Agni Purana· Agni Purāṇa
321
अध्याय 321 / 381

Adhyaya 322

21 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ21 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३२१

श्लोक 1

षडङ्गान्यघोरास्त्राणि ईश्वर उवाच ॐ ह्रूं हंस+इति मन्त्रेण मृत्युरोगादि शास्यति ।लक्षाहुतिभिर्दूर्वाभिः शान्तिं पुष्टिं प्रसाधयेत्

ṣaḍaṅgānyaghorāstrāṇi īśvara uvāca oṃ hrūṃ haṃsa+iti mantreṇa mṛtyurogādi śāsyati / lakṣāhutibhirdūrvābhiḥ śāntiṃ puṣṭiṃ prasādhayet

हिन्दी अर्थ

कर्णावतंसोत्पलरुचिजयिनी दीर्घे च नयने। श्यामा सीमन्तिनीनां तिलकमिव मुखे या च त्रिभुवने सम्प्राप्ता साम्प्रतं मे नयनपथमसौ हैवात् सुवदना॥

English

Tait. Sam. 1. 6.5.2.

अध्याय ३२१

श्लोक 2

अथ वा प्रणवेनैव मायया वा षडानन ।दिव्यान्तरीक्षभौमानां शान्तिरुत्पातवृक्षके

atha vā praṇavenaiva māyayā vā ṣaḍānana / divyāntarīkṣabhaumānāṃ śāntirutpātavṛkṣake

हिन्दी अर्थ

कोलस्कन्धमनुद्धतं परिजने . जन्तुमात्रदुःखकारिकर्म निर्मितं भवत्यनर्थहेतु तेन सर्वमात्मतुल्यमीक्षमाण उत्तमं सुखं लभस्व।

English

Tait. Sam. 4.6.6.5a.

अध्याय ३२१

श्लोक 3

ॐ नमो भगवति गन्ङे कालि २ महाकालि २ मांसशोणितभोजने रक्तकृष्णमुखि वशमानय मानुषान् स्वाहा ॥ ॐ लक्षं जप्त्वा दशांशेन हुत्वा स्यात् सर्वकर्मकृत् ।वशं नयति शक्रादीन्मानुषेष्वेषु क कथा

oṃ namo bhagavati ganṅe kāli 2 mahākāli 2 māṃsaśoṇitabhojane raktakṛṣṇamukhi vaśamānaya mānuṣān svāhā || oṃ lakṣaṃ japtvā daśāṃśena hutvā syāt sarvakarmakṛt / vaśaṃ nayati śakrādīnmānuṣeṣveṣu ka kathā

हिन्दी अर्थ

शुभ्रदन्तद्युतिहसितशरच्चन्द्रिका चारुमूर्तिर्माद्यन्मातङ्गलीलागतिरतिविपुलाभोगतुङ्गस्तनी या। रम्भास्तम्भोपमोरूरलिमलिनघनस्तरिःधधम्मिल्लहस्ता राधायै रक्तकण्ठी दिशतु नवमुदं स्रग्धरा कापि गोपी॥

English

Gould not be traced.

अध्याय ३२१

श्लोक 4

अन्तर्धानकरी विद्या मोहनी जृम्भनी तथा ।वशन्नयति शत्रूणां शत्रुबुद्धिप्रमोहिनी

antardhānakarī vidyā mohanī jṛmbhanī tathā / vaśannayati śatrūṇāṃ śatrubuddhipramohinī

हिन्दी अर्थ

. पवनविधूतवीचिचपलं विलोकयति जीवितं तनुभृतां वपुरपि हीयमानमनिशं जरावनितया वशीकृतमिदम्। सपदि निपीडनव्यतिकरं यमादिव नराधिपामरयशः परवनितामवेक्ष्य कुरुते तथापि हतबुद्धिरश्चललितम् ॥

English

Cf. Vedie Concordanct b.

