Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
138
अध्याय 138 / 156

Book 3 - Adhyaya 26

117 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ117 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १३८

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने विषङ्गपलायनं नाम पञ्चविंशो ऽध्याय प्रथमयुद्धदिवसः ।दशाक्षौहिणिकायुक्तः कुटिलाक्षो ऽपि वीर्यवान् ।दण्डनाथाशरैस्तीक्ष्णै रणे भग्नः पलायितः ।दशाक्षौहिणिकं सैन्यं तया रात्रौ विनाशितम्

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne viṣaṅgapalāyanaṃ nāma pañcaviṃśo 'dhyāya prathamayuddhadivasaḥ / daśākṣauhiṇikāyuktaḥ kuṭilākṣo 'pi vīryavān / daṇḍanāthāśaraistīkṣṇai raṇe bhagnaḥ palāyitaḥ / daśākṣauhiṇikaṃ sainyaṃ tayā rātrau vināśitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With her fierce sword a certain Sakti cut offthe pole, of the chariot ofa lordly Danava and enhanced the pleasure of the earth.

अध्याय १३८

श्लोक 2

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भण्डः क्षोभमथाययौ ।रात्रौ कपटसंग्रामं दुष्टानां निर्जरद्रुहाम् ।मन्त्रिणी दण्डनाथा च श्रुत्वा निर्वेदमापतुः

imaṃ vṛttāntamākarṇya bhaṇḍaḥ kṣobhamathāyayau / rātrau kapaṭasaṃgrāmaṃ duṣṭānāṃ nirjaradruhām / mantriṇī daṇḍanāthā ca śrutvā nirvedamāpatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The army of Saktis infiltrated into the army of Daityas and the army of Daityas infiltrated into the army of Saktis.

अध्याय १३८

श्लोक 3

अहो बत महत्कष्टं दैत्यैर्देव्याः समागतम् ।उत्तानबुद्धिभिर्दूरमस्माभिश्चलितं पुरः

aho bata mahatkaṣṭaṃ daityairdevyāḥ samāgatam / uttānabuddhibhirdūramasmābhiścalitaṃ puraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The close intermingling of Saktis and the demons was like that ofwater and milk. During the time of fighting it confused both of them.

अध्याय १३८

श्लोक 4

महाचक्ररथेन्द्रस्य न जातं रक्षणं बलैः ।एतं त्ववसरं प्राप्य रात्रौ दुष्टैः पराकृतम्

mahācakrarathendrasya na jātaṃ rakṣaṇaṃ balaiḥ / etaṃ tvavasaraṃ prāpya rātrau duṣṭaiḥ parākṛtam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the trunks and the tusks ofthe mad elephants of the Daityas were cut off by the swords of Saktis they appeared like huge boars.

अध्याय १३८

श्लोक 5

को वृत्तान्तो ऽभवत्तत्र स्वामिन्या किं रणः कृतः ।अन्या वा शक्तयस्तत्र चक्रुर्युद्धं महासुरैः

ko vṛttānto 'bhavattatra svāminyā kiṃ raṇaḥ kṛtaḥ / anyā vā śaktayastatra cakruryuddhaṃ mahāsuraiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Samharagupta the huge vulture of cruel eyes bore Balahaka who kept the bow well drawn in the course of the battle.

अध्याय १३८

श्लोक 6

विम्रष्टव्यमिदं कार्यं प्रवृत्तिस्तत्र कीदृशी ।महादेव्याश्च हृदये कः प्रसंगः प्रवर्तते

vimraṣṭavyamidaṃ kāryaṃ pravṛttistatra kīdṛśī / mahādevyāśca hṛdaye kaḥ prasaṃgaḥ pravartate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seated on the back of vulture with his body moving up and down, Balahaka appeared like the Balahaka cloud (at the time of dissolution) clinging to a Kuta mountain with wings.

अध्याय १३८

श्लोक 7

इति शङ्काकुलास्तत्र दण्डनाथापुरोगमाः ।मन्त्रिणीं पुरतः कृत्वा प्रचेलुर्ललितां प्रति

iti śaṅkākulāstatra daṇḍanāthāpurogamāḥ / mantriṇīṃ purataḥ kṛtvā pracelurlalitāṃ prati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The leading Daitya, Suclmukha mounted on his vehicle crow. The root of its wings was as sharp (hard) as needle. Riding on this he fought a hard battle.

अध्याय १३८

श्लोक 8

शक्तिचक्रचमूनाथाः सर्वास्ताः पूजिता द्रुतम् ।व्यतीतायां विभावर्यां रथेन्द्रं पर्यवारयन्

śakticakracamūnāthāḥ sarvāstāḥ pūjitā drutam / vyatītāyāṃ vibhāvaryāṃ rathendraṃ paryavārayan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then (the next general) Phalamukha took up a ploughshare as his weapon. Riding on a heron resembling a mountain, he shone brilliantly in the battle.

अध्याय १३८

श्लोक 9

अवरुह्य स्वयानाभ्यां मन्त्रिणीदण्डनायिके ।अधस्तात्सैन्यमावेश्य तदारुरुहतू रथम्

avaruhya svayānābhyāṃ mantriṇīdaṇḍanāyike / adhastātsainyamāveśya tadāruruhatū ratham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The leading Daitya named Vikarna, the extremely mighty general, rode on his vehicle the Bherunda bird and fought a fierce battle.

अध्याय १३८

श्लोक 10

क्रमेण नव पर्वाणि व्यतीत्य त्वरितक्रमैः ।तत्तत्सर्वगतैः शक्तिचक्रैः सम्यङ् निवेदितैः

krameṇa nava parvāṇi vyatītya tvaritakramaiḥ / tattatsarvagataiḥ śakticakraiḥ samyaṅ niveditaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A fierce cock of extremely dreadful nature bore (the

अध्याय १३८

श्लोक 11

अभजेतां महाराज्ञीं मन्त्रिणीदण्डनायिके ।ते व्यजिज्ञपतां देव्या अष्टाङ्गस्पृष्टभूतले

abhajetāṃ mahārājñīṃ mantriṇīdaṇḍanāyike / te vyajijñapatāṃ devyā aṣṭāṅgaspṛṣṭabhūtale

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Surveying the army of Saktis from the front with blazing eyes, and roaring loudly, the cock moved about mak- ing the hairs on its neck stand on their ends.

अध्याय १३८

श्लोक 12

महाप्रमादः समभूदिति नः श्रुतमंबिके ।कूटयुद्धप्रकारेण दैत्यैरपकृतं खलैः

mahāpramādaḥ samabhūditi naḥ śrutamaṃbike / kūṭayuddhaprakāreṇa daityairapakṛtaṃ khalaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus, these seven evil-souled haughty Danavas, comparable to the seven oceans, harassed and tormented the soldiers of Saktis there.

अध्याय १३८

श्लोक 13

स दुरात्मा दुराचारः प्रकाशसमारात्त्रसन् ।कुहकव्यवहारेण जयसिद्धिं तु काक्षति

sa durātmā durācāraḥ prakāśasamārāttrasan / kuhakavyavahāreṇa jayasiddhiṃ tu kākṣati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Formerly, these seven Daityas had propitiated the sun-god by means of penance. Boon had been granted to them by the sun-god who had been pleased with their penance.

