Narada Purana· Nārada Purāṇa
118
अध्याय 118 / 167

Book 1 - Adhyaya 119

66 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ66 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ११८

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितनवमीव्रतकथनं नामाष्टादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ ते ऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च ।यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitanavamīvratakathanaṃ nāmāṣṭādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha te 'haṃ pravakṣyāmi daśamyā vai vratāni ca / yāni kṛtvā naro bhaktyā dharmarājapriyo bhavet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Henceforth, I shall recount to you the holy rites to be observed on Dasarnl (tenth) days (of lunar fortnights). On observing them devotedly, man becomes a favourite of Dharmaraja.

अध्याय ११८

श्लोक 2

चैत्रशुक्लद शम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् ।तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गन्धादिभिस्तथा

caitraśuklada śamyāṃ tu dharmarājaṃ prapūjayet / tatkālasaṃbhavaiḥ puṣpaiḥ phalairgandhādibhistathā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the tenth day, in the bright half of the month of

अध्याय ११८

श्लोक 3

सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ।चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम्

sopavāso vaikabhakto bhojayitvā dvijottamān / caturddaśatatastebhyaḥ śaktyā dadyācca dakṣiṇām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He should either observe fast or take a single meal per day. After feeding fourteen excellent Brahmanas, he should give them monetary gifts according to his capacity.

अध्याय ११८

श्लोक 4

एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् ।स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः

evaṃ yaḥ kurute vipra dharmarājaprapūjanam / sa dharmasyājñayāgaccheddevaiḥ sādharmyamacyutaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, he who thus performs the worship of Dharmaraija, shall at the behest of Dharma, attain similarity with the Devas — a position from which he will not fall.

अध्याय ११८

श्लोक 5

दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः ।गन्धाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगन्धिभिः

daśamyāṃ mādhave śukle viṣṇumabhyarcya mānavaḥ / gandhādyairupacāraiśca śvetapuṣpaiḥ sugandhibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On this day if a delighted devotee takes his holy dip¬ in the Jahnavl in accordance with the injunctions, he goes to Hari's abode.

अध्याय ११८

श्लोक 6

शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः ।लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा

śataṃ pradakṣiṇāḥ kṛtvā vipransaṃbhojya yatnataḥ / labhate vaiṣṇavaṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The tenth day in the bright half of the month of Asadha is remembered by Manu and others as highly meri¬ torious. Holy dip, Japa, charitable gift, or Homa on that day is the bestower of heavenly goal.

अध्याय ११८

श्लोक 7

ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा ।समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता

jyeṣṭhe śukladaśamyāṃ tu jāhnavī saritāṃ varā / samāyātā dharāṃ svargāttasmātsā puṇyadā smṛtā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The tenth day in the bright half of the month of Sravana is the bestower of the fulfilment of all hopes. The worship of Siva, with scents and other articles of worship on this day, is praiseworthy.

अध्याय ११८

श्लोक 8

ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः ।गरानन्दव्यतीपाताः कन्येन्दुवृषभास्कराः

jyeṣṭhaḥ śukladalaṃ hasto budhaśca daśamīḥ tithiḥ / garānandavyatīpātāḥ kanyenduvṛṣabhāskarāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Observance of fast, taking of food only at night, feeding of Brahmanas, Japa, the charitable gift of gold, cow, etc. performed on this day — all these are destructive of all sins.

अध्याय ११८

श्लोक 9

दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज ।हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः

daśayogaḥ samākhyāto mahāpuṇyatamo dvija / harate daśa pāpāni tasmāddaśaharaḥ smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The devotee then worships them in accordance with

अध्याय ११८

श्लोक 10

अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः ।विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम्

asyāṃ yo jāhnavīṃ prāpya snāti saṃprītamānasaḥ / vidhinā jāhnavītoye sa yāti harimandiram

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After paying obeisance he feeds the Brahmanas who are duly honoured. By performing this holy rite, the man remains happy throughout the year. O Brahmana, he shall •decisively become flourishing in wealth and grains.

