Agni Purana· Agni Purāṇa
14
अध्याय 14 / 381

Adhyaya 14

27 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ27 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १४

श्लोक 1

कुरुपाण्डवसङ्ग्रामवर्णनम् अग्निर् उवाच यौधिष्ठिरी दौर्योधनी कुरुक्षेत्रं ययौ चमूः ।भीष्मद्रोणादिकान् दृष्ट्वा नायुध्यत गुरूनिति

kurupāṇḍavasaṅgrāmavarṇanam agnir uvāca yaudhiṣṭhirī dauryodhanī kurukṣetraṃ yayau camūḥ / bhīṣmadroṇādikān dṛṣṭvā nāyudhyata gurūniti

हिन्दी अर्थ

उन्हें सौंपा। इससे संतुष्ट होकर श्रीकृष्णने पुनः इन्द्रयागका भी उत्सव कराया। तदनन्तर एक दिन वे दोनों भाई कंसका संदेश लेकर आये हुए अक्रूरके साथ रथपर बैठकर मथुरा चले गये।

English

Bhisma had pledged not to fight against eunuchs. As Arjuna had Sikharidi as his charioteer, it was easy for him to kill Bhisma as Bhisma would not fight against Sikhandi, a woman transformed into a man.

अध्याय १४

श्लोक 2

पार्थं ह्य् उवाच भगवान्नशोच्या भीष्ममुख्यकाः ।शरीराणि विनाशीनि न शरीरी विनश्यति

pārthaṃ hy uvāca bhagavānnaśocyā bhīṣmamukhyakāḥ / śarīrāṇi vināśīni na śarīrī vinaśyati

हिन्दी अर्थ

जाते समय श्रीकृष्णमें अनुराग रखनेवाली गोपियाँ, जिनके साथ वे भाँति-भाँतिकी मधुर लीलाएँ कर चुके थे, उन्हें बहुत देरतक निहारती रहीं । मार्गमें अङ्रूरने उनकी स्तुति को। मथुरामें एक रजक

English

Salya fought for a day and Yudhisthira killed him. uyodhana (Duryodhana), whose army had been destroyed

अध्याय १४

श्लोक 3

१ विदुरान्वित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः :प् ३५ अयमात्मा परं ब्रह्म अहं ब्रह्मस्मि विद्धि तम् ।सिद्ध्यसिद्ध्योः समो योगी राजधर्मं प्रपालय

1 vidurānvita iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ :p 35 ayamātmā paraṃ brahma ahaṃ brahmasmi viddhi tam / siddhyasiddhyoḥ samo yogī rājadharmaṃ prapālaya

हिन्दी अर्थ

(धोबी) को, जो बहुत बढ़-बढ़कर बातें बना रहा था, मारकर श्रीकृष्णने उससे सारे वस्त्र ले लिये

English

Having killed many men (in their army) (he) challeng¬ ed Bhlmasena. Bhimasena killed him, who was attacking with the mace.

अध्याय १४

श्लोक 4

कृष्णोक्तोथार्जुनो ऽयुध्यद्रथस्थो वाद्यशब्दवान् ।भीष्मः सेनापतिरभूदादौ दौर्योधने बले

kṛṣṇoktothārjuno 'yudhyadrathastho vādyaśabdavān / bhīṣmaḥ senāpatirabhūdādau dauryodhane bale

हिन्दी अर्थ

एक मालीके द्वारपर उन्होंने बलरामजीके साथ फूलकी मालाएँ धारण कीं और मालीको उत्तम वर दिया। कंसकी दासी कुब्जाने उनके शरीरमें चन्दनका लेप कर दिया, इससे प्रसन्न होकर

English

Then Arjuna seized his crest-jewel with an arrow (and

अध्याय १४

श्लोक 5

पाण्डवानां शिखण्डी च तयोर्युद्धं बभूव ह ।धार्तराष्ट्राः पाण्डवांश् च जघ्नुर्युद्धे सभीष्मकाः

pāṇḍavānāṃ śikhaṇḍī ca tayoryuddhaṃ babhūva ha / dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavāṃś ca jaghnuryuddhe sabhīṣmakāḥ

हिन्दी अर्थ

उन्होंने उसका कुबड़ापन दूर कर दिया-उसे

English

Shikhandi was of the Pandavas, and a fight occurred between them. The Dhartarashtras with Bhishma struck the Pandavas in battle.

