Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
139
अध्याय 139 / 156

Book 3 - Adhyaya 27

104 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ104 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १३९

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डपुत्रवधो नाम षड्विंशो ऽध्यायः अथ नष्टेषु पुत्रेषु शोकानलपरिप्लुतः ।विललाप स दैत्येन्द्रो मत्वा जातं कुलक्षयम्

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍaputravadho nāma ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ atha naṣṭeṣu putreṣu śokānalapariplutaḥ / vilalāpa sa daityendro matvā jātaṃ kulakṣayam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When the sons were killed, that leader ofthe Daityas thought that the ruin ofthe whole family had set in. He was over-whelmed with the fire ofgrief and lamented.

अध्याय १३९

श्लोक 2

हा पुत्रा हा गुणोदारा हा मदेकपरायणाः ।हा मन्नेत्रसुधापूरा हा मत्कुलविवर्धनाः

hā putrā hā guṇodārā hā madekaparāyaṇāḥ / hā mannetrasudhāpūrā hā matkulavivardhanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Alas my sons, of liberal qualities. O my sons devot- ed solely lo me. O my sons instilling nectar into my eyes. Alas! my sons, the cause of my flourishing family.

अध्याय १३९

श्लोक 3

हा समस्तसुरश्रेष्ठमदभञ्जनतत्पराः ।हा समस्तसुरस्त्रीणामन्तर्मोहनमन्मथाः

hā samastasuraśreṣṭhamadabhañjanatatparāḥ / hā samastasurastrīṇāmantarmohanamanmathāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

You were eager to break the pride of all excellent Suras, O my sons! You were like the god of love enchanting the minds of all damsels of Suras.

अध्याय १३९

श्लोक 4

दिशत प्रीतिवाचं मे ममाङ्के वल्गताधुना ।किमिदानीमिमं तातमवमुच्य सुखं गताः

diśata prītivācaṃ me mamāṅke valgatādhunā / kimidānīmimaṃ tātamavamucya sukhaṃ gatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Do reply unto me! Do bounce into and dance in my lap. Why have you forsaken this your father now? Why have you gone in search of happiness (elsewhere)?

अध्याय १३९

श्लोक 5

युष्मान्विना न शोभन्ते मम राज्यानि पुत्रकाः ।रिक्तानि मम गेहानि रिक्ता राजसभापि मे

yuṣmānvinā na śobhante mama rājyāni putrakāḥ / riktāni mama gehāni riktā rājasabhāpi me

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O my sons, without you, my kingdoms do not appear splendid. My abodes are empty and void! My royal council- chamber is void without you;

अध्याय १३९

श्लोक 6

कथमेवं विनिःशेषं हतायूयं दुराशयाः ।अप्रधृष्यभुजासत्त्वान्भवतो मत्कुलाङ्कुरान् ।कथमेकपदे दुष्टा वनिता संगरे ऽवधीत्

kathamevaṃ viniḥśeṣaṃ hatāyūyaṃ durāśayāḥ / apradhṛṣyabhujāsattvānbhavato matkulāṅkurān / kathamekapade duṣṭā vanitā saṃgare 'vadhīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O dejected ones (?), how were you all wholly killed? How did that wicked woman abruptly kill in the battle all of you, the prowess ofwhose mighty arms could not be challenged and who are, as it were, the sprouts of my family?

अध्याय १३९

श्लोक 7

मम नष्टानि सौख्यानि मम नष्टाः कुलस्त्रियः ।इतः परं कुले क्षीणे साहसानि सुखानि च

mama naṣṭāni saukhyāni mama naṣṭāḥ kulastriyaḥ / itaḥ paraṃ kule kṣīṇe sāhasāni sukhāni ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

ViSukra, Visartga and Kutilaksa consoled Bhanda, in the assembly chamber (by emphasizing) on the crooked workings of fate.

अध्याय १३९

श्लोक 8

भवतः सुकृतैर्लब्ध्वा मम पूर्वजनुःकृतैः ।नाशो ऽयं भवतामद्य जातो नष्टस्ततो ऽस्म्यहम्

bhavataḥ sukṛtairlabdhvā mama pūrvajanuḥkṛtaiḥ / nāśo 'yaṃ bhavatāmadya jāto naṣṭastato 'smyaham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He suddenly drew his Yama-likc fierce sword from its scabbard. Keeping his pair of eyes distended, he shone brilliantly with his splendour.

अध्याय १३९

श्लोक 9

हा हतो ऽस्मि विपन्नो ऽस्मि मन्दभाग्यो ऽस्मि पुत्रकाः ।इति शोकात्स पर्यस्यन्प्रलपन्मुक्तमूर्धजः ।मूर्च्छया लुप्तहृदयो निष्पपात नुपासनात्

hā hato 'smi vipanno 'smi mandabhāgyo 'smi putrakāḥ / iti śokātsa paryasyanpralapanmuktamūrdhajaḥ / mūrcchayā luptahṛdayo niṣpapāta nupāsanāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

All the leading Danavas became bewildered. They restrained him and uttered these scathing words against Lalita. due to great anger.

अध्याय १३९

श्लोक 10

विशुक्रश्च विषङ्गश्च कुटिलाक्षश्च संसदि ।भण्डमाश्वासयामासुर्दैवस्य कुटिलक्रमैः

viśukraśca viṣaṅgaśca kuṭilākṣaśca saṃsadi / bhaṇḍamāśvāsayāmāsurdaivasya kuṭilakramaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"For that purpose, O lord, this flurried agitation need not be evinced by you. We shall carry on war enthu- siastically along with our army.

अध्याय १३९

श्लोक 11

विशुक्र उवाच देवकि प्राकृत इव प्राप्तः शोकस्य वश्यताम् ।लपसि त्वे प्रति सुतान्प्राप्तमृत्यून्महाहवे

viśukra uvāca devaki prākṛta iva prāptaḥ śokasya vaśyatām / lapasi tve prati sutānprāptamṛtyūnmahāhave

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

At your slightest behest we are capable of subjugat- ing and suppressing the entire universe violently. What then, with regard to that stupid woman?

