Linga Purana· Liṅga Purāṇa
108
अध्याय 108 / 108

Book 1 - Adhyaya 108

19 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ19 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १०८

श्लोक 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे उपमन्युचरितं नाम सप्ताधिकशततमो ऽध्यायः दृष्टो ऽसौ वासुदेवेन कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा धौम्याग्रजस्ततो लब्धं दिव्यं पाशुपतं व्रतम्

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge upamanyucaritaṃ nāma saptādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ dṛṣṭo 'sau vāsudevena kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā dhaumyāgrajastato labdhaṃ divyaṃ pāśupataṃ vratam

हिन्दी अर्थ

च्छया ह्यवतीर्णोऽपि वासुदेवः सनातनः। निन्दयन्तेव मानुष्यं देहशुद्धिं चकार सः

English

O Suta, how was the knowledge acquired from him by the intelligent Ky§$a? It behoves you to recount this story that destroys all sins.

अध्याय १०८

श्लोक 2

कथं लब्धं तदा ज्ञानं तस्मात्कृष्णेन धीमता वक्तुमर्हसि तां सूत कथां पातकनाशिनीम्

kathaṃ labdhaṃ tadā jñānaṃ tasmātkṛṣṇena dhīmatā vaktumarhasi tāṃ sūta kathāṃ pātakanāśinīm

हिन्दी अर्थ

आश्रमं चोपमन्योर्वै दृष्टवांस्तत्र तं मुनिम्॥ नमश्चकार तं दृष्ट्वा धौम्याग्रजमहो द्विजाः।

English

Although the eternal lord had incarnated of his own accord as the son of Vasudeva, yet he despised human form and so performed purificatory rites for the body.

अध्याय १०८

श्लोक 3

स्वेच्छया ह्यवतीर्णो ऽपि वासुदेवः सनातनः निन्दयन्नेव मानुष्यं देहशुद्धिं चकार सः

svecchayā hyavatīrṇo 'pi vāsudevaḥ sanātanaḥ nindayanneva mānuṣyaṃ dehaśuddhiṃ cakāra saḥ

हिन्दी अर्थ

तस्यावलोकनादेव मुनेः कृष्णस्य धीमतः। नष्टमेव मलं सर्व कायजं कर्मजं तथा॥

English

For obtaining sons the lord wanted to perform penance. He went to the hermitage of Upamanyu and saw that sage there.

अध्याय १०८

श्लोक 4

पुत्रार्थं भगवांस्तत्र तपस्तप्तुं जगाम च आश्रमं चोपमन्योर्वै दृष्टवांस्तत्र तं मुनिम्

putrārthaṃ bhagavāṃstatra tapastaptuṃ jagāma ca āśramaṃ copamanyorvai dṛṣṭavāṃstatra taṃ munim

हिन्दी अर्थ

तपसा त्वेकवर्षान्ते दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्। सूतजी बोले-हे ऋषियो! सनातन वासुदेव अपनी इच्छासे अवतीर्ण हुए थे, फिर भी उन्होंने मानवरूपकी निन्दा करते हुए देहशुद्धि को थी

English

O brahmins, on seeing Upamanyu, the elder brother of Dhaumya, Krgna circumambulated him three times and bowed to him respectfully.

अध्याय १०८

श्लोक 5

नमश्चकार तं दृष्ट्वा धौम्याग्रजमहो द्विजाः बहुमानेन वै कृष्णस् त्रिः कृत्वा वै प्रदक्षिणम्

namaścakāra taṃ dṛṣṭvā dhaumyāgrajamaho dvijāḥ bahumānena vai kṛṣṇas triḥ kṛtvā vai pradakṣiṇam

हिन्दी अर्थ

भगवान् श्रीकृष्ण पुत्रप्राप्तिहेतु तप करनेके लिये उपमन्युके आश्रममें गये और उन्होंने वहाँ उन मुनिका दर्शन किया। है द्विजो! उन धौम्याग्रजको

English

By the mere sight of that intelligent sage all the impu- rities of Kf$na originating from the body as well as physical activities perished.

