Agni Purana· Agni Purāṇa
217
अध्याय 217 / 381

Adhyaya 217

13 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ13 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २१७

श्लोक 1

गायत्रीनिर्वाणं अग्निर् उवाच लिङ्गमूर्तिं शिवं स्तुत्वा गायत्र्या योगमाप्तवान् ।निर्वाणं(१) परमं ब्रह्म वसिष्ठो ऽन्यश् च शङ्करात्(२)

gāyatrīnirvāṇaṃ agnir uvāca liṅgamūrtiṃ śivaṃ stutvā gāyatryā yogamāptavān / nirvāṇaṃ(1) paramaṃ brahma vasiṣṭho 'nyaś ca śaṅkarāt(2)

हिन्दी अर्थ

चित्रलेखा, लक्ष्मणा, पुण्डरीका और वारुणी-ये दिव्य अप्सराएँ तुम्हारी रक्षा करें॥ १२--३८॥

English

After having propitiated lord Siva of the form of the Hhga with G&yatri, Vasis(ha obtained yoga Moreover he

अध्याय २१७

श्लोक 2

नमः कनकलिङ्गाय(३) वेदलिङ्गाय वै नमः ।नमः परमलिङ्गाय(४) व्योमलिङ्गाय वै नमः

namaḥ kanakaliṅgāya(3) vedaliṅgāya vai namaḥ / namaḥ paramaliṅgāya(4) vyomaliṅgāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

““प्रह्वाद, विरोचन, बलि, बाण और उसका तुम्हारे अभिषेकका कार्य सिद्ध करें। हेति,

English

Obeisance to the golden lihga and the lihga in the form of scriptures. Obeisance to the supreme liAga and the lia in the form of the sky.

अध्याय २१७

श्लोक 3

नमः सहस्रलिङ्गाय वह्निलिङ्गाय वै नमः ।नमः पुराणलिङ्गाय श्रुतिलिङ्गाय वै नमः

namaḥ sahasraliṅgāya vahniliṅgāya vai namaḥ / namaḥ purāṇaliṅgāya śrutiliṅgāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

मणिभद्र और नन्दन--ये सब तुम्हारी रक्षा करें। पिङ्गाक्ष, द्युतिमान्, पुष्पवन्त, जयावह, शङ्क, पद्म, मकर और कच्छप-ये निधियाँ तुम्हें

English

Obeisance to the thousand linga-s and the linga in the form of the fire. Obeisance to the liAga of the forms of the PurSra and the scriptures.

अध्याय २१७

श्लोक 4

नमः पाताललिङ्गाय ब्रह्मलिङ्गाय वै नमः ।नमो रहस्यलिङ्गाय सप्तद्वीपोर्धलिङ्गिने

namaḥ pātālaliṅgāya brahmaliṅgāya vai namaḥ / namo rahasyaliṅgāya saptadvīpordhaliṅgine

हिन्दी अर्थ

विजय प्रदान करें। ऊर्ध्वकेश आदि पिशाच, भूमि आदिके निवासी भूत और माताएँ, महाकाल एवं नृसिंहको आगे करके तुम्हारा पालन करें। करें। भूतल एवं आकाशमें विचरनेवाली डाकिनी

English

Obeisance to the linga in the form of the nether worlds and the brahman. Obeisance to the mysterious liAga and the liAga above the seven continents.

अध्याय २१७

श्लोक 5

नमः सर्वात्मलिङ्गाय सर्वलोकाङ्गलिङ्गिने ।नमस्त्वव्यक्तलिङ्गाय बुद्धिलिङ्गाय वै नमः

namaḥ sarvātmaliṅgāya sarvalokāṅgaliṅgine / namastvavyaktaliṅgāya buddhiliṅgāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

आदि पक्षी तुम्हारा पालन करें। अनन्त आदि

English

Obeisance to the liAga as the soul of all beings and to the liAga that is the limb of all people. Obeisance to the unmanifest liAga and the linga of the form of the intellect.

अध्याय २१७

श्लोक 6

नमो ऽहङ्कारकिङ्गाय भूतलिङ्गाय वै नमः ।नम इन्द्रियलिङ्गाय नमस्तन्मात्रलिङ्गिने

namo 'haṅkārakiṅgāya bhūtaliṅgāya vai namaḥ / nama indriyaliṅgāya namastanmātraliṅgine

हिन्दी अर्थ

महापद्म, कम्बल, अश्वतर, शङ्कु, कर्कोटक, और सब ओरसे तुम्हारी रक्षा करें। ब्रह्माजीका वाहन हंस, भगवान् शंकरका वृषभ, भगवती दुर्गाका सिंह और यमराजका भेंसा-ये सभी वाहन तुम्हारा पालन करें। अश्वराज उच्चैःश्रवा,

English

Obeisance to the linga representing the ego and to the linga denoting the beings. Obeisance to the linga of the form of senses and the subtle principles.