अध्याय १३९

श्लोक 12

धर्मवान्विहितः पन्था वीराणामेष शाश्वतः ।अशोच्यमाहवे मृत्युं प्राप्नुवन्ति यदर्हितम्

dharmavānvihitaḥ panthā vīrāṇāmeṣa śāśvataḥ / aśocyamāhave mṛtyuṃ prāpnuvanti yadarhitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Shall we massacre all Suras? Shall we split their

अध्याय १३९

श्लोक 13

एतदेव विनाशाय शल्यवद्बाधते मनः ।यत्स्त्री समागत्य हठान्नि हन्ति सुभटान्रणे

etadeva vināśāya śalyavadbādhate manaḥ / yatstrī samāgatya haṭhānni hanti subhaṭānraṇe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After hearing this utterance full of haughtiness and pride, the furious Daitya spoke these words with his eyes turned- red due to wrath.

अध्याय १३९

श्लोक 14

इत्युक्ते तेन दैत्येन पुत्रशोको व्यमुच्यत ।भण्डेन चण्डकालाग्निसदृशः क्रोध आदधे

ityukte tena daityena putraśoko vyamucyata / bhaṇḍena caṇḍakālāgnisadṛśaḥ krodha ādadhe

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O ViSukra, you go to the camp ofthe enemy with your body concealed by means of Maya and operate the great Tantra (mystical diagram) J ayavighna '*

अध्याय १३९

श्लोक 15

स कोशात्क्षिप्रमुद्धृत्य खड्गमुग्रं यमोपमम् ।विस्फारिताक्षियुगलो भृशं जज्वाल तेजसा

sa kośātkṣipramuddhṛtya khaḍgamugraṃ yamopamam / visphāritākṣiyugalo bhṛśaṃ jajvāla tejasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On hearing his words Visukra went towards the army of Lalita in great fury, with his body concealed by means of Maya.

अध्याय १३९

श्लोक 16

इदानीमेव तां दुष्टां खड्गेनानेन खण्डशः ।शकलीकृत्य समरे श्रमं प्राप्स्यामि बन्धुभिः

idānīmeva tāṃ duṣṭāṃ khaḍgenānena khaṇḍaśaḥ / śakalīkṛtya samare śramaṃ prāpsyāmi bandhubhiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The eigh! deities presiding over the Yantra which brings or creates difficulties in getting success (Jaya-vighna) are the personifications of tenden- cies which create disaffection among people and demoralise the army (videVV. 36-39). The adverse effects of the Yantra are described in VV. 43-52. The Yantra may be symbolic of the fifth-columnists or the enemy- agents of the ancient period. The belief in such destructive black magic •dates from the days of Atharvaveda.

अध्याय १३९

श्लोक 17

इति रोषस्खलद्वर्णः श्वसन्निव भुजङ्गमः ।खड्गं विधुन्वन्नुत्थाय प्रचचाला तिमत्तवत्

iti roṣaskhaladvarṇaḥ śvasanniva bhujaṅgamaḥ / khaḍgaṃ vidhunvannutthāya pracacālā timattavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

As the sun dropped into the western ocean with great rapidity, water rose up in a great splash due to the contact with his body. The drops ofwaterso raised shone as stars in the sky.

अध्याय १३९

श्लोक 18

तं निरुध्य च संभ्रान्ताः सर्वे दानवपुङ्गवाः ।वाचमूचुरतिक्रोधाज्ज्वलन्तो ललितां प्रति

taṃ nirudhya ca saṃbhrāntāḥ sarve dānavapuṅgavāḥ / vācamūcuratikrodhājjvalanto lalitāṃ prati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then a dense darkness as black as collyrium set in. It appeared to make his Savarna (a man of the same caste, having the same colour) the evil-minded sword meaningful (i.e. purposeful).

अध्याय १३९

श्लोक 19

न तदर्थे त्वया कार्यः स्वामिन्संभ्रम ईदृशः ।अस्माभिः स्वबलैर्युक्तै रणोत्साहो विधीयते

na tadarthe tvayā kāryaḥ svāminsaṃbhrama īdṛśaḥ / asmābhiḥ svabalairyuktai raṇotsāho vidhīyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seated in his magical chariot and concealed and enveloped in thick gloom, the rogue reached the camp of Lalita in an invisible form.

अध्याय १३९

श्लोक 20

भवदाज्ञालवं प्राप्य समस्तभुवनं हठात् ।विमर्द्दयितुमीशाः स्मः किमु तां मुग्धभामिनीम्

bhavadājñālavaṃ prāpya samastabhuvanaṃ haṭhāt / vimarddayitumīśāḥ smaḥ kimu tāṃ mugdhabhāminīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After going there, the evil-minded Daitya saw the circular fiery enclosure extending to a hundred Yojanas and blazing brilliantly.

अध्याय १३९

श्लोक 21

किं चूषयामः सप्ताब्धीन्क्षोदयामो ऽथ वा गिरीन् ।अधरोत्तरमेवैतत्त्रैलोक्यं करवाम वा

kiṃ cūṣayāmaḥ saptābdhīnkṣodayāmo 'tha vā girīn / adharottaramevaitattrailokyaṃ karavāma vā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He went round the enclosure and obtaining an opportunity came near the southern door. The haughty fellow thought for a moment.

अध्याय १३९

श्लोक 22

छिनदाम सुरान्सर्वान्भिनदाम तदालयान् ।पिन्षाम हरित्पालानाज्ञां देहि महामते

chinadāma surānsarvānbhinadāma tadālayān / pinṣāma haritpālānājñāṃ dehi mahāmate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There, at the entrance, he saw guards who had great inherent strength, who were cautious and alert, who held weapons in their hands, who were seated in their respective vehicles and who had put on coats of mail.

अध्याय १३९

श्लोक 23

इत्युदीरित माकर्ण्य महाहङ्कारगर्वितम् ।उवाच वचनं क्रुद्धः प्रतिघारुणलोचनः

ityudīrita mākarṇya mahāhaṅkāragarvitam / uvāca vacanaṃ kruddhaḥ pratighāruṇalocanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He performed the worship of Yantra and offered goats etc. as oblation. In the course of battle, (?) that Asura hurled the Tantra into the enemy camp.

अध्याय १३९

श्लोक 24

विशुक्र भवता गत्वा मायान्तार्हितवर्ष्मणा ।जयविघ्नं महायन्त्रं कर्त्तव्यं कटके द्विषाम्

viśukra bhavatā gatvā māyāntārhitavarṣmaṇā / jayavighnaṃ mahāyantraṃ karttavyaṃ kaṭake dviṣām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the course of the battle (that Yantra) hurled by that wicked-souled Daitya who was standing outside the rampart-wall crossed the rampart and fell into the camp.

