Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
133
अध्याय 133 / 156

Book 3 - Adhyaya 21

101 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ101 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १३३

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने किरिचक्ररथदेवताप्रकाशनं नाम विंशो ऽध्यायः आकर्ण्य ललितादेव्या यात्रानिगमनिस्वनम् ।महान्तं क्षोभमायाता भण्डासुरपुरालयाः

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne kiricakrarathadevatāprakāśanaṃ nāma viṃśo 'dhyāyaḥ ākarṇya lalitādevyā yātrānigamanisvanam / mahāntaṃ kṣobhamāyātā bhaṇḍāsurapurālayāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On hearing the loud noise ofthe march of goddess Lalita on her campaign (against Bhandasura), those who resided in the city of Bhandasura, became exceedingly agitated.

अध्याय १३३

श्लोक 2

यत्र चास्ति दुराशस्य भण्डदैत्यस्य दुर्धियः ।महेन्द्रपर्वतोपान्ते महार्णवतटे पुरम्

yatra cāsti durāśasya bhaṇḍadaityasya durdhiyaḥ / mahendraparvatopānte mahārṇavataṭe puram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In that very same city extending over a hundred

अध्याय १३३

श्लोक 3

तत्तु शून्यकनाम्नैव विख्यातं भुवनत्रये ।विषङ्गाग्रजदैत्यस्य सदावासः किलाभवत्

tattu śūnyakanāmnaiva vikhyātaṃ bhuvanatraye / viṣaṅgāgrajadaityasya sadāvāsaḥ kilābhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That entire city of the Asuras extending over a hundred Yojanas became frequently enveloped in smoke, as it were caused by portentous phenomena indicating a great calamity. 1 2

अध्याय १३३

श्लोक 4

तस्मिन्नेव पुरे तस्य शतयोजनविस्तरे ।वित्रेसुर सुराः सर्वे श्रीदेव्यागमसंभ्रमात्

tasminneva pure tasya śatayojanavistare / vitresura surāḥ sarve śrīdevyāgamasaṃbhramāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The walls in the city ofthat Daitya underwent un- timely cracks. Great meteors hovered round the city and fell down from the sky.

अध्याय १३३

श्लोक 5

शतयोजनविस्तीर्णं तत्सर्वं पुरमासुरम् ।धूमैरिवावृतमभूदुत्पातजनितैर्मुहुः

śatayojanavistīrṇaṃ tatsarvaṃ puramāsuram / dhūmairivāvṛtamabhūdutpātajanitairmuhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Earthquake, the first and foremost among portentous phenomena occurred there in the city af Sunyaka. The entire earth blazed forth.

अध्याय १३३

श्लोक 6

अकाल एव निर्भिन्ना भित्तयो दैत्यपत्तने ।धूर्णमाना पतन्ति स्म महोल्का गगनस्थलात्

akāla eva nirbhinnā bhittayo daityapattane / dhūrṇamānā patanti sma maholkā gaganasthalāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

VV. 5-20 describe the evil portents in the city of Sunyaka,.

अध्याय १३३

श्लोक 7

उत्पातानां प्राथमिको भूकंपः पर्यवर्तत ।मही जज्वाल सकला तत्र शून्यकपत्तने

utpātānāṃ prāthamiko bhūkaṃpaḥ paryavartata / mahī jajvāla sakalā tatra śūnyakapattane

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Although the series of those portentous phenomena were intense and dreadful, Bhanda did not lose his courage. He went to the chamber of consultation and deliberation.

अध्याय १३३

श्लोक 8

अकाल एव हृत्कंपं भेजुर्दैत्यपुरौकसः ।ध्वजाग्रवर्तिनः कङ्कगृध्राश्चैव बकाः खगाः

akāla eva hṛtkaṃpaṃ bhejurdaityapuraukasaḥ / dhvajāgravartinaḥ kaṅkagṛdhrāścaiva bakāḥ khagāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The leader of Daityas occupied an excellent throne that had been wonderfully studded with many gems and that appeared to be a piece of the body of Meru (i.e. golden).

अध्याय १३३

श्लोक 9

आदित्यमण्डले दृष्ट्वादृष्ट्वा चक्रन्दुरुच्चकैः ।क्रव्यादा बहवस्तत्र लोचनैर्नावलोकिताः

ādityamaṇḍale dṛṣṭvādṛṣṭvā cakranduruccakaiḥ / kravyādā bahavastatra locanairnāvalokitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With the thick cluster of rays of the gems and jewels fitted into his shining crown, the lord of Danavas brighten-

अध्याय १३३

श्लोक 10

मुहुराकाशवाणीभिः परुषाभिर्बभाषिरे ।सर्वतो दिक्षुदृश्यन्ते केतवस्तु मलीमसाः

muhurākāśavāṇībhiḥ paruṣābhirbabhāṣire / sarvato dikṣudṛśyante ketavastu malīmasāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They never disobeyed the commands of their elder brother. They enhanced his great reputation acquired by conquering the three worlds.

अध्याय १३३

श्लोक 11

धूमायमानाः प्रक्षोभजनका दैत्यरक्षसाम् ।दैत्यस्त्रीणां च विभ्रष्टा अकाले भूषणस्रजः

dhūmāyamānāḥ prakṣobhajanakā daityarakṣasām / daityastrīṇāṃ ca vibhraṣṭā akāle bhūṣaṇasrajaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With their bent down heads, they pressed his foot- rest. After joining the palms together in reverence, they sat on the ground.

अध्याय १३३

श्लोक 12

हाहेति दूरं क्रन्दन्त्यः पर्यश्रु समरोदिषुः ।दपणानां वर्मणां च ध्वजानां खड्गसंपदाम्

hāheti dūraṃ krandantyaḥ paryaśru samarodiṣuḥ / dapaṇānāṃ varmaṇāṃ ca dhvajānāṃ khaḍgasaṃpadām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When that excellent one among the enemies of the Devas was present in the chamber ofaudience, all the vassal kings of Daityas came to see him.