अध्याय २१७

श्लोक 7

नमः पुरुषलिङ्गाय भावलिङ्गाय वै नमः ।१ निर्मलमिति ख॥ २ वशिष्तोप्येव शङ्करादिति ख॥ , घ॥ च ३ कमललिङ्गायेति ट॥ ४ नमः पवनलिङ्गायेति ख॥ , ग॥ , घ॥ , ङ॥ , ट॥ च :प् २८९ नमो रजोर्धलिङ्गाय सत्त्वलिङ्गाय(१) वै नमः(२)

namaḥ puruṣaliṅgāya bhāvaliṅgāya vai namaḥ / 1 nirmalamiti kha.. 2 vaśiṣtopyeva śaṅkarāditi kha.. , gha.. ca 3 kamalaliṅgāyeti ṭa.. 4 namaḥ pavanaliṅgāyeti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. , ṭa.. ca :p 289 namo rajordhaliṅgāya sattvaliṅgāya(1) vai namaḥ(2)

हिन्दी अर्थ

धन्वन्तरि वैद्य, कौस्तुभ-मणि, शङ्कराज पाञ्चजन्य,

English

Obeisance to the linga denoting the Supreme spirit and the sentiments. Obeisance to the linga above the (principle of) rajas and to the (principle) of sattva.

अध्याय २१७

श्लोक 8

नम्स्तेभवलिङ्गाय नमस्त्रैगुण्यलिङ्गिने ।नमो ऽनागतलिङ्गाय तेजोलिङ्गाय वै नमः

namstebhavaliṅgāya namastraiguṇyaliṅgine / namo 'nāgataliṅgāya tejoliṅgāya vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

तुम्हारी रक्षा करें। दूढ़ निश्चय रखनेवाले धर्म, चित्रगुप्त, दण्ड, पिङ्गल, मृत्यु, काल, वालखिल्य आदि मुनि, व्यास और वाल्मीकि आदि महर्षि, सब राजा तुम्हारे रक्षक हों। वास्तुदेवता और पच्चीस तत्त्व तुम्हारी विजयके साधक हों। रुक्मभौम,

English

Obeisance to the linga of the form of becoming and of the form of the three qualities. Obeisance to the linga denoting future and the form of lustre.

अध्याय २१७

श्लोक 9

नमो वायूर्ध्वलिङ्गाय(३) श्रुतिलिङ्गाय वै नमः ।नमस्ते ऽथर्वलिङ्गाय सामलिङ्गाय(४) वै नमः

namo vāyūrdhvaliṅgāya(3) śrutiliṅgāya vai namaḥ / namaste 'tharvaliṅgāya sāmaliṅgāya(4) vai namaḥ

हिन्दी अर्थ

श्वेतभौम, रसातल, भूर्लोक, भुवर् आदि लोक तथा

English

Obeisance to the linga beyond the wind and of the form of the scriptures. Obeisance to the linga in the form of the (hymns of) Atharva {veda) and the S&ma {veda).

अध्याय २१७

श्लोक 10

नमो यज्ञाङ्गलिङ्गाय यज्ञलिङ्गाय वै नमः ।नमस्ते तत्त्वलिङ्गाय देवानुगतलिङ्गिने(५)

namo yajñāṅgaliṅgāya yajñaliṅgāya vai namaḥ / namaste tattvaliṅgāya devānugataliṅgine(5)

हिन्दी अर्थ

करें। उत्तरकुरु, रम्य, हिरण्यक, भद्राश्व, केतुमाल, वारुण और नवम आदि वर्ष तुम्हारी रक्षा करें

English

You impart me the excellent yoga. (Bless me) with a son equal to me. O Lord! May I attain the imperishable brahman. O Lord (you also confer) tranquillity. May the pro¬ geny be without break and let them have an undiminishing in¬ terest in righteousness.

अध्याय २१७

श्लोक 11

दिश नः परमं योगमपत्यं मत्समन्तथा ।ब्रह्म चैवाक्षयं देव शमञ्चैव परं विभो(६)

diśa naḥ paramaṃ yogamapatyaṃ matsamantathā / brahma caivākṣayaṃ deva śamañcaiva paraṃ vibho(6)

हिन्दी अर्थ

और तुम्हें राज्य प्रदान करनेवाले हों। हिमवान्,

English

Once after having been propitiated by Vasifha on the riparvata (mountain) thus, Sambhu (Siva) granted the boon to Vasiffha and disappeared there itself.

अध्याय २१७

श्लोक 12

अक्षयन्त्वञ्च वंशस्य धर्मे च मतिमक्षयां ।अग्निर् उवाच वसिष्ठेन स्तुतः शम्भुस्तुष्टः श्रीपर्वते पुरा

akṣayantvañca vaṃśasya dharme ca matimakṣayāṃ / agnir uvāca vasiṣṭhena stutaḥ śambhustuṣṭaḥ śrīparvate purā

हिन्दी अर्थ

पर्वत तुम्हें शान्ति प्रदान करें। ऋकू आदि चारों वेद, छहों अङ्ग, इतिहास, पुराण, आयुर्वेद, गान्धर्ववेद और धनुर्वेद आदि उपवेद, शिक्षा, कल्प, व्याकरण, मीमांसा, न्याय, धर्मशास्त्र और पुराण ये चौदह विद्याएँ तुम्हारी रक्षा करें

English

Once after having been propitiated by Vasifha on the riparvata (mountain) thus, Sambhu (Siva) granted the boon to Vasiffha and disappeared there itself.

अध्याय २१७

श्लोक 13

वसिष्ठाय वरं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत

vasiṣṭhāya varaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata //

हिन्दी अर्थ

“सिद्धान्तपञ्चक' कहलाते हैं। इन पाँचोंके अतिरिक्त

English

Once after having been propitiated by Vasifha on the riparvata (mountain) thus, Sambhu (Siva) granted the boon to Vasiffha and disappeared there itself.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 217
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.