Agni Purana· Agni Purāṇa
241
अध्याय 241 / 381

Adhyaya 242

26 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ26 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २४१

श्लोक 1

पुरुषलक्षणं अग्निर् उवाच रामोक्तोक्ता मया नीतिः स्त्रीणां राजन् नृणां वदे ।लक्षणं यद्समुद्रेण गर्गायोक्तं यथा पुरा

puruṣalakṣaṇaṃ agnir uvāca rāmoktoktā mayā nītiḥ strīṇāṃ rājan nṛṇāṃ vade / lakṣaṇaṃ yadsamudreṇa gargāyoktaṃ yathā purā

हिन्दी अर्थ

अग्निदेव कहते हैं-- ब्रह्मन्! जिसने हाथ, मन और दृष्टिको जीत लिया है, ऐसा लक्ष्यसाधक नियत सिद्धिको पाकर युद्धके लिये वाहनपर आरूढ़ हो। “पाश' दस हाथ बड़ा, गोलाकार

English

The marks of success in the acts are the cheerfulness of the mind, faith, efficiency of* the means, aid and effort.

अध्याय २४१

श्लोक 2

समुद्र उवाच पुंसाञ्च लक्षणं वक्ष्ये स्त्रीणाञ्चैव शुभाशुभं ।एकाधिको द्विशुक्रश् च त्रिगन्भीरस्तथैव च

samudra uvāca puṃsāñca lakṣaṇaṃ vakṣye strīṇāñcaiva śubhāśubhaṃ / ekādhiko dviśukraś ca triganbhīrastathaiva ca

हिन्दी अर्थ

और हाथके लिये सुखद होना चाहिए। इसके लिये अच्छी मूँज, हरिणकी ताँत अथवा आकके छिलकोंकी डोरी तैयार करानी चाहिए। इनके सिवा अन्य सुदृढ़ (पट्टसूत्र आदि) वस्तुओंका भी सुन्दर पाश बनाया जा सकता है। उक्त सूत्रों या रस्सियोंको कई आवृत्ति लपेटकर खूब बट ले। विज्ञ पुरुष तीस आवृत्ति करके बटे हुए सूत्र या रस्सीसे ही पाशका निर्माण करे

English

Pride, negligence, lust, prattling in sleep and enjoying pleasures with the beloved women break the secret counsel.

अध्याय २४१

श्लोक 3

त्रित्रिकस्त्रिप्रलम्बश् च त्रिभिर्व्याप्नोति यस् तथा ।त्रिबलीमांस्त्रिविनतस्त्रिकालज्ञश् च सुव्रत

tritrikastripralambaś ca tribhirvyāpnoti yas tathā / tribalīmāṃstrivinatastrikālajñaś ca suvrata

हिन्दी अर्थ

शिक्षकांको पाशकी शिक्षा देनेके लिये कक्षाओंमें स्थान बनाना चाहिए। पाशको बायें हाथमें लेकर दाहिने हाथसे उधेड़े। उसे कुण्डलाकार बना, सब ओर घुमाकर शत्रुके मस्तकके ऊपर फेंकना चाहिए।

English

Shattered machines, walls and ditches not equipped with weapons and possessing a depleted army are the defects of a fort.

अध्याय २४१

श्लोक 4

पुरुषः स्यात्सुलक्षण्यो विपुलश् च तथा त्रिषु ।चतुर्लेखस् तथा यश् च तथैव च चतुःसमः

puruṣaḥ syātsulakṣaṇyo vipulaś ca tathā triṣu / caturlekhas tathā yaś ca tathaiva ca catuḥsamaḥ

हिन्दी अर्थ

पहले तिनकेके बने और चमड़ेसे मढ़े हुए पुरुषपर उसका प्रयोग करना चाहिए। तत्पश्चात् उछलते- कूदते और जोर-जोरसे चलते हुए मनुष्योंपर सम्यक्रूपसे विधिवत् प्रयोग करके सफलता प्राप्त कर लेनेपर ही पाशका प्रयोग करे। सुशिक्षित योद्धाको पाशद्वारा यथोचित रीतिसे जीत लेनेपर ही शत्रुके प्रति पाश-बन्धनको क्रिया करनी चाहिए॥ ४-६ ३ ॥

English

One nearly drained, not filled regularly, not being accounted, not accumulated, made waste and situated at a far off place are the defects in treasury.