अध्याय ३२१

श्लोक 5

कामधेनुरियं विद्या सप्तधा परिकीर्तिता ।मन्त्रराजं प्रवक्ष्यामि शत्रुचौरादिमोहनम्

kāmadhenuriyaṃ vidyā saptadhā parikīrtitā / mantrarājaṃ pravakṣyāmi śatrucaurādimohanam

हिन्दी अर्थ

वीतक्रोडाश्लीलालापैः श्रवणसुखसुभगसुललितवचना नृत्यैर्गतिर्श्रविक्षप: कलभणितविविधविहगकुलरुतैः ॥

English

Tait. Sam. 4.6.7.1a.

अध्याय ३२१

श्लोक 6

महाभयेषु सर्वेषु स्मर्तव्यं हरपूजितं ।लक्षं जप्त्वा तिलैर् होमः सिद्ध्येदुद्धरकं शृणु

mahābhayeṣu sarveṣu smartavyaṃ harapūjitaṃ / lakṣaṃ japtvā tilair homaḥ siddhyeduddharakaṃ śṛṇu

हिन्दी अर्थ

विराम होता हो, उस छन्दका नाम ' क्रौञ्चपदा” है। यह 'अभिकृति'के अन्तर्गत है। जिसके प्रतिपादमें दो मगण, तगण, तीन नगण, रगण, ग्यारह और सातपर विराम होता हो, उस

English

Tait. Sam. 3.4. 1 1.2a.

अध्याय ३२१

श्लोक 7

ॐ हले शूले एहि ब्रह्मसत्येन विष्णुसत्येन रुद्रसत्येन रक्ष मां वाचेश्वराय स्वाहा ॥ दुर्गात्तारयते यस्मात्तेन दुर्गा शिवा मता ।ॐ चण्डकपालिनि दन्तान् किटि २ क्षिटि २ गुह्ये फट् ह्रीं अनेन मन्त्रराजेन क्षालयित्वा तु तण्डुलान्

oṃ hale śūle ehi brahmasatyena viṣṇusatyena rudrasatyena rakṣa māṃ vāceśvarāya svāhā || durgāttārayate yasmāttena durgā śivā matā / oṃ caṇḍakapālini dantān kiṭi 2 kṣiṭi 2 guhye phaṭ hrīṃ anena mantrarājena kṣālayitvā tu taṇḍulān

हिन्दी अर्थ

नौ, छः:-छ: एवं पाँच अक्षरोंपर विराम होता हो, उसको ' अपहाव' या 'उपहाव' नाम दिया गया

English

Could not be traced.

अध्याय ३२१

श्लोक 8

त्रिंशद्वारानि जप्तानि तच्चौरेषु प्रदापयेत् ।दन्तैश्चूर्णानि शुक्लानि पतितानि हि शुद्धये

triṃśadvārāni japtāni taccaureṣu pradāpayet / dantaiścūrṇāni śuklāni patitāni hi śuddhaye

हिन्दी अर्थ

है। यह भी 'उत्कृति'में ही है अब 'दण्डक' जातिका वर्णन किया जाता है-- जिसके प्रत्येक चरणमें दो नगण और सात रगण हों, उसका नाम ' दण्डक ” है; इसीको “चण्डवृष्टिप्रपात' भी कहते हैं। इसमें पादान्तमें

English

Having recited thirty times, it should be given among thieves; with powdered white teeth, fallen, for purification.

अध्याय ३२१

श्लोक 9

ॐ ज्वलल्लोचन कपिलजटाभारभास्वर विद्रावण त्रैलोक्यडामर २ दर २ भ्रम २ आकट्ट २ तोटय २ मोटय २ दह २ पच २ एवं सिद्धिरुद्रो ज्ञापयति यदि ग्रहोपगतः स्वर्गलोकं देवलोकं वा आरामविहाराचलं तथापि तमावर्तयिष्यामि वलिं गृह्ण २ ददामि ते स्वहेति क्षेत्रपालबलिं दत्वा ग्रहो न्यासाध्रदं व्रजेत् ।शत्रवो नाशमायान्ति रणे वैरगणक्षयः

