nāgnijitkavyavāhobhūtkanyā nīlāhvayābhavat / tasyāḥ svayaṃvare cāhaṃ govṛṣānsaptasaṃkhyakān

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Nagnajit was Kavyavaha, and the maiden was named Nila. At her svayamvara, the seven bulls,

अध्याय ३०७

श्लोक 73

शिवस्य वरतश्चैवाप्यवध्यान्देवमानुषैः ।बद्ध्वा वृषान्नृपाञ्जित्वा प्राप्ता नीला महाखग

śivasya varataścaivāpyavadhyāndevamānuṣaiḥ / baddhvā vṛṣānnṛpāñjitvā prāptā nīlā mahākhaga

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

which through Shiva's boon could not be slain by gods or men — binding the bulls and defeating the kings, I won Nila, O great bird.

अध्याय ३०७

श्लोक 74

कुंभकस्य सुता नीला देहस्थाः प्राविशन् भृशम् ।एकावयवतो यस्मात्तस्मात्तत्रैव साविशत्

kuṃbhakasya sutā nīlā dehasthāḥ prāviśan bhṛśam / ekāvayavato yasmāttasmāttatraiva sāviśat

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Nila, Kumbhaka's daughter, and those dwelling in her body strongly entered; since they were of one body, she entered there itself.

अध्याय ३०७

श्लोक 75

भूमौ द्विधा संप्रजाता कुमार्येव न संशयः ।भद्राजन्म प्रवक्ष्यामि शृणु पक्षीन्द्रसत्तम

bhūmau dvidhā saṃprajātā kumāryeva na saṃśayaḥ / bhadrājanma pravakṣyāmi śṛṇu pakṣīndrasattama

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

She was born on earth in two forms, a maiden, without doubt. Now I will tell of Bhadra's birth; hear, best lord of birds.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 307
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.