अध्याय १३३

श्लोक 13

मणीनामंबराणां च मालिन्यमभवन्मुहुः ।सौधेषु चन्द्रशालासु केलिवेश्मसु सर्वतः

maṇīnāmaṃbarāṇāṃ ca mālinyamabhavanmuhuḥ / saudheṣu candraśālāsu keliveśmasu sarvataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Each ofthem had countless armies. Declaring their own respective names, they bowed down to Bhanda, the lord.

अध्याय १३३

श्लोक 14

अट्टालकेषु गोष्ठेषु विपणेषु सभासु च ।चतुष्किकास्वलिङ्गेषु प्रग्रीवेषु वलेषु च

aṭṭālakeṣu goṣṭheṣu vipaṇeṣu sabhāsu ca / catuṣkikāsvaliṅgeṣu pragrīveṣu valeṣu ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He honoured all those Asuras with benign look with steady pupils and remained thus for a while.

अध्याय १३३

श्लोक 15

सर्वतोभद्रवासेषु नन्द्यावर्तेषु वेश्मसु ।विच्छन्दकेषु संक्षुब्धेष्ववरोधनपालिषु ।स्वस्तिकेषु च सर्वेषु गर्भागारपुटेषु च

sarvatobhadravāseṣu nandyāvarteṣu veśmasu / vicchandakeṣu saṃkṣubdheṣvavarodhanapāliṣu / svastikeṣu ca sarveṣu garbhāgārapuṭeṣu ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From that god of fire, a certain woman has cropp- ed up. She is proud of her strength. The Devas themselves beginning with Vasava, have created her.

अध्याय १३३

श्लोक 16

गोपुरेषु कपाटेषु वलभीनां च सीमसु ।वातायनेषु कक्ष्यासु धिष्ण्येषु च खलेषु च

gopureṣu kapāṭeṣu valabhīnāṃ ca sīmasu / vātāyaneṣu kakṣyāsu dhiṣṇyeṣu ca khaleṣu ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Is this not ridiculous? Is this not shameful? They must be afraid of even those soldiers who will fight from the front line of our forces.

अध्याय १३३

श्लोक 17

सर्वत्र दैत्य नगरवासिभिर्जनमण्डलैः ।अश्रूयन्त महाघोषाः परुषा भूतभाषिताः

sarvatra daitya nagaravāsibhirjanamaṇḍalaiḥ / aśrūyanta mahāghoṣāḥ paruṣā bhūtabhāṣitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

What need one say ofVisnu? That Mahesvara too has become frightened. There is nothing to be mentioned of others. All those guardians of quarters have fled.

अध्याय १३३

श्लोक 18

शिथिली सवतो जाता घोरपर्णा भयानका ।करटैः कटुकालापैर्वलोकि दिवाकरः ।आराविषु करोटीनां कोटयश्चापतन्भुवि

śithilī savato jātā ghoraparṇā bhayānakā / karaṭaiḥ kaṭukālāpairvaloki divākaraḥ / ārāviṣu karoṭīnāṃ koṭayaścāpatanbhuvi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The proud and conceited Devas have been hit by our sharp and invisible arrows that have fallen on their limbs. Their coats of mail have been hit and pierced.

अध्याय १३३

श्लोक 19

अपतन्वेदिमध्येषु बिन्दवः शोणितांभसाम् ।केशौघकाश्च निष्पेतुः सर्वतो धूमधूसराः

apatanvedimadhyeṣu bindavaḥ śoṇitāṃbhasām / keśaughakāśca niṣpetuḥ sarvato dhūmadhūsarāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Despite the fact that we are endowed with such great valour and such powerful arms, a mere woman is rush- ing against us to conquer us.

अध्याय १३३

श्लोक 20

भौमान्तरिक्षदिव्यानामुत्पातानामिति व्रजम् ।अवलोक्य भृशं त्रस्ताः सर्वे नगरवासिनः ।निवेदयामासुरमी भण्डाय प्रथितौजसे

bhaumāntarikṣadivyānāmutpātānāmiti vrajam / avalokya bhṛśaṃ trastāḥ sarve nagaravāsinaḥ / nivedayāmāsuramī bhaṇḍāya prathitaujase

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hence, servants should be despatched to drive her out. That proud and puffed up woman should be brought dragging her by her tresses.

अध्याय १३३

श्लोक 21

स च भण्डः प्रचण्डोत्थैस्तैरुत्पातकदंबकैः ।असंजातधृतिभ्रंशो मन्त्र स्थानमुपागमत्

sa ca bhaṇḍaḥ pracaṇḍotthaistairutpātakadaṃbakaiḥ / asaṃjātadhṛtibhraṃśo mantra sthānamupāgamat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O Lord, that wicked woman shall after sometime take up the work of a slave unto the fawn-eyed ladies staying in your harem.

अध्याय १३३

श्लोक 22

मेरोरिव वपुर्भेदं बहुरत्नविचित्रितम् ।अध्यासामास दैत्येन्द्रः सिंहासनमनुत्तमम्

meroriva vapurbhedaṃ bahuratnavicitritam / adhyāsāmāsa daityendraḥ siṃhāsanamanuttamam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Our enemies are afraid of each and every individual soldier in our armies. Indeed, the three worlds including the mobile and immobile beings 'are frightened.

अध्याय १३३

श्लोक 23

स्फुरन्मुकुटलग्नानां रत्नानां किरणैर्घनैः ।दीपयन्नखिलाशान्तानद्युतद्दानवेश्वरः

sphuranmukuṭalagnānāṃ ratnānāṃ kiraṇairghanaiḥ / dīpayannakhilāśāntānadyutaddānaveśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O Lord, O suppressor of enemies, you alone know

अध्याय १३३

श्लोक 24

एकयोजनविस्तारे महत्यास्थानमण्डपे ।तुङ्गसिंहासनस्थं तं सिषेवाते तदानुजै

ekayojanavistāre mahatyāsthānamaṇḍape / tuṅgasiṃhāsanasthaṃ taṃ siṣevāte tadānujai

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Every action should be carried out after due delibe- ration. Careful thought is the ultimate course. If any work is pursued without thought, it will destroy one at the very root.