oṃ jvalallocana kapilajaṭābhārabhāsvara vidrāvaṇa trailokyaḍāmara 2 dara 2 bhrama 2 ākaṭṭa 2 toṭaya 2 moṭaya 2 daha 2 paca 2 evaṃ siddhirudro jñāpayati yadi grahopagataḥ svargalokaṃ devalokaṃ vā ārāmavihārācalaṃ tathāpi tamāvartayiṣyāmi valiṃ gṛhṇa 2 dadāmi te svaheti kṣetrapālabaliṃ datvā graho nyāsādhradaṃ vrajet / śatravo nāśamāyānti raṇe vairagaṇakṣayaḥ

हिन्दी अर्थ

विराम होता है। उक्त छन्दमें दो नगणके सिवा रगणमें वृद्धि करनेपर 'व्याल', “जीमूत' आदि नामवाले 'दण्डक' बनते हैं। ' चण्डप्रपात'के बाद अन्य जितने भी भेद होते हैं, वे सभी दण्डक-

English

"Om, blazing-eyed, with tawny matted locks, shining, scatterer, Trailokyadamara, dara dara, bhrama bhrama, akatta akatta, totaya totaya, motaya motaya, daha daha, pacha pacha" — thus the accomplished Rudra commands: "If the seizer has gone to heaven or the world of gods or to a pleasure-park mountain, still I shall bring him back; take the offering, take, I give to you, svaha." Having given the field-guardian offering, the seizer goes to the place of restraint. Enemies meet destruction; in battle the host of foes is destroyed.

अध्याय ३२१

श्लोक 10

हंसबीजन्तु विन्यस्य विषन्तु(१) त्रिविधं हरेत् ।अगुरुञ्चन्दनं कुष्ठं कुङ्कुमं नागकेशरम्

haṃsabījantu vinyasya viṣantu(1) trividhaṃ haret / aguruñcandanaṃ kuṣṭhaṃ kuṅkumaṃ nāgakeśaram

हिन्दी अर्थ

प्रस्तार “प्रचित कहलाते हैं। अब 'गाथा- प्रस्तार 'का वर्णन करते हैं इस प्रकार आदि आग्नेय महापृराणमें 'समवृत्तनिरूपण' नामक तीन सौ चौँवीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

English

Having placed the Hamsa seed one would remove threefold poison. Agaru, sandal, kushtha, saffron, nagakesara,

अध्याय ३२१

श्लोक 11

नखं वै देवदारुञ्च समं कृत्वाथ दूपकः ।माक्षिकेन समायुक्तो देहवस्त्रादिधूपनात्

nakhaṃ vai devadāruñca samaṃ kṛtvātha dūpakaḥ / mākṣikena samāyukto dehavastrādidhūpanāt

हिन्दी अर्थ

अग्निदेव कहते हैं--वसिष्ठ इस छन्दःशास्त्रमें आदिगुरु हो, उसके नीचे लघुका उल्लेख करे। जिन छन्दोंका नामतः निर्देश नहीं किया गया है, यह 'एकाक्षर-प्रस्तार'की बात हुई। '्व्यक्षर- किंतु जो प्रयोगमें देखे जाते हैं, वे सभी “गाथा' प्रस्तार'में उसके बाद इसी क्रमसे वर्णोंकी नामक छन्दके अन्तर्गत हैं । अब 'प्रस्तार' बतलाते स्थापना करे, अर्थात् पहले गुरु और उसके नीचे

English

nail-perfume and devadaru in equal parts as incense, joined with honey, by fumigating body, clothes and the like,

अध्याय ३२१

श्लोक 12

विवादे मोहने स्त्रीणां भण्डने कलहे शुभः ।कन्याया वरणे भाग्येमायामन्त्रेण मन्त्रितः

vivāde mohane strīṇāṃ bhaṇḍane kalahe śubhaḥ / kanyāyā varaṇe bhāgyemāyāmantreṇa mantritaḥ

