Agni Purana· Agni Purāṇa
304
अध्याय 304 / 381

Adhyaya 305

18 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ18 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३०४

श्लोक 1

नारसिंहादिमन्त्राः अग्निर् उवाच स्तम्भो विद्वेषणोच्चाट उत्सादो भ्रममारणे ।व्याधिश्चेति स्मृतं क्षुत्रं तन्मोक्षो वक्ष्यते शृणु

nārasiṃhādimantrāḥ agnir uvāca stambho vidveṣaṇoccāṭa utsādo bhramamāraṇe / vyādhiśceti smṛtaṃ kṣutraṃ tanmokṣo vakṣyate śṛṇu

हिन्दी अर्थ

आदिके लिये महामारी आ जाय तो तिलमिश्रित घीसे अर्धलक्ष आहुति देनी चाहिए। इससे दोषोंका शमन होता है। यदि हाथीके लिये महामारी उपस्थित हो, हथिनीके दाँत बढ़ जाये अथवा हथिनीके गण्डस्थलसे मद फूटकर बहने लगे तो इन सब दोषोंकी शान्तिके लिये दस हजार आहुतियाँ देनी चाहिए। इससे अवश्य शान्ति होती है॥ ३-१२ ३॥

English

*Me$ahLy Sarhjhdy visarfiy sdjyarh, astiy dirghodakarhy rasa** This is the mantra sacred to (Lord) 8iva that confers good.

अध्याय ३०४

श्लोक 2

ॐ नमो भगवते उन्मत्तरुद्राय भ्रम २ भ्रामय २ अमुकं वित्रासय उद्भ्रामय २ रौद्रेण रूपेण हूं फठ् ठ २ श्मशाने निशि जप्तेन त्रिलक्षं मधुना हुनेत् ।चिताग्नौ धूर्तसमिदुभिर्भ्राम्यते सततं रिपुः

oṃ namo bhagavate unmattarudrāya bhrama 2 bhrāmaya 2 amukaṃ vitrāsaya udbhrāmaya 2 raudreṇa rūpeṇa hūṃ phaṭh ṭha 2 śmaśāne niśi japtena trilakṣaṃ madhunā hunet / citāgnau dhūrtasamidubhirbhrāmyate satataṃ ripuḥ

हिन्दी अर्थ

जहाँ असंमयमें गर्भपात हो या जहाँ बालक जन्म लेते ही मर जाता हो तथा जिस घरमें विकृत अङ्गवाले शिशु उत्पन्न होते हों तथा जहाँ समय पूर्ण होनेसे पूर्व ही बालकका

English

"Om homage to the Lord Unmatta-Rudra: bhrama bhrama, bhramaya bhramaya, terrify so-and-so, bewilder bewilder, in the terrible form, hum phat tha tha." Recited at night in a cremation ground, one should offer three lakh with honey; on the funeral fire with rogues' fuel the enemy is made to wander constantly.

अध्याय ३०४

श्लोक 3

हेमगैरिकया कृष्णा प्रतिमा हैमसूचिभिः ।जप्त्वा विध्येच्च तत्कण्ठे हृदि वा मियते रिपुः

hemagairikayā kṛṣṇā pratimā haimasūcibhiḥ / japtvā vidhyecca tatkaṇṭhe hṛdi vā miyate ripuḥ

हिन्दी अर्थ

जन्म होता हो, वहाँ इन सब दोषोंके शमनके लिये दस हजार आहुतियाँ देनी चाहिए। सिद्धि- साधनमें तिलमिश्रित घीसे एक लाख हवन किया जाय तो वह उत्तम है, मध्यम सिद्धिके साधनमें अर्धलक्ष और अधम सिद्धिके लिये पचीस हजार आहुति देनी चाहिए। जैसा जप हो, उसके अनुसार ही होम होना चाहिए। इससे संग्राममें विजय प्राप्त होती है। न्यासपूर्वक तेजस्वी

English

A black image made with golden ochre, with golden needles, having recited, one should pierce it at the throat or heart; the enemy dies.