अध्याय १३३

श्लोक 25

विशुक्रश्च विषङ्गश्च महाबलपराक्रमौ ।त्रैलोक्यकण्टकीभूतभुजदण्डभयङ्करौ

viśukraśca viṣaṅgaśca mahābalaparākramau / trailokyakaṇṭakībhūtabhujadaṇḍabhayaṅkarau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Spies should be carefully sent to the enemy-camp and their strong and weak positions should be understood by one who wishes to achieve victory.

अध्याय १३३

श्लोक 26

अग्रजस्य सदैवाज्ञामविलङ्घ्य मुहुर्मुहुः ।त्रैलोक्यविजये लब्धं वर्धयन्तौ महद्यशः

agrajasya sadaivājñāmavilaṅghya muhurmuhuḥ / trailokyavijaye labdhaṃ vardhayantau mahadyaśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

An undertaking without proper reasoning and -deliberation causes loss and ruin. That carried out after due deliberation is conducive to pre-eminent victory.

अध्याय १३३

श्लोक 27

न तेन शिरसा तस्य मृदूनन्तौ पादपीठिकाम् ।कृतां जरिप्रणामौ च समुपाविशता भुवि

na tena śirasā tasya mṛdūnantau pādapīṭhikām / kṛtāṃ jaripraṇāmau ca samupāviśatā bhuvi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Indifference or disregard in the case ofenemies should not be indulged in by kings thinking them to be mere animals or women or insignificant one. It is sure that power exists in everyone.

अध्याय १३३

श्लोक 28

अथास्थाने स्थिते तस्मिन्नमरद्वेषिणां वरे ।सर्वे सामन्तदैत्येन्द्रास्तं द्रष्टुं समुपागताः

athāsthāne sthite tasminnamaradveṣiṇāṃ vare / sarve sāmantadaityendrāstaṃ draṣṭuṃ samupāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hiranyakasipu, the lord of all living beings, was killed by a certain spirit that had assumed a body partially of a man and partially of an animal and that had manifested himself out of a pillar.

अध्याय १३३

श्लोक 29

तेषामे कैकसैन्यानां गणना न हि विद्यते ।स्वंस्वं नाम समुच्चार्य प्रणेमुर्भण्डकेश्वरम्

teṣāme kaikasainyānāṃ gaṇanā na hi vidyate / svaṃsvaṃ nāma samuccārya praṇemurbhaṇḍakeśvaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Formerly, a woman Candika, a manifestation of Maya, had killed Mahisa, Sumbha and Nisumbha in the battlefield.

अध्याय १३३

श्लोक 30

म च तानसुरान्सर्वानतिधीरकनीनकैः ।संभावयन्समालोकैः कियन्तं चित्क्षणं स्थितः

ma ca tānasurānsarvānatidhīrakanīnakaiḥ / saṃbhāvayansamālokaiḥ kiyantaṃ citkṣaṇaṃ sthitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In that battle many Daityas had been destroyed by her. Hence, I say that no indifference should be shown in the case ofany woman.

अध्याय १३३

श्लोक 31

अवोचत विशुक्रस्तमग्रजं दानवेश्वरम् ।मथ्यमानमहासिंधुसमानार्गलनिस्वनः

avocata viśukrastamagrajaṃ dānaveśvaram / mathyamānamahāsiṃdhusamānārgalanisvanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Foolish ladies do not know anything. In vain do they imagine that they are bold and adventurous. Confused in

अध्याय १३३

श्लोक 32

देवत्वदीयदोर्द्दण्डविध्वस्तबलविक्रमाः ।पापिनः पामराचारा दुरात्मानः सुराधमाः

devatvadīyadorddaṇḍavidhvastabalavikramāḥ / pāpinaḥ pāmarācārā durātmānaḥ surādhamāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Or the generals in my armies who are proud and confident of their ability in war will pound and smash the enemies as though they were ripe cucumbers.

अध्याय १३३

श्लोक 33

शरण्यमन्यतः क्वापि नाप्नुवन्तो विषादिनः ।ज्वलज्ज्वालाकुले वह्नौ पतित्वा नाशमागताः

śaraṇyamanyataḥ kvāpi nāpnuvanto viṣādinaḥ / jvalajjvālākule vahnau patitvā nāśamāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All of them in her battle-field exhibit their magi- cal illusory power of Maya. But our soldiers take delight in Mahamaya (greater Maya). They will make their army reduced to ashes.

अध्याय १३३

श्लोक 34

तस्माद्देवात्समुत्पन्ना काचित्स्त्री बलगर्विता ।स्वयमेव किलास्राक्षुस्तां देवा वासवादयः

tasmāddevātsamutpannā kācitstrī balagarvitā / svayameva kilāsrākṣustāṃ devā vāsavādayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Post the soldiers at all the entrances all round the city of Sunyaka. Fortify all the. fortresses. Make arrangements for fixing hundreds of Ksepanikas (slings and similar instru- ments to discharge missiles).

अध्याय १३३

श्लोक 35

तैः पुनः प्रबलोत्साहैः प्रोत्साहितपराक्रमाः ।बहुस्त्रीपरिवाराश्च विविधायुधमण्डिताः

taiḥ punaḥ prabalotsāhaiḥ protsāhitaparākramāḥ / bahustrīparivārāśca vividhāyudhamaṇḍitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Arrangements should be made by ministers and priests for evil rites of Black magic. Equip yourself fully with weapons and missiles. The war is imminent.

अध्याय १३३

श्लोक 36

अस्माञ्जेतुं किलायान्ति हा कष्टं विधिवैशसम् ।अबलानां समूहस्छेद्बलिनो ऽस्मान्विजेष्यते

asmāñjetuṃ kilāyānti hā kaṣṭaṃ vidhivaiśasam / abalānāṃ samūhaschedbalino 'smānvijeṣyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Send ahead someone from the commanders of the armies along with many divisions of soldiers. Let him be formidable and dreadful to look at.

अध्याय १३३

श्लोक 37

तर्हि पल्लवभङ्गेन पाषाणस्य विदारणम् ।ऊह्यमानमिदं हन्तुं परिहासाय कल्प्यते

tarhi pallavabhaṅgena pāṣāṇasya vidāraṇam / ūhyamānamidaṃ hantuṃ parihāsāya kalpyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Then this would be like splitting a stone by breaking off a sprig; to go out and kill her would be made a matter of ridicule.