अध्याय ११८

श्लोक 11

आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वा दिकैः स्मृता ।तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः

āṣāḍhaśukladaśamī puṇyā manvā dikaiḥ smṛtā / tasyāṃ snānaṃ japo dānaṃ homo vā svargatipradāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

VV. 31-47 describe the Sdrvabhauma Vrata primarily meant for kings. A similar Vrata is given in the Vardha 1-6 and Vifpudharma

अध्याय ११८

श्लोक 12

श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा ।अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः

śrāvaṇe śukladaśamī sarvāśāparipūrtidā / asyāṃ śivārcanaṃ śastaṃ gandhādyai rupacārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May God Indra, the king of the Devas, the granter of all desired things, destroy the sin that is to my east as a result of my own sinful actions.

अध्याय ११८

श्लोक 13

तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः ।हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम्

tatropavāso naktaṃ vā dvijānāṃ bhojanaṃ japaḥ / hemno dāna ca dhenvādeḥ sarvapāpapraṇāśanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

MayGodVahni (fire) the king of all splendours, the granter of all desired things quell the sin that is to my south¬ east as a result of my own sinful actions.

अध्याय ११८

श्लोक 14

अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम ।व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये

atho nabhasyaśuklāyāṃ daśamyāṃ dvijasattama / vrataṃ daśāvatārākhyaṃ tatra snānaṃ jalāśaye

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Yama, the king of Pretas, ghosts, the bestower of all desired things annihilate the sin that is to my south as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 15

कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् ।ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्स माहितः

kṛtvā saṃdhyādiniyamaṃ devarṣipitṛtarpaṇam / tato daśāvatārāṇi samabhyarcetsa māhitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Nirrti, the king of Raksasas, the bestower of all desired things, wipe off the sin that is to my southwest as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 16

मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् ।रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च

matsyaṃ kūrmaṃ varāhaṃ ca narasiṃhaṃ trivikramam / rāmaṃ rāmaṃ ca kṛṣṇaṃ ca bauddhaṃ kalkinameva ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Varuna, the Lord of aquatic animals, the bestower of all desired things, destroy the sin that is to my west as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 17

दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः ।दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद

daśamūrtistu sauvarṇīḥ pūjayitvā vidhānataḥ / daśabhyo vipravaryebhyo dadyātsatkṛtya nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Vayu, the king of Maruts (gusts of wind), the bestower of all desired things eradicate the sin that is to my north-west as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 18

उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् ।विसृज्य पश्चाद्भुञ्जीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः

upavāsaṃ caikabhaktaṃ kṛtvā saṃbhojya vāḍavān / visṛjya paścādbhuñjīta svayaṃ sveṣṭaiḥ samāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Soma (Moon), the Lord of Rksas (constella¬ tions) and Yaksas, the bestower of all desired things, quell the sin that is to my north as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 19

भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् ।विमानेन व्रजेदन्ते विष्णुलोकं सनातनम्

bhaktyā kṛtvā vrataṃ tvetadbhuktvā bhogānihottamān / vimānena vrajedante viṣṇulokaṃ sanātanam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Isana, the lord of Bhutas( goblins), the granter of all desired things, quell the sin that is to my north-east, as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 20

आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता ।चतुर्गोमयपिण्डानि प्रातर्न्यस्य गृहाङ्गणे

āśvine śukladaśamī vijayā sā prakīrtitā / caturgomayapiṇḍāni prātarnyasya gṛhāṅgaṇe

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Brahma (the Lord of the Prajapatis), the granter of all desired things annihilate the sin that is above, as a result of (my own) actions.

अध्याय ११८

श्लोक 21

चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ ।तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरो ऽपि हि

cakravālasvarūpeṇa tanmadhye rāmalakṣmaṇau / tathā bharataśatrughnau pūjayeccaturo 'pi hi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

May Ananta, the king of serpents, the granter of all desired things, quell (he sin that is stationed below me as a result of my own actions.