अध्याय १३८

श्लोक 14

दैवान्नः स्वामिनीगात्रे दुष्टानाममरद्रुहाम् ।शरादिकपरामर्शो न जातस्तेन जीवति

daivānnaḥ svāminīgātre duṣṭānāmamaradruhām / śarādikaparāmarśo na jātastena jīvati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Looked at by them when eyes had been penetrated and occupied by the sungod, the innumerable weapons of Saktis became immobilized and they found their zeal (in war) futile.

अध्याय १३८

श्लोक 15

एकावलंबनं कृत्वा महाराज्ञि भवत्पदम् ।वयं सर्वा हि जीवामः साधयामः समीहितम्

ekāvalaṃbanaṃ kṛtvā mahārājñi bhavatpadam / vayaṃ sarvā hi jīvāmaḥ sādhayāmaḥ samīhitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the missiles and weapons were blocked and immobilized by those seven sons of KIkasa, of great inherent strength, Saktis could not exert themselves.

अध्याय १३८

श्लोक 16

अतो ऽस्माभिः प्रकर्तव्यं श्रीमत्यङ्गस्य रक्षणम् ।मायाविनश्च दैत्येन्द्रास्तत्र मन्त्रो विधीयताम्

ato 'smābhiḥ prakartavyaṃ śrīmatyaṅgasya rakṣaṇam / māyāvinaśca daityendrāstatra mantro vidhīyatām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Even when they exerted themselves they were over- come much by the immobilization of their weapons. So Saktis heaved a deep sigh and sat quiet.

अध्याय १३८

श्लोक 17

आपत्कालेषु जेतव्या भण्डाद्या दानवाधमाः ।कूटयुद्धं न कुर्वन्ति न विशन्ति चमूमिमाम्

āpatkāleṣu jetavyā bhaṇḍādyā dānavādhamāḥ / kūṭayuddhaṃ na kurvanti na viśanti camūmimām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereupon, finding a suitable opportunity, the Daityas who were directed by their masters, rose up with different kinds of weapons and smashed the army of Saktis.

अध्याय १३८

श्लोक 18

तथा महेन्द्रशैलस्य कार्यं दक्षिणदेशतः ।शिबिरं बहुविस्तारं योजनानां शतावधि

tathā mahendraśailasya kāryaṃ dakṣiṇadeśataḥ / śibiraṃ bahuvistāraṃ yojanānāṃ śatāvadhi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those Saktis who were deprived oftheir activity and who were prevented from using their weapons became perplexed and agitated on account of their arrows that could pierce even adamantine coats of mail.

अध्याय १३८

श्लोक 19

वह्लिप्राकारवलयं रक्षणार्थं विधीयताम् ।अस्मत्सेनानिवेशस्य द्विषां दर्पशमाय च

vahliprākāravalayaṃ rakṣaṇārthaṃ vidhīyatām / asmatsenāniveśasya dviṣāṃ darpaśamāya ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Saktis whose bodies had been wounded and pierced by the numerous weapons of Daityas in the battle field appeared like the creepers ofKarikola with plenty of good sprouts.

अध्याय १३८

श्लोक 20

शतयोजनमात्रस्तु मध्यतेशः प्रकल्प्यताम् ।वह्निप्राकाराचक्रस्य द्वारन्दक्षिणतो भवेत्

śatayojanamātrastu madhyateśaḥ prakalpyatām / vahniprākārācakrasya dvārandakṣiṇato bhavet

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All those Saktis whose weapons were immobilized by them shrieked and wailed. Crying piteously, they resorted to goddess Lalita.

अध्याय १३८

श्लोक 21

यतो दक्षिणदेशस्थं शून्यकं विद्विषां पुरम् ।द्वारे च बहवः कल्प्याः परिवारा उदायुधाः

yato dakṣiṇadeśasthaṃ śūnyakaṃ vidviṣāṃ puram / dvāre ca bahavaḥ kalpyāḥ parivārā udāyudhāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, at the bidding of the goddess, the deity Tiras- karanika (Magical veil), the body-guard of Dandanatha rose up in the arena oft he battle.

अध्याय १३८

श्लोक 22

निर्गच्छतां प्रविशतां जनानामुपरोधकाः ।अनालस्या अनिद्राश्च विधेयाः सततोद्यताः

nirgacchatāṃ praviśatāṃ janānāmuparodhakāḥ / anālasyā anidrāśca vidheyāḥ satatodyatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That Mahamaya (great deity of magical powers) got into an aerial chariot named Tamolipta with doors all round and assured Saktis about freedom from fear.

अध्याय १३८

श्लोक 23

एवं च सति दुष्टानां कूटयुद्धं चिकीर्षितम् ।अवेलासु च संध्यासु मध्यरात्रिषु च द्विषाम् ।अशक्यमेव भवति प्रौढमाक्रमणं हठात्

evaṃ ca sati duṣṭānāṃ kūṭayuddhaṃ cikīrṣitam / avelāsu ca saṃdhyāsu madhyarātriṣu ca dviṣām / aśakyameva bhavati prauḍhamākramaṇaṃ haṭhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Daityas were unable to bear the arrows that had the form and features of black serpents, that resembled iron clubs at their lower ends and that charged with the missile Mohana.

अध्याय १३८

श्लोक 24

नो चेद्दुराशया दैत्या बहुमायापरिग्रहाः ।पश्यतोहरवत्सर्वं विलुठन्ति महद्बलम्

no ceddurāśayā daityā bahumāyāparigrahāḥ / paśyatoharavatsarvaṃ viluṭhanti mahadbalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereafter, at the bidding of Dandanatha, the deity, Mother TiraskaranI discharged the great missile named Andha ( Blindingone) amidst the group ofenemies.

अध्याय १३८

श्लोक 25

मन्त्रिण्या दण्डनाथाया इति श्रुत्वा वचस्तदा ।शुचिदन्तरुचा मुक्ता वहन्ती ललिताब्रवीत्

mantriṇyā daṇḍanāthāyā iti śrutvā vacastadā / śucidantarucā muktā vahantī lalitābravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Their eyes were afflicted by the blinding arrows that were discharged from the bow Mahamohana of the goddess Tiraskaranika.

अध्याय १३८

श्लोक 26

भवतीनामयं मन्त्रश्चारुबुद्ध्या विचारितः ।अयं कुशलधीमार्गोनीतिरेषा सनातनी

bhavatīnāmayaṃ mantraścārubuddhyā vicāritaḥ / ayaṃ kuśaladhīmārgonītireṣā sanātanī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All those seven became blinded. They did not look at anything. In the absence of that vision, the immobilization of weapons came to an end.

अध्याय १३८

श्लोक 27

स्वचक्रस्य पुरो रक्षां विधाय दृढसाधनैः ।परचक्राक्रमः कार्यो जिगीषद्भिर्महाजनैः

svacakrasya puro rakṣāṃ vidhāya dṛḍhasādhanaiḥ / paracakrākramaḥ kāryo jigīṣadbhirmahājanaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Once again those (Saktis) raised weapons in their hands roaring like lions. With a desire to kill Daityas, they made preparations for the battle.

