Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
314
अध्याय 314 / 317

Book 3 - Adhyaya 26

135 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ135 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३१४

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे तृतीयांशे ब्रह्मकाण्डे देवी कृतवेङ्कटेशदर्शनतत्स्तुत्यादिवर्णनं नाम पञ्चविंशोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २६ कन्योवाच ।श्रीनिवासः किमर्थं वै आगतोत्र वदस्व मे ।शेषाचलोपि कुत्रा भूत्कदायातश्च पापहा ।स्वामिपुष्करिणी चात्र किमर्थं ह्यगता वद

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe devī kṛtaveṅkaṭeśadarśanatatstutyādivarṇanaṃ nāma pañcaviṃśodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 26 kanyovāca / śrīnivāsaḥ kimarthaṃ vai āgatotra vadasva me / śeṣācalopi kutrā bhūtkadāyātaśca pāpahā / svāmipuṣkariṇī cātra kimarthaṃ hyagatā vada

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Why has Srinivasa come over here, please tell me, O sage? Where was the mountain Sesa, the destroyer of sins situat¬ ed formerly? Please tell me, why has the lake Svamipuskarii come over here?

अध्याय ३१४

श्लोक 2

जैगीषव्य उवाच शृणु भद्रे महाभागे व्यङ्कटेशस्य चागमम् ।आवयोर्देवि पापानि विषमं यान्ति भामिनि

jaigīṣavya uvāca śṛṇu bhadre mahābhāge vyaṅkaṭeśasya cāgamam / āvayordevi pāpāni viṣamaṃ yānti bhāmini

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O fortunate one, O blessed one, hear how lord Vyan- katesa came over here. O illustrious one, our sins are destroyed by narrating and listening to the tale.

अध्याय ३१४

श्लोक 3

आसीत्पुरा हिरण्याक्षः काश्यपो दितिनन्दनः ।सनकादेश्च वाग्दण्डाद्द्वितीयद्वारपालकः

āsītpurā hiraṇyākṣaḥ kāśyapo ditinandanaḥ / sanakādeśca vāgdaṇḍāddvitīyadvārapālakaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Such statements arc common to all the Puraitas. They show all- comprehensive and too liberal nature of the Puraic cult. They are hyper¬ bolical and should not be taken literally,

अध्याय ३१४

श्लोक 4

बभूव दैत्ययोनौ च देवानां कण्टको बली ।संजीवो विजयः प्रोक्तो हरिभक्तो महाप्रभुः

babhūva daityayonau ca devānāṃ kaṇṭako balī / saṃjīvo vijayaḥ prokto haribhakto mahāprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The practice of cursing people at the slightest provocation was very popular in ancient India, (Vide DuroSsas: P.E.) Theveapon of curse in the hands of sages was more effective than the actual weapon itself.

अध्याय ३१४

श्लोक 5

हरिण्याक्षः स्वयं दैत्यो हरिभक्तविदूषकः ।एतादृशो हिरण्याक्षस्तपस्तप्तुं समुद्यतः

hariṇyākṣaḥ svayaṃ daityo haribhaktavidūṣakaḥ / etādṛśo hiraṇyākṣastapastaptuṃ samudyataḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"Dear mother, get rid of these worldly attachments. Direct your mind to the service of lord Visnu.* The very fact that you love me as your son is the cause of your pain and pleasure.

अध्याय ३१४

श्लोक 6

तदा माता दितिर्देवी हिरण्याक्षमुवाच सा ।दितिरुवाच ।वत्सलस्त्वं महाभागमा तपस्वाष्टहायनः

tadā mātā ditirdevī hiraṇyākṣamuvāca sā / ditiruvāca / vatsalastvaṃ mahābhāgamā tapasvāṣṭahāyanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Jaya and Vijaya were the two watchmen who stood at the gate of lord Visnu in Vaikuntha. Once, the great hermit ses Sanaka and others reached Vaikuntha to visit lord Vifnu. Jaya and Vijaya treated the hermits without request. The hermits cursed them that they would become D&navas. They were born to sage Kasyapa and his consort Did. Jaya became Hirany&> k?a and Vijaya Hirapyakaiipu. Hirapyaksa was killed by Vi$t)iu who took the form of a boar whereas Hiranyakaiipu was slain by the lord assuming the form of a man-lion. P.E.,

अध्याय ३१४

श्लोक 7

त्वं मा ददस्व दुः खं मे पालयिष्यति कोविदः ।क्षणमात्रं न जीवामि त्वां विना जीवनं न हि

tvaṃ mā dadasva duḥ khaṃ me pālayiṣyati kovidaḥ / kṣaṇamātraṃ na jīvāmi tvāṃ vinā jīvanaṃ na hi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The Puritias dedicated to Vifpu preach the cult of devotion. Total dedication to the lord implies complete detachment from the objects of senses. In this context the cult of devotion is held to be superior to the cult of penance. In fact, the paurink cult is a replacement of old Vedic cult of sacrificial rites.

अध्याय ३१४

श्लोक 8

मा तप त्वं महाभाग मम जीवनहेतवे ।एवमुक्तस्तु मात्रा स विजयोवशतोब्रवीत्

mā tapa tvaṃ mahābhāga mama jīvanahetave / evamuktastu mātrā sa vijayovaśatobravīt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If motherhood accruing from giving birth were a principal factor, then you will also be the mother of ajar which you create. Or conversely, who will be the mother of Brahma, the uncreated god? Therefore, the uncreated primeval lord Visnu alone is the father, he being the real creator.

अध्याय ३१४

श्लोक 9

हिरण्याक्षो मातरं प्राह जालं हित्वा विष्णोर्भजने ऽलं कुरुष्व ।मयिस्नेहं पुत्रहेतोर्विरूढं सुखदुः खे चेह लोके परत्र

hiraṇyākṣo mātaraṃ prāha jālaṃ hitvā viṣṇorbhajane 'laṃ kuruṣva / mayisnehaṃ putrahetorvirūḍhaṃ sukhaduḥ khe ceha loke paratra

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O mother, cut off your illusion with the weapon of knowledge and fix up your mind in Hari. O mother, the devo¬ tional remembrance of the name of Hari alone can destroy sins for ever.

अध्याय ३१४

श्लोक 10

यावत्स्नेहं मयि मातः करोषि तावत्क्लेशं शाश्वतं यास्यसि त्वम् ।मातश्च ते मयि पुत्रत्वबुद्धिस्त्वय्यप्येषा मातृबुद्धिर्ममापि

yāvatsnehaṃ mayi mātaḥ karoṣi tāvatkleśaṃ śāśvataṃ yāsyasi tvam / mātaśca te mayi putratvabuddhistvayyapyeṣā mātṛbuddhirmamāpi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The turtle (Kurma) that supported the Mandara mountain at the churning. According to Kurma Purirui, lord Viiu pervaded the turtle at the churning when it got under the Mandara and lifted it upon his back.

अध्याय ३१४

श्लोक 11

ताते पूज्ये पितृबुद्धिर्ममास्ति तस्मिंस्तुते भर्तृबुद्धिर्हि मिथ्या ।निर्माति यस्माद्धरिरेव सर्वं सम्यक् पाता नियतो ऽसौ मुरारिः

tāte pūjye pitṛbuddhirmamāsti tasmiṃstute bhartṛbuddhirhi mithyā / nirmāti yasmāddharireva sarvaṃ samyak pātā niyato 'sau murāriḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

By his sincere devotion he pleased Brahma and got the boon of immortality. Then he, the best of daityas round¬ ed the earth in his hand and took the same to Patala.

अध्याय ३१४

श्लोक 12

अतो हि माता हरिरेव सर्वदा त्वन्यासां वै मातृता चोपचारात् ।निर्मातृत्वं यदि मुख्यं त्वयि स्याद्द्रोणादीनां जननी का वदस्व

ato hi mātā harireva sarvadā tvanyāsāṃ vai mātṛtā copacārāt / nirmātṛtvaṃ yadi mukhyaṃ tvayi syāddroṇādīnāṃ jananī kā vadasva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Then Hari incarnated as boar in the country of Mustas. Making way through the ocean he entered Patala and discovered the earth.

अध्याय ३१४

श्लोक 13

मातृत्वं वै यदि मुख्यं त्वयि स्याद्धात्रादीनां जननी का वदस्व ।यतः सदा याति जगत्तत्तो हरिः सदा पिता विष्णुरजः पुराणः

mātṛtvaṃ vai yadi mukhyaṃ tvayi syāddhātrādīnāṃ jananī kā vadasva / yataḥ sadā yāti jagattatto hariḥ sadā pitā viṣṇurajaḥ purāṇaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Putting the earth at the tip of his teeth he lifted it up from the waters. Hiranyaksa, when he saw the earth lifted up, came upon Visnu but was struck at the ears and killed by Visnu who established the earth in the previous fashion.

अध्याय ३१४

श्लोक 14

सदा पिता मुख्यपिता यदि स्याद्गर्भस्थबाले पालकः को वदस्व ।मातापित्रोः पालकत्वं यदि स्यात्कूर्मादीनां पालकौ कौ वदस्व

sadā pitā mukhyapitā yadi syādgarbhasthabāle pālakaḥ ko vadasva / mātāpitroḥ pālakatvaṃ yadi syātkūrmādīnāṃ pālakau kau vadasva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Visnu, as a boar, set up the elephants in all quarters and settled in.rimufta. Then Visnu thought to himself. "Where shall the people propitiate me in my human form? Where shall I favour them with my blessings."

अध्याय ३१४

श्लोक 15

मातापित्रोः पालकत्वं यदि स्यात्कृपादीनां रक्षकौ कौ वदस्व ।पुन्नामकान्नारकाद्देह भजान्तस्मात्त्रातापुत्रविष्णुः पुराणः

mātāpitroḥ pālakatvaṃ yadi syātkṛpādīnāṃ rakṣakau kau vadasva / punnāmakānnārakāddeha bhajāntasmāttrātāputraviṣṇuḥ purāṇaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O good girl, thus Hari thought to himself. Then from Vaikuntha he came down to the earth, riding on Garuda and brought the mountain iSesa along with him.