अध्याय २४१

श्लोक 5

चतुष्किष्कुश् चतुर्दंष्ट्रः शुक्लकृष्णस्तथैव च ।चतुर्गन्धश् चतुर्ह्रस्वः सूक्ष्मदीर्घश् च पञ्चसु

catuṣkiṣkuś caturdaṃṣṭraḥ śuklakṛṣṇastathaiva ca / caturgandhaś caturhrasvaḥ sūkṣmadīrghaś ca pañcasu

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर कमरमें म्यानसहित तलवार बाँधकर उसे बायीं ओर लटका ले और उसको म्यानको बायें हाथसे दृढ्ताके साथ पकड़कर दायें हाथसे तलवारको बाहर निकाले। उस तलवारकी चौड़ाई

English

An ally suffering adverse fate, attacked by the enemy forces, having lust, rage etc. and energy would be (considered as) an enemy.

अध्याय २४१

श्लोक 6

षडुन्नतो ऽष्टवंशश् च सप्तस्नेहो नवामलः ।दशपद्मो दशव्यूहो न्यग्रोधपरिमण्डलः

ṣaḍunnato 'ṣṭavaṃśaś ca saptasneho navāmalaḥ / daśapadmo daśavyūho nyagrodhaparimaṇḍalaḥ

हिन्दी अर्थ

छः अङ्गुल और लंबाई या ऊँचाई सात हाथकी हो लोहेकी बनी हुई कई शलाकाएँ और नाना प्रकारके कवच अपने आधे या समूचे हाथमें लगा ले; अगल-बगलमें और ऊपर-नीचे भी शरीरकी रक्षाके लिये इन सब वस्तुओंको विधिवत्

English

Six high, eight-boned, seven oily, nine clean, ten lotus-like, ten spread, with banyan-like proportions,

अध्याय २४१

श्लोक 7

चतुर्दशसमद्वन्द्वः षोडशाक्षयश् च शस्यते ।धर्मार्थकामसंयुक्तो धर्मो ह्य् एकाधिको मतः

caturdaśasamadvandvaḥ ṣoḍaśākṣayaś ca śasyate / dharmārthakāmasaṃyukto dharmo hy ekādhiko mataḥ

हिन्दी अर्थ

युद्धमें विजयके लिये जिस विधिसे जैसी योजना बनानी चाहिए, वह बताता हूँ, सुनो। तूणीरके चमड़ेसे मढ़ी हुई एक नयी और मजबूत लाठी अपने पास रख ले। उस लाठीको दाहिने

English

fourteen paired equal, sixteen imperishable is praised; joined with dharma, wealth and desire, dharma is held as one more.

अध्याय २४१

श्लोक 8

तारकाभ्यां विना नेत्रे शुक्रदन्तो द्विशुक्लकः ।गम्भीरस्त्रिश्रवो नाभिः सत्त्वञ्चैकं त्रिकं स्मृतं

tārakābhyāṃ vinā netre śukradanto dviśuklakaḥ / gambhīrastriśravo nābhiḥ sattvañcaikaṃ trikaṃ smṛtaṃ

हिन्दी अर्थ

हाथकी अँगुलियोंसे उठाकर वह जिसके ऊपर जोरसे आघात करेगा, उस शत्रुका अवश्य नाश हो जायगा। इस क्रियामें सिद्धि मिलनेपर वह दोनों हाथोंसे लाठीको शत्रुके ऊपर गिरावे। इससे अनायास ही वह उसका वध कर सकता है। इस तरह युद्धमें सिद्धिकी बात बतायी गयी। रणभूमिमें भलीभाँति संचरणके लिये अपने वाहनोंसे श्रम कराते रहना चाहिए, यह बात तुम्हें पहले बतायी

English

Eyes without pupils... white teeth, two white things, deep, three-eared, navel, and one sattva — the triad is remembered:

अध्याय २४१

श्लोक 9

अनसूया दया क्षान्तिर्मङ्गलाचारयुक्तता ।शौचं स्पृहा त्वकार्पण्यमनायासश् च शौर्यता

anasūyā dayā kṣāntirmaṅgalācārayuktatā / śaucaṃ spṛhā tvakārpaṇyamanāyāsaś ca śauryatā

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार आदि आग्रेय महापुराणमें “धनुर्वेदका कथन” नामक दो सौ इक्यावनवाँ अध्याय पूरा हुआ

English

freedom from envy, compassion, forbearance, auspicious conduct, purity, desirelessness, non-meanness, effortlessness and valor.