अध्याय १३८

श्लोक 28

इत्युक्त्वा मन्त्रिणीदण्डनाथे सा ललितेश्वरी ।ज्वालामालिनिकां नित्यामाहूयेदमुवाच ह

ityuktvā mantriṇīdaṇḍanāthe sā laliteśvarī / jvālāmālinikāṃ nityāmāhūyedamuvāca ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They kept the deity Tiraskaranika of great might in front of them. Due to the use of that good (effective) means, they became extremely delighted and fought.

अध्याय १३८

श्लोक 29

वत्से त्वं वह्निरूपासि ज्वालामालामयाकृतिः ।त्वया विधीयतां रक्षा बलस्यास्य महीयसः

vatse tvaṃ vahnirūpāsi jvālāmālāmayākṛtiḥ / tvayā vidhīyatāṃ rakṣā balasyāsya mahīyasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O Mother Tiraskarnika ofexalted fortune well done, "well done. You have appropriately screened off these wicked- souled enemies.

अध्याय १३८

श्लोक 30

शतयोजनविस्तारं परिवृत्य महीतलम् ।त्रिंशद्योजनमुन्नद्धं ज्वालाकारत्वमाव्रज

śatayojanavistāraṃ parivṛtya mahītalam / triṃśadyojanamunnaddhaṃ jvālākāratvamāvraja

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

You are the great medicinal herb for screening (blinding) the eyes ofthe wicked. This troop of Daityas has been blinded by you.

अध्याय १३८

श्लोक 31

द्वारयोजनमात्रं तु मुक्त्वान्यत्र ज्वलत्तनुः ।वह्निज्वालात्वमापन्ना संरक्ष सकलं बलम्

dvārayojanamātraṃ tu muktvānyatra jvalattanuḥ / vahnijvālātvamāpannā saṃrakṣa sakalaṃ balam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity, this task ofthe Devas has been perfectly carried out by you since you have brought a disaster among these Daityas who cannot be conquered by us.

अध्याय १३८

श्लोक 32

इत्युक्त्वा मन्त्रिणीदण्डनाथे सा ललितेश्वरी ।महेन्द्रोत्तरभूभागं चलितुं चक्र उद्यमम्

ityuktvā mantriṇīdaṇḍanāthe sā laliteśvarī / mahendrottarabhūbhāgaṃ calituṃ cakra udyamam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hence, you alone, do kill these seven Daityas in the arena ofbattle. Raising up our weapons we shall destroy the entire army of these Daityas".

अध्याय १३८

श्लोक 33

सा च नित्यानित्यमयी ज्वलज्ज्वा लामयाकृतिः ।चतुर्दशीतिथिमयी तथेति प्रणनाम ताम्

sā ca nityānityamayī jvalajjvā lāmayākṛtiḥ / caturdaśītithimayī tatheti praṇanāma tām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Oh being told thus and encouraged by those Saktis on account of their zeal for war (that deity Tiraskaranika) proceeded towards the army of Balahaka by means of the vehicle Tamolipta.

अध्याय १३८

श्लोक 34

तयैव पूर्वनिर्दिष्टं महेन्द्रोत्तरभूतलम् ।कुण्डलीकृत्य जज्वालशालरूपेण सा पुनः

tayaiva pūrvanirdiṣṭaṃ mahendrottarabhūtalam / kuṇḍalīkṛtya jajvālaśālarūpeṇa sā punaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing her advancing, those seven base Asuras immediately remembered the boon granted by the sun god.

अध्याय १३८

श्लोक 35

नभोवलयजंबालज्वालामालामयाकृतिः ।बभासे दण्डनाथाया मन्त्रिनाथचमूरपि

nabhovalayajaṃbālajvālāmālāmayākṛtiḥ / babhāse daṇḍanāthāyā mantrināthacamūrapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Although the splendour ofthe sun entered their eyes, that destructive power within the eyes was overcome when the eyes had been covered by the prowess of Tiraskaranika.

अध्याय १३८

श्लोक 36

अन्या सामपि शक्तीनां महतीनां महद्बलम् ।विशङ्कटोदरं सालं प्रविवेश गतक्लमा

anyā sāmapi śaktīnāṃ mahatīnāṃ mahadbalam / viśaṅkaṭodaraṃ sālaṃ praviveśa gataklamā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The great asura Balahaka had formerly been blind due to his pride on being granted the boon as well as on account ofhis power ofweapons. He was blind due to anger also. Now he literally became blind on account of the missile (of the deity). Therefore, the deity Antardhidevata (i.e. Tiras- karanika) dragged him by his hairs and cut him off by means of Jier sword.

अध्याय १३८

श्लोक 37

राजचक्ररथेन्द्रं तु मध्ये संस्थाप्य दण्डिनी ।वामपक्षे रथं स्वीयं दक्षिणे श्यामलारथम्

rājacakrarathendraṃ tu madhye saṃsthāpya daṇḍinī / vāmapakṣe rathaṃ svīyaṃ dakṣiṇe śyāmalāratham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After cutting off, with an arrow, the head of his

अध्याय १३८

श्लोक 38

पश्चाद्भागे सम्पदेशीं पुरस्ताश्च हयासनाम् ।एवं संवेश्य परितश्चक्रराजरथस्य च

paścādbhāge sampadeśīṃ purastāśca hayāsanām / evaṃ saṃveśya paritaścakrarājarathasya ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After cutting off his hardhead with a blow of her sharp-edged spear, she gradually killed the other five Daityas too.

अध्याय १३८

श्लोक 39

द्वारे निवेशयामास विंशत्यक्षौहिणीयुताम् ।ज्वलद्दण्डायुधोदग्रां स्तम्भिनीं नाम देवताम्

dvāre niveśayāmāsa viṃśatyakṣauhiṇīyutām / jvaladdaṇḍāyudhodagrāṃ stambhinīṃ nāma devatām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The deity Antardhidevata made a garland with the seven severed heads of the Daityas by joining one another by means of their own tresses. Wearing that garland round her neck she roared loudly.

अध्याय १३८

श्लोक 40

या देवी दण्डनाथाया विघ्नदेवीति विश्रुता ।एवं सुरक्षितं कृत्वा शिबिरं योत्रिणी तथा ।पूषण्युदितभूयिष्ठे पुनर्युद्धमुपाश्रयत्

yā devī daṇḍanāthāyā vighnadevīti viśrutā / evaṃ surakṣitaṃ kṛtvā śibiraṃ yotriṇī tathā / pūṣaṇyuditabhūyiṣṭhe punaryuddhamupāśrayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the height of their fury, Saktis killed their army wholly and made many rivers of their blood flow.

अध्याय १३८

श्लोक 41

कृत्वा किलकिलारावं ततः शक्तिमहाचमूः ।अग्निप्राकारकद्वारान्निर्जगाम् महारवा

kṛtvā kilakilārāvaṃ tataḥ śaktimahācamūḥ / agniprākārakadvārānnirjagām mahāravā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A few who survived the killing became utterly con- fused and frightened. In their extreme agony, they sought shcl-

अध्याय १३८

श्लोक 42

इत्थं सुरक्षितं श्रुत्वा ललिताशिबिरोदरम् ।भूयः संज्वरमापन्नः प्रचण्डो भण्डदानवः

itthaṃ surakṣitaṃ śrutvā lalitāśibirodaram / bhūyaḥ saṃjvaramāpannaḥ pracaṇḍo bhaṇḍadānavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those Daityas who survived began to praise Daninl and Mahamaya again and again. They were pleased because they were able to receive the graceful blessing glance from her.