अध्याय ३१४

श्लोक 16

न तारकोहं नरकाच्च सुभ्रूर्न वै भर्ता नापि पित्रादयश्च ।न वै माता नानुजादिश्च सर्वः सर्वत्राता विष्णुरतो न चान्यः

na tārakohaṃ narakācca subhrūrna vai bhartā nāpi pitrādayaśca / na vai mātā nānujādiśca sarvaḥ sarvatrātā viṣṇurato na cānyaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Then lord Visnu established the mountain Sesa over the region extending from Suvarnamukhari to Srikrsna Veni.

अध्याय ३१४

श्लोक 17

मायां मदीयां ज्ञानशस्त्रेण च्छित्वा भक्त्या हरेः स्मरणं त्वं कुरुष्व ।यद्भक्तिरूपूर्वं स्मरणं नाम विष्णोस्तत्सर्वथा पापहरं च मातः

māyāṃ madīyāṃ jñānaśastreṇa cchitvā bhaktyā hareḥ smaraṇaṃ tvaṃ kuruṣva / yadbhaktirūpūrvaṃ smaraṇaṃ nāma viṣṇostatsarvathā pāpaharaṃ ca mātaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He settled.riiaila at the tail of the mountain, Ahobala at the middle and Srinivasa at the mouth.

अध्याय ३१४

श्लोक 18

यो वा भक्त्या स्मरणं नाम विष्णोः करोत्यसौ पापहरो भविष्यति ।अयं देहो दुर्ल्लभः कर्मभूमौ तत्रापि मध्ये भजनं विष्णुमूर्तेः

yo vā bhaktyā smaraṇaṃ nāma viṣṇoḥ karotyasau pāpaharo bhaviṣyati / ayaṃ deho durllabhaḥ karmabhūmau tatrāpi madhye bhajanaṃ viṣṇumūrteḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

By practising even a little of penance at Ahobala, one can fulfil one's desire. The holy rivers such as Ganga and others are always present here.

अध्याय ३१४

श्लोक 19

आयुर्गतं व्यर्थमेव त्वदीयं शीघ्रं भजेः श्रीनिवासस्य पादम् ।उपदिश्यैवं मातरं पुत्रवर्यो दैत्यावेशात्सोभवद्वै तपस्वी

āyurgataṃ vyarthameva tvadīyaṃ śīghraṃ bhajeḥ śrīnivāsasya pādam / upadiśyaivaṃ mātaraṃ putravaryo daityāveśātsobhavadvai tapasvī

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Not idcntihable.

अध्याय ३१४

श्लोक 20

चतुर्मुखं प्रीणयित्वैव भक्त्या ह्यवध्यत्वं प्राप तस्मान्महात्मा ।ततो भूमिं करवद्वेष्टयित्वा निन्ये तदा दैत्यवर्यो महात्मा

caturmukhaṃ prīṇayitvaiva bhaktyā hyavadhyatvaṃ prāpa tasmānmahātmā / tato bhūmiṃ karavadveṣṭayitvā ninye tadā daityavaryo mahātmā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Srf'Jaila—Sk lofty rock which overhangs the river Kespa where the famous temple MallikSrjuna is situated (Arch. Surv. of S. India. R. Sewel. Vol I. 90; Arch. Surv. of W. India by J. Burgess, ).

अध्याय ३१४

श्लोक 21

श्रीमुष्टदेशे प्रादुरासीद्धरिस्तु वाराहविष्णुस्त्वजनः पुराणः ।भित्त्वाचाब्धिं विविशे तं महात्मा रसातले संस्थितं भूतलं च

śrīmuṣṭadeśe prādurāsīddharistu vārāhaviṣṇustvajanaḥ purāṇaḥ / bhittvācābdhiṃ viviśe taṃ mahātmā rasātale saṃsthitaṃ bhūtalaṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The dumb gain speech; the deaf are restored to hear¬ ing. The barren become fertile and are blessed with sons; the poor become rich.

अध्याय ३१४

श्लोक 22

स्वदंष्ट्राग्रे स्थापयित्वाऽजगाम तदागमादागतो दैत्यवर्यः ।तं कर्णमूले ताडयित्वा जघान प्रसादयामास च पूर्ववद्भुवम्

svadaṃṣṭrāgre sthāpayitvā'jagāma tadāgamādāgato daityavaryaḥ / taṃ karṇamūle tāḍayitvā jaghāna prasādayāmāsa ca pūrvavadbhuvam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Mere devotion for this mountain can bring about these benefits. In fact, no one can realize the true nature of this mountain-lord.

अध्याय ३१४

श्लोक 23

सुदिग्गजान्स्थापयित्वा च विष्णुः श्रीमुष्टे वै संस्थितः श्रीवराहः ।तदा हरिश्चिन्तयामास विष्णुर्भक्त्या मदीयं मानुषं देहमद्य

sudiggajānsthāpayitvā ca viṣṇuḥ śrīmuṣṭe vai saṃsthitaḥ śrīvarāhaḥ / tadā hariścintayāmāsa viṣṇurbhaktyā madīyaṃ mānuṣaṃ dehamadya

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He who understands the true nature of this moun¬ tain is blessed with pleasure. Lord Visnu who knew the glory of this mountain left Vaikuntha and made his abode on this mountain on the bank of SvamipuskarinI together with his consort Laksmi.

अध्याय ३१४

श्लोक 24

आराधयिष्यन्ति च मां क्व एते तेषां दयां कुत्र वाहं करिष्ये ।एवं हरिश्चिन्तयित्वा सुकन्ये वैकुण्ठलोकादचलं शेष संज्ञम् ।वीन्द्रस्कन्धे स्थापयित्वा स्वयं च समागतोभूद्भूतलं भूतलेशः

ārādhayiṣyanti ca māṃ kva ete teṣāṃ dayāṃ kutra vāhaṃ kariṣye / evaṃ hariścintayitvā sukanye vaikuṇṭhalokādacalaṃ śeṣa saṃjñam / vīndraskandhe sthāpayitvā svayaṃ ca samāgatobhūdbhūtalaṃ bhūtaleśaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Homage to Srinivasa, lord of Vyankata, of charm¬ ing and auspicious body and the bestower of desired objects.

अध्याय ३१४

श्लोक 25

सुवर्णमुखरीतीरमारभ्य गरुडध्वजः ।श्रीकृष्णवेणीपर्यन्तं स्थापया मास तं गिरिम्

suvarṇamukharītīramārabhya garuḍadhvajaḥ / śrīkṛṣṇaveṇīparyantaṃ sthāpayā māsa taṃ girim

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maid, now hear the glory of SvamipuskarinI. Lord Sriniva abides in the midest of this lake.

अध्याय ३१४

श्लोक 26

गिरेः पुच्छे तु श्रीशैलं मध्यमे ऽहोबलं स्मृतम् ।मुखं च श्रीनिवासस्य क्षेत्रं च समुदाहृतम्

gireḥ pucche tu śrīśailaṃ madhyame 'hobalaṃ smṛtam / mukhaṃ ca śrīnivāsasya kṣetraṃ ca samudāhṛtam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Those who take bath herein attain liberation very easily and very quickly. In this holy place of pilgrimage there abide three and a half crore of Tirthas that constitute the entire lot of holy places in the three worlds.

अध्याय ३१४

श्लोक 27

अल्पेन तपसाभीष्टं सिध्यत्यस्मिन्नहोबले ।गङ्गादिसर्वतीर्थानि पुण्यानि ह्यत्र संति वै

alpena tapasābhīṣṭaṃ sidhyatyasminnahobale / gaṅgādisarvatīrthāni puṇyāni hyatra saṃti vai

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

This sacred place of pilgrimage called Srinivasa is visited by all gods. This is what they declare to be the abode of Srinivasa.

अध्याय ३१४

श्लोक 28

य एनं सेवते नित्यं श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।ज्ञानार्थी ज्ञानमाप्नोति द्रव्यार्थी द्रव्यमाप्रुयात्

ya enaṃ sevate nityaṃ śraddhābhaktisamanvitaḥ / jñānārthī jñānamāpnoti dravyārthī dravyamāpruyāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The very sight of Srinivasa destroys sins. At each and every visit the devotee is associated with the good.

अध्याय ३१४

श्लोक 29

पुत्रार्थी पुत्रमाप्नोति नृपो राज्यं च विन्दति ।यंयं कामयते मर्त्यस्तन्तमाप्नोति सर्वथा

putrārthī putramāpnoti nṛpo rājyaṃ ca vindati / yaṃyaṃ kāmayate martyastantamāpnoti sarvathā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Association with the good leads to knowledge, know- edge leads to liberation. But the benefit is available only to those who are initiated in the cult of Visnu.

अध्याय ३१४

श्लोक 30

चिन्तितं साध्यते यस्मात्तस्माच्चिन्तामणिं विदुः ।पुष्करिण्याश्च बाहुल्याद्गिरावस्मिन्सरः सु च ।पुष्कराद्रिरिति प्राहुरेवं तत्त्वार्थवेदिनः

cintitaṃ sādhyate yasmāttasmāccintāmaṇiṃ viduḥ / puṣkariṇyāśca bāhulyādgirāvasminsaraḥ su ca / puṣkarādririti prāhurevaṃ tattvārthavedinaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Four facts of Brahndf Sec fii. 1.