अध्याय ११८

श्लोक 22

सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट ।किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम्

sapidhānāsu pātrīṣu gomayīṣu catasṛṣṭa / kinnaṃ dhānyaṃ saraupyaṃ tu dhṛtvā dhautāṃśukāvṛtam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After offering oblations in the ten directions thus, with great concentration, he should alertly offer oblations to Ksetrapala externally.

अध्याय ११८

श्लोक 23

पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् ।संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः

pitṛmātṛbhrātṛputrajāyā bhṛtyasamanvitam / saṃpūjyaṃ gandhapuṣpādyairnaivedyaiśca vidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After having completed the rites thus the intelligent devotee should spend the remaining part of the night in mainly auspicious songs, recitation of hymns, Japas etc.

अध्याय ११८

श्लोक 24

नमस्कृत्याथ भुञ्जीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् ।एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः

namaskṛtyātha bhuñjīta dvijānsaṃbhojya pūjitān / evaṃ kṛtvā vidhānaṃ tu naro varṣaṃ suravānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the morning, he should take bath, worship guardians of the worlds (quarters), and honour and feed twelve Brahmanas. He should give them Daksina according to his ability.

अध्याय ११८

श्लोक 25

धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज ।अथापाराह्नसमये नवम्यां संनिमन्त्रिताम्

dhanadhānyasamṛddhaśca niścitaṃ jāyate dvija / athāpārāhnasamaye navamyāṃ saṃnimantritām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

O Brahmana, after performing the holy rite thus, the royal devotee shall enjoy all auspicious worldly pleasures. After enjoying heavenly pleasures thereafter, for the duration of t* Yuga, he will become an Emperor.

अध्याय ११८

श्लोक 26

पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् ।गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः

pūrvadikṣu śamīṃ vipra gatvā tanmūlajāṃ mṛdam / gṛhītvā svagṛhaṃ prāpya gītavāditraniḥsvanaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the tenth day in the bright half of the month of Margasirsa, the devotee should perform the holy rite of Arogyaka Vratai (health-giving Vrata). He should worship ten Brahmanas with scents and other things and drink the water with which their feet have been washed.

अध्याय ११८

श्लोक 27

संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् ।निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः

saṃpūjya tāṃ vidhānena sajjīkṛtya svakaṃ balam / nirgatya pūrvadvāreṇa grāmādbrahiranākulaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

After giving Daksina to them, he should bid them farewell. He should take only a single meal. O Brahmana, after performing this Vrata the devotee attains health in this world. Thanks to the grace of Dharma-Raja, he rejoices like a Deva in the heaven.

अध्याय ११८

श्लोक 28

ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः ।मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै

tataḥ śatrupratikṛtiṃ nirmitāṃ patrakādibhiḥ / manasā kalpitāṃ vāpi svarṇaṃ puṃravaṃśareṇa vai

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

These gods are supposed to be the sons of Vifva. The list of their names differs c.g. Apte's SK. Diet. and MW give the following list:

अध्याय ११८

श्लोक 29

विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि ।एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे

vidhyediti bhṛśaṃ prītaḥ prāpnuyātsvagṛhaṃ niśi / evaṃ kṛtavidhirvāpi gacchedvā śatrunigrahe

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the tenth day in the bright half of the month of Magha, the devotee should observe fast and conquer his sense-organs. He should properly and completely worship the ten Devas called Angiras after making their images in gold. He shall worship them with scents and other Upacaras. They are — Atma, Ayus, Manas, Daksa, Mada, Prana, Barhisman, Gavistha, Datta and Satya. O Narada, as their representatives ten Brahmanas are to be fed with sweet cooked rice. For the purpose of acquiring heavenly world, the devotee should give those Brahmanas the golden image.