अध्याय १३८

श्लोक 43

मन्त्रयित्वा पुनस्तत्र कुटिलाक्षपुरोगमैः ।विषङ्गेण विशुक्रेणासममात्मसुतैरपि

mantrayitvā punastatra kuṭilākṣapurogamaiḥ / viṣaṅgeṇa viśukreṇāsamamātmasutairapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Saktis who were there shook their heads in approbation saying "Well done, well done." At every step they praised the deity Tiraskaranika.

अध्याय १३८

श्लोक 44

एकौघस्य प्रसारेण युद्धं कर्तुं महाबलः ।चतुर्बाहुमुखान्पुत्रांश्चतुर्जलधिसन्निभान्

ekaughasya prasāreṇa yuddhaṃ kartuṃ mahābalaḥ / caturbāhumukhānputrāṃścaturjaladhisannibhān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Thereafter, on hearing the killing of those (Daityas) though they had the power of Penance, Bhanda, the great Asura, sighed deeply like the Lord of Black serpents.

अध्याय १३८

श्लोक 45

चतुरान्युद्धकृत्येषु समाहूय स दानवः ।प्रेषयामास युद्धाय भण्डश्चण्डक्रुधा ज्वलन्

caturānyuddhakṛtyeṣu samāhūya sa dānavaḥ / preṣayāmāsa yuddhāya bhaṇḍaścaṇḍakrudhā jvalan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This chapter describes how Nitya Saktis repulsed the surprise attack on the rear of the army by demons under Visanga, under cover of darkness.

अध्याय १३८

श्लोक 46

त्रिंशत्संख्याश्च तत्पुत्रा महाकाया महाबलाः ।तेषां नामानि वक्ष्यामि समाकर्णय कुम्भज

triṃśatsaṃkhyāśca tatputrā mahākāyā mahābalāḥ / teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi samākarṇaya kumbhaja

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Desirous ofvictory in the battle, Bhanda of fierce haughtiness, called his brothers and took counsel with them in a solitary place.

अध्याय १३८

श्लोक 47

चतुर्बाहुश्चकोराक्षस्तृतीयस्तु चतुः शिराः ।वज्रघोषश्चोर्ध्वकेशो महाकायो महाहनुः

caturbāhuścakorākṣastṛtīyastu catuḥ śirāḥ / vajraghoṣaścordhvakeśo mahākāyo mahāhanuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The crown prince too in the company ofVisanga, the younger brother, made obeisance to Bhandasura and went to the counsel chamber in anger.

अध्याय १३८

श्लोक 48

मखशत्रुर्मखस्कन्दीसिंहघोषः सिरालकः ।लडुनः पट्टसेनश्च पुराजित्पूर्वमारकः

makhaśatrurmakhaskandīsiṃhaghoṣaḥ sirālakaḥ / laḍunaḥ paṭṭasenaśca purājitpūrvamārakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Makhashatru, Makhaskandi, Simhaghosha, Shiralaka, Laduna, Pattasena, Purajit, Purvamaraka,

अध्याय १३८

श्लोक 49

स्वर्गशत्रुः स्वर्गबलो दुर्गाख्यः स्वर्गकण्टकः ।अतिमायो बृहन्माय उपमायश्च वीर्यवान्

svargaśatruḥ svargabalo durgākhyaḥ svargakaṇṭakaḥ / atimāyo bṛhanmāya upamāyaśca vīryavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Svargashatru, Svargabala, the one called Durga, Svargakantaka, Atimaya, Brihanmaya and the mighty Upamaya —

अध्याय १३८

श्लोक 50

इत्येते दुर्मदाः पुत्रा भण्डदैत्यस्य दुर्द्धियः ।पितुः सदृशदोर्वीर्याः पितुः सदृशविग्रहाः

ityete durmadāḥ putrā bhaṇḍadaityasya durddhiyaḥ / pituḥ sadṛśadorvīryāḥ pituḥ sadṛśavigrahāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

these were the arrogant, evil-minded sons of the Daitya Bhanda, equal to their father in the might of their arms and like him in form.

अध्याय १३८

श्लोक 51

आगत्य भण्डचरणावभ्यवन्दत भक्तितः ।तानुद्वीक्ष्य प्रसन्नाभ्यां लोचनाभ्यां स दानवः ।सगौरवमिदं वाक्यं बभाषे कुलघातकः

āgatya bhaṇḍacaraṇāvabhyavandata bhaktitaḥ / tānudvīkṣya prasannābhyāṃ locanābhyāṃ sa dānavaḥ / sagauravamidaṃ vākyaṃ babhāṣe kulaghātakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They came and worshipped Bhanda's feet with devotion. Looking at them with pleased eyes, the Danava, destroyer of his own race, spoke these words with pride:

अध्याय १३८

श्लोक 52

भो भो मदीयास्तनया भवतां कः समो भुवि ।भवतामेव सत्येन जितं विश्वं मया पुरा

bho bho madīyāstanayā bhavatāṃ kaḥ samo bhuvi / bhavatāmeva satyena jitaṃ viśvaṃ mayā purā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O my sons, who on earth is equal to you? By your prowess I conquered the universe long ago.

अध्याय १३८

श्लोक 53

शक्रस्या ग्नेर्यमस्यापि निरृतेः पाशिनस्तथा ।कचेषु कर्षणं कोपात्कृतं युष्माभिराहवे

śakrasyā gneryamasyāpi nirṛteḥ pāśinastathā / kaceṣu karṣaṇaṃ kopātkṛtaṃ yuṣmābhirāhave

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In battle you angrily dragged by the hair Shakra, Agni, Yama, Nirriti and the noose-bearing Varuna.

अध्याय १३८

श्लोक 54

अस्त्राण्यपि च शस्त्राणि जानीथ निखिलान्यपि ।जाग्रत्स्वेव ही युष्मासु कुलभ्रंशो ऽयमागतः

astrāṇyapi ca śastrāṇi jānītha nikhilānyapi / jāgratsveva hī yuṣmāsu kulabhraṃśo 'yamāgataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

You know all missiles and weapons. Yet while you are wide awake, this ruin of our race has come.

अध्याय १३८

श्लोक 55

मायाविनी दुललिता काचित्स्त्री युद्धदुर्मदा ।बहुभिः स्वसमानाभिः स्त्रीभिर्युक्ता हिनस्ति नः

māyāvinī dulalitā kācitstrī yuddhadurmadā / bahubhiḥ svasamānābhiḥ strībhiryuktā hinasti naḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Some wily, wicked woman, arrogant in battle, together with many women like herself, is destroying us.

अध्याय १३८

श्लोक 56

तदेनां समरे ऽवश्यमात्मवश्यां विधास्यथ ।जीवग्राहं च सा ग्राह्या भवद्भिर्ज्वलदायुधैः

tadenāṃ samare 'vaśyamātmavaśyāṃ vidhāsyatha / jīvagrāhaṃ ca sā grāhyā bhavadbhirjvaladāyudhaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

So in battle you must bring her under your control; she must be captured alive by you with your blazing weapons.

