Agni Purana· Agni Purāṇa
306
अध्याय 306 / 381

Adhyaya 307

23 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ23 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३०६

श्लोक 1

त्रैलोक्यमोहनीलक्ष्म्यादिपूजा अग्निर् उवाच वक्षः सवह्निर्यामाक्षौ दण्डीः श्रीः सर्वसिद्धिदा ।महाश्रिये महासिद्धे महाविद्युत्प्रभे नमः

trailokyamohanīlakṣmyādipūjā agnir uvāca vakṣaḥ savahniryāmākṣau daṇḍīḥ śrīḥ sarvasiddhidā / mahāśriye mahāsiddhe mahāvidyutprabhe namaḥ

हिन्दी अर्थ

ॐ शिव शिवाय नमः।' यह शिरोमन्त्र है, अर्थात् इसे पढ़कर “शिरसे स्वाहा' बोलकर दाहिने हाथसे सिरका स्पर्श करना चाहिए। ' ३ शिवहृदये ज्वालिनी स्वाहा, शिखायै वषट्' बोलकर शिखाका स्पर्श करे।

English

(After having made) a black image (of the enemy) with red chalk, if it is pierced in the throat or heart with golden needles 2d*ter repeating (the above mantra) the enemy would die.

अध्याय ३०६

श्लोक 2

श्रिये देवि विजये नमः ।गौरि महाबले बन्ध २ नमः ।हूं महाकाये पद्महस्ते हूं फट् श्रियै नमः ।श्रियै फट् श्रियै नमः ।श्रियै फट् श्रीं नमः ।श्रिये श्रीद नमः स्वाहा स्वाहा श्रीफट् ॥ अस्याङ्गानि नवोक्तानि तेष्वेकञ्च समाश्रयेत् ।त्रिलक्षमेकलक्षं वा जप्त्वाक्षाब्जैश् च भूतिदः

śriye devi vijaye namaḥ / gauri mahābale bandha 2 namaḥ / hūṃ mahākāye padmahaste hūṃ phaṭ śriyai namaḥ / śriyai phaṭ śriyai namaḥ / śriyai phaṭ śrīṃ namaḥ / śriye śrīda namaḥ svāhā svāhā śrīphaṭ || asyāṅgāni navoktāni teṣvekañca samāśrayet / trilakṣamekalakṣaṃ vā japtvākṣābjaiś ca bhūtidaḥ

हिन्दी अर्थ

-एयह एक सौ पाँच अक्षरोंका कवच-मन्त्र है। अर्थात् इसे पढ़कर "कवचाय हुम्’ बोलते हुए दोनों हाथोंसे एक साथ दोनों भूजाओंका स्पर्श करे

English

One who wants to destroy (his enemy) should throw pulverized tail of the ass, funeral ash, brahmadanil and markafi on the house or head of the person.

अध्याय ३०६

श्लोक 3

श्रीगेहे विष्णुगेहे वा श्रियं पूज्य धनं लभेत् ।आज्याक्तैस्तण्डुलैर् लक्षं जुहुयात् खादिरानले

śrīgehe viṣṇugehe vā śriyaṃ pūjya dhanaṃ labhet / ājyāktaistaṇḍulair lakṣaṃ juhuyāt khādirānale

हिन्दी अर्थ

३ ओजसे नेत्रत्रयाय वौषट्' ऐसा बोलकर दोनों नेत्रांका स्पर्श करे। इसके बाद निम्नाङ्कित हुं फट्।' यह (प्रणवसहित बावन अक्षरोंका) ' अघोरास्त्र-मन्त्र' है

English

(t shall describe the method of worshipping the disc in the. thousand-petalled lotus.) **Bhrgu, ether, glowing fire, bhrgu, fire armour, (is for the armour). One (should) thus (worship) in the thousand-pe tailed (lotus). phafy

अध्याय ३०६

श्लोक 4

राजा वश्यो भवेद्वृद्धिः श्रीश् च स्यादुत्तरोत्तरं ।सर्षपाम्भोभिषेकेण नश्यन्ते सकला ग्रहाः

rājā vaśyo bhavedvṛddhiḥ śrīś ca syāduttarottaraṃ / sarṣapāmbhobhiṣekeṇa naśyante sakalā grahāḥ

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार आदि आग्रेयं महापुराणमें 'अनेकविध मन्त्रोंके साथ ईशान आदि मन्त्र तथा छ: अङ्घोसहित अघोरास्त्रका कथन" नामक तीन सौ तेईसवाँ अध्याय पूरा हुआ

English

The number 2 after the words indicates repetition of the respective words.