अध्याय ११८

श्लोक 30

एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा ।धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम्

eṣaivaṃ daśamī vipra vidhinā'caritā sadā / dhanaṃ jayaṃ sutān gāśca gajāśvaṃ vāpyajāvikam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"O sun of thousand rays, come O huge mass of splendour, O Lord of the Universe, accept the Arghya given by me with devotion. Take pity on me."

अध्याय ११८

श्लोक 31

दद्यादिह शरीरान्ते स्वर्गतिं चापि नारद ।दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत्

dadyādiha śarīrānte svargatiṃ cāpi nārada / daśamyāṃ kārtike śukle sārvabhaumavrataṃ caret

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

[she] grants heaven at the end of the body too, O Narada. On the bright tenth of Kartika one should keep the Sarvabhauma vow:

अध्याय ११८

श्लोक 32

कृतोपवासो वैकाशी निशीथे ऽपूपकादिभिः ।दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः

kṛtopavāso vaikāśī niśīthe 'pūpakādibhiḥ / daśadikṣu baliṃ dadyād gṛhadvāpi purādbrahiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

having fasted or eaten once, at midnight one should offer bali with cakes and the like in the ten directions, at home or outside the town,

अध्याय ११८

श्लोक 33

मण्डले ऽष्टदले कॢप्ते गोविड्लिप्तधरातले ।मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः

maṇḍale 'ṣṭadale kḷpte goviḍliptadharātale / mantrairebhirdvijaśreṣṭha gaṇeśādikṛtārcanaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

in an eight-petalled mandala drawn on ground smeared with cow dung, with these mantras, O best of brahmins, having worshipped Ganesha and the others:

अध्याय ११८

श्लोक 34

यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।तमिन्द्रो देवरा जो ऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me pūrvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / tamindro devarā jo 'dya nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"Whatever sin of mine lies in the east, done here by sinful deed, may Indra, king of the gods, granter of all wishes, destroy it today.

अध्याय ११८

श्लोक 35

यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।तेजोराजो ऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me vahnigataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / tejorājo 'tha vahnistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the south-east, done here by sinful deed, may Fire, king of radiance, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 36

यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me dakṣagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / taṃ yamaḥ pretarājo vai nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the south, done here by sinful deed, may Yama, king of the departed, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 37

यो मे नैरृतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।रक्षोराजो नैरृतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me nairṛtigaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / rakṣorājo nairṛtistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the south-west, done here by sinful deed, may Nirriti, king of the rakshasas, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 38

यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा ।यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me paścimagaḥ pāpmā pāpakenehakarmaṇā / yādaḥ patistaṃ varuṇo nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the west, done here by sinful deed, may Varuna, lord of water-creatures, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 39

यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me vāyugataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / vāyustaṃ marutāṃ rājo nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the north-west, done here by sinful deed, may Vayu, king of the winds, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 40

यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me saumyagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / somastamṛkṣayakṣeśo nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the north, done here by sinful deed, may Soma, lord of stars and Yakshas, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 41

यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo ma īśagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / īśāno bhūtanāthastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies in the north-east, done here by sinful deed, may Ishana, lord of beings, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 42

यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo maṃ ūrddhvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / brahmā prajāpatīśastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies above, done here by sinful deed, may Brahma, lord of the Prajapatis, granter of all wishes, destroy it.

अध्याय ११८

श्लोक 43

यो मे ऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।अनन्तो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me 'dhaḥsaṃsthitaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / ananto nāgarājastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Whatever sin of mine lies below, done here by sinful deed, may Ananta, king of the Nagas, granter of all wishes, destroy it."

अध्याय ११८

श्लोक 44

इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः ।क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतन्द्रितः

ityevaṃ dikṣu daśasu baliṃ datvā samāhitaḥ / kṣetrapālāya tadbāhye kṣipedbalimatandritaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having thus offered bali in the ten directions with concentration, one should, untiring, cast a bali outside for Kshetrapala.