अध्याय २४१

श्लोक 10

चित्रिकस्त्रिप्रलम्बः स्याद्वृषणे भुजयोर्नरः ।दिग्देशजातिवर्गांश् च तेजसा यशसा श्रिया

citrikastripralambaḥ syādvṛṣaṇe bhujayornaraḥ / digdeśajātivargāṃś ca tejasā yaśasā śriyā

हिन्दी अर्थ

तलवारके बत्तीस हाथ, पाश, चक्र, शूल, तोमर, गदा, परशु, मल्लयुद्धके दाँव और पैंतरोंका वर्णन अग्निदेव कहते हैं-- ब्रह्मन्! भ्रान्त, उद्भ्रान्त, चाहिए

English

A man with three marks, three long parts, in testicles and arms; one who by splendor, fame and prosperity pervades directions, places, castes and groups

अध्याय २४१

श्लोक 11

व्याप्नोति यस्त्रिकव्यापी त्रिबलीमान्नरस्त्वसौ ।उदरे बलयस्तिस्रो नरन्त्रिविनतं शृणु

vyāpnoti yastrikavyāpī tribalīmānnarastvasau / udare balayastisro narantrivinataṃ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

सव्य, दक्षिण, अनालक्षित, विस्फोट, करालेनद्र, महासख, विकराल, निपात, विभीषण, भयानक,

English

is a three-pervader, a man with three folds; three folds on the belly — hear of the three-bent man:

अध्याय २४१

श्लोक 12

देवतानां द्विजानाञ्च गुरूणां प्रणतस्तु यः ।धर्मार्थकामकालज्ञस्त्रिकालज्ञो ऽभिधीयते

devatānāṃ dvijānāñca gurūṇāṃ praṇatastu yaḥ / dharmārthakāmakālajñastrikālajño 'bhidhīyate

हिन्दी अर्थ

रणभूमिमें दिखाये जानेवाले ढाल-तलवारके बत्तीस हाथ (या चलानेके ढंग) हैं; इन्हें जानना चाहिए और ग्राह-ग्राह्म-ये युद्धमें ' पाश' फेंकनेके ग्यारह प्रकार हैं

English

one who bows to gods, Brahmins and teachers, knower of times of dharma, wealth and desire, is called a knower of three times.

अध्याय २४१

श्लोक 13

उरो ललाटं वक्त्रञ्च त्रिविस्तीर्णो विलेखवान् ।द्वौ पाणी द्वौ तथा पादौ ध्वजच्छत्रादिभिर्युतौ

uro lalāṭaṃ vaktrañca trivistīrṇo vilekhavān / dvau pāṇī dvau tathā pādau dhvajacchatrādibhiryutau

हिन्दी अर्थ

ये पाँच कर्म 'व्यस्तपाश' के लिये महात्माओंने बताये हैं

English

Chest, forehead and face broad, with lines; both hands and both feet joined with banner, umbrella and the like;

अध्याय २४१

श्लोक 14

अङ्गुल्यो हृदयं पृष्ठं कटिः शस्तं चतुःसमं ।षण्णवत्यङ्गुलोत्सेधश् चतुष्किष्कुप्रमाणतः

aṅgulyo hṛdayaṃ pṛṣṭhaṃ kaṭiḥ śastaṃ catuḥsamaṃ / ṣaṇṇavatyaṅgulotsedhaś catuṣkiṣkupramāṇataḥ

हिन्दी अर्थ

छेदन, भेदन, पात, भ्रमण, शमन, विकर्तन तथा कर्तन-ये सात कर्म “चक्र 'के हैं और आघात-ये छः 'शूल'के कर्म जानो

English

fingers, heart, back and waist praised as four-equal; ninety-six fingers in height by four cubits measure;

अध्याय २४१

श्लोक 15

द्रंष्ट्राश् चतस्रश् चन्द्राभाश् चतुःकृष्णं वदामि ते ।नेत्रतारौ भ्रुवौ श्मश्रुः कृष्णाः केशास्तथैव च

draṃṣṭrāś catasraś candrābhāś catuḥkṛṣṇaṃ vadāmi te / netratārau bhruvau śmaśruḥ kṛṣṇāḥ keśāstathaiva ca

हिन्दी अर्थ

ऋजुपात, पक्षपात और इषुपात-ये “तोमर 'के कार्य कहे गये हैं

English

four teeth moon-bright; I tell you the four blacks: pupils of the eyes, brows, beard and hair black likewise;