अध्याय ३१४

श्लोक 31

शातकुंभस्वरूपत्वात्कनकाद्रिं च तं विदुः ।वैकुण्ठादागतेनैव वैकुण्ठाद्रिरिति स्मृतः

śātakuṃbhasvarūpatvātkanakādriṃ ca taṃ viduḥ / vaikuṇṭhādāgatenaiva vaikuṇṭhādririti smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Mere ablution in the TUrthas, without initiation into the Vaisnava cult, cannot bring about liberation. Those who think otherwise are asuras, condemned to live in a wretched state.

अध्याय ३१४

श्लोक 32

अमृतैश्वर्यसंयुक्तो व्यङ्कटाद्रिरिति स्मृतः ।व्यङ्कटेशस्य शैलस्य माहात्म्यं यावदस्ति हि

amṛtaiśvaryasaṃyukto vyaṅkaṭādririti smṛtaḥ / vyaṅkaṭeśasya śailasya māhātmyaṃ yāvadasti hi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maiden, in the north-west of this holy place, there dwells Vayu always engaged in the service of the lord.

अध्याय ३१४

श्लोक 33

तावद्वक्तुं समग्रेण न समर्थश्चतुर्मुखः ।व्यङ्कटाद्रौ परां भक्तिं ये कुर्वन्ति दिनेदिने ।पङ्गर्जङ्घाल एव स्यादचक्षुः पद्मलोचनः

tāvadvaktuṃ samagreṇa na samarthaścaturmukhaḥ / vyaṅkaṭādrau parāṃ bhaktiṃ ye kurvanti dinedine / paṅgarjaṅghāla eva syādacakṣuḥ padmalocanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The Vaisnavas (the devotees of Visnu) and their devotees too while they take bath in this Vayutirtha should mutter prayers thus: "May the compassionate lord l§rinivasa be pleased with me while I take bath here.

अध्याय ३१४

श्लोक 34

मूको वाग्मी भवेदेव बधिरः श्रावको भवेत् ।वन्ध्या स्याद्बहुपुत्रा च निर्धनः सधनो भवेत्

mūko vāgmī bhavedeva badhiraḥ śrāvako bhavet / vandhyā syādbahuputrā ca nirdhanaḥ sadhano bhavet

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The god Rudra and other gods take bath in this Madhva-Tirtha. Those others who desire to take bath should do likewise early in the morning before sun-rise.

अध्याय ३१४

श्लोक 35

एतत्सर्वं गिरौ भक्तिमात्रेणैव भवेद्ध्रुवम् ।तत्त्वतो व्यङ्कटाद्रेस्तु स्वरूपं वेत्ति को भुवि

etatsarvaṃ girau bhaktimātreṇaiva bhaveddhruvam / tattvato vyaṅkaṭādrestu svarūpaṃ vetti ko bhuvi

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Those who evacuate, urinate, vomit or spit or wash their anus or penis at his holy tirtha become asuras or raksasas.

अध्याय ३१४

श्लोक 36

यस्मादस्य गिरेः पुण्यं माहात्म्यं वेत्ति यः पुमान् ।मायावी परमानन्दं त्यक्त्वा वैकुण्ठमुत्तमम् ।स्वामिपुष्करिणीतीरे रमया सहमोदते

yasmādasya gireḥ puṇyaṃ māhātmyaṃ vetti yaḥ pumān / māyāvī paramānandaṃ tyaktvā vaikuṇṭhamuttamam / svāmipuṣkariṇītīre ramayā sahamodate

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The gods do not know the merit that accrues to those who give lalagrama in charity at the Vayutirtha. That merit is known only to Srinivasa, the lord of Vyahkata who bestows the same upon his devotees.

अध्याय ३१४

श्लोक 37

कल्याणाद्भुतगात्राय कामितार्थप्दायिने ।श्रीमद्व्यङ्कटनाथाय श्रीनिवासाय ते नमः

kalyāṇādbhutagātrāya kāmitārthapdāyine / śrīmadvyaṅkaṭanāthāya śrīnivāsāya te namaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ablution in the pool at Vayutirtha without any desire of fruit is highly meritorious. It is a sheer luck if a devotee happens to hear the recitation of the Bhagavata Purana.

अध्याय ३१४

श्लोक 38

श्रीस्वामिपुष्करिण्याश्च माहात्म्यं शृणु कन्यके ।स्वामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोस्ति सर्वदा

śrīsvāmipuṣkariṇyāśca māhātmyaṃ śṛṇu kanyake / svāmipuṣkariṇīmadhye śrīnivāsosti sarvadā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Among the Vai$pava Purflpas, the Bhagavata Purina holds the prominent place.

अध्याय ३१४

श्लोक 39

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र तेषां मुक्तिः करे स्थिता ।तिस्रः कोट्योर्धकोटिश्च तीर्थानि भुवनत्रये ।तानि सर्वाणि तत्रैव संति तीर्थे हरेः सदा

snānaṃ kurvanti ye tatra teṣāṃ muktiḥ kare sthitā / tisraḥ koṭyordhakoṭiśca tīrthāni bhuvanatraye / tāni sarvāṇi tatraiva saṃti tīrthe hareḥ sadā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O auspicious one, the gift of the idol o/a deity is excellent. More excellent or meritorious is the gill of a cow that yields abundant milk. Similarly, excellent are the gifts of precious clothes and jewels.

अध्याय ३१४

श्लोक 40

तत्तीर्थं श्रीनिवासाख्यं सर्वदेवनमस्कृतम् ।तदेव श्रीनिवासस्य मन्दिरं परिकीर्तितम्

tattīrthaṃ śrīnivāsākhyaṃ sarvadevanamaskṛtam / tadeva śrīnivāsasya mandiraṃ parikīrtitam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The gift of wealth in coins that are extremely pre¬ cious to the donor is the best of all gifts, they say. To gift cloth etc. which arc discarded by the donor do not yield any fruitful result.

अध्याय ३१४

श्लोक 41

तद्दर्शनादेव कन्ये यान्ति पापानि भस्मसात् ।एकैकस्नानमात्रेण सत्संगो भवति ध्रुवम्

taddarśanādeva kanye yānti pāpāni bhasmasāt / ekaikasnānamātreṇa satsaṃgo bhavati dhruvam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maiden, the gift of the Bhagavata Purana at the Vayutirtha is most excellent, though very rare. The gift of wealth in coins too is very excellent, though this too is very rare. Discourse with the learned Vaisnavas who possess the essence of knowledge is indeed rare, very rare.

अध्याय ३१४

श्लोक 42

सत्संगाज्ज्ञानमासाद्य ज्ञानान्मोक्षं च विन्दति ।अधिकारिणां भवेदेवं विपरीतमयोगिनाम्

satsaṃgājjñānamāsādya jñānānmokṣaṃ ca vindati / adhikāriṇāṃ bhavedevaṃ viparītamayoginām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He who after taking bath donates Salagra while sitting in the eastern direction attains knowledge that gets him release. He who makes the gift of Dadhivamana derives immense fruit.

अध्याय ३१४

श्लोक 43

तीर्थानां स्नानमात्रेण मोक्षं यान्तीति ये विदुः ।ते सर्वे असुरा ज्ञेयास्ते यान्ति ह्यधमां गतिम्

tīrthānāṃ snānamātreṇa mokṣaṃ yāntīti ye viduḥ / te sarve asurā jñeyāste yānti hyadhamāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Taking bath thereat and listening to the true nature of Vamana co-relate in equal merit.

अध्याय ३१४

श्लोक 44

श्रीनिवासस्य तीर्थेस्मिन्वायुकोणे च कन्यके ।आस्ते वायुः सदा विष्णोः पूजां कर्तुमनुत्तमाम्

śrīnivāsasya tīrthesminvāyukoṇe ca kanyake / āste vāyuḥ sadā viṣṇoḥ pūjāṃ kartumanuttamām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He should worship the idol of Bhuvaraha, give the idol to a Brahmana in charity, listen to the merits of his narrative and have a full view of the idol of l§rivaraha and thus achieve the aim of his life.

अध्याय ३१४

श्लोक 45

वायुतीर्थं च तत्प्रोक्तं हस्तद्वादशकान्तरम् ।हस्तषट्कप्रमाणं च पश्चिमे समुदाहृतम् ।उत्तरे हस्तषट्कं तु वायुतीर्थमुदाहृतम्

vāyutīrthaṃ ca tatproktaṃ hastadvādaśakāntaram / hastaṣaṭkapramāṇaṃ ca paścime samudāhṛtam / uttare hastaṣaṭkaṃ tu vāyutīrthamudāhṛtam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

By taking bath at the pool, listening to the auspi¬ cious narrative about the idol of Bhuvaraha, he shall attain worldly prosperity and then final beatitude.

अध्याय ३१४

श्लोक 46

ये वेष्णवा वैष्णवदासवर्याः स्नानं सुर्युस्तत्र पूर्वं सुकन्ये ।मध्वान्तस्थाः श्रीनिवासस्तु नित्यमत्र स्नानात्प्रीयतां मे दयालुः

ye veṣṇavā vaiṣṇavadāsavaryāḥ snānaṃ suryustatra pūrvaṃ sukanye / madhvāntasthāḥ śrīnivāsastu nityamatra snānātprīyatāṃ me dayāluḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the north-east of Srinivasa, O maiden, there is the most sacred Tirtha of Rudra. Being stationed there, god Rudra worships Srinivasa.

अध्याय ३१४

श्लोक 47

ये मध्वतीर्थे स्नातुमिच्छन्ति देवि रुद्रादयो वायुभक्ता महान्तः ।सदा स्नानं तत्र कुर्वन्ति देवि प्रातः काले चोदयात्पूर्वमेव

ye madhvatīrthe snātumicchanti devi rudrādayo vāyubhaktā mahāntaḥ / sadā snānaṃ tatra kurvanti devi prātaḥ kāle codayātpūrvameva

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of birds, the gift of such an idol made of Gandika stone is highly commendable, though it is very rare. (If unable to gift the idol) the devotee should take bath of purification, listen to the tale of Nfsiriiha, the lord of Laksmi.