अध्याय १३९

श्लोक 25

इति तस्य वचः श्रुत्वा विशुक्रो रोषरूषितः ।मायातिरोहितवपुर्जगाम ललिताबलम्

iti tasya vacaḥ śrutvā viśukro roṣarūṣitaḥ / māyātirohitavapurjagāma lalitābalam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

As an adverse effect of that Yantra, the Saktis stationed within the camp became dejected in their minds. They set aside weapons and adopted the attitude of renouncing everything.

अध्याय १३९

श्लोक 26

तस्मिन्प्रयातुमुद्युक्ते सुर्यो ऽस्तं समुपागतः ।पर्यस्तकिरणस्तोमपाटलीकृतदिङ्मुखः

tasminprayātumudyukte suryo 'staṃ samupāgataḥ / paryastakiraṇastomapāṭalīkṛtadiṅmukhaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the sounds ofhis war drum were heard. Still those Saktis were devoid of any activity in the camp.

अध्याय १३९

श्लोक 27

अनुरागवती संध्या प्रयान्तं भानुमालिनम् ।अनुवव्राज पातालकुञ्जे रन्तुमिवोत्सुका

anurāgavatī saṃdhyā prayāntaṃ bhānumālinam / anuvavrāja pātālakuñje rantumivotsukā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In view oftheir exalted glorious state MantrinI and Dandanatha were not adversely affected by the Vighnayantra. They became worried about the effect on the Saktis.

अध्याय १३९

श्लोक 28

वेगात्प्रपततो भानोर्देहसंगात्समुत्थिताः ।चरमाब्धेरिव पयःकणास्तारा विरेजिरे

vegātprapatato bhānordehasaṃgātsamutthitāḥ / caramābdheriva payaḥkaṇāstārā virejire

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus MantrinI and Dandanatha in their great anxiety climbed up the Cakrasyandana chariot and spoke to the great queen.

अध्याय १३९

श्लोक 29

अथाससाद बहुलं तमः कज्जलमेचकम् ।सार्थं कर्त्तुमिवोद्युक्तं सवर्णस्यासिदुर्धिया

athāsasāda bahulaṃ tamaḥ kajjalamecakam / sārthaṃ karttumivodyuktaṃ savarṇasyāsidurdhiyā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O goddess, what is this aberration due to? The Saktis have ceased to be active. O great queen, they do not pay heed to your commands which the entire universe abides by.

अध्याय १३९

श्लोक 30

मायारथं समारूढो गूढशर्वरसंवृतः ।अदृश्यवपुरापेदे ललिताकटकं खलः

māyārathaṃ samārūḍho gūḍhaśarvarasaṃvṛtaḥ / adṛśyavapurāpede lalitākaṭakaṃ khalaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereupon, goddess Lalita glanced at the face of Kamesvara, she then laughed displaying a row' ofextremely red teeth.

अध्याय १३९

श्लोक 31

तत्र गत्वा ज्वलज्ज्वालं वह्निप्राकारमण्डलम् ।शतयोजनविस्तारामालोकयत् दुर्मतिः

tatra gatvā jvalajjvālaṃ vahniprākāramaṇḍalam / śatayojanavistārāmālokayat durmatiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the mass of lustre of her smile, a certain god became visible. His face had the features of an elephant. Ichor w'as oozing from the middle ofhis temple. 1

अध्याय १३९

श्लोक 32

परितो विभ्रमञ्शालमवकाशमवाप्नुवन् ।दक्षिणं द्वारमासाद्य निदध्यौ क्षणमुद्धतः

parito vibhramañśālamavakāśamavāpnuvan / dakṣiṇaṃ dvāramāsādya nidadhyau kṣaṇamuddhataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After being blessed by her, the great elephant-faced lord of the Ganas quickly set offfrom there to shatter the great Yantra called Jayavighna.

अध्याय १३९

श्लोक 33

तत्रापश्यन्महासत्त्वास्सावधाना धृतायुधाः ।आरूढयानाः सनद्धवर्माणो द्वारदेशतः

tatrāpaśyanmahāsattvāssāvadhānā dhṛtāyudhāḥ / ārūḍhayānāḥ sanaddhavarmāṇo dvāradeśataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The elephant-faced lord moving about within enclosure saw Jayavighna the amulet secretly fixed some- where.

अध्याय १३९

श्लोक 34

स्तंभिनीप्रमुखाः शक्तीर्विशत्यक्षौहिणीयुताः ।सर्वदा द्वाररक्षार्थं निर्दिष्टा दण्डनाथया

staṃbhinīpramukhāḥ śaktīrviśatyakṣauhiṇīyutāḥ / sarvadā dvārarakṣārthaṃ nirdiṣṭā daṇḍanāthayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By hitting with his tusks that produced dreadful noise very difficult to bear, that lord reduced the huge slab of Jayavighna to pow'der instantaneously.

अध्याय १३९

श्लोक 35

विलोक्य विस्मयाविष्टो विचार्य च चिरं तदा ।शालस्य बहिरेवासौ स्थित्वा यन्त्रं समातनोत्

vilokya vismayāviṣṭo vicārya ca ciraṃ tadā / śālasya bahirevāsau sthitvā yantraṃ samātanot

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Along with the wicked deities posted there, he reduced that Yantra to powder and cast it off in air.

अध्याय १३९

श्लोक 36

गव्यूतिमात्रकायामे तत्समानप्रविस्तरे ।शिलापट्टे सुमहति प्रालिखद्यन्त्रमुत्तमम्

gavyūtimātrakāyāme tatsamānapravistare / śilāpaṭṭe sumahati prālikhadyantramuttamam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereupon, Saktis got rid of their lethargy. Making a tumultuous uproar, they prepared themselves for carrying on fight with weapons in their arms.

अध्याय १३९

श्लोक 37

अष्टदिक्ष्वष्टशूलेन संहाराक्षरमौलिना ।अष्टभिर्दैवतैश्चैव युक्तं यन्त्रं समालिखत्

aṣṭadikṣvaṣṭaśūlena saṃhārākṣaramaulinā / aṣṭabhirdaivataiścaiva yuktaṃ yantraṃ samālikhat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The birth of Ganesa from the laugh of Lalita (as against from Parvatl) is an attempt to enhance the greatness of Lalita. The six forms of Gananathas or V iglinanay akas (the 'masters' of vighnat impediments) given, in VV. 77-82 emphasize the auspicious powers of these deities.

