Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
67
अध्याय 67 / 68

Adhyaya 67

27 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ27 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ६७

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिंहपुरणे तीर्थप्रशंसायां षट्सष्टितमो ऽध्यायः ॥ नर्प् ६६ ॥ तीर्थानि कथितान्य् एवं भौमानि द्विजसत्तम मानसानि हि तीर्थानि फलदानि विशेषतः

|| iti śrīnarasiṃhapuraṇe tīrthapraśaṃsāyāṃ ṣaṭsaṣṭitamo 'dhyāyaḥ || narp 66 || tīrthāni kathitāny evaṃ bhaumāni dvijasattama mānasāni hi tīrthāni phaladāni viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

नरसिंहं समभ्यर्च्य यः करोत्युपवासकम्। सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके . महीयते मानसतीर्थ, व्रत तथा नरसिंहपुराणका माहात्म्य

English

Visnu; hence, it is the best holy place. To take a dip here in the river is equal to the horse sacrifices made as many as for one thousand times. It is called Cakra-tlrtha by the scholars who well know the Vedas. After a dip one should bow his head at the feet of god Visnu there and thus, a man becomes free from the cycle of birth and death. The pilgrim places at the bank of rivers like - the Gaiiga, Prayaga, Naimis aranya, Puskara, Kurujangala Pradesa and the holy places located at the bank of Yamuna are all fruit givers. A dip in these holy places, takes time to make a man holy at heart but this Cakra-tlrtha, as emanated from the feet of god Visnu immediately makes a man holy at heart.

अध्याय ६७

श्लोक 2

मनोनिर्मलता तीर्थं रागादिभिर् अनाकुला सत्यं तीर्थं दया तीर्थं तीर्थम् इन्द्रियनिग्रहः

manonirmalatā tīrthaṃ rāgādibhir anākulā satyaṃ tīrthaṃ dayā tīrthaṃ tīrtham indriyanigrahaḥ

हिन्दी अर्थ

वास्तवमें राग-द्वेषादिसे रहित मनकी स्वच्छता ही उत्तम तीर्थ है। सत्य, दया, इन्द्रियनिग्रह, गुरुसेवा, माता- पिताकी सेवा, स्वधर्मपालन और अग्निकी उपासना ये परम उत्तम तीर्थ हैं। यह तो पावन तीथाँका वर्णन

English

Thus, here ends the sixty-sixth chapter in Nrsimha Purana

अध्याय ६७

श्लोक 3

गुरुशुश्रूषणं तीर्थं मातृशुश्रूषणं तथा स्वधर्माचरणं तीर्थं तीर्थम् अग्नेर् उपासनम्

guruśuśrūṣaṇaṃ tīrthaṃ mātṛśuśrūṣaṇaṃ tathā svadharmācaraṇaṃ tīrthaṃ tīrtham agner upāsanam

हिन्दी अर्थ

हुआ, अब व्रतोंका वर्णन सुनिये॥ १-३४५,॥ मुने! दिन-रातमें एक बार भोजन करके रहना और विशेषतः रातमें भोजन न करना-यह व्रत है। पूर्णिमा और अमावास्याको एक ही बार भोजन करके रहना चाहिए। इन तिथियोंमें एक बार भोजन करके

English

MRRlfa % cfosfffr ThcH<rf^ f^lVlMd:ll?ll ■tRTf^nJrFTT M TFTtf^nRI^RTI

अध्याय ६७

श्लोक 4

एतानि पुण्यतीर्थानि व्रतानि शृणु मे ऽधुना एकभुक्तं तथा नक्तम् उपवासं च वै मुने

etāni puṇyatīrthāni vratāni śṛṇu me 'dhunā ekabhuktaṃ tathā naktam upavāsaṃ ca vai mune