अध्याय ३०६

श्लोक 5

बिल्वलक्षहुता लक्ष्मीर्वित्तवृद्धिश् च जायते ।शक्रवेश्म चतुर्द्वारं हृदये चिन्तयेदथ

bilvalakṣahutā lakṣmīrvittavṛddhiś ca jāyate / śakraveśma caturdvāraṃ hṛdaye cintayedatha

हिन्दी अर्थ

महादेवजी कहते हैं-स्कन्ध! अब मैं “ कल्पाघोर-शिवशान्ति 'का वर्णन करता हूँ। भगवान् अघोर शिव सात करोड़ गणोंके अधिपति हैं तथा ब्रह्महत्या आदि पापोंको नष्ट करनेवाले हैं। उत्तम और अधम- सभी सिद्धियोंके आश्रय तथा सम्पूर्ण रोगोंके निवारक हैं। भौम, दिव्य तथा अन्तरिक्ष-सभी उत्पातोंका मर्दन करनेवाले हैं। विष, ग्रह और पिशाचोंको भी अपना ग्रास

English

(It may also be performed differently). One may inscribe (the disc) on a plank, place a vessel filled with milk and perform oblation with the twigs oipalaSa and kfira (trees) in the different directions engaging brahmins. These two obla¬ tions done after offering appropriate fees (to the priests) would destroy the spirits, etc.

अध्याय ३०६

श्लोक 6

बलाकां वामनां श्यामां श्वेतपङ्कजधारिणीम् ।ऊर्ध्ववाहुद्वयं ध्यायेत्क्रीडन्तीं द्वारि पूर्ववत्

balākāṃ vāmanāṃ śyāmāṃ śvetapaṅkajadhāriṇīm / ūrdhvavāhudvayaṃ dhyāyetkrīḍantīṃ dvāri pūrvavat

हिन्दी अर्थ

बना लेनेवाले तथा सम्पूर्ण मनोरथोंको पूर्ण करनेवाले हैं। पापसमूहको पीड़ा देकर दूर भगानेके लिये वे उस प्रबल प्रायश्चित्तके प्रतीक हैं, जो दुर्भाग्य तथा दुःखका विनाशक है॥ १--३॥

English

Ofht ksaurh! Obeisance to Lord Narasimha! To one who has the flames as the garland, one who has effulgent teeth, one who has fiery eyes, one who is the annihilator of all the demons! To one who destroys all the spirits! To one who destroys all fevers! burn (2)! cook ( 2)! protect

अध्याय ३०६

श्लोक 7

उर्ध्वीकृतेन हस्तेन रक्तपङ्कजधारिणीं ।श्वेताङ्गीं दक्षिणे द्वारि चिन्तयेद्वनमालिनीम्

urdhvīkṛtena hastena raktapaṅkajadhāriṇīṃ / śvetāṅgīṃ dakṣiṇe dvāri cintayedvanamālinīm

हिन्दी अर्थ

'एकवीर'का सर्वाङ्गमें न्यास करके सदा पञ्चमुख शिवका ध्यान करे। (विभिन्न कर्मोमें उनके विभिन्न शुक्ल-कृष्ण आदि वर्णोका ध्यान किया जाता है। यथा--) शान्ति तथा पुष्टि- कर्ममें भगवान् शिवका वर्ण शुक्ल है, ऐसा चिन्तन करे। वशीकरणमें उनके रक्तवर्णका, स्तम्भनकर्ममें पीतवर्णका, उच्चाटन तथा मारणकर्ममें धूम्रवर्णका, आकर्षणमें कृष्णवर्णका तथा मोहन-

English

With raised hand holding a red lotus, one should meditate on the white-limbed Vanamalini at the south door;