अध्याय १३३

श्लोक 38

विडंबना न किमसौ लज्जाकरमिदं न किम् ।अस्मत्सैनिकनासीरभटेभ्यो ऽपि भवेद्भयम्

viḍaṃbanā na kimasau lajjākaramidaṃ na kim / asmatsainikanāsīrabhaṭebhyo 'pi bhavedbhayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Is this not a mockery? Is it not shameful? She would be afraid even of the vanguard soldiers of our army.

अध्याय १३३

श्लोक 39

कातरत्वं समापन्नाः शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः ।ब्रह्मादयश्च निर्विण्णविग्रहा मद्बलायुधैः

kātaratvaṃ samāpannāḥ śakrādyāstridivaukasaḥ / brahmādayaśca nirviṇṇavigrahā madbalāyudhaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The heaven-dwellers led by Shakra have become cowards, and Brahma and the others are dejected in body by the weapons of my army.

अध्याय १३३

श्लोक 40

विष्णोश्च का कथैवास्ते वित्रस्तः स महेश्वरः ।अन्येषामिह का वार्ता दिक्पालास्ते पलायिताः

viṣṇośca kā kathaivāste vitrastaḥ sa maheśvaraḥ / anyeṣāmiha kā vārtā dikpālāste palāyitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

What to say of Vishnu? Even Maheshvara is terrified. What talk of others here? The guardians of the directions have fled.

अध्याय १३३

श्लोक 41

अस्माकमिषुभिस्तीक्ष्णैरदृश्यैरङ्गपातिभिः ।सर्वत्र विद्धवर्माणो दुर्मदा विबुधाः कृताः

asmākamiṣubhistīkṣṇairadṛśyairaṅgapātibhiḥ / sarvatra viddhavarmāṇo durmadā vibudhāḥ kṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With our sharp, invisible arrows that fell upon their limbs, the arrogant gods everywhere have had their armour pierced.

अध्याय १३३

श्लोक 42

तादृशानामपि महापराक्रमभुजोष्मणाम् ।अस्माकंविजयायाद्य स्त्री काचिदभिधावति

tādṛśānāmapi mahāparākramabhujoṣmaṇām / asmākaṃvijayāyādya strī kācidabhidhāvati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Against us, who possess such mighty and valiant arms, some woman now rushes forward for victory!

अध्याय १३३

श्लोक 43

यद्यपि स्त्री तथाप्येषा नावमान्या कदाचन ।अल्पो ऽपि रिपुरात्मज्ञैर्नावमान्यो जिगीषुभिः

yadyapi strī tathāpyeṣā nāvamānyā kadācana / alpo 'pi ripurātmajñairnāvamānyo jigīṣubhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Though she is a woman, she should never be despised; an enemy, however small, should not be despised by the self-aware seeking victory.

अध्याय १३३

श्लोक 44

तस्मात्तदुत्सारणार्थं प्रेषणीयास्तु किङ्कराः ।सकचग्रहमाकृष्य सानेतव्या मदोद्धता

tasmāttadutsāraṇārthaṃ preṣaṇīyāstu kiṅkarāḥ / sakacagrahamākṛṣya sānetavyā madoddhatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Therefore servants should be sent to drive her off; that intoxicated woman should be dragged here by the hair.

अध्याय १३३

श्लोक 45

देव त्वदीय शुद्धान्तर्वर्तिनीनां मृगीदृशाम् ।चिरेण चेटिकाभावं सा दुष्टा संश्रयिष्यति

deva tvadīya śuddhāntarvartinīnāṃ mṛgīdṛśām / cireṇa ceṭikābhāvaṃ sā duṣṭā saṃśrayiṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O lord, that wicked one will long serve as a maidservant to the doe-eyed women of your inner apartments.

अध्याय १३३

श्लोक 46

एकैकस्माद्भटादस्मात्सैन्येषु परिपन्थिनः ।शङ्कते खलु वित्रस्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ekaikasmādbhaṭādasmātsainyeṣu paripanthinaḥ / śaṅkate khalu vitrastaṃ trailokyaṃ sacarācaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From any single warrior of our army, the three worlds with all that moves and does not move are terrified."

अध्याय १३३

श्लोक 47

अन्यद्देवस्य चित्तं तु प्रमाणमिति दानव ।निवेद्य भण्डदैत्यस्य क्रोधं तस्य व्यवीवृधत्

anyaddevasya cittaṃ tu pramāṇamiti dānava / nivedya bhaṇḍadaityasya krodhaṃ tasya vyavīvṛdhat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"But the lord's mind is the final authority," said the Danava; having reported thus, he increased the anger of the Daitya Bhanda.

अध्याय १३३

श्लोक 48

विषङ्गस्तु महासत्त्वो विचारज्ञो विचक्षणः ।इदमाह महादैत्यमग्रजन्मानमुद्धतम्

viṣaṅgastu mahāsattvo vicārajño vicakṣaṇaḥ / idamāha mahādaityamagrajanmānamuddhatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

But Vishanga, of great strength, discerning and wise, said this to his elder brother, the arrogant great Daitya:

अध्याय १३३

श्लोक 49

देव त्वमेव जानासि सर्वं कार्यमरिन्दम ।न तु ते क्वापि वक्तव्यं नीतिवर्त्मनि वर्तते

deva tvameva jānāsi sarvaṃ kāryamarindama / na tu te kvāpi vaktavyaṃ nītivartmani vartate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O lord, subduer of foes, you know every matter; nothing need be told to you who walk the path of policy.

अध्याय १३३

श्लोक 50

सर्वं विचार्य कर्तव्यं विचारः परमा गतिः ।अविचारेण चेत्कर्म समूलमवकृन्तति

sarvaṃ vicārya kartavyaṃ vicāraḥ paramā gatiḥ / avicāreṇa cetkarma samūlamavakṛntati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Everything should be done after reflection; reflection is the highest recourse. If action is taken without reflection, it cuts one off at the root.