अध्याय १३९

श्लोक 38

अलसा कृपणा दीना नितन्द्राच प्रमीलिका ।क्लीबा च निरहङ्कारा चेत्यष्टौ देवताः स्मृताः

alasā kṛpaṇā dīnā nitandrāca pramīlikā / klībā ca nirahaṅkārā cetyaṣṭau devatāḥ smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Coming out of the enclosure of fiery rampart-wall those elephant-faced heroes moved ahead for assisting Mahaganapati in the battle.

अध्याय १३९

श्लोक 39

देवताष्टकमेतश्च शूलाष्टकपुटोपरि ।नियोज्य लिखितं यन्त्रं मायावी सममन्त्रयत्

devatāṣṭakametaśca śūlāṣṭakapuṭopari / niyojya likhitaṃ yantraṃ māyāvī samamantrayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Knitting his brows, Visukra bit his own exces- sively red lips and then fought with him. The quarters and their inter-spaces became agitated by means of various sounds such as the sounds produced when weapons came into clash with one another, the humkdras of the Daityas, the sounds of hoofs of horses of Daityas, that resembled the sounds produced by a number of spades A operated together, the trumpeting sounds of leading elephants, the cries of agony due to fear, the neighing sound of a number of horses, the creaking sounds of the wheels of chariots, the twanging sounds of bows, the chattering sounds of troops, the loud sounds o

अध्याय १३९

श्लोक 40

पूजां विधाय मन्त्रस्य बलिभिश्छागलादिभिः ।तद्यन्त्रं चारिकटके प्राक्षिपत्समरे ऽसुरः

pūjāṃ vidhāya mantrasya balibhiśchāgalādibhiḥ / tadyantraṃ cārikaṭake prākṣipatsamare 'suraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then (Visukra) became highly furious. Standing in front ofhis army, he sent a Gajasura (An Asura in the form of an elephant) against the lord.

अध्याय १३९

श्लोक 41

पाकारस्य बहिर्भागे वर्तिना तेन दुर्धिया ।क्षिप्तमुल्लङ्घ्य च रणे पपात कटकान्तरे

pākārasya bahirbhāge vartinā tena durdhiyā / kṣiptamullaṅghya ca raṇe papāta kaṭakāntare

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Ganesvara fought with the Gajadaitya (Demon in the form of an elephant) of wicked nature who roared like a ferocious lion and who was accompanied by seven Aksauhinis of soldiers.

अध्याय १३९

श्लोक 42

तद्यन्त्रस्य विकारेण कटकस्थास्तुशक्तयः ।विमुक्तशस्त्रसंन्यासमास्थिता दीनमानसाः

tadyantrasya vikāreṇa kaṭakasthāstuśaktayaḥ / vimuktaśastrasaṃnyāsamāsthitā dīnamānasāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Alone and single-handed that leader ofheroeswith a mouse for his vehicle moved about (in the battle-field) and smashed Gajasura along with his seven Aksauhinis of soldiers.

अध्याय १३९

श्लोक 43

किं हतैरसुरैः कार्यं शस्त्राशस्त्रिक्रमैरलम् ।जयसिद्धफलं किं वा प्राणिहिंसा च पापदा

kiṃ hatairasuraiḥ kāryaṃ śastrāśastrikramairalam / jayasiddhaphalaṃ kiṃ vā prāṇihiṃsā ca pāpadā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After Gajasura had been killed and Visukra had fled, Mahaganapati went to the presence of Lalita from the battle- field.

अध्याय १३९

श्लोक 44

अमराणां कृते को ऽयं किमस्माकं भविष्यति ।वृथा कलकलं कृत्वा न फलं युद्धकर्मणा

amarāṇāṃ kṛte ko 'yaṃ kimasmākaṃ bhaviṣyati / vṛthā kalakalaṃ kṛtvā na phalaṃ yuddhakarmaṇā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Highly pleased the great queen granted the following boon to Ganesvara viz.: the right ofbeing worshipped before the worship of all other deities.

अध्याय १३९

श्लोक 45

का स्वामिनी महाराज्ञी का वासौ दण्डनायिका ।का वा सा मन्त्रिणी श्यामा भृत्यत्वं नो ऽथ कीदृशम्

kā svāminī mahārājñī kā vāsau daṇḍanāyikā / kā vā sā mantriṇī śyāmā bhṛtyatvaṃ no 'tha kīdṛśam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Who is our mistress, the great Queen? Who is that Dandanayika? Who is that dark Mantrini? And what kind of servitude is ours?

अध्याय १३९

श्लोक 46

इह सर्वाभिरस्माभिर्भृत्यभूताभिरेकिका ।वनिता स्वामिनीकृत्ये किं फलं मोक्ष्यते परम्

iha sarvābhirasmābhirbhṛtyabhūtābhirekikā / vanitā svāminīkṛtye kiṃ phalaṃ mokṣyate param

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Here, with all of us serving her, what supreme fruit will one woman enjoy in the role of mistress?

अध्याय १३९

श्लोक 47

परेषां मर्मभिदुरैरायुधैर्न प्रयोजनम् ।युद्धं शाम्यतु चास्माकं देहशस्त्रक्षतिप्रदम्

pareṣāṃ marmabhidurairāyudhairna prayojanam / yuddhaṃ śāmyatu cāsmākaṃ dehaśastrakṣatipradam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

We have no need of weapons that pierce the vital points of others; let our fighting, which wounds our bodies with weapons, cease.

अध्याय १३९

श्लोक 48

युद्धे च मरणं भावि वृथा स्युर्जीवितानि नः ।युद्धे मृत्युर्भवेदेव इति तत्र प्रमैव का

yuddhe ca maraṇaṃ bhāvi vṛthā syurjīvitāni naḥ / yuddhe mṛtyurbhavedeva iti tatra pramaiva kā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In battle death is certain and our lives would be wasted; death will surely come in battle — what proof is needed?

अध्याय १३९

श्लोक 49

उत्साहेन फलं नास्ति निद्रैवैका सुखावहा ।आलस्यसदृशं नास्ति चित्तविश्रान्तिदायकम्

utsāhena phalaṃ nāsti nidraivaikā sukhāvahā / ālasyasadṛśaṃ nāsti cittaviśrāntidāyakam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There is no reward for zeal; sleep alone brings happiness; nothing is like idleness in giving rest to the mind.