अध्याय १०८

श्लोक 6

तस्यावलोकनादेव मुनेः कृष्णस्य धीमतः नष्टमेव मलं सर्वं कायजं कर्म्मजं तथा

tasyāvalokanādeva muneḥ kṛṣṇasya dhīmataḥ naṣṭameva malaṃ sarvaṃ kāyajaṃ karmmajaṃ tathā

हिन्दी अर्थ

प्रदक्षिणा करके श्रीकृष्णने उन्हें नमस्कार किया उन मुनिके अवलोकनमात्रसे बुद्धिमान् श्रीकृष्णका सम्पूर्ण देहजनित तथा कर्मजनित मल नष्ट हो गया

English

O leading brahmins, repeating the mantras beginning with "Agnih" and "Vayub" in due order, Upamanyu of great lustre dusted him with Bhasman. With a delighted mind the sage gave him the perfect divine knowledge pertaining to Pa&upati. O brahmins, it was due to the favour of the sage that Kfa became initiated honourably in the divine rite of Paiupati.

अध्याय १०८

श्लोक 7

भस्मनोद्धूलनं कृत्वा उपमन्युर्महाद्युतिः तमग्निरिति विप्रेन्द्रा वायुरित्यादिभिः क्रमात्

bhasmanoddhūlanaṃ kṛtvā upamanyurmahādyutiḥ tamagniriti viprendrā vāyurityādibhiḥ kramāt

हिन्दी अर्थ

करके प्रसन्नचित्त होकर क्रमसे अग्नि, वायु आदि मन्तरोंके

English

By means of penance he saw lord Mahelvara at the end of a year. On seeing the lord accompanied by Amba 979 and the Gaas he obtained a son known as Samba who was

अध्याय १०८

श्लोक 8

दिव्यं पाशुपतं ज्ञानं प्रददौ प्रीतमानसः मुनेः प्रसादान्मान्यो ऽसौ कृष्णः पाशुपते द्विजाः

divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ pradadau prītamānasaḥ muneḥ prasādānmānyo 'sau kṛṣṇaḥ pāśupate dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

हे द्विजो! मुनिकी कृपासे वे श्रीकृष्ण पाशुपतत्रतमें मान्य हो गये। अपनी तपस्यासे एक वर्षके अन्तमें पार्वती तथा गणोंसहित अव्यग्र देव महेश्वरका दर्शन करके उन्होंने अपना पुत्र प्राप्त किया। उसी समयसे प्रशस्त व्रतवाले दिव्य मुनिगण तथा पशुपतिके सभी भक्त सदा उन कृष्णको घेरकर स्थित रहने

English

Ever since then, all the divine sages of unimpeded holy rites and all the devotees of Palupati surrounded Kna and stood by him.

अध्याय १०८

श्लोक 9

तपसा त्वेकवर्षान्ते दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् सांबं सगणमव्यग्रं लब्धवान्पुत्रमात्मनः

tapasā tvekavarṣānte dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram sāṃbaṃ sagaṇamavyagraṃ labdhavānputramātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

लान कलमा फुफफफफफफफफफफफफफफफाफफफफफफफाफफफफफफफीफाफफ कक मा फा की फी फ फक फ़ फ फ फ फ फ़ फ़ फ फ फ फा फ फ फ फ फ फ फ फ फ फ फ फ़ फ फ फ़ फफक ल पूर्वभाग । भे गे

English

I shall recount another holy rite that bestows per- petual salvation upon all living beings. The devotee shall make a gold girdle, a shaft-receptacle or support, a gold block spherical in shape and a fan with a handle. Then the man or woman shall make an ink-pot and a pen. He shall gather a knife or scissors and a vessel. The devotee shall dust his body with Bhasman and give these articles to a devotee of Pa£upati. He shall dedicate a golden, silver or copper vessel in accordance with his capacity. He shall then worship the yogins.