अध्याय १३३

श्लोक 51

परस्य कटके चाराः प्रेषणीयाः प्रयत्नतः ।तेषां बलाबलं ज्ञेयं जयसंसिद्धिमिच्छता

parasya kaṭake cārāḥ preṣaṇīyāḥ prayatnataḥ / teṣāṃ balābalaṃ jñeyaṃ jayasaṃsiddhimicchatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Spies should be sent with care into the enemy's camp; one who desires victory should learn their strength and weakness.

अध्याय १३३

श्लोक 52

चारचक्षुर्दृढप्रज्ञः सदाशङ्कितमानसः ।अशङ्किताकारवांश्च गुप्तमन्त्रः स्वमन्त्रिषु

cāracakṣurdṛḍhaprajñaḥ sadāśaṅkitamānasaḥ / aśaṅkitākāravāṃśca guptamantraḥ svamantriṣu

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With spies for eyes, firm in wisdom, ever watchful in mind yet appearing unconcerned, keeping counsel secret among his ministers,

अध्याय १३३

श्लोक 53

षडुपायान्प्रयुञ्जानः सर्वत्रा भ्यर्हिते पदे ।विजयं लभते राजा जाल्मो मक्षु विनश्यति

ṣaḍupāyānprayuñjānaḥ sarvatrā bhyarhite pade / vijayaṃ labhate rājā jālmo makṣu vinaśyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

employing the six expedients, in a position honoured everywhere — such a king wins victory; the fool quickly perishes.

अध्याय १३३

श्लोक 54

अविमृश्यैव यः कश्चिदारम्भः स विनाशकृत् ।विमृश्य तु कृतं कर्म विशेषाज्जयदायकम्

avimṛśyaiva yaḥ kaścidārambhaḥ sa vināśakṛt / vimṛśya tu kṛtaṃ karma viśeṣājjayadāyakam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Any undertaking without reflection brings ruin; an act done after reflection especially brings victory.

अध्याय १३३

श्लोक 55

तिर्यगित्यपि नारीति क्षुद्रा चेत्यपि राजभिः ।नावज्ञा वैरिणां कार्या शक्तेः सर्वत्र सम्भवः

tiryagityapi nārīti kṣudrā cetyapi rājabhiḥ / nāvajñā vairiṇāṃ kāryā śakteḥ sarvatra sambhavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Whether an animal, a woman or something small, kings should not despise their enemies; power may arise anywhere.

अध्याय १३३

श्लोक 56

स्तंभोत्पन्नेन केनापि नरतिर्यग्वपुर्भृता ।भूतेन सर्वभूतानां हिरण्यकशिपुर्हतः

staṃbhotpannena kenāpi naratiryagvapurbhṛtā / bhūtena sarvabhūtānāṃ hiraṇyakaśipurhataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By a being born from a pillar, bearing a form half man and half beast, Hiranyakashipu, lord of all beings, was slain.

अध्याय १३३

श्लोक 57

पुरा हि चण्डिका नाम नारी मयाविजृंभिणी ।निशुम्भशुंभौ महिषं व्यापादितवती रणे

purā hi caṇḍikā nāma nārī mayāvijṛṃbhiṇī / niśumbhaśuṃbhau mahiṣaṃ vyāpāditavatī raṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Long ago a woman named Chandika, unfolding her maya, slew Nishumbha, Shumbha and Mahisha in battle,

अध्याय १३३

श्लोक 58

तत्प्रसंगेन बहवस्तया दैत्या विनाशिताः ।अतो वदामिनावज्ञा स्त्रीमात्रे क्रियतां क्वचित्

tatprasaṃgena bahavastayā daityā vināśitāḥ / ato vadāmināvajñā strīmātre kriyatāṃ kvacit

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and in that connection many Daityas were destroyed by her. Therefore I say, let no contempt be shown even to a mere woman.

अध्याय १३३

श्लोक 59

शक्तिरेव हि सर्वत्र कारणं विजयश्रियः ।शक्तेराधारतां प्रप्तैः स्त्रीपुंलिङ्गैर्न नो भयम्

śaktireva hi sarvatra kāraṇaṃ vijayaśriyaḥ / śakterādhāratāṃ praptaiḥ strīpuṃliṅgairna no bhayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Power alone is everywhere the cause of victory and prosperity; we have no fear of those, male or female, who have become the vessels of power.

अध्याय १३३

श्लोक 60

शक्तिस्तु सर्वतो भाति संसारस्य स्वभावतः ।तर्हि तस्या दुराशायाः प्रवृत्तिर्ज्ञायतां त्वया

śaktistu sarvato bhāti saṃsārasya svabhāvataḥ / tarhi tasyā durāśāyāḥ pravṛttirjñāyatāṃ tvayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Power shines everywhere by the very nature of the world. So let the conduct of that ill-intentioned one be learned by you:

अध्याय १३३

श्लोक 61

केयं कस्मात्समुत्पन्ना किमाचारा किमाश्रया ।किंबला किंसहाया वा देव तत्प्रविचार्यताम्

keyaṃ kasmātsamutpannā kimācārā kimāśrayā / kiṃbalā kiṃsahāyā vā deva tatpravicāryatām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

who she is, whence she arose, what her conduct and support are, what her strength and her allies — let that be considered, O lord."

अध्याय १३३

श्लोक 62

इत्युक्तः स विषङ्गेण को विचारो महौजसाम् ।अस्मद्बले महासत्त्वा अक्षौहिण्यधिपाः शतम्

ityuktaḥ sa viṣaṅgeṇa ko vicāro mahaujasām / asmadbale mahāsattvā akṣauhiṇyadhipāḥ śatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus addressed by Vishanga, he said, "What need is there for reflection for the mighty? In our army are a hundred mighty commanders of akshauhinis,

अध्याय १३३

श्लोक 63

पातुं क्षमास्ते जलधीनलं दग्धुं त्रिविष्टपम् ।अरे पापसमाचार किंवृथा शङ्कसे स्त्रियः

pātuṃ kṣamāste jaladhīnalaṃ dagdhuṃ triviṣṭapam / are pāpasamācāra kiṃvṛthā śaṅkase striyaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

able to drink up the oceans and burn up heaven. O you of sinful conduct, why do you needlessly fear a woman?