अध्याय ३१४

श्लोक 48

ये वायुतीर्थे विसृजन्ति देहजं मलं मूत्रं वमनं श्लेष्मकं च ।ये ऽपानशुद्धिं लिङ्गशुद्धिं च कन्ये कुर्वन्ति ते ह्यसुरा राक्षसाश्च

ye vāyutīrthe visṛjanti dehajaṃ malaṃ mūtraṃ vamanaṃ śleṣmakaṃ ca / ye 'pānaśuddhiṃ liṅgaśuddhiṃ ca kanye kurvanti te hyasurā rākṣasāśca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maiden, by giving the idol of Srinrsimha, the devotee achieves the fulfilment of his wishes.

अध्याय ३१४

श्लोक 49

शृण्वन्ति ये भागवतं पुराणं किं वर्णये तस्य पुण्यं तु देवि ।ये कृष्णमन्त्रं तु जपन्ति देवि ह्यष्टा क्षरं मन्त्रवरं सुगोप्यम्

śṛṇvanti ye bhāgavataṃ purāṇaṃ kiṃ varṇaye tasya puṇyaṃ tu devi / ye kṛṣṇamantraṃ tu japanti devi hyaṣṭā kṣaraṃ mantravaraṃ sugopyam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One should donate the holy stone of Salagrama to a Brahmin well versed in the Vedas. The gift of Salagrama des¬ troys all sins, even those accruing from the slaughter of a Brahmin.

अध्याय ३१४

श्लोक 50

तेषां हरिः प्रीयते केशवोलं मध्वान्तस्थो नात्र विचार्यमस्ति ।एवं दानं तत्र कुर्वन्ति ये वै द्विजाग्र्याणां वैष्णवानां विदां च

teṣāṃ hariḥ prīyate keśavolaṃ madhvāntastho nātra vicāryamasti / evaṃ dānaṃ tatra kurvanti ye vai dvijāgryāṇāṃ vaiṣṇavānāṃ vidāṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maiden, he who donates, at thisTirtha, the idol of Salagrama to a worthy Brahmin attains a status equal to the status of the lord.

अध्याय ३१४

श्लोक 51

तेषां पुण्यं नैव जानन्ति देवा जानात्येवं श्रीनिवासो हरिस्तु ।शालग्रामं वायुतीर्थे ददन्ते तेषां पुण्यं वेत्ति स व्यङ्कटेशः

teṣāṃ puṇyaṃ naiva jānanti devā jānātyevaṃ śrīnivāso haristu / śālagrāmaṃ vāyutīrthe dadante teṣāṃ puṇyaṃ vetti sa vyaṅkaṭeśaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The auspicious idol of Sitarama, capable of bestowing freedom upon the devotee is indeed very rare in this Kali age.

अध्याय ३१४

श्लोक 52

सुदुर्लभो वायुतीर्थे ऽभिषेको निष्कामबुद्ध्या वैष्णवानां च देवि ।तत्रापि तीर्थे लभ्यते भाग्ययोगाद्भागवतस्य श्रवणं विष्णुदासैः

sudurlabho vāyutīrthe 'bhiṣeko niṣkāmabuddhyā vaiṣṇavānāṃ ca devi / tatrāpi tīrthe labhyate bhāgyayogādbhāgavatasya śravaṇaṃ viṣṇudāsaiḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maid, to the south-east of Srinivasa there is a holy Tirtha called Vahni. The god Vahni is always stationed there to offer worship to Srinivasa.

अध्याय ३१४

श्लोक 53

तथैव तीर्थे दुर्लभं तत्र देवि शालग्रामस्य द्विजवर्ये च दानम् ।जंबूफलाकारसुनीलवर्णं मुखद्वयं चक्रचतुष्टयान्वितम्

tathaiva tīrthe durlabhaṃ tatra devi śālagrāmasya dvijavarye ca dānam / jaṃbūphalākārasunīlavarṇaṃ mukhadvayaṃ cakracatuṣṭayānvitam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He who takes bath at Vahnitirtha and remembers lord Vi9nu with devotion attains supreme knowledge that confers final release. A bath at this Tirtha is highly meritorious.

अध्याय ३१४

श्लोक 54

सुकेसरैः संयुतं स्वर्णचिह्नध्वजां कुशैर्वज्रचिह्नैर्यवैश्च ।जानार्दनीं मूर्तिमाहुर्महान्तो दानं तस्या दुर्लभं तत्र तीर्थे

sukesaraiḥ saṃyutaṃ svarṇacihnadhvajāṃ kuśairvajracihnairyavaiśca / jānārdanīṃ mūrtimāhurmahānto dānaṃ tasyā durlabhaṃ tatra tīrthe

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

It bears no wheel on the head, though otherwise it bears seven wheels. It is blue in hue, bears goldeli streaks, gopura, etc.

अध्याय ३१४

श्लोक 55

अत्युत्तमं मूर्तिदानं तु भद्रे सुदुर्ल्लभं परमं नात्र लोभः ।सुदुर्लभं बहुदोग्ध्याश्च गृष्टेर्दानं तथा वस्त्ररत्नादिकानाम्

atyuttamaṃ mūrtidānaṃ tu bhadre sudurllabhaṃ paramaṃ nātra lobhaḥ / sudurlabhaṃ bahudogdhyāśca gṛṣṭerdānaṃ tathā vastraratnādikānām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A devotee should take bath thereat—an act which absolves him from rebirth.

अध्याय ३१४

श्लोक 56

अत्युत्तमं द्रव्यदानं च देवि स्वापेक्षितं दानमाहुर्महान्तः ।स्वस्यानपेक्षं फलदानं च वस्त्रादानं तस्य व्यर्थमाहुर्महान्तः

atyuttamaṃ dravyadānaṃ ca devi svāpekṣitaṃ dānamāhurmahāntaḥ / svasyānapekṣaṃ phaladānaṃ ca vastrādānaṃ tasya vyarthamāhurmahāntaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He who donates the idol of Purusottama in the form of Salagrama stone attains the supreme position.

अध्याय ३१४

श्लोक 57

अत्युत्तमं गृष्टिदानं च पुण्यं नैवाप्यते दुग्धदोहाश्च गावः ।अत्युत्तमे वस्त्रदाने सुबुद्धिः सुदुर्घटा परमा वै जनानाम्

atyuttamaṃ gṛṣṭidānaṃ ca puṇyaṃ naivāpyate dugdhadohāśca gāvaḥ / atyuttame vastradāne subuddhiḥ sudurghaṭā paramā vai janānām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the midst of southern and south-west corner is situated Sesa-tirtha. If a devotee takes bath here and donates the idol of Sesa to a Brahmin he goes to the highest regions whence there is no return to this earth.

अध्याय ३१४

श्लोक 58

अत्युत्तमं भागवतस्य पुस्तकं सुदुर्घटं वायुतीर्थं च कन्ये ।अत्युत्तमं द्रव्यदानं च देवि सुदुर्घटं वायुतीर्थं नृणां हि ।सुदुर्लभो वैष्णवैस्तत्त्वविद्भिर्हरेर्विचारो वायुतीर्थे च कन्ये

atyuttamaṃ bhāgavatasya pustakaṃ sudurghaṭaṃ vāyutīrthaṃ ca kanye / atyuttamaṃ dravyadānaṃ ca devi sudurghaṭaṃ vāyutīrthaṃ nṛṇāṃ hi / sudurlabho vaiṣṇavaistattvavidbhirharervicāro vāyutīrthe ca kanye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The giO of an idol of Sesa with saffron, wheels, and other traits is highly meritorious, though the idol with such traits is very rare in the Kali age.

अध्याय ३१४

श्लोक 59

श्रीनिवासस्य तीर्थस्य उत्तरस्यां दिशि स्थितम् ।चन्द्रतीर्थ मिति प्रोक्तं तत्रास्ते चन्द्रमाः सदा

śrīnivāsasya tīrthasya uttarasyāṃ diśi sthitam / candratīrtha miti proktaṃ tatrāste candramāḥ sadā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lucky one, beyond the lesatlrtha, there lies a Varuna Tirtha. The god Vanina is stationed there to worship the lord.

अध्याय ३१४

श्लोक 60

श्रीनिवासस्य पूजां च तत्र स्थित्वा करोत्ययम् ।तत्र स्नानं प्रकुर्वन्ति पुण्यदेशे च कन्यके

śrīnivāsasya pūjāṃ ca tatra sthitvā karotyayam / tatra snānaṃ prakurvanti puṇyadeśe ca kanyake

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He should take bath at this Tirtha and donate the gift ofSiumara, Matsya or Trivikrama, if he desires prosperity.

अध्याय ३१४

श्लोक 61

गुरुतल्पादिपापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः ।तत्र स्नात्वा पूर्वभागे शालग्रामं ददाति यः

gurutalpādipāpebhyo mucyante nātra saṃśayaḥ / tatra snātvā pūrvabhāge śālagrāmaṃ dadāti yaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The idol of Trivikrama bears a wheel on the face. (If he is unable to gift these idols) he should listen to their traits and the fruit of gifting them at the excellent Varuna Tirtha. He goes to Visnu's region where he rejoices in the company of the gods.

अध्याय ३१४

श्लोक 62

ज्ञानद्वारा मोक्षमेति नात्र कार्या विचारणा ।दधिवामनमूर्तेश्च दानं तत्र सुदुर्लभम्

jñānadvārā mokṣameti nātra kāryā vicāraṇā / dadhivāmanamūrteśca dānaṃ tatra sudurlabham

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

At the place where the above idols are stationed, Ganga, the best of the sacred rivers, is indeed present there.