अध्याय ३०६

श्लोक 8

हरितां दोर्द्वयेनोर्धमुद्वहन्तीं सिताम्बुजम् ।ध्यायेद्विभीषिकां नाम श्रीदूतीं द्वारि पश्चिमे

haritāṃ dordvayenordhamudvahantīṃ sitāmbujam / dhyāyedvibhīṣikāṃ nāma śrīdūtīṃ dvāri paścime

हिन्दी अर्थ

कर्ममें कपिलवर्णका चिन्तन करना चाहिए। (अघोरमन्त्र बत्तीस अक्षरोंका मन्त्र बताया गया है।) वे बत्तीस अक्षर वेदोक्त अघोरशिवके रूप हैं । अत: उतने अक्षरोंके मन्त्रस्वरूप अघोरशिवकी

English

one should meditate on the green one lifting a white lotus upward with both arms, named Vibhishika, Shri's messenger, at the west door;

अध्याय ३०६

श्लोक 9

शाङ्करीमुक्क्तरे द्वारि तन्मध्ये ऽष्टदलपङ्कजं ।वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः

śāṅkarīmukktare dvāri tanmadhye 'ṣṭadalapaṅkajaṃ / vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ

हिन्दी अर्थ

अर्चना करनी चाहिए। इस मन्त्रका (बत्तीस) या तीस लाख जप करके उसका दशांश होम करे। यह होम गुग्गुलमिश्रित घीसे होना चाहिए। इससे जाता है। वह सब कुछ कर सकता है। अघोरसे बढ़कर दूसरा कोई मन्त्र भोग तथा मोक्ष देनेवाला नहीं है। इसके जपसे अब्रह्मचारी ब्रह्मचारी होता तथा अस्नातक स्नातक हो जाता

English

Shankari at the north door; in the middle of them an eight-petal lotus: Vasudeva, Sankarshana, Pradyumna and Aniruddha

अध्याय ३०६

श्लोक 10

ध्येयास्ते पद्मपत्रेषु शङ्खचक्रगदाधराः ।अञ्जनक्षीरकाश्मीरहेमाभास्ते सुवाससः

dhyeyāste padmapatreṣu śaṅkhacakragadādharāḥ / añjanakṣīrakāśmīrahemābhāste suvāsasaḥ

हिन्दी अर्थ

है। अघोरास्त्र तथा अघोर-मन्त्र-दोनों मन्त्रराज हैं । इनमेंसे कोई भी मन्त्र जप, होम तथा पूजनसे युद्धस्थलमें शत्रुसेनाको रौंद सकता है

English

are to be meditated on the lotus petals bearing conch, discus and mace, with the glow of collyrium, milk, saffron and gold, well clothed.

अध्याय ३०६

श्लोक 11

आग्नेयादिषु पत्रेषु गुग्गुलुश् च कुरुण्टकः ।दमकः सलिलश्चेति हस्तिनी रजतप्रभाः

āgneyādiṣu patreṣu gugguluś ca kuruṇṭakaḥ / damakaḥ salilaśceti hastinī rajataprabhāḥ

हिन्दी अर्थ

अब मैं कल्याणमयी 'रुद्रशान्ति'का वर्णन करता हूँ, जो सम्पूर्ण मनोरथोंको सिद्ध करनेवाली है। पुत्रकी प्राप्ति, ग्रहबाधाके निवारण, विष एवं व्याधिके विनाश, दुर्भिक्ष तथा महामारीको शान्ति, दुःस्वप्रनिवारण, बल आदि तथा राज्य आदिकी प्राप्ति और शत्रुओंके संहारके लिये इस 'रुद्रशान्ति'का प्रयोग करना चाहिए। यदि अपने बगीचेके किसी वृक्षमें असमयमें फल लग जाय

English

On the petals in the southeast and the rest: Guggulu, Kurunthaka, Damaka and Salila — elephants shining like silver,

अध्याय ३०६

श्लोक 12

हेमकुम्भधराश् चैते कर्णिकायां श्रियं स्मरेत् ।चतुर्भुजां सुवर्णाभां सपद्मोर्ध्वभुजद्वयां

hemakumbhadharāś caite karṇikāyāṃ śriyaṃ smaret / caturbhujāṃ suvarṇābhāṃ sapadmordhvabhujadvayāṃ