हिन्दी अर्थ

हैं। जिसमें सब अक्षर गुरु हों, ऐसे पादमें जो लघुः १. या कपिलाक्षी पिङ्गलकेशी कलिरुचिरनुदिनमनुनयकठिना दीर्घतराभिः स्थूलशिराभिः परिंवृतवपुरतिशयकुटिलगतिः।

English

it is auspicious in dispute, bewildering women, in strife and quarrel; in choosing a maiden for good fortune, consecrated with the Maya mantra.

अध्याय ३२१

श्लोक 13

ह्रीं रोचनानागपुष्पाणि कुङ्कुमञ्च महःशिला ।ललाटे तिलकं कृत्वा यं पश्येत्स वशी भवेत्

hrīṃ rocanānāgapuṣpāṇi kuṅkumañca mahaḥśilā / lalāṭe tilakaṃ kṛtvā yaṃ paśyetsa vaśī bhavet

हिन्दी अर्थ

२. ये संनद्धानेकानीकैर्नरतुरगकरिपरिवृतैः समं तव शत्रवो युद्धश्रद्धालुब्धात्मानस्त्वदभिमुखमपगतभियः पतन्ति धृतायुधाः ।

English

"Hrim" — gorochana, nagakesara flowers, saffron and realgar; having made a tilaka on the forehead, whomever one sees becomes subject.

अध्याय ३२१

श्लोक 14

शतावर्यास्तु चूर्णन्तु दुग्धपीतञ्च पुत्रकृत् ।नागकेशरचूर्णन्तु घृतपक्वन्तु पुत्रकृत्

śatāvaryāstu cūrṇantu dugdhapītañca putrakṛt / nāgakeśaracūrṇantu ghṛtapakvantu putrakṛt

हिन्दी अर्थ

३. श्रीकण्ठं त्रिपुरदहनममृतकिरणशकलललितशिरसं रुद्रं भूतेशं हतमुनिमखमखिलभुवननमितचरणयुगमीशानम्। सर्वज्ञं वृषभगमनमहिपतिकृतवलयरुचिरकरमाराध्यं तं वन्दे भवभयभिदमभिमतफलवितरणगुरुमुमया युक्तम्॥ ४. दण्डकका उदाहरण: -- इह हि भवति दण्डकारण्यदेशे स्थितिः पुण्यभाजां मुनीनां मनोहारिणी त्रिदशविजयिवीर्य दृष्यद्वशग्रीवलक्ष्मीविरामेण रामेण संसेविते । जनकयजनभूमिसम्भूतसीमन्तिनीसीमसीतापदस्पर्शपूता श्रये भुवननिमितपादपद्माभिनानाम्बिकातीर्थयात्रागतानेकसिद्धाकुले ॥ ५. प्रचित दण्डकका उदाहरण: -- प्रथमकथितदण्डकश्चण्डवृष्टि प्रपाताभिधानो मुनेः पिङ्गलाचार्यनाम्रोमतः प्रचित इति ततः परं दण्डकानामियं जातिरेकैकरेफाभिवृद्धया

English

Powder of shatavari drunk with milk gives a son; powder of nagakesara cooked in ghee gives a son;

अध्याय ३२१

श्लोक 15

पालाशवीजपानेन लमेत पुत्रकन्तथा ।ॐ उत्तिष्ठ चामुण्डे जम्भय २ मोहय २ अमुकं वशमानय २ स्वाहा १ निघ्नान्त्वति ख॥ , छ॥ च :प् १७२ षड्विंशा सिद्धविद्या सा नदीतीरमृदा स्त्रियम्

pālāśavījapānena lameta putrakantathā / oṃ uttiṣṭha cāmuṇḍe jambhaya 2 mohaya 2 amukaṃ vaśamānaya 2 svāhā 1 nighnāntvati kha.. , cha.. ca :p 172 ṣaḍviṃśā siddhavidyā sā nadītīramṛdā striyam