अध्याय १३३

श्लोक 64

तत्सर्वं हि मया पूर्वं चारद्वारावलोकितम् ।अग्रे समुदिता काचिल्ललितानामधारिणी

tatsarvaṃ hi mayā pūrvaṃ cāradvārāvalokitam / agre samuditā kācillalitānāmadhāriṇī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

I have seen all this before through my spies. Some woman named Lalita has arisen in front of us.

अध्याय १३३

श्लोक 65

यथार्थनामवत्येषा पुष्पवत्पेशलाकृतिः ।न स्त्त्वं न च वीर्यं वा न संग्रामेषु वा गतिः

yathārthanāmavatyeṣā puṣpavatpeśalākṛtiḥ / na sttvaṃ na ca vīryaṃ vā na saṃgrāmeṣu vā gatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She bears a name true to her nature, delicate in form like a flower; she has neither strength nor valour, nor any skill in battle.

अध्याय १३३

श्लोक 66

सा चाविचारनिवहा किन्तु मायापरायणा ।तत्सत्त्वेनाविद्यमानं स्त्रीकदम्बकमात्मनः

sā cāvicāranivahā kintu māyāparāyaṇā / tatsattvenāvidyamānaṃ strīkadambakamātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She is thoughtless, devoted only to illusion; lacking strength herself, she has produced a crowd of women.

अध्याय १३३

श्लोक 67

उत्पादितवती किं ते न चैवं तु विचेष्टते ।अथ वा भव दुक्तेन न्यायेनास्तु महद्बलम्

utpāditavatī kiṃ te na caivaṃ tu viceṣṭate / atha vā bhava duktena nyāyenāstu mahadbalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

What can she do to you? She does not act thus. Or, by the reasoning you have stated, let her army be great —

अध्याय १३३

श्लोक 68

त्रैलोक्योल्लङ्घिमहिमा भण्डः केन विजीयते

trailokyollaṅghimahimā bhaṇḍaḥ kena vijīyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

by whom can Bhanda, whose greatness surpasses the three worlds, be conquered?

अध्याय १३३

श्लोक 69

इदानीमपि मद्बाहुबलसंमर्दमूर्च्छिताः ।श्वसितुं चापि पटवो न कदाचन नाकिनः

idānīmapi madbāhubalasaṃmardamūrcchitāḥ / śvasituṃ cāpi paṭavo na kadācana nākinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Even now the heavenly ones, fainting from the crushing force of my arms, are never able even to breathe.

अध्याय १३३

श्लोक 70

केचित्पातालगर्भेषु केचिदम्बुधिवारिषु ।केचिद्दिगन्तकोणेषु केचित्कुञ्जेषुभूभृताम्

kecitpātālagarbheṣu kecidambudhivāriṣu / keciddigantakoṇeṣu kecitkuñjeṣubhūbhṛtām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Some in the depths of Patala, some in the waters of the ocean, some in the corners of the directions, some in the thickets of mountains,

अध्याय १३३

श्लोक 71

विलीना भृशवित्रस्तास्त्यक्तदारसुतश्रियः ।भ्रष्टाधिकाराः पशवश्छन्नवेषाश्चरन्ति ते

vilīnā bhṛśavitrastāstyaktadārasutaśriyaḥ / bhraṣṭādhikārāḥ paśavaśchannaveṣāścaranti te

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

they hide, greatly terrified, abandoning wives, sons and fortune; fallen from their offices, those beasts wander in disguise.

अध्याय १३३

श्लोक 72

एतादृशं न जानाति मम बाहुपराक्रमम् ।अबला न चिरोत्पन्ना तेनैषा दर्पमश्नुते

etādṛśaṃ na jānāti mama bāhuparākramam / abalā na cirotpannā tenaiṣā darpamaśnute

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She does not know such prowess of my arms; being a weak woman, recently born, she is full of pride.

अध्याय १३३

श्लोक 73

न जानन्ति स्त्रियो मूढा वृथा कल्पितसाहसाः ।विनाशमनुधावन्ति कार्याकार्यविमोहिताः

na jānanti striyo mūḍhā vṛthā kalpitasāhasāḥ / vināśamanudhāvanti kāryākāryavimohitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Foolish women do not know; imagining vain feats of daring, deluded about what should and should not be done, they run toward destruction.

अध्याय १३३

श्लोक 74

अथ वा तां पुरस्कृत्य यद्यागच्छन्ति नाकिनः ।यथा महोरगाः सिद्धाः साध्या वा युद्धदुर्मदाः

atha vā tāṃ puraskṛtya yadyāgacchanti nākinaḥ / yathā mahoragāḥ siddhāḥ sādhyā vā yuddhadurmadāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Or if, placing her in front, the heavenly ones come — whether great serpents, Siddhas or Sadhyas proud in war,

अध्याय १३३

श्लोक 75

ब्रह्मा वा पद्मनाभो वा रुद्रो वापि सुराधिपः ।अन्ये वा हरितां नाथास्तान्संपेष्टुमहं पटुः

brahmā vā padmanābho vā rudro vāpi surādhipaḥ / anye vā haritāṃ nāthāstānsaṃpeṣṭumahaṃ paṭuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Brahma, the lotus-naveled one, Rudra or the lord of the gods, or other lords of the quarters — I am able to crush them.