अध्याय ११८

श्लोक 45

एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः ।गीतैः सुमङ्गलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः

evaṃ kṛtavidhiḥ śeṣaṃ niśāyāṃ ninayetsudhīḥ / gītaiḥ sumaṅgalaprāyaiḥ stavapāṭhairjapādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having performed the rite thus, the wise one should spend the rest of the night with auspicious songs, recitations of hymns, japa and the like;

अध्याय ११८

श्लोक 46

प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् ।द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत्

prātaḥ snātvā samabhyarcya lokapālān dvijottamān / dvādaśābhyarcya saṃbhojya śaktito dakṣiṇāṃ dadet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

in the morning, having bathed and worshipped the guardians of the world and twelve excellent brahmins, feeding them, one should give fees according to one's means.

अध्याय ११८

श्लोक 47

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् ।युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत्

itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhogānbhuktaihikāñchubhān / yugaṃ svargasukhaṃ bhuktvā sārvabhaumo nṛpo bhavet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having kept this vow thus, O brahmin, and enjoyed auspicious pleasures of this world, and the happiness of heaven for an age, one becomes a universal king.

अध्याय ११८

श्लोक 48

मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदा रोग्यकं व्रतम् ।गन्धाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम्

mārgaśukladaśamyāṃ tu caredā rogyakaṃ vratam / gandhādyairarcayedviprān daśa taccaraṇodakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the bright tenth of Margashirsha one should keep the Arogya vow: worship ten brahmins with perfumes and the like, drink the water of their feet,

अध्याय ११८

श्लोक 49

पीत्वाथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं ।एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले

pītvātha dakṣiṇāṃ datvā visūjedekabhojanaṃ / etatkṛtvā vrataṃ vipra hyārogyaṃ prāpya bhūtale

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

give fees, dismiss them and eat one meal. Having kept this vow, O brahmin, one gains health on earth,

अध्याय ११८

श्लोक 50

धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् ।पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत्

dharmarājaprasādena modate divi devavat / pauṣe daśamyāṃ śuklāyāṃ viśvedevān samarcayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and by Dharmaraja's grace rejoices in heaven like a god. On the bright tenth of Pausha one should worship the Vishvedevas:

अध्याय ११८

श्लोक 51

ऋतुं दक्षं वसू६न्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् ।विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः

ṛtuṃ dakṣaṃ vasū6nsatyaṃ kālaṃ kāmaṃ muniṃ gurum / vipraṃ rāmaṃ ca daśadhā keśavastānsamāsthitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Kratu, Daksha, Vasu, Satya, Kala, Kama, Muni, Guru, Vipra and Rama — in these ten Keshava abides;

अध्याय ११८

श्लोक 52

स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् ।गन्धैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद

svāpayitvā darbhamayānāsaneṣu ca saṃsthitān / gandhairdhūpaistathā dīpairnaivedyaiścāpi nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

placing them on seats of darbha, one should worship them with perfumes, incense, lamps and food offerings, O Narada,

अध्याय ११८

श्लोक 53

प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् ।दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत्

pratyekaṃ dakṣiṇāṃ datvā praṇiyatya visarjayet / dakṣiṇāṃ tāṃ dvijāgryebhyo gurave vā samarpayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

give a fee to each, bow and dismiss them, and give those fees to excellent brahmins or to the teacher.

अध्याय ११८

श्लोक 54

एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् ।लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा

evaṃ kṛtavidhi ścaikabhakto bhogī vratī bhavet / lokadvayasya viprarṣe nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having performed the rite thus and eating once, the vow-keeper becomes an enjoyer of both worlds, O brahmin sage; there is no doubt.