हिन्दी अर्थ

स्वरुचिविरचितसंज्ञया तद्विशेषैरशेषैः पुनः काव्यमन्येऽपि कुर्वन्तु वागीश्वराः।

English

by drinking palasha seeds one gets a son. "Om rise, Chamunda, jambhaya" — twenty-six (syllables), that accomplished knowledge, with clay from a river bank for a woman,

अध्याय ३२१

श्लोक 16

कृत्वोन्मत्तरसेनैव नामालिख्यार्कपत्रके ।मूत्रोत्सर्गन्ततः कृत्वा जपेत्तामानयेत्स्त्रियम्

kṛtvonmattarasenaiva nāmālikhyārkapatrake / mūtrotsargantataḥ kṛtvā japettāmānayetstriyam

हिन्दी अर्थ

६. किस छन्दके कितने भेद हो सकते हैं, इसका ज्ञान करानेवाले प्रत्यय या प्रणालीको “प्रस्तार? आदि कहते हैं। प्रस्तार आदि छः हैं-- प्रस्तार, नष्ट, उद्दिष्ट, एकद्वयादिलगक्रिया, संख्या तथा अध्वयोग। एक अक्षरवाले छन्दका भेद जाननेके लिये पहले एक गुरु लिखकर ६९४ अग्निपुराण

English

having made her, and having written the name on an arka leaf with datura juice, then having urinated, one should recite and bring the woman.

अध्याय ३२१

श्लोक 17

ॐ क्षुंसः वषट् महामृत्युञ्जयो मन्त्रो जप्याद्धोमाच्च पुष्टिकृत् ।ॐ हंसः ह्रूं हूं स ह्रः सौंः मृतसञ्जीवनी विद्यां अष्टार्णा जयकृद्रणे

oṃ kṣuṃsaḥ vaṣaṭ mahāmṛtyuñjayo mantro japyāddhomācca puṣṭikṛt / oṃ haṃsaḥ hrūṃ hūṃ sa hraḥ sauṃḥ mṛtasañjīvanī vidyāṃ aṣṭārṇā jayakṛdraṇe

हिन्दी अर्थ

(प्रस्तारके अनन्तर अब “नष्ट” द्वारका वर्णन करते हैं। अर्थात् जब यह जाननेको इच्छा हो कि

English

"Om kshum sah vashat" — the Mahamrityunjaya mantra gives nourishment by recitation and oblation. "Om hamsah hrum hum sa hrah saum" — the Mritasanjivani knowledge, eight-lettered, gives victory in battle.

अध्याय ३२१

श्लोक 18

मन्त्रा ईशानमुख्याश् च धर्मकामादिदायकाः ।ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरःसर्वभूतानां

mantrā īśānamukhyāś ca dharmakāmādidāyakāḥ / īśānaḥ sarvavidyānāmīśvaraḥsarvabhūtānāṃ