अध्याय १३३

श्लोक 76

अथ वा मम सेनासु सेनान्यो रणदुर्मदाः ।पक्वकर्करिकापेषमवपेक्ष्यति वैरिणः

atha vā mama senāsu senānyo raṇadurmadāḥ / pakvakarkarikāpeṣamavapekṣyati vairiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Or else the commanders of my armies, proud in battle, will crush the enemies like ripe cucumbers:

अध्याय १३३

श्लोक 77

कुटिलाक्षः कुरण्डश्च करङ्कः कालवाशितः ।वज्रदन्तो वज्रमुखो वज्रलोमा बलाहकः

kuṭilākṣaḥ kuraṇḍaśca karaṅkaḥ kālavāśitaḥ / vajradanto vajramukho vajralomā balāhakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Kutilaksha, Kuranda, Karanka, Kalavashita, Vajradanta, Vajramukha, Vajraloman, Balahaka,

अध्याय १३३

श्लोक 78

सूचीमुखः फलमुखो विकटो विकटाननः ।करालाक्षः कर्कटको मदनो दीर्घजिह्वकः

sūcīmukhaḥ phalamukho vikaṭo vikaṭānanaḥ / karālākṣaḥ karkaṭako madano dīrghajihvakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Suchimukha, Phalamukha, Vikata, Vikatanana, Karalaksha, Karkataka, Madana, Dirghajihvaka,

अध्याय १३३

श्लोक 79

हुंबको हलमुल्लुञ्चः कर्कशः कल्किवाहनः ।पुल्कसः पुण्ड३केतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः

huṃbako halamulluñcaḥ karkaśaḥ kalkivāhanaḥ / pulkasaḥ puṇḍa3ketuśca caṇḍabāhuśca kukkuraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Humbaka, Halamulluncha, Karkasha, Kalkivahana, Pulkasa, Pundraketu, Chandabahu, Kukkura,

अध्याय १३३

श्लोक 80

जंबुकाक्षो जृंभणश्च तीक्ष्मशृङ्गस्त्रिकण्टक ।चतुर्गुप्तश्चतुर्बाहुश्चकाराक्षश्चतुःशिराः

jaṃbukākṣo jṛṃbhaṇaśca tīkṣmaśṛṅgastrikaṇṭaka / caturguptaścaturbāhuścakārākṣaścatuḥśirāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Jambukaksha, Jrimbhana, Tikshnashringa, Trikantaka, Chaturgupta, Chaturbahu, Chakaraksha, Chatuhshiras,

अध्याय १३३

श्लोक 81

वज्रघोषश्चोर्ध्वकेशो महामायामहाहनुः ।मखशत्रुर्मखास्कन्दी सिंहघोषः शिरालकः

vajraghoṣaścordhvakeśo mahāmāyāmahāhanuḥ / makhaśatrurmakhāskandī siṃhaghoṣaḥ śirālakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Vajraghosha, Urdhvakesha, Mahamaya, Mahahanu, Makhashatru, Makhaskandi, Simhaghosha, Shiralaka,

अध्याय १३३

श्लोक 82

अन्धकः सिंधुनेत्रश्च कूपकः कूपलोचनः ।गुहाक्षो गण्डगल्लश्च चण्डधर्मो यमान्तकः

andhakaḥ siṃdhunetraśca kūpakaḥ kūpalocanaḥ / guhākṣo gaṇḍagallaśca caṇḍadharmo yamāntakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Andhaka, Sindhunetra, Kupaka, Kupalochana, Guhaksha, Gandagalla, Chandadharma, Yamantaka,

अध्याय १३३

श्लोक 83

लडुनः पट्टसेनश्च पुरजित्पूर्वमारकः ।स्वर्गशत्रुः स्वर्गबलो दुर्गाख्यः स्वर्गकण्टकः

laḍunaḥ paṭṭasenaśca purajitpūrvamārakaḥ / svargaśatruḥ svargabalo durgākhyaḥ svargakaṇṭakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Laduna, Pattasena, Purajit, Purvamaraka, Svargashatru, Svargabala, the one called Durga, Svargakantaka,

अध्याय १३३

श्लोक 84

अतिमायो बृहन्माय उपमाय उलूकजित् ।पुरुषेणो विषेणश्च कुन्तिषेणः परूषकः

atimāyo bṛhanmāya upamāya ulūkajit / puruṣeṇo viṣeṇaśca kuntiṣeṇaḥ parūṣakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Atimaya, Brihanmaya, Upamaya, Ulukajit, Purushena, Vishena, Kuntishena, Parushaka,

अध्याय १३३

श्लोक 85

मलकश्च कशूरश्च मङ्गलो द्रघणस्तथा ।कोल्लाटः कुजिलाश्वश्च दासेरो बभ्रुवाहनः

malakaśca kaśūraśca maṅgalo draghaṇastathā / kollāṭaḥ kujilāśvaśca dāsero babhruvāhanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Malaka, Kashura, Mangala, Draghana, Kollata, Kujilashva, Dasera, Babhruvahana,

अध्याय १३३

श्लोक 86

दृष्टहासो दृष्टकेतुः परिक्षेप्तापकञ्चुकः ।महामहो महादंष्ट्रो दुर्गतिः स्वर्गमेजयः

dṛṣṭahāso dṛṣṭaketuḥ parikṣeptāpakañcukaḥ / mahāmaho mahādaṃṣṭro durgatiḥ svargamejayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Drishtahasa, Drishtaketu, Parikshepta, Apakanchuka, Mahamaha, Mahadamshtra, Durgati, Svargamejaya,

अध्याय १३३

श्लोक 87

षट्केतुः षड्वसुश्चैव षड्दन्त षट्प्रियस्तथा ।दुःशठो दुर्विनीतश्च छिन्नकर्णश्च मूषकः

ṣaṭketuḥ ṣaḍvasuścaiva ṣaḍdanta ṣaṭpriyastathā / duḥśaṭho durvinītaśca chinnakarṇaśca mūṣakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shatketu, Shadvasu, Shaddanta, Shatpriya, Duhshatha, Durvinita, Chhinnakarna, Mushaka,

अध्याय १३३

श्लोक 88

अदृहासी महाशी च महाशीर्षो मदोत्कटः ।कुम्भोत्कचः कुम्भनासः कुम्भग्रीवो घटोदरः

adṛhāsī mahāśī ca mahāśīrṣo madotkaṭaḥ / kumbhotkacaḥ kumbhanāsaḥ kumbhagrīvo ghaṭodaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Attahasi, Mahashi, Mahashirsha, Madotkata, Kumbhotkacha, Kumbhanasa, Kumbhagriva, Ghatodara,

अध्याय १३३

श्लोक 89

अश्वमेढ्रो महाण्डश्च कुम्भाण्डः पूतिनासिकः ।पूतिदन्तः पूतिचक्षुः पूत्यास्यः पूतिमेहनः

aśvameḍhro mahāṇḍaśca kumbhāṇḍaḥ pūtināsikaḥ / pūtidantaḥ pūticakṣuḥ pūtyāsyaḥ pūtimehanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ashvamedhra, Mahanda, Kumbhanda, Putinasika, Putidanta, Putichakshus, Putyasya and Putimehana.

