Vayu Purana· Vāyu Purāṇa
135
अध्याय 135 / 232

Adhyaya 135

5 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ5 श्लोक

अध्याय १३५

श्लोक 1

॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे रामेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ र्क्व् अध्याय १३५ श्रीमार्कण्डेय उवाच: तस्यैवानन्तरं चान्यत्सिद्धेश्वरमनुत्तमम् ।तीर्थं सर्वगुणोपेतं सर्वलोकेषु पूजितम्

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe rāmeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma catustriṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || rkv adhyāya 135 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tasyaivānantaraṃ cānyatsiddheśvaramanuttamam / tīrthaṃ sarvaguṇopetaṃ sarvalokeṣu pūjitam

हिन्दी अर्थ

धनुश्चिह्वान्तग तग्रन्थ: क. ग. घ. हे, पुस्तकेषु नास्ति । ध्््ं चोयुपुराणंमू क्‍

English

Thus Pitrs, their worlds, their grandsons, their Yajamanas and those who been recounted.

अध्याय १३५

श्लोक 2

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्युमारुद्रं प्रपूजयेत् ।वाजपेयस्य यज्ञस्य स लभेत् फलमुत्तमम्

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā hyumārudraṃ prapūjayet / vājapeyasya yajñasya sa labhet phalamuttamam

हिन्दी अर्थ

ऊचुस्ते पितरः कर्न्यां भ्रष्टेश्वर्या व्यतिक्रमात् । अ्रष्टेश्वर्या स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिति.

English

(Out of the seven classes of Pitrs) four hav< and three are formless. Devas honour them ar oraddhas to them devoutly and assiduously. 1

अध्याय १३५

श्लोक 3

तेन पुण्येन महता मृतः स्वर्गमवाप्नुयात् ।अप्सरोगणसंवीतो जयशब्दादिमङ्गलैः

tena puṇyena mahatā mṛtaḥ svargamavāpnuyāt / apsarogaṇasaṃvīto jayaśabdādimaṅgalaiḥ

हिन्दी अर्थ

ये: क्रियन्ते च कर्माणि शरीरेरिह देवते: । तरेव तत्कंफलं प्राप्नुवन्तीह देवता: ११ सच्चा: फलस्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुबे । तस्मादमावसौ(सुं)पत्यं (ति) त्वं प्रेत्य साप्स्यसे फलम् ॥ इत्युक्तथा वे पितरः पुनस्ते तु प्रसादिता: ध्यात्वा प्रसाद संचक्रुस्तस्यास्ते स्वनुकस्पणा , उत्पन्नस्थ पुथिव्यां तु मानुषत्वे महात्मनः । कन्या भृत्वा त्विमॉल्लोकास्पुनः प्राप्स्यसि स्वानिति

English

All the Devas including Indra concentrate their minds on them. They join their palms in reverence and de¬ votedly worship them. Visvedevas, Sikatas, Prsnijas, Srrigins Krsnas, Svetas and Ajas worship them duly. Desirous of benefits, the subjects Vatarasanas, DivakJrtyas, Lekhas Maruts, Brahma and other heaven-dwellers, Atri, Bhr«n/ Angiras and all other sages, Yaksas, Nagas, Suparnas, Kinnaras and Raksasas always worshipped Pitrs.

अध्याय १३५

श्लोक 4

सहस्रवत्सरांस्तत्र क्रीडयित्वा यथासुखम् ।धनधान्यसमोपेते कुले महति जायते

sahasravatsarāṃstatra krīḍayitvā yathāsukham / dhanadhānyasamopete kule mahati jāyate

हिन्दी अर्थ

अष्टाविश भवित्री त्वं दरापरे मत्स्ययोत्रिजा । अस्थेव राजो दुहिता अहिकायां छामावसो: .

English

These noble-souled (Pitrs), if duly honoured and worshipped in Sraddha, grant all desires hundred-fold and thousand-fold.

अध्याय १३५

श्लोक 5

पूज्यमानो नरश्रेष्ठ वेदवेदाङ्गपारगः ।व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

pūjyamāno naraśreṣṭha vedavedāṅgapāragaḥ / vyādhiśokavinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam

हिन्दी अर्थ

पराशरस्य दायादपृषेस्त्व॑ जगविष्यसि । स वेदसेक विप्रषिश्नतुर्धा बे करिष्यति ...... ४१४ देदीप्पमान और तेजस्वी थे आकाश से गिरते हुए उसने रक्षा, कीजिये; इस प्रकार की आरत वाणी बिना शिर और स्पष्ट स्वर के ही कही । पितरों ते उससे कहा, 'मत डरो” और उनके ऐसा कहने पर वह सस्थिर हो गई। वहाँ स्थिर हो उसने अति दीन वाणी से पितरों को प्रसन्न किया मानसिक भावों के ब्यतिक्रम से दुष्ट होने के कारण भ्रष्ट ऐश्वयंवाली उस कल़्या को देखकर पितरों ने कहा, है सध्दर हँसनेवाली !

English

These grandfathers (Pitrs) bestow Yogic Power (and prosperity) and liberation (from Samsara) after one has aban¬ doned the three worlds of normal existence involving old age and death.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_revAkhANDa-of-the-vAyupurANa-rkv.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Vayu Purana — Chapter 135
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.