हिन्दी अर्थ

रहनेवाला मनुष्य पावन गतिको प्रास करता है। जो

English

cftsf ■RTf^'^rtrt ?wn wyqtatui <M <TTsfa^w^rmi3ii

अध्याय ६७

श्लोक 5

पूर्णमास्याम् अमावास्याम् एकभुक्तं समाचरेत् तत्रैकभुक्तं कुर्वाणः पुण्यां गतिम् अवाप्नुयात्

pūrṇamāsyām amāvāsyām ekabhuktaṃ samācaret tatraikabhuktaṃ kurvāṇaḥ puṇyāṃ gatim avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

रातमें उपवास -करता है, उसे मनोवाञ्छित वस्तुकी प्राप्ति होती है मुनिश्रेष्ठ! एकादशीको दिन-रात उपवास करनेका विधान है। उस दिन भगवान् विष्णुका पूजन करके मनुष्य सब पापोंसे मुक्त हो जाता है। यदि हस्त नक्षत्रसे युक्त रविवार हो तो उस दिन रात्रिमें उपवास

English

Suta said- O Brahmana, thus, I have described all the popular pilgrim places existed on this earth but Manasa-tlrtha are the particular ones that provide with extra¬ ordinary fruits. It is all true that the mind free from attachment and envy is the best pilgrim place. The observance of truth

अध्याय ६७

श्लोक 6

चतुर्थ्यां तु चतुर्दश्यां सप्तम्यां नक्तम् आचरेत् अष्टम्यां तु त्रयोदश्यां स प्राप्नोत्य् अभिवाञ्छितम्

caturthyāṃ tu caturdaśyāṃ saptamyāṃ naktam ācaret aṣṭamyāṃ tu trayodaśyāṃ sa prāpnoty abhivāñchitam

हिन्दी अर्थ

करके सौरनक्त-व्रतका पालन करना चाहिए। उस दिन स्नानके पश्चात् सूर्यमण्डलमें भगवान् विष्णुका ध्यान करके मनुष्य रोगमुक्त हो जाता है। जब सूर्य अपनी दुगुनी छायामें स्थित हों, उस दिन सौर नक्तव्रतका

English

Thus, it is the description of the holy places and now listen to the resolutions (Vratas).

अध्याय ६७

श्लोक 7

उपवासो मनुश्रेष्ठ एकादश्यां विधीयते नरसिंहं समभ्यर्च्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

upavāso manuśreṣṭha ekādaśyāṃ vidhīyate narasiṃhaṃ samabhyarcya sarvapāpaiḥ pramucyate

हिन्दी अर्थ

समय है। उस समयसे लेकर राततक भोजन न जो पुरुष बृहस्पतिवारकों त्रयोदशी तिथि होनेपर अपराहुकालमें जलमें स्नान करके तिल और तण्डुलोंद्वारा देवता, ऋषि एवं पितरोंका तर्पण करता है तथा भगवान् नरसिंहका पूजन करके उपवास

English

•Qrnfr fKFfts#r $rcnfr iichww m TcRm«i'cn« *r ^ MuihlWIWiyi^liM<*^cW hhMtdl wlchTrari wrt wrrai<rqTdimu

अध्याय ६७

श्लोक 8

हस्तयुक्ते ऽर्कदिवसे सौरनक्तं समाचरेत् स्नात्वार्कमध्ये विष्णुं च ध्यात्वा रोगात् प्रमुच्यते

hastayukte 'rkadivase sauranaktaṃ samācaret snātvārkamadhye viṣṇuṃ ca dhyātvā rogāt pramucyate

हिन्दी अर्थ

करता है, वह सब पापोंसे मुक्त हो विष्णुलोकमें प्रतिष्ठित होता है

English

5 TT yiMIrdrhdlfi^rfhll^ll

अध्याय ६७

श्लोक 9

आत्मनो द्विगुणां छायां यदा संतिष्ठते रविः सौरनक्तं विजानीयान् न नक्तं निशि भोजनम्

ātmano dviguṇāṃ chāyāṃ yadā saṃtiṣṭhate raviḥ sauranaktaṃ vijānīyān na naktaṃ niśi bhojanam

हिन्दी अर्थ

महामुने! जब अगस्त्य तारेका उदय हो, उस संमयसे लगातार सात रात्रियोंतक अगस्त्य- मुनिकी पूजा करके उन्हें अर्घ्य देना चाहिए।

English

O hermit, it is a resolution to live on single time food and that too in the day and particularly giving up the food at night is the fast. One should live on one time food at Purnima and Amavasya. The person who takes one time food on these days receives the supreme position. The person who keeps fast on fourth, fourteenth, seventh, eighth and thirteenth day and abandons food at night, gets the desired thing.