अध्याय १३३

श्लोक 90

इत्येवमादयः शूरा हिरण्यकशिपोः समाः ।हिरण्याक्ष समाश्चैव मम पुत्रा महाबलाः

ityevamādayaḥ śūrā hiraṇyakaśipoḥ samāḥ / hiraṇyākṣa samāścaiva mama putrā mahābalāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These heroes and others like them are equal to Hiranyakashipu; and my very mighty sons are equal to Hiranyaksha.

अध्याय १३३

श्लोक 91

एकैकस्य सुतास्तेषु जाताः शुराः परःशतम् ।सेनान्यो मे मदोदुवृत्ता मम पुत्रैरनुद्रुताः

ekaikasya sutāsteṣu jātāḥ śurāḥ paraḥśatam / senānyo me madoduvṛttā mama putrairanudrutāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To each of them have been born more than a hundred heroic sons. My commanders, wild with pride, followed by my sons,

अध्याय १३३

श्लोक 92

नाशयिष्यन्ति समरे प्रोद्धतानमराधमान् ।ये केचित्कुपिता युद्धे सहस्राक्षौहिणी वराः ।भस्मशेषा भवेयुस्तै हा हन्त किमुताबला

nāśayiṣyanti samare proddhatānamarādhamān / ye kecitkupitā yuddhe sahasrākṣauhiṇī varāḥ / bhasmaśeṣā bhaveyustai hā hanta kimutābalā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

will destroy the arrogant, base immortals in battle. If a thousand excellent akshauhinis became enraged in battle, they would be reduced to ashes by them — alas, what then of a weak woman?

अध्याय १३३

श्लोक 93

मायाविलासाः सर्वे ऽपि तस्याः समरसीमनि ।महामायाविनोदाश्च कुप्युस्ते भस्मसाद्बलम्

māyāvilāsāḥ sarve 'pi tasyāḥ samarasīmani / mahāmāyāvinodāśca kupyuste bhasmasādbalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All her displays of illusion on the field of battle, and her great magical tricks — if they grew angry, her army would turn to ashes.

अध्याय १३३

श्लोक 94

तद्वृथा शङ्कया खिन्नं मा ते भवतु मानसम् ।इत्यक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रः समुत्थाय नृपासनात्

tadvṛthā śaṅkayā khinnaṃ mā te bhavatu mānasam / ityaktvā bhaṇḍadaityendraḥ samutthāya nṛpāsanāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

So let your mind not be troubled by needless fear." Having said this, Bhanda, lord of the Daityas, rose from the royal throne

अध्याय १३३

श्लोक 95

उवाच निजसेनान्यं कुटिलाक्षं महाबलम् ।उत्तिष्ठ रे बलं सर्वं संनाहय समन्ततः

uvāca nijasenānyaṃ kuṭilākṣaṃ mahābalam / uttiṣṭha re balaṃ sarvaṃ saṃnāhaya samantataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and spoke to his own mighty general Kutilaksha: "Rise! Equip the whole army on every side.

अध्याय १३३

श्लोक 96

शून्यकस्य समन्ताच्च द्वारेषु बलमर्पय ।दुर्गाणि संगृहाण त्वं कुरुक्षेपणिकाशतम्

śūnyakasya samantācca dvāreṣu balamarpaya / durgāṇi saṃgṛhāṇa tvaṃ kurukṣepaṇikāśatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Post forces at all the gates of Shunyaka round about. Take charge of the fortresses and set up a hundred catapults.

अध्याय १३३

श्लोक 97

दुष्टाभिचाराः कर्तव्या मेत्रिभिश्च पुरोहितैः ।सज्जीकुरु त्वं शस्त्राणि युद्धमेतदुपस्थितम्

duṣṭābhicārāḥ kartavyā metribhiśca purohitaiḥ / sajjīkuru tvaṃ śastrāṇi yuddhametadupasthitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Wicked spells should be performed by the ministers and priests. Make ready the weapons; this war is at hand.

अध्याय १३३

श्लोक 98

सेनापतिषु यं केचिदग्रे प्रस्थापयाधुना ।अनेकबलसंघातसहितं घोरदर्शनम्

senāpatiṣu yaṃ kecidagre prasthāpayādhunā / anekabalasaṃghātasahitaṃ ghoradarśanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Send forward now some one of the generals, with a terrifying host of many forces.

अध्याय १३३

श्लोक 99

तेन संग्रामसमये सन्निपत्य विनिर्जितम् ।केशेष्वाकृष्य तां मूढां देवसत्त्वे न दर्पिताम्

tena saṃgrāmasamaye sannipatya vinirjitam / keśeṣvākṛṣya tāṃ mūḍhāṃ devasattve na darpitām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Let him fall upon her in battle, conquer her, and drag that foolish woman, proud of the gods' support, by the hair."

अध्याय १३३

श्लोक 100

इत्याभाष्य चमूनाथं सहस्रत्रितयाधिपम् ।कुटिलाक्षं महासत्त्वं स्वयं चान्तः पुरं ययौ

ityābhāṣya camūnāthaṃ sahasratritayādhipam / kuṭilākṣaṃ mahāsattvaṃ svayaṃ cāntaḥ puraṃ yayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having spoken thus to the army commander Kutilaksha, lord of three thousand, of great strength, he himself went into the inner apartments.

अध्याय १३३

श्लोक 101

अथापतन्त्याः श्रीदेव्या यात्रानिः साणनिःस्वनाः ।अश्रूयन्त च दैत्येन्द्रैरतिकर्णज्वरावहाः

athāpatantyāḥ śrīdevyā yātrāniḥ sāṇaniḥsvanāḥ / aśrūyanta ca daityendrairatikarṇajvarāvahāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the sounds of the marching drums of the approaching Goddess were heard by the Daitya lords, bringing fever to their ears.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 133
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.