अध्याय १४

श्लोक 6

धार्तराष्ट्रान् शिखण्ड्याद्याः पाण्डवा जघ्नुराहवे ।देवासुरसं युद्धं कुरुपाण्दवसेनयोः

dhārtarāṣṭrān śikhaṇḍyādyāḥ pāṇḍavā jaghnurāhave / devāsurasaṃ yuddhaṃ kurupāṇdavasenayoḥ

हिन्दी अर्थ

रङ्गशालाके द्वारपर खड़े हुए कुवलयापीड नामक मतवाले हाथीको मारा और रङ्गभूमिमें प्रवेश करके श्रीकृष्णने मञ्चपर बैठे हुए कंस आदि राजाओंके समक्ष चाणूर नामक मल्लके साथ

English

Shikhandi and the other Pandavas struck the Dhartarashtras in the fight; a war like that of gods and demons between the armies of the Kurus and Pandavas

अध्याय १४

श्लोक 7

बभूव स्वस्थदेवानां पश्यतां प्रीतिवर्धनं ।भीष्मोस्त्रैः पाण्डवं सैन्यं दशाहोभिर्न्यपातयत्

babhūva svasthadevānāṃ paśyatāṃ prītivardhanaṃ / bhīṣmostraiḥ pāṇḍavaṃ sainyaṃ daśāhobhirnyapātayat

हिन्दी अर्थ

उसके ललकारनेपर कुश्ती लड़ी और बलरामने मुष्टिक नामवाले पहलवानके साथ दंगल शुरू

English

occurred, increasing the joy of the gods in heaven who watched. Bhishma with missiles felled the Pandava army for ten days.

अध्याय १४

श्लोक 8

दशमे ह्य् अर्जुनो वाणैर् भीष्मं वीरं ववर्ष ह ।शिखण्डी द्रुपदोक्तो ऽस्त्रैर् ववर्ष जलदो यथा

daśame hy arjuno vāṇair bhīṣmaṃ vīraṃ vavarṣa ha / śikhaṇḍī drupadokto 'strair vavarṣa jalado yathā

हिन्दी अर्थ

अन्य पहलवानोंको भी बात-को-बातमें मार गिराया। तत्पश्चात् श्रीहरिने मथुराधिपति कंसको मारकर उसके पिता उग्रसेनको यदुवंशियोंका राजा बनाया। कंसके दो रानियाँ थीं-अस्ति

English

On the tenth day Arjuna rained arrows on the hero Bhishma; Shikhandi, told by Drupada, rained missiles like a cloud.

अध्याय १४

श्लोक 9

हस्त्यश्वरथपादातमन्योन्यास्त्रनिपातितम्(१) ।भीष्मः स्वच्छन्दमृत्युश् च युद्धमार्गं प्रदर्श्य च

hastyaśvarathapādātamanyonyāstranipātitam(1) / bhīṣmaḥ svacchandamṛtyuś ca yuddhamārgaṃ pradarśya ca

हिन्दी अर्थ

और प्राप्ति। वे दोनों जरासन्धकी पुत्रियाँ थीं। उनकी प्रेरणासे जरासन्धने मथुरापुरीपर घेरा डाल दिया और यदुवंशियोंके साथ बाणोंसे युद्ध करने लगा। बलराम और श्रीकृष्ण जरासन्धको परास्त

English

Elephants, horses, chariots and foot-soldiers were felled by each other's missiles; Bhishma, whose death was by his own will, showed the way of battle.

अध्याय १४

श्लोक 10

वसूक्तो वसुलोकाय शरशय्यागतः स्थितः ।उत्तरायणमीक्षंश् च ध्यायन् विष्णुं स्तवन् स्थितः

vasūkto vasulokāya śaraśayyāgataḥ sthitaḥ / uttarāyaṇamīkṣaṃś ca dhyāyan viṣṇuṃ stavan sthitaḥ

हिन्दी अर्थ

करके मथुरा छोड़कर गोमन्त पर्वतपर चले आये

English

Told to go to the world of the Vasus, he lay on the bed of arrows, awaiting the northern course, meditating on Vishnu and praising him.

अध्याय १४

श्लोक 11

दुर्योधने तु शोकार्ते द्रोणः सेनापतिस्त्वभुत् ।पाण्दवे हर्षिते सैन्ये ढृष्टद्युम्नश् चमूपतिः

duryodhane tu śokārte droṇaḥ senāpatistvabhut / pāṇdave harṣite sainye ḍhṛṣṭadyumnaś camūpatiḥ

हिन्दी अर्थ

और द्वारका नगरीका निर्माण करके वहीं यदुवंशियोंके साथ रहने लगे। उन्होंने युद्धमें वासुदेव नाम धारण करनेवाले पौण्डकको भी मारा तथा भूमिपुत्र नरकासुरका वध करके उसके द्वारा

English

When Duryodhana was grieved, Drona became commander; with the Pandava army delighted, Dhrishtadyumna was the army's lord.