अध्याय १३८

श्लोक 57

अप्रमेयप्रकोपान्धान्युष्मानेकां स्त्रियं प्रति ।सम्प्रेषणमनौचित्यं तथाप्येष विधेः क्रमः

aprameyaprakopāndhānyuṣmānekāṃ striyaṃ prati / sampreṣaṇamanaucityaṃ tathāpyeṣa vidheḥ kramaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To send you, blinded by immeasurable fury, against a single woman is unfitting; yet such is the course of fate.

अध्याय १३८

श्लोक 58

इममेकं सहध्वं च शौर्यकीतिविपर्ययम् ।इत्युक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रस्तान्प्रहैषीद्रणं प्रति ।द्विशतं चाक्षौहिणीनां तत्सहायतयाहिनोत्

imamekaṃ sahadhvaṃ ca śauryakītiviparyayam / ityuktvā bhaṇḍadaityendrastānprahaiṣīdraṇaṃ prati / dviśataṃ cākṣauhiṇīnāṃ tatsahāyatayāhinot

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bear this one reversal of heroic fame." Having said this, Bhanda, lord of the Daityas, sent them to battle, and sent two hundred akshauhinis to assist them.

अध्याय १३८

श्लोक 59

द्विशत्यक्षौहिणीसेना मुख्यस्य तिलकायिता ।बद्धभ्रुकुटयः शस्त्रपाणयो निर्ययुर्गृहात्

dviśatyakṣauhiṇīsenā mukhyasya tilakāyitā / baddhabhrukuṭayaḥ śastrapāṇayo niryayurgṛhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The army of two hundred akshauhinis, adorning its chief like a forehead mark, with knitted brows and weapons in hand, marched out from their homes.

अध्याय १३८

श्लोक 60

निर्गमे भण्डपुत्राणां भूः प्रकम्पमलम्बत ।उत्पाता विविधा जाता वित्रस्तं चाभवज्जगत्

nirgame bhaṇḍaputrāṇāṃ bhūḥ prakampamalambata / utpātā vividhā jātā vitrastaṃ cābhavajjagat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At the departure of Bhanda's sons the earth trembled; portents of many kinds appeared and the world was terrified.

अध्याय १३८

श्लोक 61

तान्कुमारान्महासत्त्वांल्लाजवर्षैरवाकिरन् ।विथीषु यानैश्चलितान्पौरवृद्धपुरन्ध्रयः

tānkumārānmahāsattvāṃllājavarṣairavākiran / vithīṣu yānaiścalitānpauravṛddhapurandhrayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The elderly women of the city showered parched grain on those mighty princes as they moved through the streets in their vehicles.

अध्याय १३८

श्लोक 62

बन्दिनो मागधाश्चैव कुमाराणां स्तुतिं व्यधुः ।मङ्गलारार्तिकं चक्रुर्द्वारेद्वारे पुराङ्गनाः

bandino māgadhāścaiva kumārāṇāṃ stutiṃ vyadhuḥ / maṅgalārārtikaṃ cakrurdvāredvāre purāṅganāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Bards and minstrels sang the praises of the princes, and the women of the city waved auspicious lights at every door.

अध्याय १३८

श्लोक 63

भिद्यमानेव वसुधा कृष्यमाणमिवाबरम् ।आसीत्तेषां विनिर्याणे घूर्णमान इवार्णवः

bhidyamāneva vasudhā kṛṣyamāṇamivābaram / āsītteṣāṃ viniryāṇe ghūrṇamāna ivārṇavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

As they set out it was as if the earth were being split and the sky dragged along, and the ocean seemed to churn.

अध्याय १३८

श्लोक 64

द्विशत्यक्षौहिणीसेनां गृहीत्वा भण्डसूनवः ।क्रोधोद्यद्भ्रुकुटीक्रूरवदना निर्ययुः पुरात्

dviśatyakṣauhiṇīsenāṃ gṛhītvā bhaṇḍasūnavaḥ / krodhodyadbhrukuṭīkrūravadanā niryayuḥ purāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Taking the army of two hundred akshauhinis, Bhanda's sons, their faces cruel with brows raised in anger, went out from the city.

अध्याय १३८

श्लोक 65

शक्तिसैन्यानि सर्वाणि भक्षयामः क्षणाद्रणे ।तेषामायुधचक्राणि चूर्णयामः शितैशरैः

śaktisainyāni sarvāṇi bhakṣayāmaḥ kṣaṇādraṇe / teṣāmāyudhacakrāṇi cūrṇayāmaḥ śitaiśaraiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"We shall devour all the Shakti armies in a moment in battle and grind their circles of weapons with sharp arrows.

अध्याय १३८

श्लोक 66

अग्निप्राकारवलयं शमयामश्च रंहसा ।दुर्विदग्धां तां ललितां बन्दीकुर्मश्च सर्वरम्

agniprākāravalayaṃ śamayāmaśca raṃhasā / durvidagdhāṃ tāṃ lalitāṃ bandīkurmaśca sarvaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We shall swiftly quench the ring of the fire-rampart, and quickly take that ill-bred Lalita captive."

अध्याय १३८

श्लोक 67

इत्यन्योन्यं प्रवल्गन्तो वीरभाषणघोषणैः ।आसेदुरग्निप्राकारसमीपं भण्डसूनवः

ityanyonyaṃ pravalganto vīrabhāṣaṇaghoṣaṇaiḥ / āseduragniprākārasamīpaṃ bhaṇḍasūnavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Boasting thus to one another with loud heroic speeches, Bhanda's sons reached the vicinity of the fire-rampart.

अध्याय १३८

श्लोक 68

यौवनेन मदेनान्धा भूयसा रुद्धदृष्टयः ।भ्रुकुटीकुटिलाश्चक्रुः सिंहनादंमहात्तरम्

yauvanena madenāndhā bhūyasā ruddhadṛṣṭayaḥ / bhrukuṭīkuṭilāścakruḥ siṃhanādaṃmahāttaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Blinded by youth and pride, their sight much obstructed, their brows knitted, they raised a mighty lion-roar.

अध्याय १३८

श्लोक 69

विदीर्णमिव तेनासीद्ब्रह्माण्ड चण्डिमस्पृशा ।उत्पातवारिदोत्सृष्टघोरनिर्घातरंहसा

vidīrṇamiva tenāsīdbrahmāṇḍa caṇḍimaspṛśā / utpātavāridotsṛṣṭaghoranirghātaraṃhasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The cosmic egg seemed to split with it, touching the heights, with the force of a terrible thunderclap released by portentous clouds.

अध्याय १३८

श्लोक 70

एतस्याननुभूतस्य महाशब्दस्य डम्बरः ।क्षोभयामास शक्तीनां श्रवांसि च मनांसि च

etasyānanubhūtasya mahāśabdasya ḍambaraḥ / kṣobhayāmāsa śaktīnāṃ śravāṃsi ca manāṃsi ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The din of that unprecedented great sound shook the ears and minds of the Shaktis.

अध्याय १३८

श्लोक 71

आगत्य ते कलकलं चक्रुःसार्धं स्वसैनिकैः ।विविधायुधसम्पातमूर्च्छद्वैमानिकच्छटम्

āgatya te kalakalaṃ cakruḥsārdhaṃ svasainikaiḥ / vividhāyudhasampātamūrcchadvaimānikacchaṭam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Arriving, they raised a clamour with their soldiers, and the ranks of celestial cars swooned at the clash of various weapons.