अध्याय ११८

श्लोक 55

माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेन्द्रियः ॥।देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत्

māghaśukladaśamyāṃ tu sopavāso jitendriyaḥ /// devāṃnagiraso nāma daśa samyaksamarcayet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

On the bright tenth of Magha, fasting and with senses controlled, one should properly worship the ten gods called Angirasas,

अध्याय ११८

श्लोक 56

कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गन्धाद्यैरुपचारकैः ।आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च

kṛtvā svarṇamayānvipra gandhādyairupacārakaiḥ / ātmā hyāyurmano dakṣo madaḥ prāṇastathaiva ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

making them of gold, O brahmin, with perfumes and other offerings: Atma, Ayu, Manas, Daksha, Mada, Prana,

अध्याय ११८

श्लोक 57

बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश ।दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद

barhiṣmāṃśca gaviṣṭhaśca dattaḥ satyaśca te daśa / daśa viprānbhojayitvā madhurānnena nārada

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Barhishman, Gavishtha, Datta and Satya — these are the ten. Feeding ten brahmins with sweet food, O Narada,

अध्याय ११८

श्लोक 58

मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् ।अन्त्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत्

mūrtīstebhyaḥ pradadyāttāḥ svargalokāptaye kramāt / antyaśukladaśamyāṃ tu caturdaśaṃ yamānyajet

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

one should give them the images in order to attain the world of heaven. On the bright tenth of the last month one should worship the fourteen Yamas:

अध्याय ११८

श्लोक 59

यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवान्तकस्तथा ।वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा

yamaśca dharmarājaśca mṛtyuścaivāntakastathā / vaivasvataśca kālaśca sarvabhūtakṣayastathā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Yama, Dharmaraja, Mrityu, Antaka, Vaivasvata, Kala, Sarvabhutakshaya,

अध्याय ११८

श्लोक 60

औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ ।वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश

audumbaraśca daghnaśca dvau nīlaparameṣṭhinau / vṛkodaraścacitraśca citraguptaścaturdaśa

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Audumbara, Dadhna, the two Nila and Parameshthi, Vrikodara, Chitra and Chitragupta — fourteen;

अध्याय ११८

श्लोक 61

गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् ।तिलांबुमिश्राञ्जलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः

gandhādyairupacāraiśca samabhyarcyāthatarpayet / tilāṃbumiśrāñjalibhirdarbhaiḥ pratyekaśastribhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

worshipping them with perfumes and other offerings, one should then offer libations with handfuls of water mixed with sesame, with darbha, three to each;

अध्याय ११८

श्लोक 62

ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद ।रक्तचन्दनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः

tataśca dadyātsūryārghaṃ tāmrapātreṇa nārada / raktacandanasaṃmiśratilākṣatayavāṃbubhiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

then one should give an arghya to the Sun in a copper vessel, O Narada, with water, red sandal, sesame, unbroken rice and barley:

अध्याय ११८

श्लोक 63

एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते ।गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय

ehi sūryasahasrāṃśo tejorāśe jagatpate / gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ bhaktyā māmanukaṃpaya

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

"Come, thousand-rayed Sun, mass of radiance, lord of the world; accept the arghya I give with devotion and have compassion on me."

अध्याय ११८

श्लोक 64

इति मन्त्रेण दत्वार्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश ।रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्

iti mantreṇa datvārghyaṃ viprānbhojya caturddaśa / raupyāṃ sudakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having given the arghya with this mantra, and fed fourteen brahmins, giving a good fee of silver, one should dismiss them and eat oneself.

अध्याय ११८

श्लोक 65

एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः ।भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान्

evaṃ kṛtavidhirvipra dharmarājaprasādataḥ / bhuktvā bhogāṃśca putrārthānaihikāndevadurlabhān

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Having performed the rite thus, O brahmin, by Dharmaraja's grace one enjoys pleasures, sons and wealth of this world, rare even for gods,

अध्याय ११८

श्लोक 66

विमानवरमास्थाय देहान्ते विष्णुलोकभाक्

vimānavaramāsthāya dehānte viṣṇulokabhāk

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and at the end of the body, riding an excellent celestial car, reaches Vishnu's world.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 118
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.