हिन्दी अर्थ

उसके नीचे एक लघु लिखे। इस प्रकार एकाक्षर छन्दके दो ही भेद हुए। दो अक्षरके छन्दके भेदोंका ज्ञान प्राप्त करनेके लिये एकाक्षर- प्रस्तारको ही दो बार लिखे; अर्थात् पहले एक गुरु और उसके नीचे एक लघु लिखकर नीचे एक तिरछी रेखा खींच दे। फिर उसके नीचे एक गुरु लिखकर उसके अधोभागमें भी एक लघु लिख दे। तत्पश्चात् पहली आवृत्तिमें द्वितीय अक्षरके स्थानपर गुरु और द्वितीय आवृत्तिमें द्वितीय अक्षरके स्थानपर लघुका उल्लेख कर रेखा हटा दे। इस प्रकार दो अक्षरवाले छन्दके चार भेद हुए। 'द्वथक्षर-प्रस्तार'को भी पूर्ववत् दो आवृत्तियोंमें स्थापित करके प्रथम आवृत्तिमें तृतीय अक्षरोंकी जगह गुरु और द्वितीय आवृत्तिमें तृतीय अक्षरोंकी जगह लघु लिखना चाहिए। इस प्रकार “त्यक्षर प्रस्तार 'में आठ भेद होंगे। इसकी भी दो आवृत्तियाँ करके पूर्ववत् लघु-गुरु-स्थापन करनेसे सोलह भेद ' चतुरक्षरः प्रस्तार 'के होंगे। इसी प्रक्रियासे ' पञ्चाक्षर-प्रस्तार'के ३२ और छः अक्षरवाले गायत्री आदि छन्दोंके प्रस्तारभेद ६४ होंगे। सप्ताक्षर आदिके भेद जाननेकी भी यही प्रणाली है। नीचे रेखाचित्रद्वारा इन सब भेदोंका स्पष्टीकरण किया जाता है--

English

Mantras headed by Ishana give dharma, desire and the rest. Ishana is lord of all knowledges, of all beings,

अध्याय ३२१

श्लोक 19

ब्रह्मणश्चाधिपतिर्ब्रह्म शिवो मे ऽस्तु सदाशिवः ।ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॐ अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो धोरहरेभ्यस्तु सर्वतः

brahmaṇaścādhipatirbrahma śivo me 'stu sadāśivaḥ / oṃ tatpuruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi tanno rudraḥ pracodayāt oṃ aghorebhyo 'tha ghorebhyo dhoraharebhyastu sarvataḥ

हिन्दी अर्थ

एकाक्षर-प्रस्तारः— ट्व्यक्षर- प्रस्तार: -- ज्यक्षर- प्रस्तार:-- चतुरक्षर- प्रस्तार: --

English

lord of Brahma, Brahman: may Shiva, Sadashiva, be mine. "Om, we know Tatpurusha; we meditate on Mahadeva; may that Rudra impel us." "Om to the Aghoras and the Ghoras, to the Ghora-removers on all sides,

अध्याय ३२१

श्लोक 20

सर्वेभ्यो नमस्ते रुद्ररूपेभ्यः ।ॐ वामदेवाय नमो ज्येष्ठाय नमः रुद्राय नमः ।कालाय नमः कलविकरणाय नमो बलविकरणाय नमो बलप्रमथनाय नमः ।सर्वभूतदमनाय नमो मनोन्मानाय नमः ॐ सद्योजातं प्रवक्ष्यामि सद्योजाताय वै नमः ।भवे भवे ऽनादिभवे भजस्व मां भवोद्भव

sarvebhyo namaste rudrarūpebhyaḥ / oṃ vāmadevāya namo jyeṣṭhāya namaḥ rudrāya namaḥ / kālāya namaḥ kalavikaraṇāya namo balavikaraṇāya namo balapramathanāya namaḥ / sarvabhūtadamanāya namo manonmānāya namaḥ oṃ sadyojātaṃ pravakṣyāmi sadyojātāya vai namaḥ / bhave bhave 'nādibhave bhajasva māṃ bhavodbhava

हिन्दी अर्थ

उपर्युक्त रेखाचित्रद्वारा समवृत्तोंकी संख्या जानी जाती है। इस समवृत्तकी संख्यामें उसीसे गुणा करनेपर समसहित अर्धसमवृत्तकी संख्या ज्ञात होती है तथा पुनः उसीमें उसीसे गुणा करनेपर समार्धसमसहित विषमवृत्तकी संख्या जानी जाती है। इसका संकेत इस इस प्रकार मिश्रित संख्याका ज्ञान होता है। शुद्ध संख्याके ज्ञानकी प्रणाली इस प्रकार है--अर्धसमवृत्त संख्या-समवृत्त संख्या = शुद्धार्थ समवृत्त संख्या। विषमवृत्त संख्या--अर्धसमवृत्त संख्या =शुद्धविषमवृत्त संख्या । नीचे इसकी तालिका दी जाती है--

English

homage to all, to the Rudra forms. Om homage to Vamadeva; homage to the eldest; homage to Rudra; to Kala; to Kalavikarana; to Balavikarana; to Balapramathana; to Sarvabhutadamana; to Manonmana." "Om, I shall tell Sadyojata: homage to Sadyojata. In birth after birth, in the beginningless birth, worship me, origin of existence."

