Narada Purana· Nārada Purāṇa
99
अध्याय 99 / 167

Book 1 - Adhyaya 100

19 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ19 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ९९

श्लोक 1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ऽग्निपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामैकोनशततमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच अथ ते संप्रवक्ष्यामि पुराणं सर्वसिद्धिदम् ।भविष्यं भवतः सर्वलोकाभीष्टप्रदायकम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde 'gnipurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāmaikonaśatatamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca atha te saṃpravakṣyāmi purāṇaṃ sarvasiddhidam / bhaviṣyaṃ bhavataḥ sarvalokābhīṣṭapradāyakam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Henceforth, I shall recount to you the Bhavisya Purana1 which yields all Siddhis and which bestows the desired objects of all the worlds.

अध्याय ९९

श्लोक 2

यत्राहं सर्वदेवानामादिकर्ता समुद्गतः ।सृष्ट्यर्थं तत्र संजातो मनुः स्वार्यभुवः पुरा

yatrāhaṃ sarvadevānāmādikartā samudgataḥ / sṛṣṭyarthaṃ tatra saṃjāto manuḥ svāryabhuvaḥ purā

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In it, I have come up as the primordial maker of all the Devas. For the purpose of creation, there was bom the Svayambhuva (son of the self-born) Manu formerly.

अध्याय ९९

श्लोक 3

स मां प्रणम्य पप्रच्छ धर्मं सर्वाथसाधकम् ।अहं तस्मै तदा प्रीतः प्रावोचं धर्मसंहिताम्

sa māṃ praṇamya papraccha dharmaṃ sarvāthasādhakam / ahaṃ tasmai tadā prītaḥ prāvocaṃ dharmasaṃhitām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

He bowed to me and asked me about Dharma (pious and religious duties) that is the means of achieving all objects.

अध्याय ९९

श्लोक 4

पुराणानां यदा व्यासो व्यासं चक्त्रे महामतिः ।तदा तां संहितां सर्वां पञ्चधा व्यभजन्मुनिः

purāṇānāṃ yadā vyāso vyāsaṃ caktre mahāmatiḥ / tadā tāṃ saṃhitāṃ sarvāṃ pañcadhā vyabhajanmuniḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Thus the NP describes a different version of the Bhavifya P. than the published one.

अध्याय ९९

श्लोक 5

अधोरकल्पवृत्तान्तं नानाश्चर्यकथन्वितम् ।तत्रादिमं स्मृतं पर्वं ब्राह्मं यत्रास्त्युपक्रमः

adhorakalpavṛttāntaṃ nānāścaryakathanvitam / tatrādimaṃ smṛtaṃ parvaṃ brāhmaṃ yatrāstyupakramaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

When the highly intelligent Vyasa classified the Puranas, thesage divided that Samhita(of the Bhavisya Purana) into five divisions.

अध्याय ९९

श्लोक 6

सूतशौनकसंवादे पुराणप्रश्नसंक्रमः ।आदित्यचरितप्रायः सर्वाख्यानसमन्वितः

sūtaśaunakasaṃvāde purāṇapraśnasaṃkramaḥ / ādityacaritaprāyaḥ sarvākhyānasamanvitaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The incidents of Aghora Kalpa are mentioned alongwith many wonderful stories. There the first Parvan is Brahma where the Upakrama (beginning) is mentioned.

अध्याय ९९

श्लोक 7

सृष्ट्यादिलक्षणोपेतः शास्त्रसर्वस्वरूपकः ।पुस्तलेखकलेखानां लक्षणं च ततः परम्

sṛṣṭyādilakṣaṇopetaḥ śāstrasarvasvarūpakaḥ / pustalekhakalekhānāṃ lakṣaṇaṃ ca tataḥ param

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

In the course of the dialogue between Suta and Saunaka* there is the transmission of the enquiry regarding the Purana. It is full of the stories of the sun and accompanied by all narratives.

अध्याय ९९

श्लोक 8

संस्काराणां च सर्वेषां लक्षणं चात्र कीर्तितम् ।पक्षस्यादितिथीनां च कल्पाः सप्त च कीर्तिताः

saṃskārāṇāṃ ca sarveṣāṃ lakṣaṇaṃ cātra kīrtitam / pakṣasyāditithīnāṃ ca kalpāḥ sapta ca kīrtitāḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The characteristic features of all Samskaras (purifi¬ catory rites) are mentioned here. Seven rituals regarding the Tithis of the lunar fortnight are mentioned.

अध्याय ९९

श्लोक 9

अष्टम्याद्याः शेषकल्पा वैष्णवे पर्वणि स्मृताः ।शैवे च कायतो भिन्नाः सौरे चान्त्यकथान्वयः

aṣṭamyādyāḥ śeṣakalpā vaiṣṇave parvaṇi smṛtāḥ / śaive ca kāyato bhinnāḥ saure cāntyakathānvayaḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The Parvan alongwith the Bhavisya has been pro¬ claimed by the intelligent Vyasa. The Purana consists of fourteen thousand verses.