अध्याय १४

श्लोक 12

तयोर्युद्धं बभूवोग्रं यमराष्ट्रविवर्धनम् ।विराटद्रुपदाद्याश् च निमग्ना द्रोणसागरे

tayoryuddhaṃ babhūvograṃ yamarāṣṭravivardhanam / virāṭadrupadādyāś ca nimagnā droṇasāgare

हिन्दी अर्थ

हरकर लायी हुई देवता, गन्धर्व तथा यक्षोंको कन्याओंके साथ विवाह किया। श्रीकृष्णके सोलह हजार आठ रानियाँ थीं, उनमें रुक्मिणी आदि प्रधान थीं

English

A fierce battle occurred between them, enlarging Yama's realm; Virata, Drupada and others were drowned in the sea of Drona.

अध्याय १४

श्लोक 13

दौर्योधनी महासेना हस्त्यश्वरथपत्तिनी ।धृष्टद्युम्नाधिपतिता द्रोणः काल इवाबभौ

dauryodhanī mahāsenā hastyaśvarathapattinī / dhṛṣṭadyumnādhipatitā droṇaḥ kāla ivābabhau

हिन्दी अर्थ

इसके बाद नरकासुरका दमन करनेवाले भगवान् श्रीकृष्ण सत्यभामाके साथ गरुडपर आरूढ़ हो स्वर्गलोकमें गये। वहाँसे इन्द्रको परास्त करके

English

Duryodhana's great army of elephants, horses, chariots and foot, with Dhrishtadyumna as lord, Drona shone like Time.

अध्याय १४

श्लोक 14

हतोश्वत्थामा चेत्युक्ते द्रोणः शस्त्राणि चात्यजत् ।धृष्टद्युम्नशराक्रान्तः पतितः स महीतले

hatośvatthāmā cetyukte droṇaḥ śastrāṇi cātyajat / dhṛṣṭadyumnaśarākrāntaḥ patitaḥ sa mahītale

हिन्दी अर्थ

लाये और उन्हें सत्यभामाके भवनमें स्थापित कर दिया। श्रीकृष्णने सान्दीपनि मुनिसे अस्त्र-शस्त्रोंकी शिक्षा ग्रहण को थी। शिक्षा पानेके अनन्तर उन्होंने गुरुदक्षिणाके रूपमें गुरुके मरे हुए बालकको

English

When it was said "Ashvatthama is dead," Drona gave up his weapons; struck by Dhrishtadyumna's arrows, he fell to the ground.

अध्याय १४

श्लोक 15

१ अन्योन्यास्त्रनिपीडितमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः :प् ३६ पञ्चमेहनि दुर्धर्षः सर्वक्षत्रं प्रमथ्य च ।दुर्योधने तु शोकार्ते कर्णः सेनापतिस्त्वभूत्

1 anyonyāstranipīḍitamiti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ :p 36 pañcamehani durdharṣaḥ sarvakṣatraṃ pramathya ca / duryodhane tu śokārte karṇaḥ senāpatistvabhūt

हिन्दी अर्थ

लाकर दिया था। इसके लिये उन्हें पञ्चजन' नामक हैत्यको परास्त करके यमराजके लोकमें भी जाना पड़ा था। वहाँ यमराजने उनकी बड़ी पूजा की थी। उन्होंने राजा मुचुकुन्दके द्वारा

English

On the fifth day, the invincible one, having crushed all the Kshatriyas, with Duryodhana grieved, Karna became commander.

अध्याय १४

श्लोक 16

अर्जुनः पाण्डवानाञ्च तयोर्युद्धं बभूव ह ।शस्त्राशस्त्रि महारौद्रं देवासुररणोपमम्

arjunaḥ pāṇḍavānāñca tayoryuddhaṃ babhūva ha / śastrāśastri mahāraudraṃ devāsuraraṇopamam

हिन्दी अर्थ

कालयवनका वध करवा दिया। उस समय मुचुकुन्दने भी भगवान्को पूजा की। भगवान् श्रीकृष्ण वसुदेव, देवकी तथा भगवद्भक्त ब्राह्मणोंका बड़ा आदर-सत्कार करते थे। बलभद्रजीके द्वारा

English

Arjuna of the Pandavas — a battle occurred between them, weapon against weapon, most terrible, like the war of gods and demons.