अध्याय १३९

श्लोक 50

एतादृशीश्च नो ज्ञात्वा सा राज्ञी किं करिष्यति ।तस्या राज्ञीत्वमपि नः समवायेन कल्पितम्

etādṛśīśca no jñātvā sā rājñī kiṃ kariṣyati / tasyā rājñītvamapi naḥ samavāyena kalpitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Knowing us to be such, what will the Queen do? Even her queenship was created by us together.

अध्याय १३९

श्लोक 51

एवं चोपेक्षितास्माभिः सा विनष्टबला भवेत् ।नष्ट सत्त्वा च सा राज्ञी कान्नः शिक्षां करिष्यति

evaṃ copekṣitāsmābhiḥ sā vinaṣṭabalā bhavet / naṣṭa sattvā ca sā rājñī kānnaḥ śikṣāṃ kariṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If we neglect her thus, she will lose her strength; and when her power is gone, what punishment can that Queen give us?"

अध्याय १३९

श्लोक 52

एवमेव रणारंभं विमुच्य विधुतायुधाः ।शक्तयो निद्रया द्वारे घूर्णमाना इवाभवन्

evameva raṇāraṃbhaṃ vimucya vidhutāyudhāḥ / śaktayo nidrayā dvāre ghūrṇamānā ivābhavan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus, giving up the battle and throwing down their weapons, the Shaktis at the gate became drowsy, as if reeling with sleep.

अध्याय १३९

श्लोक 53

सर्वत्र मान्द्यं कार्येषु महदालस्यमागतम् ।शिथिलं चाभवत्सर्वं शक्तीनां कटकं महत्

sarvatra māndyaṃ kāryeṣu mahadālasyamāgatam / śithilaṃ cābhavatsarvaṃ śaktīnāṃ kaṭakaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Everywhere sluggishness in their duties and great idleness set in, and the whole great camp of the Shaktis grew slack.

अध्याय १३९

श्लोक 54

जयविघ्नं महायन्त्रमिति कृत्वा स दानवः

jayavighnaṃ mahāyantramiti kṛtvā sa dānavaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Danava, having made a great device called Jayavighna, obstacle to victory,

अध्याय १३९

श्लोक 55

निर्विद्य तत्प्रभावेण कटकं प्रमिमन्थिषुः ।द्वितीययुद्धदिवसस्यार्धरात्रे गते सति

nirvidya tatprabhāveṇa kaṭakaṃ pramimanthiṣuḥ / dvitīyayuddhadivasasyārdharātre gate sati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and having made the camp dispirited by its power, wished to crush it. When half the night of the second day of battle had passed,

अध्याय १३९

श्लोक 56

निस्मृत्य नगराद्भूयस्त्रिंशदक्षौहिणीवृतः ।आजगाम पुनर्दैत्यो विशुक्रः कटकं द्विषाम्

nismṛtya nagarādbhūyastriṃśadakṣauhiṇīvṛtaḥ / ājagāma punardaityo viśukraḥ kaṭakaṃ dviṣām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the Daitya Vishukra went out again from the city, surrounded by thirty akshauhinis, and came to the enemy camp.

अध्याय १३९

श्लोक 57

अश्रूयन्त ततस्तस्य रणनिःसाणनिस्वनाः ।तथापि ता निरुद्योगाः शक्तयः कटके ऽभवन्

aśrūyanta tatastasya raṇaniḥsāṇanisvanāḥ / tathāpi tā nirudyogāḥ śaktayaḥ kaṭake 'bhavan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The sounds of his battle-drums were then heard; yet the Shaktis in the camp remained inactive.

अध्याय १३९

श्लोक 58

तदा महानुभावत्वाद्विकारैर्विघ्नयन्त्रजैः ।अस्पृष्टे मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तामवा पतुः

tadā mahānubhāvatvādvikārairvighnayantrajaiḥ / aspṛṣṭe mantriṇīdaṇḍanāthe cintāmavā patuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the Mantrini and Dandanatha, untouched by the effects of the obstacle-device because of their greatness, became anxious.

अध्याय १३९

श्लोक 59

अहो बत महत्कष्टमिदमापतितं भयम् ।कस्य वाथ विकारेण सैनिका निर्गतोद्यमाः

aho bata mahatkaṣṭamidamāpatitaṃ bhayam / kasya vātha vikāreṇa sainikā nirgatodyamāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Alas, a great calamity and danger has befallen us. By whose influence have the soldiers lost their zeal?

अध्याय १३९

श्लोक 60

निरस्तायुधसंरंभा निद्रातन्द्राविघूर्णिताः ।न मानयन्ति वाक्यानि रार्चयन्ति महेश्वरीम् ।औदासीन्यं वितन्वन्ति शक्तयो निस्पृहा इमाः

nirastāyudhasaṃraṃbhā nidrātandrāvighūrṇitāḥ / na mānayanti vākyāni rārcayanti maheśvarīm / audāsīnyaṃ vitanvanti śaktayo nispṛhā imāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They have thrown aside their weapons and their eagerness, reeling with sleep and drowsiness; they do not heed commands or worship the great Goddess. These Shaktis, without desire, show indifference."

अध्याय १३९

श्लोक 61

इति ते मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तापरायणे ।चक्रस्यन्दनमारूढे महाराज्ञीं समूचतुः

iti te mantriṇīdaṇḍanāthe cintāparāyaṇe / cakrasyandanamārūḍhe mahārājñīṃ samūcatuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thus anxious, the Mantrini and Dandanatha mounted the wheel-chariot and spoke to the great Queen.

अध्याय १३९

श्लोक 62

मन्त्रिण्युवाच देवि सक्य विकारो ऽयं शक्तयो विगतोद्यमाः ।न शृण्वन्ति महाराज्ञि तवाज्ञां विश्वपालिताम्

mantriṇyuvāca devi sakya vikāro 'yaṃ śaktayo vigatodyamāḥ / na śṛṇvanti mahārājñi tavājñāṃ viśvapālitām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Mantrini said: "O Goddess, this is someone's spell; the Shaktis have lost their zeal and do not listen, great Queen, to your command, which sustains the universe.