अध्याय ६७

श्लोक 10

गुरुवारे त्रयोदश्याम् अपराह्णे जले ततः तर्पयित्वा पितृन् देवान् ऋषींश् च तिलतन्दुलैः

guruvāre trayodaśyām aparāhṇe jale tataḥ tarpayitvā pitṛn devān ṛṣīṃś ca tilatandulaiḥ

हिन्दी अर्थ

काशपुष्पप्रतीकाश अग्निमारुतसम्भव। मित्रावरुणयोः पुत्र कुम्भयोने नमोऽस्तु ते

English

3TctRTT ■gfasra TJcETcPRT fcwFJVTI

अध्याय ६७

श्लोक 11

नरसिंहं समभ्यर्च्य यः करोत्य् उपवासकम् सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

narasiṃhaṃ samabhyarcya yaḥ karoty upavāsakam sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate

हिन्दी अर्थ

सर्वपापविनिर्मुक्तस्तमस्तरति दुस्तरम् एवं ते कथितं सर्व भरद्वाज महामुने। पुराणं नारसिंहं च मुनीनां संनिधौ मया

English

f^Hit ^ STF5TT <fillcHtb*Flll<i II

अध्याय ६७

श्लोक 12

यदागस्त्योदये प्राप्ते तदा सप्तसु रात्रिषु अर्घ्यं दद्यात् समभ्यर्च्य अगस्त्याय महामुने

yadāgastyodaye prāpte tadā saptasu rātriṣu arghyaṃ dadyāt samabhyarcya agastyāya mahāmune

हिन्दी अर्थ

वंशानुचरितं चैव सर्वमेव प्रकीर्तितम्

English

3TF*RC fsguTt ^ ttf-d^ Tl%: I

अध्याय ६७

श्लोक 13

शङ्खे तोयं विनिक्षिप्य सितपुष्पाक्षतैर् युतम् मन्त्रेणानेन वै दद्याच् *छितपुष्पादिनार्चिते

śaṅkhe toyaṃ vinikṣipya sitapuṣpākṣatair yutam mantreṇānena vai dadyāc *chitapuṣpādinārcite

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मणैव पुरा प्रोक्तं मरीच्यादिषु वै मुने। तेभ्यश्च भृगुणा प्रोक्तं मार्कण्डेयाय वै ततः मार्कण्डेयेन वै प्रोक्तं राज्ञो नागकुलस्य ह। प्रसादान्नरसिंहस्य प्राप्तं व्यासेन धीमता

English

yltdcfri i^5ir4lqiR ^crt frf?T n

अध्याय ६७

श्लोक 14

काशपुष्पप्रतीकाश अग्निमारुतसंभव मित्रावरुणयोः पुत्र कुम्भयोने नमो ऽस्तु ते

kāśapuṣpapratīkāśa agnimārutasaṃbhava mitrāvaruṇayoḥ putra kumbhayone namo 'stu te

हिन्दी अर्थ

तत्प्रसादान्मया प्रासं सर्वपापप्रणाशनम्। पुराणं नरसिंहस्य मया च कथितं तव

English

O hermit, day and night fast has been prescribed for the Ekadasi. The person becomes free from the ties of all sins as a result of worship of god Visnu on that day. If hasta-naksatra is falling on any Sunday, one should observe fast at night on that day. This fast is called Saurnakta fast. The man recuperates from all ailments if god Visnu could be imagined through concentration on

अध्याय ६७

श्लोक 15

आतापी भक्षितो येन वातापी च महासुरः समुद्रः शोषितो येन सो ऽगस्त्यः प्रीयतां मम

ātāpī bhakṣito yena vātāpī ca mahāsuraḥ samudraḥ śoṣito yena so 'gastyaḥ prīyatāṃ mama

हिन्दी अर्थ

मुनीनां संनिधौ पुण्यं स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम्। यः श्रृणोति शुचिर्भूत्वा पुराणं ह्येतदुत्तमम् सर्वतीर्थफलं प्राप्य विष्णुलोके महीयते। श्रुत्वैवं स्नातकैः सार्धं भरद्वाजो महामतिः

English

Sun orbit. When the Sun is in its double shadow, Saura Naktavrata is observed on that day. One should not take food from that time till night.