अध्याय २४१

श्लोक 16

नासायां वदने स्वेदे कक्षयोर्विडगन्धकः ।ह्रस्वं लिङ्गं तथा ग्रीवा जङ्घे स्याद्वेदह्रस्वकं

nāsāyāṃ vadane svede kakṣayorviḍagandhakaḥ / hrasvaṃ liṅgaṃ tathā grīvā jaṅghe syādvedahrasvakaṃ

हिन्दी अर्थ

तथा विमद-ये 'गदा-सम्बन्धी' कर्म कहे गये हैं कराल, अवघात, दंशोपप्लुत, क्षिप्तहस्त, स्थित और शून्य-ये 'फरसे'के कर्म समझने

English

in nose, mouth, sweat, and armpits a scent like feces; short organ, neck and shanks, and short veda...

अध्याय २४१

श्लोक 17

सूक्ष्माण्यङ्गुलिपर्वाणि नखकेशद्विजत्वचः ।हनू नेत्रे ललाटे च नासा दीर्घा स्तनान्तरं

sūkṣmāṇyaṅguliparvāṇi nakhakeśadvijatvacaḥ / hanū netre lalāṭe ca nāsā dīrghā stanāntaraṃ

हिन्दी अर्थ

घातन -ये 'मुद्गर'के कर्म हैं

English

delicate finger-joints, nails, hair, teeth and skin; jaws, eyes and forehead, nose long, between the breasts;

अध्याय २४१

श्लोक 18

वक्षः कक्षौ नखा नासोन्नतं वक्त्रं कृकाटिका ।स्निग्धास्त्वक्केशदन्ताश् च लोम दृष्टिर्नखाश् च वाक्

vakṣaḥ kakṣau nakhā nāsonnataṃ vaktraṃ kṛkāṭikā / snigdhāstvakkeśadantāś ca loma dṛṣṭirnakhāś ca vāk

हिन्दी अर्थ

“भिन्दिपाल'के कर्म हैं और 'लगुड'के भी वे ही कर्म बताये गये हैं निदेशान्त-ये ' वञ्र' और “पट्टिश के कर्म हैं

English

chest, armpits, nails, nose, raised face, nape; glossy skin, hair and teeth; body-hair, gaze, nails and speech;

अध्याय २४१

श्लोक 19

जान्वोरुर्वोश् च पृष्ठस्थ वंशौ द्वौ करनासयोः ।नेत्रे नासापुटौ कर्णौ मेढ्रं पायुमुखे ऽमलं

jānvorurvoś ca pṛṣṭhastha vaṃśau dvau karanāsayoḥ / netre nāsāpuṭau karṇau meḍhraṃ pāyumukhe 'malaṃ

हिन्दी अर्थ

स्फोटन ये 'कृपाण'के कर्म कहे गये हैं

English

of knees and thighs and back; two bamboos, of hands and nose; eyes, nostrils, ears, organ, anus and mouth clean;

अध्याय २४१

श्लोक 20

जिह्वोष्ठे तालुनेत्रे तु हस्तपादौ नखास् तथा ।शिश्नाग्रवक्त्रं शस्यन्ते पद्माभा दश देहिनां

jihvoṣṭhe tālunetre tu hastapādau nakhās tathā / śiśnāgravaktraṃ śasyante padmābhā daśa dehināṃ

हिन्दी अर्थ

ये 'क्षेपणी' (गोफन)-के कार्य कहे गये हैं। ये ही 'यन्त्र'के भी कर्म हैं संत्याग, अवदंश, वराहोद्धूतक, हस्तावहस्त, आलीन, एकहस्त, अवहस्तक, द्विहस्त, बाहुपाश,

English

tongue, lips, palate, eyes, hands, feet and nails, tip of organ and face — these ten of embodied beings are praised as lotus-like.

अध्याय २४१

श्लोक 21

पाणिपादं मुखं ग्रीवा श्रवणे हृदयं शिरः ।ललाटमुदरं पृष्ठं वृहन्तः पूजिता दश

pāṇipādaṃ mukhaṃ grīvā śravaṇe hṛdayaṃ śiraḥ / lalāṭamudaraṃ pṛṣṭhaṃ vṛhantaḥ pūjitā daśa

हिन्दी अर्थ

भुजाविधमन, करोद्धूत, विमान, पादाहति,

English

Hands and feet, face, neck, ears, heart, head, forehead, belly, back — ten large ones are honored.