अध्याय १३८

श्लोक 72

चतुर्बाहुमखान्भूत्वा भण्डदैत्यकुमारकान् ।आगतान्युद्धकृत्याय बाला कौतूहलं दधे

caturbāhumakhānbhūtvā bhaṇḍadaityakumārakān / āgatānyuddhakṛtyāya bālā kautūhalaṃ dadhe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing the young sons of the Daitya Bhanda, like four-armed warriors, come to fight, Bala became curious.

अध्याय १३८

श्लोक 73

कुमारी ललितादेव्यास्तस्या निकटवासिनी ।समस्तशक्तिचक्राणां पूज्य विक्रमशालिनी

kumārī lalitādevyāstasyā nikaṭavāsinī / samastaśakticakrāṇāṃ pūjya vikramaśālinī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The maiden daughter of Goddess Lalita, who dwelt near her, worthy of worship by all the circles of Shaktis and endowed with valour,

अध्याय १३८

श्लोक 74

ललितासदृशाकारा कुमारी कोपमादधे ।या सदा नववर्षेव सर्वविद्यामहाखनिः

lalitāsadṛśākārā kumārī kopamādadhe / yā sadā navavarṣeva sarvavidyāmahākhaniḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

resembling Lalita in form, became angry — she who is always nine years old, the great mine of all knowledge,

अध्याय १३८

श्लोक 75

बालारुणतनुः श्रोणीशोणवर्णवपुर्लता ।महाराज्ञी पादपीठे नित्यमाहितसंनिधिः

bālāruṇatanuḥ śroṇīśoṇavarṇavapurlatā / mahārājñī pādapīṭhe nityamāhitasaṃnidhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

her body like the morning sun, her creeper-like form red as red silk, ever present at the footstool of the great Queen,

अध्याय १३८

श्लोक 76

तस्या बहिश्चराः प्राणा या चतुर्थं विलोचनम् ।तानागतान्भण्डसुतान्संहरिष्यामि सत्वरम्

tasyā bahiścarāḥ prāṇā yā caturthaṃ vilocanam / tānāgatānbhaṇḍasutānsaṃhariṣyāmi satvaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

her life-breath outside herself, her fourth eye. "I shall swiftly destroy those sons of Bhanda who have come."

अध्याय १३८

श्लोक 77

इति निश्चित्य बालांबा महाराज्ञ्यै व्यजिज्ञपत् ।मातर्भण्डमहादैत्यसूनवो योद्धुमागताः

iti niścitya bālāṃbā mahārājñyai vyajijñapat / mātarbhaṇḍamahādaityasūnavo yoddhumāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having resolved thus, Mother Bala told the great Queen: "Mother, the sons of the great Daitya Bhanda have come to fight.

अध्याय १३८

श्लोक 78

तैः समं योद्धुमिच्छामि कुमारित्वात्सकौतुका ।सफुरन्ताविव मे बाहू युद्धकण्डूययानया

taiḥ samaṃ yoddhumicchāmi kumāritvātsakautukā / saphurantāviva me bāhū yuddhakaṇḍūyayānayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Being a maiden, I am eager and wish to fight with them; my arms seem to throb with this itch for battle.

अध्याय १३८

श्लोक 79

क्रीडा ममैषा हन्तव्या न भवत्या निवारणैः ।अहं हि वालिका नित्यं क्रीडनेष्वनुरागिणी

krīḍā mamaiṣā hantavyā na bhavatyā nivāraṇaiḥ / ahaṃ hi vālikā nityaṃ krīḍaneṣvanurāgiṇī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This is my play; do not stop it with your objections. I am a child, always fond of games.

अध्याय १३८

श्लोक 80

क्षणं रणक्रीडया च प्रीतिं यास्यामि चैतसा ।इति विज्ञापिता देवी प्रत्युवाच कुमारिकाम्

kṣaṇaṃ raṇakrīḍayā ca prītiṃ yāsyāmi caitasā / iti vijñāpitā devī pratyuvāca kumārikām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For a moment I will delight my heart with the game of battle." Thus requested, the Goddess replied to the maiden:

अध्याय १३८

श्लोक 81

वत्से त्वमतिमृद्वङ्गी नववर्षा नवक्रमा ।नवीनयुद्धशिक्षा च कुमारी त्वं ममैकिका

vatse tvamatimṛdvaṅgī navavarṣā navakramā / navīnayuddhaśikṣā ca kumārī tvaṃ mamaikikā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Dear child, your limbs are very tender; you are nine years old, of new steps and new training in war; you are my only daughter.

अध्याय १३८

श्लोक 82

त्वां विना क्षणमात्रं मे न निश्वासः प्रवर्तते ।ममोच्छ्वसितमेवासि न त्वं याहि महाहवम्

tvāṃ vinā kṣaṇamātraṃ me na niśvāsaḥ pravartate / mamocchvasitamevāsi na tvaṃ yāhi mahāhavam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Without you I cannot breathe for even a moment; you are my very breath. Do not go into the great battle.

अध्याय १३८

श्लोक 83

दण्डिनी मन्त्रिणी चैव शक्तयो ऽन्याश्च कोटिशः ।संत्येव समरे कर्तुं वत्से त्वं किं प्रमाद्यसि

daṇḍinī mantriṇī caiva śaktayo 'nyāśca koṭiśaḥ / saṃtyeva samare kartuṃ vatse tvaṃ kiṃ pramādyasi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Dandini, Mantrini and crores of other Shaktis are there to fight the battle. Why are you so heedless, child?"

अध्याय १३८

श्लोक 84

इति श्रीललितादेव्या निरुद्धापि कुमारिका ।कौमारकौतुकाविष्टा पुनर्युद्धमयाचत

iti śrīlalitādevyā niruddhāpi kumārikā / kaumārakautukāviṣṭā punaryuddhamayācata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Though restrained thus by Goddess Lalita, the maiden, filled with youthful eagerness, again begged to fight.

अध्याय १३८

श्लोक 85

सुदृढं निश्चयं दृष्ट्वा तस्याः श्रीललितांबिका ।अनुज्ञां कृतवत्येव गाढमाश्लिष्य बाहुभिः

sudṛḍhaṃ niścayaṃ dṛṣṭvā tasyāḥ śrīlalitāṃbikā / anujñāṃ kṛtavatyeva gāḍhamāśliṣya bāhubhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing her very firm resolve, Shri Lalitambika embraced her tightly in her arms and gave her permission.

अध्याय १३८

श्लोक 86

स्वकीयकवचादेकमाच्छिद्य कवचं ददौ ।स्वायुधेभ्यश्चायुधानि वितीर्यविससर्ज ताम्

svakīyakavacādekamācchidya kavacaṃ dadau / svāyudhebhyaścāyudhāni vitīryavisasarja tām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Taking one armour from her own armour, she gave it to her, and bestowing weapons from her own weapons, she sent her forth.