अध्याय ६७

श्लोक 16

एवं तु दद्याद् यो सर्वम् अगस्त्ये वै दिशं प्रति सर्वपापविनिर्मुक्तस् तमस् तरति दुस्तरम्

evaṃ tu dadyād yo sarvam agastye vai diśaṃ prati sarvapāpavinirmuktas tamas tarati dustaram

हिन्दी अर्थ

सूतमरभ्यर्च्य तत्रैव स्थितवान् मुनयो गताः।

English

rpffttcPT ftd.ftUFpyy : 11 ||

अध्याय ६७

श्लोक 17

एवं ते कथितं सर्वं भरद्वाज महामुने पुराणं नारसिंहं च मुनीनां संनिधौ मया

evaṃ te kathitaṃ sarvaṃ bharadvāja mahāmune purāṇaṃ nārasiṃhaṃ ca munīnāṃ saṃnidhau mayā

हिन्दी अर्थ

शङ्खमें श्वेत पुष्प और अक्षतसहित जल रखकर श्वेत पुष्प आदिसे पूजित हुए अगस्त्यजीके प्रति निम्नाङ्कित वायु देवतासे प्रकट हुए अगस्त्यजी! काश पुष्पके समान उज्वल वर्णवाले कुम्भज मुने! मित्र और वरुणके पुत्र भगवान् कुम्भयोने! आपको नमस्कार है। जिन्होंने महान् असुर आतापी और वातापीको भक्षण कर लिया

English

prfpi pw«t«S p: PRfcgppTPPtp;

अध्याय ६७

श्लोक 18

सर्गश् च प्रतिसर्गश् च वंसो मन्वन्तराणि च वंशानुचरितं चैव सर्वम् एव प्रकीर्तितम्

sargaś ca pratisargaś ca vaṃso manvantarāṇi ca vaṃśānucaritaṃ caiva sarvam eva prakīrtitam

हिन्दी अर्थ

और समुद्रको भी सोख डाला, वे अगस्त्यजी मुझपर प्रसन्न हों।' इस प्रकार कहकर जो पुरुष अगस्त्यकी . दिशा (दक्षिण)-के प्रति अर्घ्य अर्पण करता है, वह सब पापोंसे मुक्त हो, दुस्तर मोहान्धकारसे पार हो

English

The person does tarpana of gods, Rsi and Pitrs after a bath and taking seasmum and rice in hand in the afternoon time on the day when is falling on Thursday; and worships god Nrsimha with fast, is absolved from all sins and receives honour in the abode of god Visnu.

अध्याय ६७

श्लोक 19

ब्रह्मणैव पुरा प्रोक्तं मरीच्यादिषु वै मुने तेभ्यश् च भृगुणा प्रोक्तं मार्कण्डेयाय वै ततः

brahmaṇaiva purā proktaṃ marīcyādiṣu vai mune tebhyaś ca bhṛguṇā proktaṃ mārkaṇḍeyāya vai tataḥ

हिन्दी अर्थ

महामुने! भरद्वाजजी! इस प्रकार मैंने मुनियोंके निकट यह पूरा “नरसिंहपुराण' आपको सुनाया। इसमें सभीका वर्णन किया है। मुने! इस पुराणको सर्वप्रथम ब्रह्माजीने मरीचि आदि मुनियोंके प्रति कहा था। उन मुनियोंमेंसे भृगुजीने मार्कण्डेयजीके प्रति इसे कहा और मार्कण्डेयजीने नागकुलोत्पन्न राजा सहस्रानीकको इसका