अध्याय ३०४

श्लोक 4

खरबालचिताभस्म ब्रह्मदण्डी च मर्कटी ।गृहे वा मूर्ध्नि तच्चूर्णं जप्तमुत्सादकृत क्षिपेत्

kharabālacitābhasma brahmadaṇḍī ca markaṭī / gṛhe vā mūrdhni taccūrṇaṃ japtamutsādakṛta kṣipet

हिन्दी अर्थ

पञ्चमुखका ध्यान करके 'अघोरास्त्र'का जप करना चाहिए ॥ १३ १६॥

English

Ash from a donkey's tail-hair funeral pyre, brahmadandi and markati: that powder, recited over, thrown in a house or on the head, causes uprooting.

अध्याय ३०४

श्लोक 5

भृग्वाकाशौ सदीप्ताग्निर्भृगुर्वह्निश् च वर्म फट् ।एवं सहस्रारे हूं फट् आचक्राय स्वाहा हृदयं विचक्राय शिवः शिखाचक्रायाथ कवचं विचक्रायाथ नेत्रकम्

bhṛgvākāśau sadīptāgnirbhṛgurvahniś ca varma phaṭ / evaṃ sahasrāre hūṃ phaṭ ācakrāya svāhā hṛdayaṃ vicakrāya śivaḥ śikhācakrāyātha kavacaṃ vicakrāyātha netrakam

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार आदि आग्रेय महापुराणमें 'अघोरास्त्र आदि विविध शान्तिका कथन” नामक तीन सौ इक्कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ पाशुपतास्त्र-मन्त्रद्ठारा शान्तिका कथन

English

Bhrigu and sky, with blazing fire, Bhrigu and fire and "varma phat" — thus, in the thousand-spoked, "hum phat; to Achakra svaha" the heart; "to Vichakra" Shiva, the crest; "to Chakra" then the armor; "to Vichakra" then the eye;

अध्याय ३०४

श्लोक 6

सञ्चक्रायास्त्रमुदिष्टं ज्यालाचक्राय पूर्ववत् ।शार्ङ्गं सुदर्शनं क्षुद्रग्रहहृत् सर्वसाधनम्

sañcakrāyāstramudiṣṭaṃ jyālācakrāya pūrvavat / śārṅgaṃ sudarśanaṃ kṣudragrahahṛt sarvasādhanam

हिन्दी अर्थ

महादेवजी कहते हैं-स्कन्द! अब मैं बात बताऊँगा। शान्ति और जप आदि पूर्ववत् पाशुपतास्त्र-मन्त्रसे शान्ति तथा पूजा आदिको (पूर्व अध्यायमें कहे अनुसार) कर्तव्य हैं। इस

English

"to Sanchakra" the weapon is told; "to Jvalachakra" as before. Sarnga, Sudarshana, remover of minor seizers, accomplishing all;

अध्याय ३०४

श्लोक 7

मूर्धाक्षिमुखहृद्गुह्यपादे ह्य् अस्याक्षरान्न्यसेत् ।चक्राब्जासनमग्न्याभं दंष्ट्रणञ्च चतुर्भुजम्

mūrdhākṣimukhahṛdguhyapāde hy asyākṣarānnyaset / cakrābjāsanamagnyābhaṃ daṃṣṭraṇañca caturbhujam

हिन्दी अर्थ

अघोरास्त्र-मन्त्रको ३१८ वें अध्यायमें स्पष्ट कर दिया गया है। नाश होता है; किंतु फडन्त-सम्पूर्ण मन्त्रका जप आपत्ति आदिका निवारण करनेवाला है

English

one should place its letters on head, eyes, mouth, heart, private part and feet. Seated on a discus-lotus, fire-bright, with tusks, four-armed,