अध्याय ३१४

श्लोक 63

बदरीफलमात्रं तु वतुलं नीलवर्णकम् ।प्रसन्नवदनं सूक्ष्मं सुस्निग्धं कन्यके शुभे

badarīphalamātraṃ tu vatulaṃ nīlavarṇakam / prasannavadanaṃ sūkṣmaṃ susnigdhaṃ kanyake śubhe

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A bath at the Svam! Pukariniis highly meritorious and a bath at the sacred poob in the area of Svami Pukarii is still more highly meritorious.

अध्याय ३१४

श्लोक 64

चक्रद्वयसमायुक्तं गौपूरैः पञ्चभिर्युतम् ।चापबाणसमायुक्तमनतं कुण्डलाकृतिम्

cakradvayasamāyuktaṃ gaupūraiḥ pañcabhiryutam / cāpabāṇasamāyuktamanataṃ kuṇḍalākṛtim

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The donation oflalagrama stone on the bank of the lake Svami Puskarini is highly meritorious. The gift of one's daughter (in marriage to a bride-groom) is still more merito¬ rious.

अध्याय ३१४

श्लोक 65

वनमाल सुखयुतं मूर्ध्नसाहस्रसंयुतम् ।रौप्यबिन्दुसमायुक्तं सव्ये भद्रार्धमात्रकम्

vanamāla sukhayutaṃ mūrdhnasāhasrasaṃyutam / raupyabindusamāyuktaṃ savye bhadrārdhamātrakam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O maid, you should take bath in the prescribed way in the Svami Pu?kari lake and other sacred pools and donate a bed to a worthy Brahmin.

अध्याय ३१४

श्लोक 66

चन्द्रेण सहितं देवि दधिवामनमुच्यते ।एतादृशं कलौ नॄणां दुर्लभं बहुभाग्यदम् ।लक्ष्मीनारायणसमां तां मूर्तिं विद्धि भामिनि

candreṇa sahitaṃ devi dadhivāmanamucyate / etādṛśaṃ kalau nṝṇāṃ durlabhaṃ bahubhāgyadam / lakṣmīnārāyaṇasamāṃ tāṃ mūrtiṃ viddhi bhāmini

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus addresKd by the sagejaigivya, the maid took bath in the Sv&mi Pukaripl lake and observed fast. She took

अध्याय ३१४

श्लोक 67

सुदुर्लभं तस्य मूर्तेश्च दानं तच्चन्द्रतीर्थे श्रवणं दुर्घटं च ।सम्यक् स्वरूपं दधिवामनस्य सुदुर्घटं श्रवणं वैष्णवाच्च

sudurlabhaṃ tasya mūrteśca dānaṃ taccandratīrthe śravaṇaṃ durghaṭaṃ ca / samyak svarūpaṃ dadhivāmanasya sudurghaṭaṃ śravaṇaṃ vaiṣṇavācca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He who hears the glory ofSvamI Puskarini becomes highly devoted to lord Srinivasa who is identical with the universe.

अध्याय ३१४

श्लोक 68

तत्र स्नात्वा वामनस्य स्वरूपश्रवणाद्विदुर्दानफलं समं च ।दशहस्तप्रमाणं तु चन्द्रतीर्थमुदाहृतम्

tatra snātvā vāmanasya svarūpaśravaṇādvidurdānaphalaṃ samaṃ ca / daśahastapramāṇaṃ tu candratīrthamudāhṛtam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Bathing there and hearing of the form of Vamana, they say the fruit equals that of giving; the Chandratirtha is declared to measure ten cubits.

अध्याय ३१४

श्लोक 69

मध्याह्ने दुर्लभं स्नानं नृणां तत्र सुमङ्गले ।तत्र स्थित्वा धन्यनरः सदा भजति वै हरिम्

madhyāhne durlabhaṃ snānaṃ nṛṇāṃ tatra sumaṅgale / tatra sthitvā dhanyanaraḥ sadā bhajati vai harim

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A bath there at midday is hard for men to obtain, most auspicious one; staying there, the blessed man always worships Hari.

अध्याय ३१४

श्लोक 70

वराहमूर्तिदानं तु शालग्रामस्य दुर्लभम् ।जंबूफलप्रमाणं तु एतद्वै कुक्कुटाण्डवत्

varāhamūrtidānaṃ tu śālagrāmasya durlabham / jaṃbūphalapramāṇaṃ tu etadvai kukkuṭāṇḍavat

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The gift of a shalagrama with the form of Varaha is rare; it is the size of a jambu fruit, like a hen's egg,

अध्याय ३१४

श्लोक 71

वदनं वलयाकारं प्रमाणं चणकादिवत् ।देवस्य वामभागे च मध्यदेशं विहाय च

vadanaṃ valayākāraṃ pramāṇaṃ caṇakādivat / devasya vāmabhāge ca madhyadeśaṃ vihāya ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

its mouth ring-shaped and the size of a chickpea, on the left side of the stone, leaving aside the middle,

अध्याय ३१४

श्लोक 72

चक्रद्वयसमायुक्तंमूर्धदेशे च भामिनि ।सुवर्णबिन्दुना युक्तं भूवराहाख्यमुच्यते

cakradvayasamāyuktaṃmūrdhadeśe ca bhāmini / suvarṇabindunā yuktaṃ bhūvarāhākhyamucyate

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with two discs, and at the top, passionate one, marked with a golden dot — it is called Bhuvaraha.

अध्याय ३१४

श्लोक 73

पूजां कृत्वा भूवराहस्य मर्तेर्दानं दत्त्वा श्रवणं चापि कृत्वा ।तत्र स्थितं भूवराहं च दृष्ट्वा स वै नरः कृतकृत्यो हि लोके

pūjāṃ kṛtvā bhūvarāhasya marterdānaṃ dattvā śravaṇaṃ cāpi kṛtvā / tatra sthitaṃ bhūvarāhaṃ ca dṛṣṭvā sa vai naraḥ kṛtakṛtyo hi loke

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Worshipping Bhuvaraha, giving the image and hearing of it, and seeing Bhuvaraha dwelling there, that man has done his duty in the world.

अध्याय ३१४

श्लोक 74

तत्र स्नात्वा भूवराहस्य मर्तेः शृणोति यो लक्षणं सम्यगेव ।स तेन पुण्यं समुपैति देवि स मुक्तिभाङ् नात्र विचार्यमस्ति

tatra snātvā bhūvarāhasya marteḥ śṛṇoti yo lakṣaṇaṃ samyageva / sa tena puṇyaṃ samupaiti devi sa muktibhāṅ nātra vicāryamasti

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Whoever, having bathed there, hears properly the marks of the image of Bhuvaraha gains that merit, goddess, and shares in liberation; there is nothing to consider here.

अध्याय ३१४

श्लोक 75

ईशानकोणे श्रीनिवासस्य देवि रौद्रं तीर्थं परमं पावनं च ।तत्र स्थित्वा रुद्रदेवो महात्मा पूजां करोति श्रीनिवासस्य नित्यम्

īśānakoṇe śrīnivāsasya devi raudraṃ tīrthaṃ paramaṃ pāvanaṃ ca / tatra sthitvā rudradevo mahātmā pūjāṃ karoti śrīnivāsasya nityam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the north-east of Shrinivasa, goddess, is the Raudra tirtha, supreme and purifying; staying there, the great god Rudra always worships Shrinivasa.

अध्याय ३१४

श्लोक 77

हस्ताष्टकं तत्प्रमाणं वदन्ति तत्र स्नानं वैष्णवैः कार्यमेव ।तत्र स्नात्वा प्रयतो वै मुरारेः कथां दिव्यां शृणुयादादरेण ।स्नानं पानं तत्र दानं च कुर्याल्लक्ष्मीनृसिंहप्रीयते देवि नित्यम्३,२६।७६ ॥ बदरीफलमात्रं च वर्तुलं बिन्दुसंयुतम्

hastāṣṭakaṃ tatpramāṇaṃ vadanti tatra snānaṃ vaiṣṇavaiḥ kāryameva / tatra snātvā prayato vai murāreḥ kathāṃ divyāṃ śṛṇuyādādareṇa / snānaṃ pānaṃ tatra dānaṃ ca kuryāllakṣmīnṛsiṃhaprīyate devi nityam3,26.76 // badarīphalamātraṃ ca vartulaṃ bindusaṃyutam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

They say it measures eight cubits; Vaishnavas should bathe there. Bathing there with self-restraint, one should hear with reverence the divine story of Murari; one should bathe, drink and give there, and Lakshmi-Narasimha is always pleased, goddess. [A stone] the size of a jujube fruit, round and marked with a dot,

अध्याय ३१४

श्लोक 78

देवस्य वामभागे तु चक्रद्वयसमन्वितम् ।सुवर्णरेखासंयुक्तं किञ्चिद्रक्तसमन्वितम्

devasya vāmabhāge tu cakradvayasamanvitam / suvarṇarekhāsaṃyuktaṃ kiñcidraktasamanvitam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with two discs on the left side of the deity, with golden lines and a little red,

अध्याय ३१४

श्लोक 79

वैश्यवर्णं सवदनं पद्मरेखादिचिह्नितम् ।लक्ष्मीनृसिंहं तं विद्धि भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

vaiśyavarṇaṃ savadanaṃ padmarekhādicihnitam / lakṣmīnṛsiṃhaṃ taṃ viddhi bhuktimuktipradāyakam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

of vaishya colour, with a mouth, marked with lotus lines and the like — know that to be Lakshmi-Narasimha, giver of enjoyment and liberation.