हिन्दी अर्थ

तो यह भी अनिष्टकारक है; अतः उसकी शान्तिके लिये तथा समस्त ग्रहबाधाओंका नाश करनेके लिये भी उक्त शान्तिका प्रयोग किया जा सकता है। पूजन-कर्ममें मन्त्रके अन्तमें “नमः '

English

bearing golden pots; and on the pericarp one should remember Shri, four-armed, golden, with lotus in two upraised arms,

अध्याय ३०६

श्लोक 13

दक्षिणाभयहस्ताभां वामहस्तवरप्रदां ।श्वेतगन्धांशुकामेकरौम्यमालास्त्रधारिणीं

dakṣiṇābhayahastābhāṃ vāmahastavarapradāṃ / śvetagandhāṃśukāmekaraumyamālāstradhāriṇīṃ

हिन्दी अर्थ

बोलना चाहिए तथा हवन-कर्ममें 'स्वाहा'। आप्यायन (तृप्ति) -में मन्त्रान्तमें “वषट्' पदका प्रयोग करे और पुष्टि-कर्ममें 'वौषट्' पदका। आवश्यकताके अनुसार 'नमः', 'स्वाहा' आदि जातिका योग करना चाहिए

English

right hand in fearlessness, left giving boons, in white scent and cloth, bearing a single silver garland and weapon;

अध्याय ३०६

श्लोक 14

ध्यात्वा सपरिवारान्तामभ्यर्च्य सकलं लभेत् ।द्रोणाब्जपुष्पश्रीवृक्षपर्णं मूर्ध्नि न धारयेत्

dhyātvā saparivārāntāmabhyarcya sakalaṃ labhet / droṇābjapuṣpaśrīvṛkṣaparṇaṃ mūrdhni na dhārayet

हिन्दी अर्थ

पञ्च पञ्चोत्तरे विश्वरूपाय करालाय विकृतरूपायाविकृतरूपाय

English

having meditated on her with her retinue and worshipped, one obtains everything. One should not wear on the head leaves of drona, lotus flower or shrivriksha;

अध्याय ३०६

श्लोक 15

लवणामलकं वर्ज्यं नागादित्यतिथौ क्रमात् ।पायसाशी जपेत् सूक्तं श्रियस्तेनाभिषेचयेत्

lavaṇāmalakaṃ varjyaṃ nāgādityatithau kramāt / pāyasāśī japet sūktaṃ śriyastenābhiṣecayet

हिन्दी अर्थ

उत्तरवर्ती कमलदलमें नियतितत्त्वकी स्थिति है, जल (वरुण) -को दिशा पश्चिमके कमलदलमें कालतत्त्व है और नैऋत्यकोणवर्ती दलमें मायातत्त्व अवस्थित है; उन सबमें देवताओंकी पूजा होती है। 'एकपिङ्गलाय श्वेतपिङ्गलाय कृष्णपिङ्गलाय

English

salt and amalaka are to be avoided on the tithi days in order. Eating pudding, one should recite the Shri hymn and consecrate her with it;

अध्याय ३०६

श्लोक 16

आवाहादिविसर्गान्तां मूर्ध्नि ध्यात्वार्चयेत् श्रियम् ।विल्वाज्याब्जपायसेन पृथक् योगः श्रिये भवेत्

āvāhādivisargāntāṃ mūrdhni dhyātvārcayet śriyam / vilvājyābjapāyasena pṛthak yogaḥ śriye bhavet

हिन्दी अर्थ

सबकी पूजा नियतितत्त्वमें होती है । ' अनन्तायारद्राय शुष्काय पयोगणाय (नमः )।' इनकी पूजा कालतत्त्वमें करे। “करालाय विकरालाय ( नमः )।' -- इन दोकी पूजा मायातत्त्वमें करे । 'सहस्त्रशीर्षाय

English

having meditated on the head, from invocation to dismissal, one should worship Shri. With bilva, ghee, lotus and pudding separately the combination is for prosperity.

