Vishnu Purana· Viṣṇu Purāṇa
78
अध्याय 78 / 126

Book 4 - Adhyaya 22

3 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ3 श्लोक

अध्याय ७८

श्लोक 1

[[इति श्रीविष्णुपुराणे चतुर्थे ऽंशे एकविंशो ऽध्यायः ]] अतश् चेक्ष्वाकवो भविष्याः पार्थिवाः कथ्यन्ते ।बृहद्बलस्य पुत्रो बृहत्क्षणः

[[iti śrīviṣṇupurāṇe caturthe 'ṃśe ekaviṃśo 'dhyāyaḥ ]] ataś cekṣvākavo bhaviṣyāḥ pārthivāḥ kathyante | bṛhadbalasya putro bṛhatkṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

विचित्रवीर्योडईपि काशिराजतनये अम्बिकाम्बालिके उपयेमे।। ३६॥ तदुपभोगाति-

English

ÍARasara said :— t shall now engagc in giving you an Hccount of the future kings of the Ikshawku race.

अध्याय ७८

श्लोक 2

तस्माद् उरुक्षयस् ततो वत्सो वत्साद् वत्सव्यूहः ।ततः प्रतिव्योमस् तस्यापि दिवाकरस् तस्मात् सहदेवः

tasmād urukṣayas tato vatso vatsād vatsavyūhaḥ | tataḥ prativyomas tasyāpi divākaras tasmāt sahadevaḥ

हिन्दी अर्थ

यौधेयी युधिष्ठिरादेवकक॑ पुत्रमवाप काशी च भीमसेनादेव सर्वगं सुतमवाप

English

The son of Vrihadvala shall be Vrihatkshana, whose son shall be Guruksepa, whose son shall be Vatsa, whose son shall be Vatsabhuha, whose son shall be Pratibyoma, whose s on shall be Divákara, whose son shall be Sahadeva, whose s °n shall be Vríhadaswa, whose son shall be Bhanuratha, wliose son shall be Suprateeka, whose son sha.ll be Ma*udeva,

अध्याय ७८

श्लोक 3

ततो बृहदश्वस् तत्सूनुर् भानुरथस् तस्य प्रतीताश्वस् तस्यापि सुप्रतीकः ।ततो मरुदेवो मरुदेवात् सुनक्षत्रस् तस्मात् किंनरः ।किंनर-द् अन्तरिक्षस् तस्मात् सुवर्णस् ततश् चामित्रजित् ।ततश् च बृहद्राजस् तस्यापि धर्मी धर्मिणः कृतंजयः ।कृतंजयाद् रणंजयो रणंजयात् संजयस् तस्माच् छाक्यः ।शाक्याच् छुद्धोदनस् तस्माद् राहुलस् ततः प्रसेनजित् ।ततश् च क्षुद्रकस् ततश् च कुण्डकस् तस्माद् अपि सुरथः ।तत्पुत्रश् च सुमित्रो ऽन्त्य इत्य् एते चेक्ष्वाकवो बृहद्बलान्वयाः ।अत्रानुवंशश्लोकः ।इक्ष्वाकूणाम् अयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति यतस् तं प्राप्य राजानं स संस्थां प्राप्स्यते कलौ

tato bṛhadaśvas tatsūnur bhānurathas tasya pratītāśvas tasyāpi supratīkaḥ | tato marudevo marudevāt sunakṣatras tasmāt kiṃnaraḥ | kiṃnara-d antarikṣas tasmāt suvarṇas tataś cāmitrajit | tataś ca bṛhadrājas tasyāpi dharmī dharmiṇaḥ kṛtaṃjayaḥ | kṛtaṃjayād raṇaṃjayo raṇaṃjayāt saṃjayas tasmāc chākyaḥ | śākyāc chuddhodanas tasmād rāhulas tataḥ prasenajit | tataś ca kṣudrakas tataś ca kuṇḍakas tasmād api surathaḥ | tatputraś ca sumitro 'ntya ity ete cekṣvākavo bṛhadbalānvayāḥ | atrānuvaṃśaślokaḥ | ikṣvākūṇām ayaṃ vaṃśaḥ sumitrānto bhaviṣyati yatas taṃ prāpya rājānaṃ sa saṃsthāṃ prāpsyate kalau

हिन्दी अर्थ

सहदेवाच्च विजया सुहोत्रं पुत्रमवाप

English

whose son shall be Sunakshatra, whose son shall be Kinnara whose son shall be Antariksha, whose son shall be Suverna whose son shall be Amitrajit, whose son shall be Vrihádwája whose son shall be Dharma, whose son shall be Kritanjaya whose son shall be Rananjaya, whose son shall be Sanjaya whose son shall be Sakya, whose son shall be Krudhodana, whose son shall be Ratula, whose son shall be Prasenajit, whose son shall be Kshrudraka, whose son shall be Kundaka, whose son shall be Suratha, whose son sliall be the second Sumitra. These kings of the Ikswaku family are the des- cehdants of Vrihadvala. There is a verse often recited regarding this race— " The family of Ikshawku shall extend up to Sumitra ; with this king the family shall end in the

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_viSNupurANa-crit.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Vishnu Purana — Chapter 78
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.