अध्याय २४१

श्लोक 22

प्रसारितभुजस्येह मध्यमाग्रद्वयान्तरं ।उच्छ्रायेण समं यस्य न्यग्रोधपरिमण्डलः

prasāritabhujasyeha madhyamāgradvayāntaraṃ / ucchrāyeṇa samaṃ yasya nyagrodhaparimaṇḍalaḥ

हिन्दी अर्थ

' गदायुद्ध के हाथ जानने चाहिए। अब 'मल्लयुद्ध'के दाव-पेंच बताये जाते हैं आकर्षण, विकर्षण, बाहुमूल, ग्रीवाविपरिवर्त,

English

For one with arms stretched, the span between the tips of the two middle fingers equals his height — banyan-measured.

अध्याय २४१

श्लोक 23

पादौ गुल्फौ स्फिचौ पार्श्वौ वङ्क्षणौ वृषणौ कुचौ ।कर्णौष्ठे सक्थिनी जङ्घे हस्तौ बाहू तथाक्षिणी

pādau gulphau sphicau pārśvau vaṅkṣaṇau vṛṣaṇau kucau / karṇauṣṭhe sakthinī jaṅghe hastau bāhū tathākṣiṇī

हिन्दी अर्थ

विस्पष्टकरण, उद्धूत, अवधूत, तिर्यड्मार्गगत, गजस्कन्ध, अवक्षेप, अपराड्मुख, देवमार्ग, अधोमार्ग,

English

Feet, ankles, buttocks, sides, groins, testicles, breasts, ears, lips, thighs, shanks, hands, arms and eyes —

अध्याय २४१

श्लोक 24

चतुर्दशसमद्वन्द्व एतत्सामान्यतो नरः ।विद्याश् चतुर्दश द्व्यक्षैः पश्येद्यः षोडशाक्षकः

caturdaśasamadvandva etatsāmānyato naraḥ / vidyāś caturdaśa dvyakṣaiḥ paśyedyaḥ ṣoḍaśākṣakaḥ

हिन्दी अर्थ

युद्धमें कवच धारण करके, अस्त्र-शस्त्रसे सम्पन्न हो, हाथी आदि वाहनोंपर चढ़कर उपस्थित होना चाहिए। हाथीपर उत्तम अङ्कुश धारण किये दो महावत या चालक रहने चाहिए। उनमेंसे एक तो हाथीकी गर्दनपर सवार हो और दूसरा उसके कंधेपर। इनके अतिरिक्त सवारोंमें दो धनुर्धर होने चाहिए और दो खड्गधारी

English

fourteen pairs equal: such is the man in general. One who sees the fourteen knowledges with two eyes, with sixteen eyes —

अध्याय २४१

श्लोक 25

रूक्षं शिराततं गात्रमशुभं मांसवर्जितं ।दुर्गन्धिविपरीतं यच्छस्तन्दृष्ट्या प्रसन्नया

rūkṣaṃ śirātataṃ gātramaśubhaṃ māṃsavarjitaṃ / durgandhiviparītaṃ yacchastandṛṣṭyā prasannayā

हिन्दी अर्थ

प्रत्येक रथ और हाथीको रक्षाके लिये तीन-

English

rough, with spread veins, inauspicious, fleshless, foul-smelling, the reverse of what is praised — with a gracious look.

अध्याय २४१

श्लोक 26

धन्यस्य मधुरा वाणी गतिर्मत्तेभसन्निभा ।एककूपभवं रोम भये रक्षा सकृत् सकृत्

dhanyasya madhurā vāṇī gatirmattebhasannibhā / ekakūpabhavaṃ roma bhaye rakṣā sakṛt sakṛt

हिन्दी अर्थ

तीन घुड़सवार सैनिक रहें तथा घोड़ेको रक्षाके लिये तीन-तीन धनुर्धर पैदल-सैनिक रहने चाहिए। धनुर्धरकी रक्षाके लिये चर्म या ढाल लिये रहनेवाले योद्धाकी नियुक्ति करनी चाहिए जो प्रत्येक शस्त्रका उसके अपने मन्त्रोंसे पूजन करके ' त्रैलोक्यमोहन-कवच'का पाठ करनेके अनन्तर युद्धमें जाता है, वह शत्रुओंपर विजय पाता और भूतलकी रक्षा करता है। (पाठान्तरके

English

A fortunate man's speech is sweet, gait like an elephant in rut; hair from one pore; in fear protection again and again.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 241
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.