अध्याय ३०६

श्लोक 17

विषं महिषकान्ताग्निरुद्रिज्योतिर्वकद्वयम् ।ॐ ह्रीं महामहिषमर्दिनि ठ ठ मूलमन्त्रं भहिषहिंसके नमः ।महिषशत्रुं भ्रामय २ हूं फट् ठ ठ महिषं हेषय २ हूं महिषं हन२ देवि हूं महिषनिसूदनि फट् दुर्गाहृदयमित्युक्तं साङ्गं सर्वार्थसाधकम्

viṣaṃ mahiṣakāntāgnirudrijyotirvakadvayam / oṃ hrīṃ mahāmahiṣamardini ṭha ṭha mūlamantraṃ bhahiṣahiṃsake namaḥ / mahiṣaśatruṃ bhrāmaya 2 hūṃ phaṭ ṭha ṭha mahiṣaṃ heṣaya 2 hūṃ mahiṣaṃ hana2 devi hūṃ mahiṣanisūdani phaṭ durgāhṛdayamityuktaṃ sāṅgaṃ sarvārthasādhakam

हिन्दी अर्थ

सहस्त्रवक्त्राय सहस्त्रकरचरणाय सहस्रलिङ्गाय (नमः )।'— इनकी अर्चना विद्यातत्त्में करे। वह इन्द्रसे दक्षिण दिशाके दलमें स्थित है। वहीं छः पदोंसे युक्त षड्विध रुद्रका पूजन करे। यथा —एकजटाय द्विजटाय त्रिजटाय स्वाहाकाराय स्वधाकाराय वषट्काराय षड्रुद्राय।' स्कन्द! अग्निकोणवर्ती दलमें ईशतत्त्वकी स्थिति है। उसमें क्रमशः ' भूतपतये पशुपतये उमापतये कालाधिपतये

English

Poison, buffalo-beloved, fire, Rudra, light, two herons: "Om hrim, great buffalo-crusher, tha tha — root mantra — homage to the buffalo-slayer; make the buffalo-enemy wander wander hum phat tha tha; make the buffalo neigh, hum; kill the buffalo, goddess, hum, buffalo-destroyer phat" — the Durga heart is told with limbs, accomplishing all aims.

अध्याय ३०६

श्लोक 18

यजेद्यथोक्तं तां देवीं पीठञ्चैवाङ्गमध्यगम् ।ॐ ह्रीं दुर्गे रक्षणि स्वाहा चेति दुर्गायै नमः ।वरवर्ण्यै नमः ।आर्यायै कनकप्रभायै कृत्तिकायै अभयप्रदायै कन्यकायै सुरूपायै ॥ पत्रस्थाः पूजयेदेता मूर्तीराद्यैः स्वरैः क्रमात्

yajedyathoktaṃ tāṃ devīṃ pīṭhañcaivāṅgamadhyagam / oṃ hrīṃ durge rakṣaṇi svāhā ceti durgāyai namaḥ / varavarṇyai namaḥ / āryāyai kanakaprabhāyai kṛttikāyai abhayapradāyai kanyakāyai surūpāyai || patrasthāḥ pūjayedetā mūrtīrādyaiḥ svaraiḥ kramāt

हिन्दी अर्थ

(नमः )।' बोलकर भूतपति आदिको पूजा करे। पूर्ववर्ती दल सदाशिव-तत्त्वमें छः पूजनीयोंकी स्थिति है, जिनका निम्नाङ्कित मन्त्रमें नामोल्लेख है। यथा “उमायै कुरूपधारिणि ३» कुरु कुरु

English

One should worship that goddess as told, and the seat in the middle of the limbs. "Om hrim, Durge, protector, svaha" and "homage to Durga"; "homage to the excellent-colored," "to Arya, to golden-radiant, to Krittika, to giver of fearlessness, to maiden, to beautiful" — one should worship these forms standing on petals with the first vowels in order.