अध्याय ३१४

श्लोक 80

एता दृशं गण्डिकायाः शिलाया मूर्तेर्दानं दुर्घटं विद्धि वीन्द्र ।तत्र स्नात्वा श्रीनृसिंहस्वरूपं लक्ष्मीपतेः शृणुयाद्भक्तियुक्तः

etā dṛśaṃ gaṇḍikāyāḥ śilāyā mūrterdānaṃ durghaṭaṃ viddhi vīndra / tatra snātvā śrīnṛsiṃhasvarūpaṃ lakṣmīpateḥ śṛṇuyādbhaktiyuktaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Know that the gift of such an image of Gandaki stone is hard to accomplish, O lord of birds. Bathing there, one should hear with devotion of the form of Shri Narasimha, Lakshmi's lord;

अध्याय ३१४

श्लोक 81

मूर्तेर्दानात्फलमाप्नोति देवि सत्यंसत्यं नात्र विचार्यमस्ति

mūrterdānātphalamāpnoti devi satyaṃsatyaṃ nātra vicāryamasti

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

one gains the fruit of giving the image, goddess — truly, truly; there is nothing to consider.

अध्याय ३१४

श्लोक 82

ईशानशक्रयोर्मध्ये ब्रह्मतीर्थमुदाहृतम् ।दुर्लभं मानुषाणां तु स्नानं सर्वार्थसाधकम्

īśānaśakrayormadhye brahmatīrthamudāhṛtam / durlabhaṃ mānuṣāṇāṃ tu snānaṃ sarvārthasādhakam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Between Ishana and Shakra is the tirtha called Brahmatirtha; a bath there is rare for men and accomplishes every aim.

अध्याय ३१४

श्लोक 83

शालग्रामस्य दानं तु दुर्लभं तत्र वै नृणाम् ।लक्ष्मीनारायणस्यैव मूर्तेर्दानं सुदुर्लभम्

śālagrāmasya dānaṃ tu durlabhaṃ tatra vai nṛṇām / lakṣmīnārāyaṇasyaiva mūrterdānaṃ sudurlabham

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The gift of a shalagrama there is rare for men, and the gift of an image of Lakshmi-Narayana very rare.

अध्याय ३१४

श्लोक 84

स्थलमौदुंबरसमं तत्प्रमाणमुदाहृतम् ।छत्त्राकारं वर्तुलं च प्रसन्नवदनं शुभम्

sthalamauduṃbarasamaṃ tatpramāṇamudāhṛtam / chattrākāraṃ vartulaṃ ca prasannavadanaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Its size is declared equal to an udumbara fruit, umbrella-shaped, round, with a pleasing, auspicious face;

अध्याय ३१४

श्लोक 85

चणकप्रदेशमात्रं च वदनं समुदाहृतम् ।सव्ये दक्षिणपार्श्वे च समयोः पुष्कलान्वितम्

caṇakapradeśamātraṃ ca vadanaṃ samudāhṛtam / savye dakṣiṇapārśve ca samayoḥ puṣkalānvitam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the mouth is declared to be the size of a chickpea; on the left and right sides evenly full,

अध्याय ३१४

श्लोक 86

गोयूथवत्सवर्णं च चतुश्चक्रसमन्वितम् ।गोखुरैश्च समायुक्तं सुवर्णकिणसंयुतम्

goyūthavatsavarṇaṃ ca catuścakrasamanvitam / gokhuraiśca samāyuktaṃ suvarṇakiṇasaṃyutam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

coloured like a calf among a herd of cows, with four discs, marked with cow's hoof-prints and golden scars,

अध्याय ३१४

श्लोक 87

वनमालाभिसंयुक्तं वज्रपुङ्खैश्च संयुतम् ।एतादृशीं दरेर्मूर्ति लक्ष्मीनारायणं विदुः

vanamālābhisaṃyuktaṃ vajrapuṅkhaiśca saṃyutam / etādṛśīṃ darermūrti lakṣmīnārāyaṇaṃ viduḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with a forest garland and feathered like thunderbolt-arrows — such an image of Hari they know as Lakshmi-Narayana.

अध्याय ३१४

श्लोक 88

कलौ नृणां तस्य लाभो दुर्लभः संस्मृतो भुवि ।दानं च सुतरां देवि दर्लभं किं वदामि ते

kalau nṛṇāṃ tasya lābho durlabhaḥ saṃsmṛto bhuvi / dānaṃ ca sutarāṃ devi darlabhaṃ kiṃ vadāmi te

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In Kali, obtaining it is held to be rare for men on earth, and giving it rarer still, goddess; what shall I tell you?

अध्याय ३१४

श्लोक 89

ब्रह्मतीर्थे च संस्नाय श्रोतव्या वै हरेः कथा ।गण्डिकायाः शिलायाश्च लक्ष्मीनारायणस्य तु

brahmatīrthe ca saṃsnāya śrotavyā vai hareḥ kathā / gaṇḍikāyāḥ śilāyāśca lakṣmīnārāyaṇasya tu

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Having bathed at Brahmatirtha, one should hear the story of Hari. Of the Gandaki stone of Lakshmi-Narayana,

अध्याय ३१४

श्लोक 90

लक्षणं यो विजानाति तदा तत्सदृशं फलम् ।प्राप्नोत्येव न संदेहो नात्र कार्या विचारणा

lakṣaṇaṃ yo vijānāti tadā tatsadṛśaṃ phalam / prāpnotyeva na saṃdeho nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

whoever knows the marks then gains a like fruit, without doubt; there is no need to consider this.

अध्याय ३१४

श्लोक 91

श्रीनिवासस्य तीर्थस्य पूर्वे स्यादिन्द्रतीर्थकम् ।श्रीनिवासस्य पूजां तु कर्तुमास्ते शचीपतिः

śrīnivāsasya tīrthasya pūrve syādindratīrthakam / śrīnivāsasya pūjāṃ tu kartumāste śacīpatiḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the east of Shrinivasa's tirtha is Indratirtha; Shachi's lord dwells there to worship Shrinivasa.

अध्याय ३१४

श्लोक 92

शालग्रामशिलादानं कर्तव्यं श्रोत्रियायवै ।शालग्रामशिलादानं हत्याकोटिविनाशनम्

śālagrāmaśilādānaṃ kartavyaṃ śrotriyāyavai / śālagrāmaśilādānaṃ hatyākoṭivināśanam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The gift of a shalagrama stone should be made to a learned Vedic brahmin; the gift of a shalagrama stone destroys a crore of killings.

अध्याय ३१४

श्लोक 93

तस्मिंस्तीर्थे तु यो देवि सीतारामशिलाभिधाम् ।ददाति भूतले भद्रे भूपतेः सदृशो भवेत्

tasmiṃstīrthe tu yo devi sītārāmaśilābhidhām / dadāti bhūtale bhadre bhūpateḥ sadṛśo bhavet

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Whoever, goddess, gives at that tirtha the stone called Sita-Rama becomes like a king on earth, good lady.

अध्याय ३१४

श्लोक 94

सीतारामशिला देवि द्विविधा संप्रकीर्तिता ।पञ्चचक्रयुता काचित्षट्रचक्रेण च संयुता

sītārāmaśilā devi dvividhā saṃprakīrtitā / pañcacakrayutā kācitṣaṭracakreṇa ca saṃyutā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The Sita-Rama stone, goddess, is declared to be of two kinds: one with five discs, one with six.

अध्याय ३१४

श्लोक 95

तत्रापि षट्रचक्रयुता ह्युत्तमा संप्रकीर्तिता ।पञ्चचक्रयुतायाश्च फलं द्विगुणमीरितम्

tatrāpi ṣaṭracakrayutā hyuttamā saṃprakīrtitā / pañcacakrayutāyāśca phalaṃ dviguṇamīritam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Of these the one with six discs is declared best; its fruit is said to be double that of the one with five discs.

अध्याय ३१४

श्लोक 96

कुक्कुटाण्डप्रमाणं च सुसिग्धं नीलवर्णकम् ।वदनत्रयसंयुक्तं सट्चक्रैः केसरैर्युतम्

kukkuṭāṇḍapramāṇaṃ ca susigdhaṃ nīlavarṇakam / vadanatrayasaṃyuktaṃ saṭcakraiḥ kesarairyutam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The size of a hen's egg, very glossy and blue, with three mouths, six discs and filaments,

अध्याय ३१४

श्लोक 97

स्वर्णरेखासमायुक्तं ध्वजवज्राङ्कुशैर्युतम् ।एतादृशं तु वै भद्रे सीतारामाभिधं स्मृतम्

svarṇarekhāsamāyuktaṃ dhvajavajrāṅkuśairyutam / etādṛśaṃ tu vai bhadre sītārāmābhidhaṃ smṛtam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with golden lines, and with banner, thunderbolt and goad — such a stone, good lady, is remembered as Sita-Rama.

अध्याय ३१४

श्लोक 98

वदनेवन्दने देवि सीतारामस्य कोशकम् ।दुर्लभं तु कलौ नॄणां स्वसाम्राज्यप्रदं शुभम्

vadanevandane devi sītārāmasya kośakam / durlabhaṃ tu kalau nṝṇāṃ svasāmrājyapradaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Its cavity, goddess, in the mouth and face of Sita-Rama — it is rare for men in Kali, auspicious, and grants sovereignty over oneself.

अध्याय ३१४

श्लोक 99

इन्द्रतीर्थे महादेवि सीताराम भिधाशिला ।या तद्दानं दुर्लभं तन्नाल्पस्य तपसः फलम्

indratīrthe mahādevi sītārāma bhidhāśilā / yā taddānaṃ durlabhaṃ tannālpasya tapasaḥ phalam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

At Indratirtha, great goddess, the stone called Sita-Rama — its gift is rare, the fruit of no small austerity.

अध्याय ३१४

श्लोक 100

दानस्य शक्त्यभावे तु श्रोतव्यं लक्षणं हरेः ।शालग्राम शिलादानाद्यत्फलं तत्फलं लभेत्

dānasya śaktyabhāve tu śrotavyaṃ lakṣaṇaṃ hareḥ / śālagrāma śilādānādyatphalaṃ tatphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If one is unable to give, one should hear Hari's marks; one then gains the fruit of giving a shalagrama stone.

