Vishnu Purana· Viṣṇu Purāṇa
77
अध्याय 77 / 126

Book 4 - Adhyaya 21

3 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ3 श्लोक

अध्याय ७७

श्लोक 1

सुभद्रायां चार्भकत्वे ऽपि यो ऽसाव् अतिबलपराक्रमसमस्तारातिरथविजेता सो ऽभिमन्युर् अजायत ।अभिमन्योर् उत्तरायां परिक्षीणेषु कुरुष्व् अश्वत्थामप्रयुक्तब्रह्मास्त्रेण गर्भ एव भस्मीकृतो भगवतः सकलसुरासुरवन्दितचरणयुगलस्यात्मेच्छाकारणमानुषरूपधारिणो ऽनुभावात् पुनर् जीवितम् अवाप्य परीक्षिज् जज्ञे ।यो ऽयं साम्प्रतम् एतद् भूमण्डलम् अखण्डितायतिधर्मेण पालयति।४२०।१३ ॥ [[इति श्रीविष्णुपुराणे चतुर्थे ऽंशे विंशो ऽध्यायः ]] अतः परं भविष्यान् अहं भूपालान् कीर्तयिष्यामि ।यो ऽयं साम्प्रतम् अवनीपतिः परीक्षित् तस्यापि जनमेजयश्रुतसेनोग्रसेनभीमसेनाः पुत्राश् चत्वारो भविष्यन्ति

subhadrāyāṃ cārbhakatve 'pi yo 'sāv atibalaparākramasamastārātirathavijetā so 'bhimanyur ajāyata | abhimanyor uttarāyāṃ parikṣīṇeṣu kuruṣv aśvatthāmaprayuktabrahmāstreṇa garbha eva bhasmīkṛto bhagavataḥ sakalasurāsuravanditacaraṇayugalasyātmecchākāraṇamānuṣarūpadhāriṇo 'nubhāvāt punar jīvitam avāpya parīkṣij jajñe | yo 'yaṃ sāmpratam etad bhūmaṇḍalam akhaṇḍitāyatidharmeṇa pālayati|420.13 || [[iti śrīviṣṇupurāṇe caturthe 'ṃśe viṃśo 'dhyāyaḥ ]] ataḥ paraṃ bhaviṣyān ahaṃ bhūpālān kīrtayiṣyāmi | yo 'yaṃ sāmpratam avanīpatiḥ parīkṣit tasyāpi janamejayaśrutasenograsenabhīmasenāḥ putrāś catvāro bhaviṣyanti

हिन्दी अर्थ

वनमें पहुँचनेपर वे ब्राह्मणगणण परम विनीत राजकुमार समय देवापिने वेदवादके विरुद्ध नाना प्रकारकी युक्तियोंसे तब उन ब्राह्मणोंने शान्तनुसे

English

JT ARASARA said :— I shall now give you an account of Ihe future kings. He, who is the sovereign now, shall have four sons, namely Janamejaya, Srutasena, Ugrasena, and Bhimasena. The son of Janamejaya shall be Satineeka- He shall study the Vedas from Jagnawalka, learn the use of weapons from Kripa and then disassociate himself h»tt> woridly affairs. And then receiving instructions regardm? the knowledge of self from Saunaka he shall attain final

अध्याय ७७

श्लोक 2

तस्यापरः शतानीको भविष्यति ।यो ऽसौ याज्ञवल्क्याद् वेदम् अधीत्य कृपाद् अस्त्राण्य् अवाप्य विषयविरक्तचित्तवृत्तिश् च शौनकोपदेशाद् आत्मविज्ञानप्रवीणः परं निर्वाणम् आप्स्यति

tasyāparaḥ śatānīko bhaviṣyati | yo 'sau yājñavalkyād vedam adhītya kṛpād astrāṇy avāpya viṣayaviraktacittavṛttiś ca śaunakopadeśād ātmavijñānapravīṇaḥ paraṃ nirvāṇam āpsyati

हिन्दी अर्थ

“' है राजन्! चलो, अब यहाँ अधिक आग्रह करनेकी आवश्यकता नहीं। अब अनावृष्टिका दोष शान्त हो गया । अनादिकालसे पूजित वेदवाक्योंमें दोष बतलानेके कारण देवापि पतित हो गया है