अध्याय १३८

श्लोक 87

कर्णीरथं महाराज्ञ्या चापदण्डात्समुद्धृतम् ।हंसयुग्यशतैर्युक्तमारुरोह कुमारिका

karṇīrathaṃ mahārājñyā cāpadaṇḍātsamuddhṛtam / haṃsayugyaśatairyuktamāruroha kumārikā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The maiden mounted the eared chariot drawn from the great Queen's bow-staff, yoked with hundreds of pairs of swans.

अध्याय १३८

श्लोक 88

तस्यां रणे प्रवृत्तायां सर्वपर्वस्थदेवताः ।बद्धाञ्जलिपुटा नेमुः प्रधृतासिपरंपराः

tasyāṃ raṇe pravṛttāyāṃ sarvaparvasthadevatāḥ / baddhāñjalipuṭā nemuḥ pradhṛtāsiparaṃparāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When she set out for battle, all the deities stationed in the tiers bowed with joined palms, holding up rows of swords.

अध्याय १३८

श्लोक 89

ताभिः प्रणम्यमाना सा चक्रराजरथोत्तमात् ।अवरुह्य तले सैन्यं वर्तमानमगाहत

tābhiḥ praṇamyamānā sā cakrarājarathottamāt / avaruhya tale sainyaṃ vartamānamagāhata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Saluted by them, she descended from the Chakraraja, finest of chariots, to the ground and plunged into the army that was there.

अध्याय १३८

श्लोक 90

तामायान्तीमथो दृष्ट्वा कुमारीं कोपपाटलाम् ।मन्त्रिणीदण्डनाथे च सभये वाचमूचतुः

tāmāyāntīmatho dṛṣṭvā kumārīṃ kopapāṭalām / mantriṇīdaṇḍanāthe ca sabhaye vācamūcatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing the maiden coming, flushed with anger, the Mantrini and the Dandanatha spoke to her in alarm:

अध्याय १३८

श्लोक 91

किं भर्तृदारिके युद्धे व्यवसायः कृतस्त्वया ।अकाण्डे किं महाराज्ञ्या प्रेषितासि रणं प्रति

kiṃ bhartṛdārike yuddhe vyavasāyaḥ kṛtastvayā / akāṇḍe kiṃ mahārājñyā preṣitāsi raṇaṃ prati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O daughter of our lord, why have you resolved to fight? Why has the great Queen sent you to battle so untimely?

अध्याय १३८

श्लोक 92

तदेतदुचितंनैव वर्तमाने ऽपि सैनिके ।त्वं मूर्तं जीवितमसि श्रीदेव्या बालिके यतः

tadetaducitaṃnaiva vartamāne 'pi sainike / tvaṃ mūrtaṃ jīvitamasi śrīdevyā bālike yataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This is not fitting while the soldiers are present, for you, child, are the embodied life of the Goddess.

अध्याय १३८

श्लोक 93

निवर्तस्व रणोत्साहात्प्रणामस्ते विधीयते ।इति ताभ्यां प्रार्थितापि प्राचलद्दृढनिश्चया

nivartasva raṇotsāhātpraṇāmaste vidhīyate / iti tābhyāṃ prārthitāpi prācaladdṛḍhaniścayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Turn back from your zeal for battle; we bow to you." Though they entreated her thus, she went on with firm resolve.

अध्याय १३८

श्लोक 94

अत्यन्तं विस्मयाविष्टे मन्त्रिणीदण्डनायिके ।सहैव तस्या रक्षार्थं चेलतुः पार्श्वयोर्द्वयोः

atyantaṃ vismayāviṣṭe mantriṇīdaṇḍanāyike / sahaiva tasyā rakṣārthaṃ celatuḥ pārśvayordvayoḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Exceedingly astonished, the Mantrini and the Dandanayika went along with her on either side to protect her.

अध्याय १३८

श्लोक 95

अथाग्निवरणद्वारा ताभ्यामनुगता सती ।प्रभूतसेनायुक्ताभ्यां निर्जगाम कुमारिका

athāgnivaraṇadvārā tābhyāmanugatā satī / prabhūtasenāyuktābhyāṃ nirjagāma kumārikā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, followed by those two with their great armies, the maiden went out through the gate of the fire-enclosure.

अध्याय १३८

श्लोक 96

सनाथशक्तिसेनानां सर्वासामनुगृह्णती ।प्रणामाञ्जलिजालानि कर्णीरथकृतासना

sanāthaśaktisenānāṃ sarvāsāmanugṛhṇatī / praṇāmāñjalijālāni karṇīrathakṛtāsanā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seated on the eared chariot, accepting the folded palms of salutation of all the Shakti armies with their leaders,

अध्याय १३८

श्लोक 97

भण्डस्य तनयान्दुष्टानभ्यद्रवदरिन्दमा ।तस्याः प्रादेशिकं सैन्यं कुमार्या न हि विद्यते

bhaṇḍasya tanayānduṣṭānabhyadravadarindamā / tasyāḥ prādeśikaṃ sainyaṃ kumāryā na hi vidyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the subduer of foes rushed at the wicked sons of Bhanda. The maiden had no army of her own;

अध्याय १३८

श्लोक 98

सर्वं हि ललितासैन्यं तत्सैन्यं समजायत ।ततः प्रववृते युद्धमत्युद्धतापराक्रमम्

sarvaṃ hi lalitāsainyaṃ tatsainyaṃ samajāyata / tataḥ pravavṛte yuddhamatyuddhatāparākramam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the whole army of Lalita became her army. Then a battle of exceedingly fierce valour began.

अध्याय १३८

श्लोक 99

ववर्ष शरजालानि दैत्येन्द्रेषु कुमारिका ।भण्डासुरकुमारैस्तैर्महाराज्ञीकुमारिका ।यद्युद्धमतनोत्तत्तु स्पृहणीयं सुरासुरैः

vavarṣa śarajālāni daityendreṣu kumārikā / bhaṇḍāsurakumāraistairmahārājñīkumārikā / yadyuddhamatanottattu spṛhaṇīyaṃ surāsuraiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The maiden rained nets of arrows on the Daitya lords. The battle that the great Queen's daughter waged with the sons of Bhandasura was envied by gods and Asuras.

अध्याय १३८

श्लोक 100

अत्यन्तविस्मिता दैत्यकुमारा नववर्षिणीम् ।कर्मीरथस्थामालोक्य किरन्तींशरमण्डलम्

atyantavismitā daityakumārā navavarṣiṇīm / karmīrathasthāmālokya kirantīṃśaramaṇḍalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Daitya princes were utterly astonished to see the nine-year-old standing on the eared chariot, scattering circles of arrows.

अध्याय १३८

श्लोक 101

क्षणेक्षणे बालिकया क्रियमाणं महारणम् ।व्यजिज्ञपन्महाराज्ञ्यै भ्रमन्त्यः परिचारिकाः

kṣaṇekṣaṇe bālikayā kriyamāṇaṃ mahāraṇam / vyajijñapanmahārājñyai bhramantyaḥ paricārikāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The attendants, moving about, reported to the great Queen moment by moment the great battle being fought by the child.

अध्याय १३८

श्लोक 102

मन्त्रिणीदण्डनाथे च न तां विजहतू रणे ।प्रेक्षकत्व मनुप्राप्ते तृष्णीमेव बभूवतुः

mantriṇīdaṇḍanāthe ca na tāṃ vijahatū raṇe / prekṣakatva manuprāpte tṛṣṇīmeva babhūvatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Mantrini and the Dandanatha did not leave her in the battle; becoming spectators, they remained silent.