English

iidiuwcpr sift ppt wj Trftpi

अध्याय ६७

श्लोक 20

मार्कण्डेयेन वै प्रोक्तं राज्ञो नागकुलस्य ह प्रसादान् नरसिंहस्य प्राप्तं व्यासेन धीमता

mārkaṇḍeyena vai proktaṃ rājño nāgakulasya ha prasādān narasiṃhasya prāptaṃ vyāsena dhīmatā

हिन्दी अर्थ

श्रवण कराया। फिर भगवान् नरसिंहकी कृपासे इस पुराणको बुद्धिमान् श्रीव्यासजीने प्राप्त किया। उनकी अनुकम्पासे मैंने इस सर्वपापनाशक पवित्र पुराणका ज्ञान प्रात किया और इस समय मैंने यह नरसिंहपुराण .इन

English

<gJlrWU|-4 3FR<PTPPfTPRII^II tphtf PTP ftlftftlUi fPdjJwutycWdHj P^TJTFpT ^ ds!JlRadMUtlftdlftftll^ll fpPlPWIPT: pPPRPRPPftpfllTSII 3TOTP) PR PTRTPt P P^IPT: I PP^: tdlfad'l PR PttPPP: PfPdt PPli^mi pP r rain rim ^ fp?i 3tfri 4t 4u|erf^cRfTfnTTrTTf?! <p?rcp;ii^ii

अध्याय ६७

श्लोक 21

तत्प्रसादान् मया प्राप्तं सर्वपापप्रणाशनम् पुराणं नरसिंहस्य मया च कथितं तव

tatprasādān mayā prāptaṃ sarvapāpapraṇāśanam purāṇaṃ narasiṃhasya mayā ca kathitaṃ tava

हिन्दी अर्थ

मुनियोंक निकट आपसे कहा। अब आपका कल्याण हो, मैं जा रहा हूँ॥ १७--२१५, जो मनुष्य पवित्र होकर इस उत्तम पुराणका श्रवण करता है, वह माघ मासमें प्रयागतीर्थमें स्नान करनेका फल प्राप्त करता है।. जो मनुष्य इस नरसिंहपुराणको भगवानके भक्तोंके प्रति नित्य-सुनाता

English

O great hermit, when the star Agastya is risen, hermit Agastya should be worshipped from that time up to the next seven nights and offer his arghya. The white flower should be kept on conch and rice with water, one should worship Agastya with arghya and pray - O Agastya, you got birth from the wind and fire; you are as white as the flowc of Kas'a; we salute you, O the son of Mitra and Varuna. You have got birth from a pitcher. May Agastya, who gobbled up the monster A tap! and and

अध्याय ६७

श्लोक 22

मुनीनां संनिधौ पुण्यं स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्य् अहम् यः शृणोति शुचिर् भूत्वा पुराणं ह्य् एतद् उत्तमम्

munīnāṃ saṃnidhau puṇyaṃ svasti te 'stu vrajāmy aham yaḥ śṛṇoti śucir bhūtvā purāṇaṃ hy etad uttamam

हिन्दी अर्थ

है, वह सम्पूर्ण तीथाँके सेवनका फल प्राप्त करके विष्णुलोकमें प्रतिष्ठित होता है ॥ २२-२३१/२॥

English

The man who offers arghya at the direction of Agastya (i.e. south), becomes free from the ties of all sins and crosses the disastrous ignorance of attachment. PP

अध्याय ६७

श्लोक 23

माघे मासि प्रयागे तु स स्नानफलम् आप्नुयात् यो भक्त्या श्रावयेद् भक्तान् नित्यं नरहरेर् इदम्

māghe māsi prayāge tu sa snānaphalam āpnuyāt yo bhaktyā śrāvayed bhaktān nityaṃ naraharer idam

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार स्नातकोंके साथ इस पुराणको सुन महामति भरद्वाजजीने सूतजीका पूजन-सत्कार किया और स्वयं वहीं रह गये। अन्य सब मुनि अपने-अपने स्थानको चले गये॥ २४५६१): 5223 अध्याय ६८ नरसिंहपुराणके पठन और श्रवणका फल