अध्याय ३०४

श्लोक 8

शङ्खचक्रगदापद्मशलाकाङ्कुशपाणिनम् ।चापिनं पिङ्गकेशाक्षमरव्याप्तत्रिपिष्टपं

śaṅkhacakragadāpadmaśalākāṅkuśapāṇinam / cāpinaṃ piṅgakeśākṣamaravyāptatripiṣṭapaṃ

हिन्दी अर्थ

शाकिनीक्षोभजनकाय व्याधि-निग्रहकारिणे पापभञ्जनाय सूर्यसोमाग्निनेत्राय विष्णुकवचाय

English

holding conch, discus, mace, lotus, rod and goad in hands, with bow, tawny-haired, covering the three worlds —

अध्याय ३०४

श्लोक 9

नाभिस्तेनाग्निना विद्धा नश्यन्ते व्याधयो ग्रहाः ।पीतञ्चक्रं गदा रक्ताः स्वराः श्याममवान्तरं

nābhistenāgninā viddhā naśyante vyādhayo grahāḥ / pītañcakraṃ gadā raktāḥ svarāḥ śyāmamavāntaraṃ

हिन्दी अर्थ

ज्वलज्जिह्वाय सर्वरोगविद्रावणाय ग्रहनिग्रहकारिणे दुष्टनागक्षयकारिणे। ३५ कृष्णपिङ्कलाय फट्। हूंकारास्त्राय फट्'। वज्रहस्ताय फट्। शक्तये ईशानाय फट्। खेटकास्त्राय फट्। मुण्डाय फट्। मुण्डास्त्राय फट्। कङ्कालास्त्राय फट्। पिच्छिकास्त्राय फट्। क्षुरिकास्त्राय फट्। ब्रह्मास्त्राय

English

By that fire the pierced navel — diseases and seizers perish. The discus is yellow, the mace red, the vowels dark, the interval dark;

अध्याय ३०४

श्लोक 10

नेमिः श्वेता वहिः कृष्णवर्णरेखा च पार्थिवी ।मध्येतरेमरे वर्णानेवं चक्रद्वयं(१) लिखेत्

nemiḥ śvetā vahiḥ kṛṣṇavarṇarekhā ca pārthivī / madhyetaremare varṇānevaṃ cakradvayaṃ(1) likhet

हिन्दी अर्थ

सद्योजातास्त्राय फट्। हृदयास्त्राय फट्। महास्त्राय

English

the rim white outside, a black-colored line and the earthly; in the middle and the other spokes the colors — thus one should draw two wheels.

अध्याय ३०४

श्लोक 11

आदावानीय कुम्भोदं गोचरे सन्निधाय च ।दत्त्वा सुदर्शनं तत्र याम्ये चक्रे हुनेत् क्रमात्

ādāvānīya kumbhodaṃ gocare sannidhāya ca / dattvā sudarśanaṃ tatra yāmye cakre hunet kramāt

हिन्दी अर्थ

फट्। तपः फट्। सत्यं फट्। सर्वलोक फट्। सर्वनाडी फट्। सर्वकारण फट्। सर्वदेव फट्। हीं

English

First having brought the water-pot and set it in the range, having given Sudarshana, one should offer in order in the southern wheel:

अध्याय ३०४

श्लोक 12

आज्यापामार्गसमिधो ह्य् अक्षतं तिलसर्षपौ ।पायसं गव्यमाज्यञ्च सहस्राष्टकसंख्यया

ājyāpāmārgasamidho hy akṣataṃ tilasarṣapau / pāyasaṃ gavyamājyañca sahasrāṣṭakasaṃkhyayā

हिन्दी अर्थ

कामास्त्राय फट् । क्षेत्रपालास्त्राय फट्। हुंकारास्त्राय फट्। भास्करास्त्राय फट्। चन्द्रास्त्राय फट्।

English

ghee, apamarga fuel, unbroken rice, sesame and mustard, pudding, cow-ghee, by the count of eight thousand;