अध्याय १४

श्लोक 17

कर्णार्जुनाख्ये सङ्ग्रामे कर्णोरीनबधीच्छरैः ।द्वितीयाहनि कर्णस्तु अर्जुनेन निपातितः

karṇārjunākhye saṅgrāme karṇorīnabadhīccharaiḥ / dvitīyāhani karṇastu arjunena nipātitaḥ

हिन्दी अर्थ

रेवतीके गर्भसे निशठ और उल्मुक नामक दो पुत्र उत्पन्न हुए। श्रीकृष्णद्वारा जाम्बवतीके गर्भसे साम्बका जन्म हुआ। इसी प्रकार अन्य रानियोँसे अन्यान्य पुत्र उत्पन्न हुए। रुक्मिणीके गर्भसे

English

In the battle named for Karna and Arjuna, Karna slew foes with arrows; on the second day Karna was felled by Arjuna.

अध्याय १४

श्लोक 18

शल्यो दिनार्धं युयुधे ह्य् अबधीत्तं युधिष्ठिरः ।युयुधे भीमसेनेन हतसैन्यः सुयोधनः

śalyo dinārdhaṃ yuyudhe hy abadhīttaṃ yudhiṣṭhiraḥ / yuyudhe bhīmasenena hatasainyaḥ suyodhanaḥ

हिन्दी अर्थ

प्रदयुम्नका जन्म हुआ था। वे अभी छः दिनके थे, तभी शम्बरासुर उन्हें मायाबलसे हर ले गया। उसने बालकको समुद्रमें फेंक दिया। समुद्रमें एक मत्स्य उसे निगल गया। उस मत्स्यको एक

English

Shalya fought half a day, and Yudhishthira killed him. Suyodhana, his army slain, fought with Bhimasena.

अध्याय १४

श्लोक 19

बहून् हत्वा नरादींश् च भीमसेनमथाब्रवीत् ।गदया प्रहरन्तं तु भीमस्तन्तु व्यपातयत्

bahūn hatvā narādīṃś ca bhīmasenamathābravīt / gadayā praharantaṃ tu bhīmastantu vyapātayat

हिन्दी अर्थ

मल्लाहने पकड़ा और शम्बरासुरको भेंट किया।

English

Having slain many men and others, he then spoke to Bhima; striking with a mace, Bhima felled him.

अध्याय १४

श्लोक 20

गदयान्यानुजांस्तस्य तस्मिन्नष्टादेशेहनि ।रात्रौ सुषुप्तञ्च बलं पाण्डवानां न्यपातयत्

gadayānyānujāṃstasya tasminnaṣṭādeśehani / rātrau suṣuptañca balaṃ pāṇḍavānāṃ nyapātayat

हिन्दी अर्थ

फिर शम्बरासुरने उस मत्स्यको मायावतीके हवाले कर दिया। मायावतीने मत्स्यके पेटमें अपने पतिको देखकर बड़े आदरसे उसका

English

By mace he slew his younger brothers; on the eighteenth day, at night, he felled the sleeping force of the Pandavas.

अध्याय १४

श्लोक 21

अक्षौहिणीप्रमाणन्तु अश्वत्थामा महाबलः ।द्रौपदेयान् सपाञ्चालान् धृष्टद्युम्नञ्च सो ऽबधीत्

akṣauhiṇīpramāṇantu aśvatthāmā mahābalaḥ / draupadeyān sapāñcālān dhṛṣṭadyumnañca so 'badhīt

हिन्दी अर्थ

प्रयम्नसे कहा-- नाथ! मैं आपकी पत्नी रति हूँ और आप मेरे पति कामदेव हैं। पूर्वकालमें भगवान् शङ्करने आपको अनङ्ग (शरीररहित) कर दिया था। आपके न रहनेसे शम्बरासुर मुझे

English

The mighty Ashvatthama, with an akshauhini, slew Draupadi's sons with the Panchalas, and Dhrishtadyumna.

अध्याय १४

श्लोक 22

पुत्रहीनां द्रौपदीं तां रुदन्तीमर्जुनस्ततः ।शिरोमणिं तु जग्राह ऐषिकास्त्रेण तस्य च

putrahīnāṃ draupadīṃ tāṃ rudantīmarjunastataḥ / śiromaṇiṃ tu jagrāha aiṣikāstreṇa tasya ca

हिन्दी अर्थ

हर लाया है। मैंने उसकी पत्नी होना स्वीकार नहीं किया है। आप मायाके ज्ञाता हैं, अतः शम्बरासुरको मार डालिये'

English

Then Arjuna took from the weeping, sonless Draupadi's side the crest-jewel of him by the blade-of-grass missile.