अध्याय ३१४

श्लोक 101

आग्नेयकोणे श्रीनिवासस्य देवि तीर्थं त्वास्ते वह्निसंज्ञं सुशस्तम् ।स वह्निदेवः श्रीनिवासस्य पूजां कर्तुं ह्यास्ते सर्वदा तीर्थमध्ये

āgneyakoṇe śrīnivāsasya devi tīrthaṃ tvāste vahnisaṃjñaṃ suśastam / sa vahnidevaḥ śrīnivāsasya pūjāṃ kartuṃ hyāste sarvadā tīrthamadhye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the south-east of Shrinivasa, goddess, is the excellent tirtha called Vahni; the fire-god always dwells in the midst of the tirtha to worship Shrinivasa.

अध्याय ३१४

श्लोक 102

यो वा तीर्थे वह्निसंज्ञे च देवि भक्त्या स्नानं कुरुते ऽजं स्मरन्हि ।ज्ञानद्वारा मोक्षमाप्नोति देवि तत्र स्नानं दुर्ल्लभं वै नृणां च

yo vā tīrthe vahnisaṃjñe ca devi bhaktyā snānaṃ kurute 'jaṃ smaranhi / jñānadvārā mokṣamāpnoti devi tatra snānaṃ durllabhaṃ vai nṛṇāṃ ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Whoever bathes with devotion at the tirtha called Vahni, goddess, remembering the Unborn, attains liberation through knowledge, goddess; a bath there is rare for men.

अध्याय ३१४

श्लोक 103

ज्ञात्वा स्नानं दुष्करं तीर्थराजे भक्तिस्तस्मिन्दुर्ल्लभा चैव देवि ।शालग्रामे तच्छिलायाश्च दानं सुदुर्लभं वासुदेवाभिधायाः

jñātvā snānaṃ duṣkaraṃ tīrtharāje bhaktistasmindurllabhā caiva devi / śālagrāme tacchilāyāśca dānaṃ sudurlabhaṃ vāsudevābhidhāyāḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Know that bathing at that king of tirthas is hard, and devotion to it rare, goddess; the gift of the shalagrama stone called Vasudeva is very rare:

अध्याय ३१४

श्लोक 104

ह्रस्वं तथा वर्तुलं नीलवर्णं सूक्ष्मं मुखं मुखचक्रं सुशुद्धम् ।सुवेणुयुक्तं वासुदेवाभिधेयं दानं कलौ दुर्लभं तस्य भद्रे

hrasvaṃ tathā vartulaṃ nīlavarṇaṃ sūkṣmaṃ mukhaṃ mukhacakraṃ suśuddham / suveṇuyuktaṃ vāsudevābhidheyaṃ dānaṃ kalau durlabhaṃ tasya bhadre

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

short, round, blue, with a fine mouth, a pure disc at the mouth, and a fine bamboo-like line — this is called Vasudeva; its gift in Kali is rare, good lady.

अध्याय ३१४

श्लोक 105

दाने तस्याः शक्त्य भावे च देवि स्नात्वा तीर्थे वासुदेवाभिधस्य ।सम्यक् श्राव्यं लक्षणं वै शिलायास्तयोस्तुल्यं फलमाहुर्महान्तः

dāne tasyāḥ śaktya bhāve ca devi snātvā tīrthe vāsudevābhidhasya / samyak śrāvyaṃ lakṣaṇaṃ vai śilāyāstayostulyaṃ phalamāhurmahāntaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

If one cannot give it, goddess, having bathed at the tirtha one should properly hear the marks of the stone called Vasudeva; the great say the fruit of the two is equal.

अध्याय ३१४

श्लोक 106

दक्षिणे श्रीनिवासस्य यमतीर्थं च संस्मृतम् ।तत्रास्ते यमराजस्तु पूजां कर्तुं हरेः सदा

dakṣiṇe śrīnivāsasya yamatīrthaṃ ca saṃsmṛtam / tatrāste yamarājastu pūjāṃ kartuṃ hareḥ sadā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

To the south of Shrinivasa is remembered Yamatirtha; there King Yama always dwells to worship Hari.

अध्याय ३१४

श्लोक 107

तत्र स्नानं च दानं चाप्यक्षयं परमं स्मृतम् ।शालग्रामशिलादानं कार्यं तत्र महामुने

tatra snānaṃ ca dānaṃ cāpyakṣayaṃ paramaṃ smṛtam / śālagrāmaśilādānaṃ kāryaṃ tatra mahāmune

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Bathing and giving there are held to be supreme and imperishable; the gift of a shalagrama stone should be made there, great sage.

अध्याय ३१४

श्लोक 108

पट्टाभिरामसंज्ञायाः शिलाया दानमिष्यते ।तच्चूतफलवत्स्थूलं वदनत्रयसंयुतम्

paṭṭābhirāmasaṃjñāyāḥ śilāyā dānamiṣyate / taccūtaphalavatsthūlaṃ vadanatrayasaṃyutam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The gift of the stone called Pattabhirama is desired there; it is as large as a mango fruit, with three mouths,

अध्याय ३१४

श्लोक 109

शिरश्चक्रेण रहितं सप्तचक्रैः समन्वितम् ।नीलवर्णं स्वर्णरेखं गोशुराद्यैः समन्वितम्

śiraścakreṇa rahitaṃ saptacakraiḥ samanvitam / nīlavarṇaṃ svarṇarekhaṃ gośurādyaiḥ samanvitam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

without a disc on the head, with seven discs, blue, with golden lines and marked with cow's hooves and the like.

अध्याय ३१४

श्लोक 110

पट्टवर्धनरामं तु दुर्लभं बहुभाग्यदम् ।पट्टवर्धनरामं तु यो ददाति च तत्र वै ।पट्टाभिषिक्तो भवति नात्र कार्या विचारणा

paṭṭavardhanarāmaṃ tu durlabhaṃ bahubhāgyadam / paṭṭavardhanarāmaṃ tu yo dadāti ca tatra vai / paṭṭābhiṣikto bhavati nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Pattavardhana-Rama is rare and gives much fortune; whoever gives Pattavardhana-Rama there becomes one consecrated to the throne; there is no need to consider this.

अध्याय ३१४

श्लोक 111

श्रीनिवासस्य नैरृत्ये नैरृतं तीर्थमुत्तमम् ।आस्ते हि निरृतिस्तत्र पूजां कुर्तुं च सर्वदा

śrīnivāsasya nairṛtye nairṛtaṃ tīrthamuttamam / āste hi nirṛtistatra pūjāṃ kurtuṃ ca sarvadā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

In the south-west of Shrinivasa is the excellent Nairrita tirtha; Nirriti always dwells there to worship.

अध्याय ३१४

श्लोक 112

तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं पुनर्जन्म न विद्यते ।शालग्रामशिलायाश्चः पुरुषोत्तमसंज्ञिकाम्

tatra snānaṃ prakartavyaṃ punarjanma na vidyate / śālagrāmaśilāyāścaḥ puruṣottamasaṃjñikām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One should bathe there; there is no rebirth. Of the shalagrama stone, the one called Purushottama —

अध्याय ३१४

श्लोक 113

मूर्तिं ददाति यो मर्त्यः स याति परमां गतिम् ।औदुंबरफलाकारं प्रसन्नवदनं शुभम्

mūrtiṃ dadāti yo martyaḥ sa yāti paramāṃ gatim / auduṃbaraphalākāraṃ prasannavadanaṃ śubham

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the mortal who gives that image goes to the supreme goal. Shaped like an udumbara fruit, with a pleasing, auspicious face,

अध्याय ३१४

श्लोक 114

चक्रद्व्यसमायुक्तं शिरश्चक्रसमन्वितम् ।सुवर्णबिन्दुसंयुक्तं वज्राङ्कुशसमान्वतम्

cakradvyasamāyuktaṃ śiraścakrasamanvitam / suvarṇabindusaṃyuktaṃ vajrāṅkuśasamānvatam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

with two discs and a disc on the head, marked with a golden dot, with thunderbolt and goad —

अध्याय ३१४

श्लोक 115

तन्मूर्तिदानं दुर्लभं तत्र देवः प्रीणाति यस्माच्छ्रीनिवासो महात्मा ।यदा दानं दुर्घटं स्याच्च देवि तदा श्रोतव्यं लक्षणं तस्य मूर्तेः

tanmūrtidānaṃ durlabhaṃ tatra devaḥ prīṇāti yasmācchrīnivāso mahātmā / yadā dānaṃ durghaṭaṃ syācca devi tadā śrotavyaṃ lakṣaṇaṃ tasya mūrteḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the gift of that image is rare there, since the great-souled god Shrinivasa is pleased by it. When giving is hard, goddess, one should hear the marks of that image.