अध्याय ३०४

श्लोक 13

हुतशेषं क्षिप्तेत् कुम्भे प्रतिद्रव्यं विधानवित् ।प्रस्थानेन कृतं पिण्डं कुम्भे तस्मिन्निवेशयेत्

hutaśeṣaṃ kṣiptet kumbhe pratidravyaṃ vidhānavit / prasthānena kṛtaṃ piṇḍaṃ kumbhe tasminniveśayet

हिन्दी अर्थ

इस पाशुपत-मन्त्रको एक बार आवृत्ति करनेसे ही यह मनुष्य सम्पूर्ण विघ्नोंका नाश कर सकता है, सौ आवृत्तियोंसे समस्त उत्पातोंको नष्ट कर सकता है तथा युद्ध आदिमें विजय पा सकता है इस मन्त्रद्वारा घी और गुग्गुलके होमसे मनुष्य असाध्य कार्योको भी सिद्ध कर सकता है। इस पाशुपतास्त्रः-मन्त्रके पाठमात्रसे समस्त क्लेशोंकी शान्ति हो जाती है

English

the knower of the rule should cast the remnant of the oblation into the pot with each substance; the lump made by the prastha measure one should place in that pot;

अध्याय ३०४

श्लोक 14

विष्णादि सर्वं तत्रैव न्यसेत् तत्रैव दक्षिणे ।नमो विष्णुजनेभ्यः सर्वशान्तिकरेभ्यः प्रतिगृह्णन्तु शान्तये नमः दद्यादनेन मन्त्रेण हुतशेषाम्भसा बलिं

viṣṇādi sarvaṃ tatraiva nyaset tatraiva dakṣiṇe / namo viṣṇujanebhyaḥ sarvaśāntikarebhyaḥ pratigṛhṇantu śāntaye namaḥ dadyādanena mantreṇa hutaśeṣāmbhasā baliṃ

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार आदि आग्रेय महापुराणमें “पाशुपतास्त्र-मन्त्रद्वारा शान्तिका कथन” नामक तीन सौ बाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ

English

Vishnu and all one should place there, and there on the right: "Homage to the servants of Vishnu, makers of all peace; accept for peace, homage" — with this mantra one should give the offering with the water of the oblation remnant.

अध्याय ३०४

श्लोक 15

फलके कल्पिते पात्रे पलाशं क्षीरशाखिनः ।गव्यपूर्णे निवेश्यैव दिक्ष्वेवं होमयेद्द्विजैः

phalake kalpite pātre palāśaṃ kṣīraśākhinaḥ / gavyapūrṇe niveśyaiva dikṣvevaṃ homayeddvijaiḥ

हिन्दी अर्थ

१. पाठान्तर-क्रूराय फट्। २. पाठा० मूर्वास्त्राय। ३. पाठा० नानास्त्राय फट् । ४. इससे पहले पूनाकी प्रतिमें-महादण्डास्त्राय फट् । नामास्त्राय फट्-इतना अधिक पाठ है। ५. पाठा० वामदेवास्त्राय फट्। ६. पूनाकी प्रतिमें इससे पूर्व 'खः फट्'-इतना अधिक है। ७. पूनाकी प्रतिमें यह नहीं है। ८. पूनाकी प्रतिमें ' भः फट्। पः फट्।' ऐसा पाठ है। ९. पाठा० स्त्रा। १०. पाठा० है। ११. पाठा० सत्त्व। १२. पाठा० हूं। १३. स्तुं। १४. आं। १५. पाठा० हों। १६. ' श्रीविद्यार्णव-तन्त्र' (३०वें श्वास)-में तथा 'शारदातिलक ' (२०वें परल) - में एक षडक्षर पाशुपत-मन्त्र भी वर्णित है। यथा--' ३ श्लीं पशुं हुं फट्।' इसके जप और प्रयोगको विधि वहाँ द्रष्टव्य है।