अध्याय ३०६

श्लोक 19

चक्राय शङ्खाय गदायै खड्गाय धनुषे वाणाय ।अष्टम्याद्यैर् इमां दुर्गां लोकेशान्तां यजेदिति ।दुर्गायोगः समायुःश्रीस्वामिरक्ताजयादिकृत्

cakrāya śaṅkhāya gadāyai khaḍgāya dhanuṣe vāṇāya / aṣṭamyādyair imāṃ durgāṃ lokeśāntāṃ yajediti / durgāyogaḥ samāyuḥśrīsvāmiraktājayādikṛt

हिन्दी अर्थ

रुहिणि रुहिणि रुद्रोऽसि देवानां देवदेव विशाख अरु मुरु मुरु रुद्रशान्तिमनुस्मर कृष्णपिङ्गल अकाल- पिशाचाधिपति विद्येश्वराय नमः।' कमलको कर्णिकामें शिवतत्त्वकी स्थिति है। उसमें भगवान् उमा-महेश्वर पूजनीय हैं। मन्त्र इस प्रकार है --

English

"To the discus, conch, mace, sword, bow, arrow." On the eighth and other tithis one should worship this Durga up to the world-lords. Durga-yoga gives life, prosperity, a master, victory and the like.

अध्याय ३०६

श्लोक 20

समाध्येशानमन्त्रेण तिलहोमो वशीकरः ।जयः पद्मैस्तु दुर्वाभिः शान्तिः कामः पलाशजैः

samādhyeśānamantreṇa tilahomo vaśīkaraḥ / jayaḥ padmaistu durvābhiḥ śāntiḥ kāmaḥ palāśajaiḥ

हिन्दी अर्थ

(प्रणवको अलग गिननेपर इस मन्त्रमें कुल नौ पद हैं )--शिवतत्त्वमें व्योमव्यापी नामवाले शिवके नौ पदोंका पूजन करना चाहिए

English

With the mantra of Ishana in concentration, sesame oblation brings control; with lotuses victory; with durva peace; with palasha desire;

अध्याय ३०६

श्लोक 21

पुष्टिः स्यात् काकपक्षेण मृतिद्वेषादिकं भवेत् ।ब्रह्मक्षुद्रभयापत्तिं सर्वमेव मनुर्हरेत्

puṣṭiḥ syāt kākapakṣeṇa mṛtidveṣādikaṃ bhavet / brahmakṣudrabhayāpattiṃ sarvameva manurharet

हिन्दी अर्थ

तदनन्तर योगपीठपर विराजमान शिवका नौ पदोंसे युक्त नाम बोलकर पूजन करे। मन्त्र इस प्रकार है-'शाश्वताय योगपीठसंस्थिताय

English

with crow's feather nourishment; death and hatred may result. The mantra removes all fear of Brahmins' wrath and minor dangers.

अध्याय ३०६

श्लोक 22

ॐ दुर्गे दुर्गे रक्षणि स्वाहा रक्षाकरीयमुदिता जयदुर्गाङ्गसंयुता ।श्यामां त्रिलिचनां देवीं ध्यात्वात्मानं चतुर्भुजम्

oṃ durge durge rakṣaṇi svāhā rakṣākarīyamuditā jayadurgāṅgasaṃyutā / śyāmāṃ trilicanāṃ devīṃ dhyātvātmānaṃ caturbhujam

हिन्दी अर्थ

पञ्चवक्त्राय।' स्कन्द! तत्पश्चात् “सद्' नामक पूर्वदलमें

English

"Om Durge Durge, protector, svaha" is the protecting mantra told, with the limbs of Jaya-Durga. Having meditated on the dark three-eyed goddess, oneself four-armed,

अध्याय ३०६

श्लोक 23

शङ्खचक्राब्जशूलादित्रिशूलां रौद्ररूपिणीं ।युद्धादौ सञ्जयेदेतां यजेत् खड्गादिके जये

śaṅkhacakrābjaśūlāditriśūlāṃ raudrarūpiṇīṃ / yuddhādau sañjayedetāṃ yajet khaḍgādike jaye

हिन्दी अर्थ

नौ पदोंसे युक्त शिवका पूजन करे ' अघोरहृदयाय वामदेवगुह्याय सद्योजातमूर्तये

English

bearing conch, discus, lotus, trident and the rest, in terrible form; one should arrange it at the start of battle, worship it for victory in sword-work and the rest.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 306
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.