अध्याय १०८

श्लोक 10

तदाप्रभृति तं कृष्णं मुनयः संशितव्रताः दिव्याः पाशुपताः सर्वे तस्थुः संवृत्य सर्वदा

tadāprabhṛti taṃ kṛṣṇaṃ munayaḥ saṃśitavratāḥ divyāḥ pāśupatāḥ sarve tasthuḥ saṃvṛtya sarvadā

हिन्दी अर्थ

नरैः स्त्रियाथ वा कार्य मषीभाजनलेखनीमू क्षुराकर्तरिका चापि अथ पात्रमथापि वा। पाशुपताय दातव्यं भस्मोद्धूलितविग्रहैः

English

All these persons shall be liberated from their sins along with the members of their families. They will go to the divine region of Rudra. No doubt need be entertained in this respect.

अध्याय १०८

श्लोक 11

अन्यं च कथयिष्यामि मुक्त्यर्थं प्राणिनां सदा सौवर्णीं मेखलां कृत्वा आधारं दण्डधारणम्

anyaṃ ca kathayiṣyāmi muktyarthaṃ prāṇināṃ sadā sauvarṇīṃ mekhalāṃ kṛtvā ādhāraṃ daṇḍadhāraṇam

हिन्दी अर्थ

ते सर्वे पापनिर्मुक्ताः समस्तकुलसंयुताः । यान्ति रुद्रपदं दिव्यं नात्र कार्या विचारणा

English

Hence, by means* of charitable gifts a householder is liberated from the bondage of worldly existence. If one makes charitable gifts to yogins, Siva becomes pleased quickly.

अध्याय १०८

श्लोक 12

सौवर्णं पिण्डिकं चापि व्यजनं दण्डमेव च नरैः स्त्रियाथ वा कार्यं मषीभाजनलेखनीम्

sauvarṇaṃ piṇḍikaṃ cāpi vyajanaṃ daṇḍameva ca naraiḥ striyātha vā kāryaṃ maṣībhājanalekhanīm

हिन्दी अर्थ

योगिनां सम्प्रदानेन शिवः क्षिप्रं प्रसीदति सर्वस्वं वापि दातव्यं यदीच्छेनमोक्षमुत्तमम्

English

If a person desires salvation, he shall make charitable gifts of kingdom, son, riches, horse, a vehicle or all his possession.

अध्याय १०८

श्लोक 13

क्षुराः कर्तरिका चापि अथ पात्रमथापि वा पाशुपताय दातव्यं भस्मोद्धूलितविग्रहैः

kṣurāḥ kartarikā cāpi atha pātramathāpi vā pāśupatāya dātavyaṃ bhasmoddhūlitavigrahaiḥ

हिन्दी अर्थ

यः पठेच्छणुयाद्वापि विष्णुलोकं स गच्छति

English

One shall strenuously attempt to achieve the fixed goal through his physical body that is uncertain and un- fixed. The excellent and eternal Pasupata vrata is the cause of redemption from the ocean of worldly existence.

अध्याय १०८

श्लोक 14

सौवर्णं राजतं वापि ताम्रं वाथ निवेदयेत् आत्मवित्तानुसारेण योगिनं पूजयेद्बुधः

sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ vātha nivedayet ātmavittānusāreṇa yoginaṃ pūjayedbudhaḥ

हिन्दी अर्थ

हे ऋषियो! सदा सभी प्राणियोंकी लिये मैं अन्य व्रतको भी बताऊँगा। सुवर्णमयी (परिनालिका) बनाकर उसके आधार, (जलनिवारक बाहरी भाग), पिण्डिक ( लिङ्ग), दीक्षादण्ड--यह सब सोनेका बनाना चाहिए; साथ हौ

English

Thus everything has been succinctly mentioned to you. He who reads this or listens to this undoubtedly goes to the World of Siva.