अध्याय ३२१

श्लोक 21

पञ्चब्रह्माङ्गषट्कञ्च(१) वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदं ।ॐ नमः परमात्मने पराय कामदाय परमेश्वराय योगाय योगसम्भवाय सर्वकराय कुरु २ सत्य २ भव २ भवोद्भव वामदेव सर्वकार्यकर पापप्रशमन सदाशिव प्रसन्न नमो ऽस्तु ते स्वाहा ॥ १ पञ्चब्रह्माङ्गफट्कारमिति ञ॥ :प् १७३ हृदयं सर्वार्थदन्तु सप्तत्यक्षरसंयुतं ।ॐ शिवः शिवाय नमः शिवः ।ॐ हृदये ज्वालिनि स्वाहा शिखा ।ॐ शिवात्मक महातेजः सर्वज्ञ प्रभुरावर्तय महाघोर कवच पिङ्गल नमः ।महाकवच शिवाज्ञया हृदयं बन्ध २ घूर्णय २ चूर्णय २ सूक्ष्मवज्रधर वज्रपाश धनुर्वज्राशनिवज्रशरीर मम शरीरमनुप्रविश्य सर्वदुष्टान् स्तम्भय २ हूं अक्षराणान्तु कवचं शतं पञ्चाक्षराधिकम्

pañcabrahmāṅgaṣaṭkañca(1) vakṣye 'haṃ bhuktimuktidaṃ / oṃ namaḥ paramātmane parāya kāmadāya parameśvarāya yogāya yogasambhavāya sarvakarāya kuru 2 satya 2 bhava 2 bhavodbhava vāmadeva sarvakāryakara pāpapraśamana sadāśiva prasanna namo 'stu te svāhā || 1 pañcabrahmāṅgaphaṭkāramiti ña.. :p 173 hṛdayaṃ sarvārthadantu saptatyakṣarasaṃyutaṃ / oṃ śivaḥ śivāya namaḥ śivaḥ / oṃ hṛdaye jvālini svāhā śikhā / oṃ śivātmaka mahātejaḥ sarvajña prabhurāvartaya mahāghora kavaca piṅgala namaḥ / mahākavaca śivājñayā hṛdayaṃ bandha 2 ghūrṇaya 2 cūrṇaya 2 sūkṣmavajradhara vajrapāśa dhanurvajrāśanivajraśarīra mama śarīramanupraviśya sarvaduṣṭān stambhaya 2 hūṃ akṣarāṇāntu kavacaṃ śataṃ pañcākṣarādhikam

हिन्दी अर्थ

एकाक्षर छन्दमें- २ ड़ १६

English

I shall tell the five Brahmas and the six limbs, giving enjoyment and liberation: "Om homage to the Supreme Self, the Beyond, giver of desires, to the Supreme Lord, to Yoga, to the Source of Yoga, to the Maker of all — make the heart giver of all aims, endowed with seventy syllables. Om Shiva, homage to Shiva, Shiva. Om, in the heart, Jvalini svaha, the crest. Om, Shiva-nature, great splendor, all-knowing, lord, turn back, great terrible, armor, tawny, homage. Great armor, by Shiva's command bind the heart, bind, whirl whirl, crush crush, bearer of fine thunderbolt, thunderbolt-noose, bow, thunderbolt-lightning, thunderbolt-bodied, entering my body, stop all wicked ones, stop, hum." The armor of the letters is a hundred and five syllables.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_agnipurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Agni Purana — Chapter 321
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.