अध्याय १४

श्लोक 23

अश्वत्थामास्त्रनिर्दग्धं जीवयामास वै हरिः ।उत्तरायास्ततो गर्भं स परीक्षिदभून्नृपः

aśvatthāmāstranirdagdhaṃ jīvayāmāsa vai hariḥ / uttarāyāstato garbhaṃ sa parīkṣidabhūnnṛpaḥ

हिन्दी अर्थ

यह सुनकर प्रद्युम्ने शम्बरासुरका वध किया और अपनी भार्या मायावतीके साथ वे श्रीकृष्णके पास चले गये। उनके आगमनसे श्रीकृष्ण और रुक्मिणीको बड़ी प्रसन्नता हुई । प्र्युम्नसे उदारबुद्धि

English

Hari revived the child burnt by Ashvatthama's missile; from Uttara's womb then was Parikshit, the king.

अध्याय १४

श्लोक 24

कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्त्रयो मुक्तास्ततो रणात् ।पाण्डवाः सात्यकिः कृष्णः सप्त मुक्ता न चापरे

kṛtavarmā kṛpo drauṇistrayo muktāstato raṇāt / pāṇḍavāḥ sātyakiḥ kṛṣṇaḥ sapta muktā na cāpare

हिन्दी अर्थ

अनिरुद्धका जन्म हुआ। बड़े होनेपर वे उषाके स्वामी हुए। राजा बलिके बाण नामक पुत्र था। उषा उसीकी पुत्री थी। उसका निवासस्थान शोणितपुरमें था। बाणने बड़ी भारी तपस्या की,

English

Kritavarma, Kripa and Drona's son — the three were freed from battle; the Pandavas, Satyaki and Krishna — seven were freed, not others.

अध्याय १४

श्लोक 25

स्त्रियश्चार्ताः समाश्वास्य भीमाद्यैः स युधिष्ठिरः ।संस्कृत्य प्रहतान् वीरान् दत्तोदकधनादिकः

striyaścārtāḥ samāśvāsya bhīmādyaiḥ sa yudhiṣṭhiraḥ / saṃskṛtya prahatān vīrān dattodakadhanādikaḥ

हिन्दी अर्थ

जिससे प्रसन्न होकर भगवान् शिवने उसको

English

Having consoled the afflicted women with Bhima and others, Yudhishthira, having performed the rites for the slain heroes, gave water and wealth and the rest.

अध्याय १४

श्लोक 26

भीष्माच्छान्तनवाच्छ्रुत्वा धर्मान् सर्वांश् च शान्तिदाम् ।राजधर्मान्मोक्षधर्मान्दानधर्मान् नृपो ऽभवत्

bhīṣmācchāntanavācchrutvā dharmān sarvāṃś ca śāntidām / rājadharmānmokṣadharmāndānadharmān nṛpo 'bhavat

हिन्दी अर्थ

बलोन्मत्त बाणासुरकी युद्धविषयक इच्छासे संतुष्ट होकर उससे कहा--'बाण! जिस दिन तुम्हारे महलका मयूरध्वज अपने-आप टूटकर गिर जाय, उस दिन यह समझना कि तुम्हें युद्ध प्राप्त

English

Having heard from Bhishma, son of Shantanu, all dharmas that give peace — the dharma of kings, of liberation and of giving — he became king.

अध्याय १४

श्लोक 27

अश्वमेधे ददौ दानं ब्राह्मणेभ्योरिमर्दनः ।श्रुत्वार्जुनान्मौषलेयं(१) यादवानाञ्च सङ्क्षयम् ।राज्ये परीक्षितं स्थाप्य सानुजः स्वर्गमाप्तवान् (२)

aśvamedhe dadau dānaṃ brāhmaṇebhyorimardanaḥ / śrutvārjunānmauṣaleyaṃ(1) yādavānāñca saṅkṣayam / rājye parīkṣitaṃ sthāpya sānujaḥ svargamāptavān (2)

हिन्दी अर्थ

पार्वती भगवान् शङ्करके साथ क्रीडा कर रही थीं । उन्हें देखकर उषाके मनमें भी पतिको अभिलाषा जाग्रत् हुई। पार्वतीजीने उसके मनोभावको समझकर कहा--' वैशाख मासकी द्वादशी तिथिको

English

In the horse-sacrifice, the slayer of foes gave gifts to Brahmins. Having heard from Arjuna of the clubs and the destruction of the Yadavas, he installed Parikshit in the kingdom and with his brothers attained heaven.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 14
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.