अध्याय ३१४

श्लोक 116

पाशिनैरृतयोर्मध्ये शेषतीर्थं परं स्मृतम् ।तत्र स्नात्वा शेषमूर्तिं प्रददाति द्विजातये

pāśinairṛtayormadhye śeṣatīrthaṃ paraṃ smṛtam / tatra snātvā śeṣamūrtiṃ pradadāti dvijātaye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Between Pashi and Nairrita is the supreme Sheshatirtha; bathing there, whoever gives a Shesha image to a brahmin

अध्याय ३१४

श्लोक 117

स याति परमं लोकं पुनरावृत्तिवर्जितम् ।औदुंबरफलाकारं कुण्डलाकृतिमेव च

sa yāti paramaṃ lokaṃ punarāvṛttivarjitam / auduṃbaraphalākāraṃ kuṇḍalākṛtimeva ca

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

goes to the supreme world from which there is no return. Shaped like an udumbara fruit and like an earring,

अध्याय ३१४

श्लोक 118

शेषवद्वदनं तस्य तस्मिंश्चक्रद्वयं स्मृतम् ।फलं तमेकचक्रेण संयुतं वल्मिकान्वितम्

śeṣavadvadanaṃ tasya tasmiṃścakradvayaṃ smṛtam / phalaṃ tamekacakreṇa saṃyutaṃ valmikānvitam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

its mouth like Shesha, with two discs in it; the fruit with one disc and marked like an anthill,

अध्याय ३१४

श्लोक 119

किञ्चिद्वर्णसमायुक्तं शेषमूर्ति मतिस्फुटम् ।सुप्ता प्रबुद्धा द्विविधा शेषमूर्तिरुदाहृता

kiñcidvarṇasamāyuktaṃ śeṣamūrti matisphuṭam / suptā prabuddhā dvividhā śeṣamūrtirudāhṛtā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

of some colour — the Shesha image is very clear. The Shesha image is declared to be of two kinds, sleeping and awakened;

अध्याय ३१४

श्लोक 120

फणोन्नता प्रबुद्धा स्यात्सप्तलक्षफणान्विता ।तत्रापि दुर्लभा सुप्ता महाभाग्यकरीस्मृता

phaṇonnatā prabuddhā syātsaptalakṣaphaṇānvitā / tatrāpi durlabhā suptā mahābhāgyakarīsmṛtā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the awakened has raised hoods, with seven lakh hoods; of these the sleeping one is rare and remembered as bringing great fortune,

अध्याय ३१४

श्लोक 121

इह लोके परत्रापि मोक्षदा नात्र संशयः ।नवचक्रादुपक्रम्य विंशत्यन्तं च यत्र सः

iha loke paratrāpi mokṣadā nātra saṃśayaḥ / navacakrādupakramya viṃśatyantaṃ ca yatra saḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

giving liberation in this world and the next; there is no doubt. Where there are from nine up to twenty discs,

अध्याय ३१४

श्लोक 122

अनन्त इति विज्ञेयो ह्यनन्तफलदायकः ।विश्वंभरः स विज्ञेयो विंशत्यूर्ध्वं वरानने

ananta iti vijñeyo hyanantaphaladāyakaḥ / viśvaṃbharaḥ sa vijñeyo viṃśatyūrdhvaṃ varānane

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

it is to be known as Ananta, giver of endless fruit; above twenty, fair-faced one, it is to be known as Vishvambhara,

अध्याय ३१४

श्लोक 123

तत्रापि केसरैश्चैक्रर्लक्षणैश्च समन्वितम् ।कलौ तु दुर्लभं नणां तद्दानं चातिदुर्लभम्

tatrāpi kesaraiścaikrarlakṣaṇaiśca samanvitam / kalau tu durlabhaṃ naṇāṃ taddānaṃ cātidurlabham

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

and even then with filaments, discs and marks. In Kali it is rare for men, and its gift very rare.

अध्याय ३१४

श्लोक 124

स्नानं कृत्वा शेषतीर्थे विशुद्धेनैव चेतसा ।एतेषां लक्षणं श्रुत्वा प्रयाति परमां गतिम्

snānaṃ kṛtvā śeṣatīrthe viśuddhenaiva cetasā / eteṣāṃ lakṣaṇaṃ śrutvā prayāti paramāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Having bathed at Sheshatirtha with a pure mind and heard these marks, one goes to the supreme goal.

अध्याय ३१४

श्लोक 125

ततः परं महाभागे वारुणं तीर्थमुत्तमम् ।तत्रास्ते वरुणो देवः पूजां कर्तुं हरेः सदा

tataḥ paraṃ mahābhāge vāruṇaṃ tīrthamuttamam / tatrāste varuṇo devaḥ pūjāṃ kartuṃ hareḥ sadā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After that, fortunate one, is the excellent Varuna tirtha; there the god Varuna always dwells to worship Hari.

अध्याय ३१४

श्लोक 126

तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं दातव्यं दानमुत्तमम् ।शिशुमारं च मत्स्यं च त्रिविक्रममथापि वा ।दातव्यं भूतिकामेन तीर्थेस्मिन्विरवर्णिनि

tatra snānaṃ prakartavyaṃ dātavyaṃ dānamuttamam / śiśumāraṃ ca matsyaṃ ca trivikramamathāpi vā / dātavyaṃ bhūtikāmena tīrthesminviravarṇini

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One should bathe there and give an excellent gift; one desiring prosperity should give at this tirtha, fair one, the Shishumara, the Matsya or the Trivikrama stone.

अध्याय ३१४

श्लोक 127

जंबूफलसमाकारा पुच्छे सूक्ष्मा सबिन्दुका ।चक्रत्रया च वदने पुच्छोपरि सचक्रका

jaṃbūphalasamākārā pucche sūkṣmā sabindukā / cakratrayā ca vadane pucchopari sacakrakā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The size of a jambu fruit, fine at the tail and marked with a dot, with three discs at the mouth and a disc above the tail,

अध्याय ३१४

श्लोक 128

श्रीवत्सबिन्दुमालाढ्या मत्स्यमूर्तिरुदाहृता ।पुच्छादधश्चक्रयुतं शिशुमारमुदाहृतम्

śrīvatsabindumālāḍhyā matsyamūrtirudāhṛtā / pucchādadhaścakrayutaṃ śiśumāramudāhṛtam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

rich with the Shrivatsa, dots and a garland — this is declared the Matsya image; with a disc below the tail it is declared the Shishumara;

अध्याय ३१४

श्लोक 129

वक्रचक्रयुतश्चेत्स्यात्त्रिविक्रम उदाहृतः ।एतेषां लक्षणं श्रुत्वा वारुणे तीर्थ उत्तमे

vakracakrayutaścetsyāttrivikrama udāhṛtaḥ / eteṣāṃ lakṣaṇaṃ śrutvā vāruṇe tīrtha uttame

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

if it has a crooked disc it is declared Trivikrama. Hearing their marks at the excellent Varuna tirtha,

अध्याय ३१४

श्लोक 130

एतद्दानफलं प्राप्य मोदते विष्णुमन्दिरे ।पूर्वौक्ता मूर्तयो यस्मिन् गृहे तिष्ठन्ति भामिनि ।भागीरथी तीर्थवरा संनिधत्ते न संशयः

etaddānaphalaṃ prāpya modate viṣṇumandire / pūrvauktā mūrtayo yasmin gṛhe tiṣṭhanti bhāmini / bhāgīrathī tīrthavarā saṃnidhatte na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

one gains the fruit of giving them and rejoices in Vishnu's abode. In the house where the images described above dwell, passionate one, the Bhagirathi, best of tirthas, is present, without doubt.

अध्याय ३१४

श्लोक 131

स्वामि पुष्करिणीस्नानं दुर्घटं तु कलौ नृणाम् ।तत्र स्थितानां तीर्थानां स्नानं चाप्यतिदुर्घटम्

svāmi puṣkariṇīsnānaṃ durghaṭaṃ tu kalau nṛṇām / tatra sthitānāṃ tīrthānāṃ snānaṃ cāpyatidurghaṭam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A bath in the Swami Pushkarini is hard for men in Kali, and bathing in the tirthas there very hard;

अध्याय ३१४

श्लोक 132

शालग्रामशिलादानं दुर्घटं च तथा स्मृताम् ।स्वामिपुष्करिणीतीरे कन्यादानं सुदुर्घटम्

śālagrāmaśilādānaṃ durghaṭaṃ ca tathā smṛtām / svāmipuṣkariṇītīre kanyādānaṃ sudurghaṭam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the gift of a shalagrama stone is likewise held to be hard, and giving a daughter in marriage on the bank of the Swami Pushkarini very hard;

अध्याय ३१४

श्लोक 133

दुर्घटं कपिलादानं भक्ष्यदानं सुदुर्घटम् ।स्वामिपुष्करिणीतीर्थे तीर्थेष्वन्येषु भामिनि

durghaṭaṃ kapilādānaṃ bhakṣyadānaṃ sudurghaṭam / svāmipuṣkariṇītīrthe tīrtheṣvanyeṣu bhāmini

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the gift of a tawny cow is hard, and a gift of food very hard, at the Swami Pushkarini tirtha and at the other tirthas, passionate one.

अध्याय ३१४

श्लोक 134

स्नानं कुरु यथान्या यं शय्यादानं तथा कुरु ।जैगीषव्येन मुनिना त्वेवमुक्ता च कन्यका

snānaṃ kuru yathānyā yaṃ śayyādānaṃ tathā kuru / jaigīṣavyena muninā tvevamuktā ca kanyakā

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

"Bathe as prescribed, and likewise make the gift of a bed." Addressed thus by the sage Jaigishavya, the maiden,

अध्याय ३१४

श्लोक 135

स्वामिपुष्करिणीस्नानं सा चकार धृतव्रता ।तीर्थेष्वेतेषु सुस्नाता दानं चक्रे सुभामिनी

svāmipuṣkariṇīsnānaṃ sā cakāra dhṛtavratā / tīrtheṣveteṣu susnātā dānaṃ cakre subhāminī

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

firm in her vow, bathed in the Swami Pushkarini; having bathed well at these tirthas, the lovely one gave gifts.

अध्याय ३१४

श्लोक 136

उवास तत्र सा दवी त्रिः सप्तकन्दिनानि च ।स्वामिपुष्करणीतीरमहिमानं शृणोति यः ।स याति परमां भक्तिं श्रीनिवासे जगन्मये

uvāsa tatra sā davī triḥ saptakandināni ca / svāmipuṣkaraṇītīramahimānaṃ śṛṇoti yaḥ / sa yāti paramāṃ bhaktiṃ śrīnivāse jaganmaye

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

The goddess stayed there three times seven days. Whoever hears the greatness of the bank of the Swami Pushkarini attains supreme devotion to Shrinivasa, who pervades the world.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 314
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.