Skanda Purana· Skanda Purāṇa
77
अध्याय 77 / 116

Adhyaya 77

30 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ30 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ७७

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे दारुवनप्रसङ्गे नर्मदेश्वरकीर्तनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय ७७ ततो गच्छेच् च राजेन्द्र कपिलातीर्थम् उत्तमम् ।स्नानमात्रः प्रसङ्गेन नर्मदेश्वरकीर्तनम्

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe dāruvanaprasaṅge narmadeśvarakīrtanaṃ nāma ṣaṭsaptatitamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 77 tato gacchec ca rājendra kapilātīrtham uttamam / snānamātraḥ prasaṅgena narmadeśvarakīrtanam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, one should go to the Bhimesvara Tlrtha, which destroys all sins. It is resorted to by the groups of sages who are splendid and regular performers of severe Vratas.

अध्याय ७७

श्लोक 2

तस्मिंस् तीर्थे तु राजेन्द्र कपिलां यः प्रयच्छति ।यावन्ति रोमकूपानि तत्प्रसूतिकुलेषु च

tasmiṃs tīrthe tu rājendra kapilāṃ yaḥ prayacchati / yāvanti romakūpāni tatprasūtikuleṣu ca

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever gives a tawny cow at that holy place, king of kings, for as many as are the pores on its body and among its offspring,

अध्याय ७७

श्लोक 3

तावन्त्य् अब्दसहस्राणि विष्णुलोके महीयते ।जले वाग्निप्रवेशे वा अथवानशके नरः

tāvanty abdasahasrāṇi viṣṇuloke mahīyate / jale vāgnipraveśe vā athavānaśake naraḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

for so many thousands of years is he honoured in Vishnu's world. The man who dies at that holy place in water, by entering fire, or by fasting

अध्याय ७७

श्लोक 4

तत्र तीर्थे मृतो यस् तु न गर्भे जायते क्वचित् ।एव हि विधिर् उद्दिष्टः सकलो नृपसत्तम

tatra tīrthe mṛto yas tu na garbhe jāyate kvacit / eva hi vidhir uddiṣṭaḥ sakalo nṛpasattama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

is never again born from a womb. Thus the whole rule has been declared, best of kings;

अध्याय ७७

श्लोक 5

तीर्थस्य च फलं पुण्यं किम् अन्यत् परिपृच्छसि ।धन्यं यशस्यम् आयुष्यं सर्वदुःखघ्नम् उत्तमम्

tīrthasya ca phalaṃ puṇyaṃ kim anyat paripṛcchasi / dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ sarvaduḥkhaghnam uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

and the holy fruit of the holy place — what else do you ask? It is blessed, bringing fame and long life, excellent, destroying all sorrow;

अध्याय ७७

श्लोक 6

एतच् छ्रुत्वा नरो राजन् सर्वपापैः प्रमुच्यते ।ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र करञ्जेश्वरम् उत्तमम्

etac chrutvā naro rājan sarvapāpaiḥ pramucyate / tato gacchet tu rājendra karañjeśvaram uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

hearing this, O king, a man is freed from all sins. Then, king of kings, one should go to the excellent Karanjeshvara,

अध्याय ७७

श्लोक 7

तत्र सिद्धो महाभाग दैत्यो वै लोकविश्रुतः ।युधिष्ठिर उवाच: को ऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः

tatra siddho mahābhāga daityo vai lokaviśrutaḥ / yudhiṣṭhira uvāca: ko 'sau siddho mahābhāga tatra tīrthe mahātapāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

where a daitya renowned in the world attained perfection, fortunate one. Yudhishthira said: Who was that perfected one of great austerity at that holy place, fortunate one?

अध्याय ७७

श्लोक 8

कस्य पुत्रो ऽथ किंकार्यं कालः कः कथय द्विज ।मार्कण्डेय उवाच: पुरा चादियुगे राजन् मानसो ब्रह्मणः सुतः

kasya putro 'tha kiṃkāryaṃ kālaḥ kaḥ kathaya dvija / mārkaṇḍeya uvāca: purā cādiyuge rājan mānaso brahmaṇaḥ sutaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whose son was he, what was his purpose and in what age? Tell me, brahmin. Markandeya said: Long ago in the first age, O king, the mind-born son of Brahma,

अध्याय ७७

श्लोक 9

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर् नाम नामतः ।तस्या ऽपि कश्यपो राजन् कालेन महतानघ

vedavedāṅgatattvajño marīcir nāma nāmataḥ / tasyā 'pi kaśyapo rājan kālena mahatānagha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

knowing the truth of the Vedas and Vedangas, was named Marichi. To him too, O sinless king, after a long time,