अध्याय १३९

श्लोक 63

अन्योन्यं च विरक्तास्ताः पराच्यः सर्वकर्मसु ।निद्रातन्द्रामुकुलिता दुर्वाक्यानि वितन्वते

anyonyaṃ ca viraktāstāḥ parācyaḥ sarvakarmasu / nidrātandrāmukulitā durvākyāni vitanvate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They are estranged from one another and averse to all their tasks; closed up with sleep and drowsiness, they speak ill words:

अध्याय १३९

श्लोक 64

का दण्डिनी मन्त्रिणी का महाराज्ञीति का पुनः ।युद्धं च कीदृशमिति क्षेपं भूरि वितन्वते

kā daṇḍinī mantriṇī kā mahārājñīti kā punaḥ / yuddhaṃ ca kīdṛśamiti kṣepaṃ bhūri vitanvate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

'Who is Dandini? Who is Mantrini? Who again is the great Queen? And what is battle?' — so they scoff greatly.

अध्याय १३९

श्लोक 65

अस्मिन्नेवान्तरे शत्रुरागच्छति महाबलः ।उद्दण्डभेरीनिस्वानैर्विभिन्दन्निव रोदसी

asminnevāntare śatrurāgacchati mahābalaḥ / uddaṇḍabherīnisvānairvibhindanniva rodasī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Just at this moment a very mighty enemy is coming, as if splitting heaven and earth with the sound of loud kettledrums.

अध्याय १३९

श्लोक 66

अत्र यत्प्राप्तरूपं तन्महाराज्ञि प्रपद्यताम् ।इत्युक्त्वा सह दण्डिन्या मन्त्रिणी प्रणतिं व्यधात्

atra yatprāptarūpaṃ tanmahārājñi prapadyatām / ityuktvā saha daṇḍinyā mantriṇī praṇatiṃ vyadhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Great Queen, please do what is fitting here." Having said this, the Mantrini with Dandini bowed down.

अध्याय १३९

श्लोक 67

ततः सा ललिता देवी कामेश्वरमुखं प्रति ।दत्तदृष्टडिः समहसदतिरक्तरदावलिः

tataḥ sā lalitā devī kāmeśvaramukhaṃ prati / dattadṛṣṭaḍiḥ samahasadatiraktaradāvaliḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then Goddess Lalita, casting her glance toward the face of Kameshvara, laughed, showing her rows of deep-red teeth.

अध्याय १३९

श्लोक 68

तस्याः स्मितप्रभापुञ्जे कुञ्जराकृतिमान्मुखे ।कटक्रोडगलद्दानः कश्चिदेव व्यजृंभत

tasyāḥ smitaprabhāpuñje kuñjarākṛtimānmukhe / kaṭakroḍagaladdānaḥ kaścideva vyajṛṃbhata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the mass of radiance of her smile, someone with the face of an elephant, ichor flowing from his temples, came forth.

अध्याय १३९

श्लोक 69

जपापटलपाटल्यो बालचन्द्रवपुर्धरः ।बीजपूरगदामिक्षुचापं शूलं सुदर्शनम्

japāpaṭalapāṭalyo bālacandravapurdharaḥ / bījapūragadāmikṣucāpaṃ śūlaṃ sudarśanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Red as a mass of hibiscus flowers, bearing the crescent moon, holding in his ten hands citron, mace, sugarcane bow, trident, Sudarshana discus,

अध्याय १३९

श्लोक 70

अब्जपाशोत्पलव्रीहिमञ्जरीवरदां कुशान् ।रत्नकुंभं च दशभिः स्वकैर्हस्तैः समुद्वहन्

abjapāśotpalavrīhimañjarīvaradāṃ kuśān / ratnakuṃbhaṃ ca daśabhiḥ svakairhastaiḥ samudvahan

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

lotus, noose, blue lotus, a sheaf of paddy, the boon-giving gesture, kusha grass and a jewelled pot,

अध्याय १३९

श्लोक 71

तुन्दिलश्चन्द्रचूडालो मन्द्रबृंहितनिस्वनः ।सिद्धिलक्ष्मीसमाश्लिष्टः प्रणनाम महेश्वरीम्

tundilaścandracūḍālo mandrabṛṃhitanisvanaḥ / siddhilakṣmīsamāśliṣṭaḥ praṇanāma maheśvarīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

pot-bellied, crested with the moon, trumpeting deeply, embraced by Siddhilakshmi, he bowed to the great Goddess.

अध्याय १३९

श्लोक 72

तया कृताशीः स महान्गणनाथो गजाननः ।जयविघ्नमहायन्त्रंभेत्तुं वेगाद्विनिर्ययौ

tayā kṛtāśīḥ sa mahāngaṇanātho gajānanaḥ / jayavighnamahāyantraṃbhettuṃ vegādviniryayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Blessed by her, that great Ganapati, the elephant-faced one, rushed out swiftly to break the great Jayavighna device.

अध्याय १३९

श्लोक 73

अन्तरेवहि शालस्य भ्रमद्दन्तावलाननः ।निभृतं कुत्रचिल्लग्नं जयविघ्नं व्यलोकयत्

antarevahi śālasya bhramaddantāvalānanaḥ / nibhṛtaṃ kutracillagnaṃ jayavighnaṃ vyalokayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Moving about within the enclosure, the elephant-faced one saw the Jayavighna hidden somewhere in secret.

अध्याय १३९

श्लोक 74

स देवो घोरनिर्घातैर्दुःसहैर्दन्तपातनैः ।क्षणाच्चूर्मीकरोति स्म जयविघ्नमहाशिलाम्

sa devo ghoranirghātairduḥsahairdantapātanaiḥ / kṣaṇāccūrmīkaroti sma jayavighnamahāśilām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With terrible, unbearable, thunderous strokes of his tusks, the god crushed the great stone of Jayavighna to powder in a moment.

अध्याय १३९

श्लोक 75

तत्र स्थिताभिर्दुष्टाभिर्देवताभिः सहैव सः ।परागशेषतां नीत्वा तद्यन्त्रं प्रक्षिपद्दिवि

tatra sthitābhirduṣṭābhirdevatābhiḥ sahaiva saḥ / parāgaśeṣatāṃ nītvā tadyantraṃ prakṣipaddivi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Reducing that device to dust along with the evil deities stationed in it, he hurled it into the sky.

अध्याय १३९

श्लोक 76

ततः किलकिलारावं कृत्वाऽलस्यविवर्जिताः ।उद्यताः समरं कर्तुं शक्तयः शस्त्रपाणयः

tataḥ kilakilārāvaṃ kṛtvā'lasyavivarjitāḥ / udyatāḥ samaraṃ kartuṃ śaktayaḥ śastrapāṇayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, raising a cry of "kilikila," freed from idleness, the Shaktis stood ready to fight with weapons in hand.