अध्याय १०८

श्लोक 15

ते सर्वे पापनिर्मुक्ताः समस्तकुलसंयुताः यान्ति रुद्रपदं दिव्यं नात्र कार्या विचारणा

te sarve pāpanirmuktāḥ samastakulasaṃyutāḥ yānti rudrapadaṃ divyaṃ nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

स्वर्णमय बनाकर इन सभी सामग्रियोंको भस्मसे उद्धृत शरीरवाले पुरुषोंके द्वारा या स्त्रीके द्वारा किसी पशुपतिः भक्तको दे दिया जाना चाहिए। बुद्धिमान् व्यक्तिको चाहिए कि अपने धन-सामर्थ्यके अनुसार सोने, चाँदी

English

Thus everything has been succinctly mentioned to you. He who reads this or listens to this undoubtedly goes to the World of Siva.

अध्याय १०८

श्लोक 16

तस्मादनेन दानेन गृहस्थो मुच्यते भवात् योगिनां संप्रदानेन शिवः क्षिप्रं प्रसीदति

tasmādanena dānena gṛhastho mucyate bhavāt yogināṃ saṃpradānena śivaḥ kṣipraṃ prasīdati

हिन्दी अर्थ

अथवा ताँबेकी ही सामग्री समर्पित करै और उस योगीको पूजा करे॥ ११--१४॥ ऐसा दान करनेवाले वे सभीलोग सम्पूर्ण कुलसहित पापमुक्त होकर दिव्य रुद्रपदको जाते हैं; इसमें सन्देह नहीं करना चाहिए। अतः गृहस्थ इस दानके द्वारा संसार चक्र-से छूट जाता है। योगियोंके

English

Thus everything has been succinctly mentioned to you. He who reads this or listens to this undoubtedly goes to the World of Siva.

अध्याय १०८

श्लोक 17

राज्यं पुत्रं धनं भव्यम् अश्वं यानमथापि वा सर्वस्वं वापि दातव्यं यदीच्छेन्मोक्षमुत्तमम्

rājyaṃ putraṃ dhanaṃ bhavyam aśvaṃ yānamathāpi vā sarvasvaṃ vāpi dātavyaṃ yadīcchenmokṣamuttamam

हिन्दी अर्थ

लिये यह दान करनेसे शिव शीघ्र ही प्रसन्न होते हैं। यदि कोई उत्तम मोक्ष चाहता हो, तो उसे भव्य राज्य, पुत्र, धन, अश्व, यान--यहाँतक कि सर्वस्वका दान कर देना चाहिए। इस अनित्य शरीरसे भव्य, नित्य

English

Thus everything has been succinctly mentioned to you. He who reads this or listens to this undoubtedly goes to the World of Siva.

अध्याय १०८

श्लोक 18

अध्रुवेण शरीरेण ध्रुवं साध्यं प्रयत्नतः भव्यं पाशुपतं नित्यं संसारार्णवतारकम्

adhruveṇa śarīreṇa dhruvaṃ sādhyaṃ prayatnataḥ bhavyaṃ pāśupataṃ nityaṃ saṃsārārṇavatārakam

हिन्दी अर्थ

(शाश्वत) तथा संसार-सागरसे पार करनेवाले पाशुपतव्रतको प्रयत्नपूर्वक अवश्य सिद्ध करा चाहिए॥ १५--१८॥ हे क्रषियो! मैंने संक्षेपमें आपलोगोंको यह सब बता दिया। जो इसे पढ़ता है अथवा सुनता है, वह विष्णुलोकको जाता है; इसमें संशय नहीं है

English

Thus everything has been succinctly mentioned to you. He who reads this or listens to this undoubtedly goes to the World of Siva.

अध्याय १०८

श्लोक 19

एतद्वः कथितं सर्वं संक्षेपान्न च संशयः यः पठेच्छृणुयाद्वापि विष्णुलोकं स गच्छति

etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ saṃkṣepānna ca saṃśayaḥ yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

एक सौ आठवाँ अध्याय पूर्ण हुआ

English

Thus everything has been succinctly mentioned to you. He who reads this or listens to this undoubtedly goes to the World of Siva.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_liGgapurANa1-108.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Linga Purana — Chapter 108
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.