अध्याय १३८

श्लोक 103

सर्वेषां दैत्यपुत्राणामेकरूपा कुमारिका ।प्रत्येकभिन्ना ददृशे बिंबमालेव भास्वतः

sarveṣāṃ daityaputrāṇāmekarūpā kumārikā / pratyekabhinnā dadṛśe biṃbamāleva bhāsvataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The maiden, though one in form, appeared separately to each of the Daitya sons, like a series of reflections of the sun.

अध्याय १३८

श्लोक 104

सायकैरग्निचूडालैस्तेषां मर्माणि भिन्दती ।रक्तोत्पलमिव क्रोधसंरक्तं बिभ्रती मुखम्

sāyakairagnicūḍālaisteṣāṃ marmāṇi bhindatī / raktotpalamiva krodhasaṃraktaṃ bibhratī mukham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Piercing their vital points with arrows crested with fire, her face flushed with anger like a red lotus,

अध्याय १३८

श्लोक 105

आश्चर्यं ब्रुवतो व्योम्नि पश्यतां त्रिदिवौकसाम् ।साधुवादैर्बहुविधैर्मत्रिणीदण्डनाथयोः

āścaryaṃ bruvato vyomni paśyatāṃ tridivaukasām / sādhuvādairbahuvidhairmatriṇīdaṇḍanāthayoḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

while the dwellers of heaven, watching from the sky, exclaimed at the wonder, honoured with many cries of praise by the Mantrini and Dandanatha,

अध्याय १३८

श्लोक 106

अर्च्यमाना रणं चक्रे लघुहस्ता कुमारिका ।द्वितीयं युद्धदिवसं समस्तमपि सा रणे

arcyamānā raṇaṃ cakre laghuhastā kumārikā / dvitīyaṃ yuddhadivasaṃ samastamapi sā raṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the swift-handed maiden fought. Throughout the whole second day of battle

अध्याय १३८

श्लोक 107

प्रकाशयामास बलं ललितादुहिता निजम् ।अस्त्रप्रत्यस्त्रमोक्षेण तान्सर्वानपि भिन्दती

prakāśayāmāsa balaṃ lalitāduhitā nijam / astrapratyastramokṣeṇa tānsarvānapi bhindatī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Lalita's daughter displayed her own strength, piercing all of them by releasing missiles and counter-missiles.

अध्याय १३८

श्लोक 108

नारायणास्त्रमोक्षेण महराज्ञीकुमारिका ।द्विशत्यक्षौहिणीसैन्यं भस्मसादकरोत्क्षणात्

nārāyaṇāstramokṣeṇa maharājñīkumārikā / dviśatyakṣauhiṇīsainyaṃ bhasmasādakarotkṣaṇāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By releasing the Narayana missile, the great Queen's daughter reduced the army of two hundred akshauhinis to ashes in a moment.

अध्याय १३८

श्लोक 109

अक्षौहिणीनां क्षयतः क्षणात्कोपमुपागताः ।आकृष्टगुरुधन्वानस्ते ऽपतन्नेकहेलया

akṣauhiṇīnāṃ kṣayataḥ kṣaṇātkopamupāgatāḥ / ākṛṣṭagurudhanvānaste 'patannekahelayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Enraged at the destruction of their akshauhinis in a moment, they drew their heavy bows and fell upon her all together.

अध्याय १३८

श्लोक 110

ततः कलकले जाते शक्तीनां च दिवौकसाम् ।युगपत्त्रिंशतो बाणानसृजत्सा कुमारिका

tataḥ kalakale jāte śaktīnāṃ ca divaukasām / yugapattriṃśato bāṇānasṛjatsā kumārikā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, amid the clamour of the Shaktis and the gods, the maiden released thirty arrows at once.

अध्याय १३८

श्लोक 111

हस्तलाघवमाश्रित्य मुक्तैश्चन्द्रार्धसायकैः ।त्रिंशता त्रिंशतो भण्डपुत्राणा साहतं शिरः

hastalāghavamāśritya muktaiścandrārdhasāyakaiḥ / triṃśatā triṃśato bhaṇḍaputrāṇā sāhataṃ śiraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With swiftness of hand, with thirty crescent-headed arrows, she struck off the heads of Bhanda's thirty sons.

अध्याय १३८

श्लोक 112

इति भण्डस्य पुत्रेषु प्राप्तेषु यमसादनम् ।अत्यन्तविस्मयाविष्टा वबृषुः पुष्पमभ्रगाः

iti bhaṇḍasya putreṣu prāpteṣu yamasādanam / atyantavismayāviṣṭā vabṛṣuḥ puṣpamabhragāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When Bhanda's sons had thus gone to Yama's abode, the sky-dwellers, exceedingly astonished, rained flowers.

अध्याय १३८

श्लोक 113

सा च पुत्री महाराज्ञ्याः विध्वस्तासुरमैनिका ।मन्त्रिणीदण्डनाथाभ्यामालिङ्ग्यत भृशं मुदा

sā ca putrī mahārājñyāḥ vidhvastāsuramainikā / mantriṇīdaṇḍanāthābhyāmāliṅgyata bhṛśaṃ mudā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

And the great Queen's daughter, destroyer of the Asura army, was embraced joyfully and tightly by the Mantrini and the Dandanatha.

अध्याय १३८

श्लोक 114

तस्याः पराक्रमोन्मेषैर्नृत्यन्त्योजयदायिभिः ।शक्तयस्तुमुलं चक्रुः साधुवादैर्जगत्त्रयम्

tasyāḥ parākramonmeṣairnṛtyantyojayadāyibhiḥ / śaktayastumulaṃ cakruḥ sādhuvādairjagattrayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At the displays of her valour, which brought victory, the Shaktis danced and filled the three worlds with a tumult of praise.

अध्याय १३८

श्लोक 115

सर्वाश्च शक्तिसेनान्यो दण्डनाथापुरःसराः ।तदाश्चर्यं महाराज्ञ्यै निवेदयितुमुद्गताः

sarvāśca śaktisenānyo daṇḍanāthāpuraḥsarāḥ / tadāścaryaṃ mahārājñyai nivedayitumudgatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All the Shakti commanders, led by the Dandanatha, went to report that wonder to the great Queen.

अध्याय १३८

श्लोक 116

ताभिर्निवेद्यमानानि सा देवी ललितांबिका ।पुत्रीभुजावदानानि श्रुत्वा प्रीतिं समाययौ

tābhirnivedyamānāni sā devī lalitāṃbikā / putrībhujāvadānāni śrutvā prītiṃ samāyayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hearing from them of her daughter's heroic deeds of arms, Goddess Lalitambika was delighted.

अध्याय १३८

श्लोक 117

समस्तमपि तच्चक्रं शक्तीनां तत्पराक्रमैः ।अदृष्टपूर्वैर्देवेषु विस्मयस्य वशं गतम्

samastamapi taccakraṃ śaktīnāṃ tatparākramaiḥ / adṛṣṭapūrvairdeveṣu vismayasya vaśaṃ gatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The entire circle of Shaktis, and the gods too, were overcome with wonder at her deeds, never seen before.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 138
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.