अध्याय ७७

श्लोक 10

पुत्रो ऽथ मानसो जातः साक्षाद् ब्रह्मेव चापरः ।क्षमा दमा दया दानं सत्यं शौचम् अथार्जवम्

putro 'tha mānaso jātaḥ sākṣād brahmeva cāparaḥ / kṣamā damā dayā dānaṃ satyaṃ śaucam athārjavam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a mind-born son was born, Kashyapa, like another Brahma in person. Patience, self-control, compassion, generosity, truth, purity and uprightness —

अध्याय ७७

श्लोक 11

मरीचेस् तु गुणास् त्व् एते सन्ति भान्ति च भारत ।एवं गुणगणाः कीर्तिः कश्यपे द्विजसत्तमे

marīces tu guṇās tv ete santi bhānti ca bhārata / evaṃ guṇagaṇāḥ kīrtiḥ kaśyape dvijasattame

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

these qualities of Marichi were present and shone in him, O Bharata. Knowing such a host of virtues and such fame in Kashyapa, best of the twice-born,

अध्याय ७७

श्लोक 12

ज्ञात्वा प्रजापतिर् दक्षो भार्यार्थे स्वसुतां ददौ ।अदितिर् वै दनुश् चैव तथा ह्येकादशा पराः

jñātvā prajāpatir dakṣo bhāryārthe svasutāṃ dadau / aditir vai danuś caiva tathā hyekādaśā parāḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Daksha the Prajapati gave him his own daughters as wives: Aditi and Danu and eleven others,

अध्याय ७७

श्लोक 13

यासां पुत्राश् च पौत्राश् च जाता भ्रातरसंख्यकाः ।अदितिर् जनयामास पुत्रानिन्द्रपुरोगमान्

yāsāṃ putrāś ca pautrāś ca jātā bhrātarasaṃkhyakāḥ / aditir janayāmāsa putrānindrapurogamān

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

whose sons and grandsons were born as countless brothers. Aditi bore sons headed by Indra;

अध्याय ७७

श्लोक 14

नागान् प्रेतपिशाचांश् च पतत्रीन् यक्षराक्षसान् ।सिंहव्याघ्रवराहांश् च अन्या इत्य् एवम् आदयः

nāgān pretapiśācāṃś ca patatrīn yakṣarākṣasān / siṃhavyāghravarāhāṃś ca anyā ity evam ādayaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

nagas, pretas and pishachas, birds, yakshas and rakshasas, lions, tigers and boars — the others bore these and the like.

अध्याय ७७

श्लोक 15

जातास् तस्य महाबाहो कश्यपस्य प्रजापतेः ।यैस् तु लोकत्रयं व्याप्तं स्थावरं जङ्गमं महत्

jātās tasya mahābāho kaśyapasya prajāpateḥ / yais tu lokatrayaṃ vyāptaṃ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

They were born to Kashyapa the Prajapati, mighty-armed one, and by them the three worlds, the great moving and unmoving, were filled.

अध्याय ७७

श्लोक 16

तथान्यश् च महाभागो दनोः पुत्रो व्यजायत ।सर्वलक्षणसम्पन्नः करञ्जो नाम नामतः

tathānyaś ca mahābhāgo danoḥ putro vyajāyata / sarvalakṣaṇasampannaḥ karañjo nāma nāmataḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

And another, a fortunate son of Danu, was born, endowed with all auspicious marks, named Karanja.

अध्याय ७७

श्लोक 17

बलेर् इव महाभाग चचार सुमहत् तपः ।वरेण छन्दयामास त्रिपुरान्तकरः प्रभुः

baler iva mahābhāga cacāra sumahat tapaḥ / vareṇa chandayāmāsa tripurāntakaraḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Like Bali, fortunate one, he practised a very great austerity; the lord, destroyer of the Tripuras, tempted him with a boon:

अध्याय ७७

श्लोक 18

भोः करञ्ज महासत्त्व परितुष्टो ऽस्मि ते ऽनघ ।वरं वृणीष्व भद्रं ते यत् ते मनसि वर्तते

bhoḥ karañja mahāsattva parituṣṭo 'smi te 'nagha / varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yat te manasi vartate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"O Karanja of great strength, I am well pleased with you, sinless one; choose a boon — blessings on you — whatever is in your mind."

अध्याय ७७

श्लोक 19

करञ्ज उवाच: यदि तुष्टो ऽसि मे देव त्रिपुरान्तकर प्रभो ।ततः पुत्रैश् च पौत्रैश् च सहितं मे धनं कुरु

karañja uvāca: yadi tuṣṭo 'si me deva tripurāntakara prabho / tataḥ putraiś ca pautraiś ca sahitaṃ me dhanaṃ kuru

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Karanja said: "If you are pleased with me, god, lord, destroyer of the Tripuras, then grant me wealth together with sons and grandsons."