अध्याय ९९

श्लोक 10

प्रतिसर्गाह्वयं पश्चान्नानाख्यानसमन्वितम् ।पुराणस्योपसंहारसहितं पर्व पञ्चमम्

pratisargāhvayaṃ paścānnānākhyānasamanvitam / purāṇasyopasaṃhārasahitaṃ parva pañcamam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Or a person who has subdued his sense-organs, observes fasts or takes only one meal per day of sacred Havisya food (food worthy of being oblated in sacrificial fire), hears or glorifies (recounts) this with concentrated mind becomes absolved of terrible sins and attains to the supreme region of Brahma.

अध्याय ९९

श्लोक 11

एषु पञ्चसु पूर्वस्मिन् ब्रह्मणो महिमाधिकाः ।धर्मे कामे च मोक्षे तु विष्णोश्चापि शिवस्य च

eṣu pañcasu pūrvasmin brahmaṇo mahimādhikāḥ / dharme kāme ca mokṣe tu viṣṇoścāpi śivasya ca

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

Among these five, in the first the greatness of Brahma predominates; in dharma, pleasure and liberation, that of Vishnu and of Shiva;

अध्याय ९९

श्लोक 12

द्वितीयं च तृतीये च सौरे वर्गचतुष्टये ।प्रतिसर्गाह्वयं त्वन्त्यं प्रोक्तं सर्वकथान्वितम्

dvitīyaṃ ca tṛtīye ca saure vargacatuṣṭaye / pratisargāhvayaṃ tvantyaṃ proktaṃ sarvakathānvitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

in the second and third, and in the solar one, the four aims; the last, called Pratisarga, is declared to contain all stories.

अध्याय ९९

श्लोक 13

सभविष्यं विनिर्द्दिष्टं पर्व व्यासेन धीमता ।चतुर्द्दशसहस्रं तु पुराणं परिकीर्तितम्

sabhaviṣyaṃ vinirddiṣṭaṃ parva vyāsena dhīmatā / caturddaśasahasraṃ tu purāṇaṃ parikīrtitam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The book with the Bhavishya has been set out by the wise Vyasa; the Purana is declared to have fourteen thousand verses.

अध्याय ९९

श्लोक 14

भविष्यं सर्वदेवानां साम्यं यत्र प्रकीर्तितम् ।गुणानां तारतम्येन समं ब्रह्मेति हि श्रुतिः

bhaviṣyaṃ sarvadevānāṃ sāmyaṃ yatra prakīrtitam / guṇānāṃ tāratamyena samaṃ brahmeti hi śrutiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The Bhavishya is where the equality of all the gods is declared, with gradation of qualities; 'Brahman is the same,' says scripture.

अध्याय ९९

श्लोक 15

तं लिखित्वा तु यो दद्यात्पौष्यां विद्वान्विमत्सरः ।गुडधेनुयुतं हेमवस्त्रमाल्यविभूषणैः

taṃ likhitvā tu yo dadyātpauṣyāṃ vidvānvimatsaraḥ / guḍadhenuyutaṃ hemavastramālyavibhūṣaṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

The learned one free from envy who writes it out and gives it on the full moon of Pausha, with a jaggery-cow, gold, clothes, garlands and ornaments,

अध्याय ९९

श्लोक 16

वाचकं पुस्तकं चापि पूजयित्वा विधानतः ।गन्धाद्यैर्भोज्यभक्ष्यैश्च कृत्वा नीराजनादिकम्

vācakaṃ pustakaṃ cāpi pūjayitvā vidhānataḥ / gandhādyairbhojyabhakṣyaiśca kṛtvā nīrājanādikam

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

having duly worshipped the reciter and the book with perfumes and the like, with foods and eatables, and performed the waving of lights,

अध्याय ९९

श्लोक 17

यो वै जितेन्द्रियो भूत्वा सोपवासः समाहितः ।अथ वैकहविष्याशी कीर्तयेच्छृणुयादपि

yo vai jitendriyo bhūtvā sopavāsaḥ samāhitaḥ / atha vaikahaviṣyāśī kīrtayecchṛṇuyādapi

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

and whoever, having conquered his senses, fasting and concentrated, or eating only sacrificial food once, recites or hears it,

अध्याय ९९

श्लोक 18

स मुक्तः पातकैर्घोरैः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् ।यो ऽप्यनुक्रमणीमेतां भविष्यस्य निरूपिताम्

sa muktaḥ pātakairghoraiḥ prayāti brahmaṇaḥ padam / yo 'pyanukramaṇīmetāṃ bhaviṣyasya nirūpitām

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

is freed from terrible sins and goes to Brahma's state. And whoever reads or hears this index of the Bhavishya

अध्याय ९९

श्लोक 19

पठेद्वा शृणुयाच्चैतां भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति

paṭhedvā śṛṇuyāccaitāṃ bhuktiṃ muktiṃ ca vindati

हिन्दी अर्थ

आपका कल्याण हो। अब मैं अमित तेजस्वी ध्यानमें लगकर सदा मनोवाज्छित लोक प्राप्त व्यासजीके समीप जाऊँगा। करता है।

English

obtains enjoyment and liberation.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_nAradapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narada Purana — Chapter 99
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.