English

From Sataneeka shall be born Aswamedhadatta, whosei son shall be Adhiseemakiishna and whose son shall be Nichakshu who shall reside in Kusambhi, when HastinuP"' shall be at the bed of the Ganges. Nichakshu's son sba be Ushna, whöse son shall be Chitraratha, wbose son sba

अध्याय ७७

श्लोक 3

शतानीकाद् अप्य् अश्वमेधदत्तो भविता ।तस्माद् अप्य् अधिसीमकृष्णः अधिसीमकृष्णान् निश्चक्नुः ।यो गङ्गयापहृते हस्तिनापुरे कौशाम्ब्यां निवत्स्यति ।तस्याप्य् उष्णः पुत्रो भविता ।उष्णाच् चित्ररथस् ततः शुचिरथस् तस्माद् वृष्णिमांस् ततः सुषेणः ।तस्माद् अपि सुनीथः सुनीथाद् ऋचस् ततो नृचक्षुस् तस्यापि सुखिबलस् तस्माद् परिप्लवस् ततश् च सुनयस् ततो मेधावी ।ततो न्।पंजयस् ततो मृदुस् तस्मात् तिग्मस् तिग्माद् बृहद्रथः ।तस्माद् वसुदानस् ततो ऽपरः शतानीकः ।तस्माच् चोदयन उदयनाद् अहीनरस् ततश् च दण्डपाणिस् ततो निरमित्रस् तस्माच् च क्षेमकः ।अत्रायं श्लोकः ।ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर् वंशो राजर्षिसत्कृतः क्षेमकं प्राप्य राजानं स संस्थां प्राप्स्यते कलौ

śatānīkād apy aśvamedhadatto bhavitā | tasmād apy adhisīmakṛṣṇaḥ adhisīmakṛṣṇān niścaknuḥ | yo gaṅgayāpahṛte hastināpure kauśāmbyāṃ nivatsyati | tasyāpy uṣṇaḥ putro bhavitā | uṣṇāc citrarathas tataḥ śucirathas tasmād vṛṣṇimāṃs tataḥ suṣeṇaḥ | tasmād api sunīthaḥ sunīthād ṛcas tato nṛcakṣus tasyāpi sukhibalas tasmād pariplavas tataś ca sunayas tato medhāvī | tato n.paṃjayas tato mṛdus tasmāt tigmas tigmād bṛhadrathaḥ | tasmād vasudānas tato 'paraḥ śatānīkaḥ | tasmāc codayana udayanād ahīnaras tataś ca daṇḍapāṇis tato niramitras tasmāc ca kṣemakaḥ | atrāyaṃ ślokaḥ | brahmakṣatrasya yo yonir vaṃśo rājarṣisatkṛtaḥ kṣemakaṃ prāpya rājānaṃ sa saṃsthāṃ prāpsyate kalau

हिन्दी अर्थ

ज्येष्ठ भ्राताके पतित हो जानेसे अब तुम परिवेत्ता नहीं रहे।'” उनके ऐसा कहनेपर शान्तनु अपनी राजधानीको चले आये और राज्यशासन करने वेदवादके विरुद्ध वचन बोलनेके कारण देवापिके पतित हो जानेसे, बड़े भाईके रहते हुए भी सम्पूर्ण धान्योंकी

English

be Suchiratha, whose son shall be Brishnimlh, whose son shall be Sushena, whose son shall be Suneetha, whose son shall be Richa, whose son shall be Nrichakshu, whose son shall be Sukhabala, whose son shall be Pariplava, whose son shall be Sunaya, whose son shall be Medhabee, whose son shall be Nripanjaya, whose son shall be Mridu, whose son shall be Tigma, whose son shall be Trihadratha, whose son shall be Vasudana, whose son shall be the second Sataneeka, wliose son sahll be Udayana, whose son shall be Aheenara, vvhose son shall be Khandapani, , whosc son shall be Nira- mitrj, whose son shall be Kshemaka. The following verse is recited of Kshemaka — "The family of Kuru, that has produced many Brahmanas and Kshatriyas, that has been ornamenied by many a royal saint, shall end with Kshemaka iu the Kali Yuga."

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_viSNupurANa-crit.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Vishnu Purana — Chapter 77
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.