English

In a vessel arranged with a board, palasha of the milk-tree, having placed it filled with cow-products, in the directions thus one should have Brahmins offer;

अध्याय ३०४

श्लोक 16

सदक्षिणमिदं होमद्वयं भूतादिनाशनम् ।१ वर्णद्वयमिति ख॥ :प् १२६ गव्याक्तपत्रलिखितैर् निष्पर्णैः क्षुद्रमुद्धृतम्

sadakṣiṇamidaṃ homadvayaṃ bhūtādināśanam / 1 varṇadvayamiti kha.. :p 126 gavyāktapatralikhitair niṣparṇaiḥ kṣudramuddhṛtam

हिन्दी अर्थ

तथा इनके छः अङ्ग एवं अघोरास्त्रका कथन महादेवजी कहते हैं स्कन्द! 'ॐ हुँ हं रुद्रसत्येन रक्ष मां वाचेश्वराय स्वाहा'

English

these two oblations with fee destroy spirits and the like. Minor troubles are removed by leafless ones written on leaves smeared with cow-products;

अध्याय ३०४

श्लोक 17

दूर्वाभिरायुषे पद्मैः श्रिये पुत्रा उडुग्बरैः ।गोसिद्ध्यै सर्पिषा गोष्ठे मेधायै सर्वशाखिना

dūrvābhirāyuṣe padmaiḥ śriye putrā uḍugbaraiḥ / gosiddhyai sarpiṣā goṣṭhe medhāyai sarvaśākhinā

हिन्दी अर्थ

सः' इस मन्त्रसे मृत्युरोग आदि शान्त हो जाते हैं । इस मन्त्रद्वारा दूर्वाकी एक लाख आहुतियाँ दी जायँँ तो उससे साधक शान्ति तथा पुष्टिका भी साधन कर सकता है। षडानन! अथवा केवल प्रणव ( ३७ ) अथवा माया (हीं )-के जपसे ही दिव्य, अन्तरिक्षगत तथा भूमिगत उत्पातोंकी शान्ति होती है। उत्पातवृक्षके शमनका भी यही उपाय है

English

with durva for life, with lotuses for prosperity, with udumbara for sons; for success in cattle with ghee in the cow-pen; for intelligence with all trees.

अध्याय ३०४

श्लोक 18

ॐ क्षौं नमो भगवते नारसिंहाय ज्वालामालिने दीप्तदंष्ट्रायाग्निनेत्राय सर्वरक्षोघ्नाय सर्वभूतविनाशाय सर्वज्वरविनाशाय दह २ पच २ रक्ष २ हूं फट् मन्त्रोयं नारसिंहस्य मकलाघ्निवारणः ।जप्यादिना हरेत् क्षुद्रग्रहमारीविषामयान् ।चूर्णमण्डूकवयसा जलाग्निस्तम्भकृद्भवेत्

oṃ kṣauṃ namo bhagavate nārasiṃhāya jvālāmāline dīptadaṃṣṭrāyāgninetrāya sarvarakṣoghnāya sarvabhūtavināśāya sarvajvaravināśāya daha 2 paca 2 rakṣa 2 hūṃ phaṭ mantroyaṃ nārasiṃhasya makalāghnivāraṇaḥ / japyādinā haret kṣudragrahamārīviṣāmayān / cūrṇamaṇḍūkavayasā jalāgnistambhakṛdbhavet

हिन्दी अर्थ

( गङ्गा-सम्बन्धी वशीकरणमन्त्र )

English

"Om kshraum, homage to the Lord Narasimha, garlanded with flames, with blazing fangs, fire-eyed, destroyer of all demons, destroyer of all beings, destroyer of all fevers, burn burn, cook cook, protect protect, hum phat" — this mantra of Narasimha wards off all troubles; by recitation and the rest it removes minor seizers, epidemics, poisons and diseases. A powder with frog and age makes water and fire stop.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 304
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.