अध्याय ७७

श्लोक 20

तथेत्य् उक्त्वा महादेव उमया सहितस् तदा ।वृषारूढो गणैः सार्धं तत्रैवान्तरधीयत

tathety uktvā mahādeva umayā sahitas tadā / vṛṣārūḍho gaṇaiḥ sārdhaṃ tatraivāntaradhīyata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Saying "So be it," Mahadeva with Uma, mounted on the bull and with his ganas, vanished right there.

अध्याय ७७

श्लोक 21

गते चादर्शनं देवे सो ऽपि दैत्यो मुदान्वितः ।स्वनाम्ना च महादेवं स्थापयित्वा गृहं ययौ

gate cādarśanaṃ deve so 'pi daityo mudānvitaḥ / svanāmnā ca mahādevaṃ sthāpayitvā gṛhaṃ yayau

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

When the god had vanished, the daitya too, filled with joy, installed Mahadeva under his own name and went home.

अध्याय ७७

श्लोक 22

तदा प्रभृति तत्तीर्थं करञ्जेश्वरम् उत्तमम् ।स्नानमात्रो नरो राजन् मुच्यते ब्रह्महत्यया

tadā prabhṛti tattīrthaṃ karañjeśvaram uttamam / snānamātro naro rājan mucyate brahmahatyayā

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

From then on that holy place has been the excellent Karanjeshvara; by merely bathing there, O king, a man is freed from the killing of a brahmin.

अध्याय ७७

श्लोक 23

तस्मिंस् तीर्थे महाराज तर्पयेत् पितृदेवताः ।सो ऽग्निष्टोमस्य यत्पुण्यं फलं प्राप्नोत्य् असंशयम्

tasmiṃs tīrthe mahārāja tarpayet pitṛdevatāḥ / so 'gniṣṭomasya yatpuṇyaṃ phalaṃ prāpnoty asaṃśayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever at that holy place, great king, satisfies the ancestors and gods obtains the holy fruit of the agnishtoma, without doubt.

अध्याय ७७

श्लोक 24

अनाशकं तु यः कुर्यात् तस्मिंस् तीर्थे नरोत्तम

anāśakaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃs tīrthe narottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever fasts to death at that holy place, best of men,

अध्याय ७७

श्लोक 25

अथाग्नौ च जले प्राणान् भूतले वापि यस् त्यजेत् ।स्वर्गे स तु वसेन् नूनं वर्षाणाम् अयुतद्वयम्

athāgnau ca jale prāṇān bhūtale vāpi yas tyajet / svarge sa tu vasen nūnaṃ varṣāṇām ayutadvayam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

or gives up his life in fire, in water or on the ground, surely dwells in heaven for twenty thousand years.

अध्याय ७७

श्लोक 26

धनवान् सुकुले चान्ते जायते विपुले कुले ।वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः

dhanavān sukule cānte jāyate vipule kule / vedavedāṅgatattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

At the end he is born wealthy in a good and large family, knowing the truth of the Vedas and Vedangas, skilled in all the shastras,

अध्याय ७७

श्लोक 27

राजा वा राजतुल्यो वा जायते नात्र संशयः ।पुत्रपौत्रसमायुक्तः सर्वव्याधिविवर्जितः

rājā vā rājatulyo vā jāyate nātra saṃśayaḥ / putrapautrasamāyuktaḥ sarvavyādhivivarjitaḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

a king or the equal of a king, no doubt, blessed with sons and grandsons and free from all diseases.

अध्याय ७७

श्लोक 28

एतत् ते सर्वमाख्यातं यत् त्वं मां परिपृच्छसि ।तीर्थस्य तु फलं युक्त्या सर्वदानेषु भारत

etat te sarvamākhyātaṃ yat tvaṃ māṃ paripṛcchasi / tīrthasya tu phalaṃ yuktyā sarvadāneṣu bhārata

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

All this I have told you, as you asked me: the fruit of the holy place, rightly understood, among all gifts, O Bharata.

अध्याय ७७

श्लोक 29

एतत् पुण्यं पापहरं धन्यं दुःखप्रणाशनम् ।पठतां शृण्वतां चैव तीर्थमाहात्म्यम् उत्तमम्

etat puṇyaṃ pāpaharaṃ dhanyaṃ duḥkhapraṇāśanam / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva tīrthamāhātmyam uttamam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

This excellent account of the greatness of the holy place is holy, removes sin, is blessed and destroys sorrow for those who recite and hear it.

अध्याय ७७

श्लोक 30

यस् तु श्रावयते श्राद्धे स तत्पितृपरायणः ।अक्षयं तस्य सर्वं स्याच् छङ्करस् त्व् इदम् अब्रवीत्

yas tu śrāvayate śrāddhe sa tatpitṛparāyaṇaḥ / akṣayaṃ tasya sarvaṃ syāc chaṅkaras tv idam abravīt

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Whoever causes it to be heard at a shraddha, being devoted to his ancestors, for him everything becomes imperishable; so said Shankara.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Skanda Purana — Chapter 77
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.