अध्याय १३९

श्लोक 77

स देतिवदनः कण्ठकलिताकुण्ठनिस्वनः ।जययन्त्रं हि तत्सृष्टं तथा रात्रौ व्यनाशयत्

sa detivadanaḥ kaṇṭhakalitākuṇṭhanisvanaḥ / jayayantraṃ hi tatsṛṣṭaṃ tathā rātrau vyanāśayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That tusk-faced one, with an unchecked roar from his throat, thus destroyed in the night the victory-device the enemy had created.

अध्याय १३९

श्लोक 78

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भण्डः स क्षोभमाययौ ।ससर्जय बहूनात्मरूपान्दन्तावलाननान्

imaṃ vṛttāntamākarṇya bhaṇḍaḥ sa kṣobhamāyayau / sasarjaya bahūnātmarūpāndantāvalānanān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hearing this news, Bhanda was agitated and created many elephant-faced beings resembling himself.

अध्याय १३९

श्लोक 79

ते कटक्रोडविगलन्मदसौरभचञ्चलैः ।चञ्चरीककुलैरग्रे गीयमानमहोदयाः

te kaṭakroḍavigalanmadasaurabhacañcalaiḥ / cañcarīkakulairagre gīyamānamahodayāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Their greatness was sung ahead of them by swarms of bees stirred by the fragrance of the ichor flowing from their temples;

अध्याय १३९

श्लोक 80

स्फुरद्दाडिमकिञ्जल्कविक्षेपकररोचिषः ।सदा रत्नाकरानेकहेलया पातुमुद्यताः

sphuraddāḍimakiñjalkavikṣepakararociṣaḥ / sadā ratnākarānekahelayā pātumudyatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

their hands shone as if scattering the filaments of gleaming pomegranate flowers; they were ever ready to drink up the oceans in play.

अध्याय १३९

श्लोक 81

आमोदप्रमुखा ऋद्धिमुख्यशक्तिनिषेविताः ।आमोदश्च प्रमोदश्च मुमुखो दुर्मुखस्तथा

āmodapramukhā ṛddhimukhyaśaktiniṣevitāḥ / āmodaśca pramodaśca mumukho durmukhastathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Amoda and others, attended by Shaktis led by Riddhi — Amoda, Pramoda, Sumukha, Durmukha,

अध्याय १३९

श्लोक 82

अरिघ्नो विघ्नकर्त्ता च षडेते विघ्ननायकाः ।ते सप्तकोटिसंख्यानां हेरंबाणामधीश्वराः

arighno vighnakarttā ca ṣaḍete vighnanāyakāḥ / te saptakoṭisaṃkhyānāṃ heraṃbāṇāmadhīśvarāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Arighna and Vighnakartri — these six are the leaders of obstacles, lords of seven crores of Herambas.

अध्याय १३९

श्लोक 83

ते पुरश्चलितास्तस्य महागणपते रणे ।अग्निप्राकारवलयाद्विनिर्गत्य गजाननाः

te puraścalitāstasya mahāgaṇapate raṇe / agniprākāravalayādvinirgatya gajānanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They marched in front of that great Ganapati into battle; the elephant-faced ones came out from the ring of the fire-rampart

अध्याय १३९

श्लोक 84

क्रोधहुङ्कारतुमुलाः प्रत्य पद्यन्त दानवान् ।पुनः प्रचण्डफूत्कारबधिरीकृतविष्टपाः

krodhahuṅkāratumulāḥ pratya padyanta dānavān / punaḥ pracaṇḍaphūtkārabadhirīkṛtaviṣṭapāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and, with a tumult of angry "hum" sounds, attacked the Danavas, deafening the worlds again with fierce snorts.

अध्याय १३९

श्लोक 85

पपात दैत्यसैन्येषु गणचक्रचमूगणः ।अच्छिदन्निशितैर्बाणैर्गणनाथः स दानवान्

papāta daityasainyeṣu gaṇacakracamūgaṇaḥ / acchidanniśitairbāṇairgaṇanāthaḥ sa dānavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The host of the Gana army fell upon the Daitya forces; Gananatha cut down the Danavas with sharp arrows.

अध्याय १३९

श्लोक 86

गणनाथेन तस्याभूद्विशुक्रस्य महौजसः ।युद्धमुद्धतहुङ्कारभिन्नकार्मुकनिःस्वनम्

gaṇanāthena tasyābhūdviśukrasya mahaujasaḥ / yuddhamuddhatahuṅkārabhinnakārmukaniḥsvanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There was a battle between Gananatha and the mighty Vishukra, resounding with fierce roars and the twanging of bows.

अध्याय १३९

श्लोक 87

भ्रुकुटी कुटिले चक्रे दष्टोष्ठमतिपाटलम् ।विशुक्रो युधि बिभ्राणः समयुध्यत तेन सः

bhrukuṭī kuṭile cakre daṣṭoṣṭhamatipāṭalam / viśukro yudhi bibhrāṇaḥ samayudhyata tena saḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Knitting his brows and biting his very red lip, Vishukra, bearing his weapons, fought with him in the battle.

अध्याय १३९

श्लोक 88

शस्त्राघट्टननिस्वानैर् हुंकारैश्च सुरद्विषाम् ।दैत्यसप्तिखुरक्रीडत्कुद्दालीकूटनिस्वनैः

śastrāghaṭṭananisvānair huṃkāraiśca suradviṣām / daityasaptikhurakrīḍatkuddālīkūṭanisvanaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With the clash of weapons, the roars of the gods' enemies, the pounding of the hooves of the Daitya horses like pickaxes,

अध्याय १३९

श्लोक 89

फेत्कारैश्च गचेन्द्राणां भयेनाक्रन्दनैरपि ।हेषया च हयश्रेण्या रथचक्रस्वनैरपि

phetkāraiśca gacendrāṇāṃ bhayenākrandanairapi / heṣayā ca hayaśreṇyā rathacakrasvanairapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the trumpeting of great elephants, cries of fear, the neighing of the lines of horses, the rumble of chariot wheels,

अध्याय १३९

श्लोक 90

धनुषां गुणनिस्स्वानैश्चक्रचीत्करणैरपि

dhanuṣāṃ guṇanissvānaiścakracītkaraṇairapi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the twang of bowstrings and the screech of wheels,