English

RMpP ^JRRTT RTRR PldilkBft ^ Mill^ II

अध्याय ६७

श्लोक 24

सर्वतीर्थफलं प्राप्य विष्णुलोके महीयते श्रुत्वैवं स्नातकैः सार्धं भरद्वाजो महामतिः

sarvatīrthaphalaṃ prāpya viṣṇuloke mahīyate śrutvaivaṃ snātakaiḥ sārdhaṃ bharadvājo mahāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

सर्वपापहरं पुण्यं पुराणं नृसिंहात्मकम्

English

O great hermit, Bharadvaja, thus I have told this entire Nrsirnha Purana in the presence of all of you. I have described sarga, pratisarga, vams'a, manvantara and vams'anucarita etc., all. O hermit this Purana was first explained by Brahmaji before Marlci etc. hermits. Out of those hermits, Bhrgu told it to Markandeya and Markandeya told it to the king Sahasranlka from Nagakula. Then the learned Vyasa got it with the grace of god Nrsimha. From him, it is transmitted to me and now I have made you all to listen to this time in the presence of these hermits. May all of you enjoy pleasure and I am now leaving.

अध्याय ६७

श्लोक 25

सूतम् अभ्यर्च्य तत्रैव स्थितवान् मुनयो गताः सर्वपापहरं पुण्यं पुराणं नृसिंहात्मकम्

sūtam abhyarcya tatraiva sthitavān munayo gatāḥ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ nṛsiṃhātmakam

हिन्दी अर्थ

यह नरसिंहपुराण समस्त पापोंको हर लेनेवाला और है 1 नृणां नरसिंह पुण्यमय है। जो इसको पढ़ते और सुनते हैं, उन पठता शृण्वतां Ch अ. प्रसीदति। ममुष्योंपर भगवान् नरसिंह प्रसन्न होते हैं। देवदेवेश्वर प्रसन्ने देवदेवेशे पक्षयो भवेत्॥ २६ नरसिंहके प्रसन्न होनेपर सम्पूर्ण पापोंका नाश हो जाता मु है और जिनके पाप-बन्धन सर्वथा नष्ट हो गये हैं, चे प्रक्षीणपापबन्धास्ते मुक्तिं यान्ति नरा इति॥ २७ मानव मोक्षको प्रास होते हैं॥ २५--२७॥

English

P: VJulift RIM #RgpRHJIIIH

अध्याय ६७

श्लोक 26

पठतां शृण्वतां नृणां नरसिंहो प्रसीदति प्रसन्ने देवदेवेशे सर्वपापक्षयो भवेत्

paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṛṇāṃ narasiṃho prasīdati prasanne devadeveśe sarvapāpakṣayo bhavet

हिन्दी अर्थ

इति श्रीनरसिंहयुराणे मानसतीर्थब्रतं नाम सप्तपश्टितमोउ ध्याय:

English

PTtf Ptfp- yPFT R IT •HHRKdPIPHPIdl PT PPPJT PTP^PPdlfftcP RlfoflRg)II3ll PcHlpiRH PTO fPMvTlfo pfTPRI

अध्याय ६७

श्लोक 27

प्रक्षीणपापबन्धास् ते मुक्तिं यान्ति नरा इति

prakṣīṇapāpabandhās te muktiṃ yānti narā iti

हिन्दी अर्थ

नरसिंहपुराणके पठन और श्रवणका फल सूतजी कहते हैं-इस प्रकार मैंने यह सम्पूर्ण इत्येतत् सर्वमाख्यातं पुराणं नारसिंहकम्। नरसिंहपुराण कह सुनाया। यह सब पापोंको हरनेवाला सर्वपापहरं पुण्यं सर्वतुःखनिवारणम्॥ १ और सम्पूर्ण दुःखोंको दूर करनेवाला है। समस्त

English

The person who listens to this supreme

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Narasimha Purana — Chapter 67
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.