अध्याय १३९

श्लोक 91

शरसात्कारघोषैश्च वीरभाषाकदंबकैः ।अट्टहासैर्महेन्द्राणां सिंहनादैश्चभूरिशः

śarasātkāraghoṣaiśca vīrabhāṣākadaṃbakaiḥ / aṭṭahāsairmahendrāṇāṃ siṃhanādaiścabhūriśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

the whizz of arrows, the heroic boasts, the loud laughter of the great lords and many lion-roars,

अध्याय १३९

श्लोक 92

क्षुभ्यद्दिगन्तरं तत्र ववृधे युद्धमुद्धतम् ।त्रिंशदक्षौहिणी सेना विशुक्रस्य दुरात्मनः

kṣubhyaddigantaraṃ tatra vavṛdhe yuddhamuddhatam / triṃśadakṣauhiṇī senā viśukrasya durātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

that fierce battle grew, shaking the directions. The army of thirty akshauhinis of the wicked Vishukra

अध्याय १३९

श्लोक 93

प्रत्येकं योधया मासुर्गणनाथा महारथाः ।दन्तैर्मर्म विभिन्दन्तो विष्टंयतश्च शुण्डया

pratyekaṃ yodhayā māsurgaṇanāthā mahārathāḥ / dantairmarma vibhindanto viṣṭaṃyataśca śuṇḍayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

was fought by each of the Gana lords, great chariot-warriors, piercing vital points with their tusks and holding them fast with their trunks,

अध्याय १३९

श्लोक 94

क्रोधयन्तः कर्णतालैः पुष्कलावर्त्तकोपमैः ।नासाश्वासैश्च परुषैर्विक्षिपन्तः पताकिनीम्

krodhayantaḥ karṇatālaiḥ puṣkalāvarttakopamaiḥ / nāsāśvāsaiśca paruṣairvikṣipantaḥ patākinīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

enraging them with the flapping of their ears like the Pushkalavarta clouds, scattering the army with harsh blasts from their nostrils,

अध्याय १३९

श्लोक 95

उरोभिर्मर्दयन्तश्च शैलवप्रसमप्रभैः ।पिंषन्तश्च पदाघातैः पीनैर्घ्नन्तस्तथोदरैः

urobhirmardayantaśca śailavaprasamaprabhaiḥ / piṃṣantaśca padāghātaiḥ pīnairghnantastathodaraiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

crushing them with chests like mountain ramparts, grinding them with stamping feet and striking them with their stout bellies,

अध्याय १३९

श्लोक 96

विभिन्दन्तश्च शूलेन कृत्तन्तश्चक्रपातनैः ।शङ्खस्वनेन महता त्रासयन्तो वरूथिनीम्

vibhindantaśca śūlena kṛttantaścakrapātanaiḥ / śaṅkhasvanena mahatā trāsayanto varūthinīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

piercing with tridents, cutting with the fall of discuses, terrifying the army with the great blast of the conch —

अध्याय १३९

श्लोक 97

गणनाथमुखोद्भूता गजवक्राः सहस्रशः ।धूलीशेषं समस्तं तत्सैन्यं चक्रुर्महोद्यताः

gaṇanāthamukhodbhūtā gajavakrāḥ sahasraśaḥ / dhūlīśeṣaṃ samastaṃ tatsainyaṃ cakrurmahodyatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

thousands of elephant-faced ones born from Gananatha's mouth, with great effort, reduced that entire army to dust.

अध्याय १३९

श्लोक 98

अथ क्रोधसमाविष्टो निजसैन्यपुरोगमः ।प्रेषयामास देवस्य गजासुर मसौ पुनः

atha krodhasamāviṣṭo nijasainyapurogamaḥ / preṣayāmāsa devasya gajāsura masau punaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, filled with anger, the leader of his army sent the Asura Gaja against the god.

अध्याय १३९

श्लोक 99

प्रचण्डसिंहनादेन गजदैत्येन दुर्धिया ।सप्ताक्षौहिणियुक्तेन युयुधे स गणेश्वरः

pracaṇḍasiṃhanādena gajadaityena durdhiyā / saptākṣauhiṇiyuktena yuyudhe sa gaṇeśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That lord of the Ganas fought the evil-minded Gaja Daitya, who roared a fierce lion-roar and was accompanied by seven akshauhinis.

अध्याय १३९

श्लोक 100

हीयमानं समालोक्य गजासुरभुजाबलम् ।वर्धमानं च तद्वीर्यं विशुक्रः प्रपलायितः

hīyamānaṃ samālokya gajāsurabhujābalam / vardhamānaṃ ca tadvīryaṃ viśukraḥ prapalāyitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing the strength of Gajasura's arms decline and the god's might increase, Vishukra fled.

अध्याय १३९

श्लोक 101

स एक एव वीरेद्रः प्रचलन्नाखुवाहनः ।सप्ताक्षौहिणिकायुक्तं गजासुरममर्दयत्

sa eka eva vīredraḥ pracalannākhuvāhanaḥ / saptākṣauhiṇikāyuktaṃ gajāsuramamardayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That lord of heroes, alone, moving on his mouse mount, crushed Gajasura along with his seven akshauhinis.

अध्याय १३९

श्लोक 102

गजासुरे च निहते विशुक्रे प्रपलायिते ।ललितान्तिकमापेदे महागमपतिर्मृधात्

gajāsure ca nihate viśukre prapalāyite / lalitāntikamāpede mahāgamapatirmṛdhāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When Gajasura was slain and Vishukra had fled, the great Ganapati came from the battle to Lalita's side.

अध्याय १३९

श्लोक 103

कालरात्रिश्च दैत्यानां सा रात्रिर्विरतिं गता ।ललिता चाति मुदिता बभूवास्य पराक्रमैः

kālarātriśca daityānāṃ sā rātrirviratiṃ gatā / lalitā cāti muditā babhūvāsya parākramaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That night, which had been the night of doom for the Daityas, came to an end, and Lalita was greatly delighted with his valour.

अध्याय १३९

श्लोक 104

विततार महाराज्ञीप्रीयमाणा गणेशितुः ।सर्वदैवतपूजायाः पूर्वपूज्यत्वमुत्तमम्

vitatāra mahārājñīprīyamāṇā gaṇeśituḥ / sarvadaivatapūjāyāḥ pūrvapūjyatvamuttamam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The great Queen, well pleased, granted the lord of the Ganas the supreme privilege of being worshipped first in the worship of all the gods.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 139
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.