Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
142
अध्याय 142 / 156

Book 3 - Adhyaya 30

107 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ107 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १४२

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् ।विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया

iti śrībrahmāṇḍapurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍāsuravadho nāmaikonatriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca aśvānana mahāprājña śrutamākhyānamuttamam / vikramo lalitādevyā viśiṣṭo varṇitastvayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O Hayagrlva, O highly intelligent one, the excellent narrative has been heard. The excellant valour of goddess Lai it a has been described by you.

अध्याय १४२

श्लोक 2

चरितैरनघैर्देव्याः सुप्रीतो ऽस्मि हयानन ।श्रुता सा महतीशक्तिर्मन्त्रिणीदण्डनाथयोः

caritairanaghairdevyāḥ suprīto 'smi hayānana / śrutā sā mahatīśaktirmantriṇīdaṇḍanāthayoḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On account of flawless and meritorious anecdotes of the goddess, I have become extremely delighted, O Haya- griva, The great power of MantrinI and Dandanatha also has been heard.

अध्याय १४२

श्लोक 3

पश्चात्किमकरोत्तत्र युद्धानन्तरमंबिका ।चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां हयानन

paścātkimakarottatra yuddhānantaramaṃbikā / caturthadinaśarvaryāṃ vibhātāyāṃ hayānana

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After the night of the fourth day of the battle had dawned, O Hayagriva, what did Ambika do after the battle was over?

अध्याय १४२

श्लोक 4

हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया ।पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे

hayagrīva uvāca śṛṇu kumbhaja tatprājña yattayā jagadaṃbayā / paścādācaritaṃ karma nihate bhaṇḍadānave

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Listen, O Pot-born Sage, O intelligent one, to what had been done by Jagadamba after Danava. Bhanda, had been killed.

अध्याय १४२

श्लोक 5

शक्तीनामखिलं सैन्यं दैत्ययुधशतार्दितम् ।मुहुराह्लादयामास लोचनैरमृताप्लुतैः

śaktīnāmakhilaṃ sainyaṃ daityayudhaśatārditam / muhurāhlādayāmāsa locanairamṛtāplutaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With her eyes immersed in nectar (as it were), she repeatedly delighted the entire army of Saktis harassed and bruised by hundreds of weapons ofDaityas.

अध्याय १४२

श्लोक 6

ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया ।जहुर्युद्धपरिश्रान्तिं शक्तयः प्रीतिमानसाः

lalitāparameśānyāḥ kaṭākṣāmṛtadhārayā / jahuryuddhapariśrāntiṃ śaktayaḥ prītimānasāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By the current of nectarine glances of the supreme goddess Lalita, saktis got rid of their fatigue due to her war. They became delighted in their minds.

अध्याय १४२

श्लोक 7

अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः ।सर्वे ऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

asminnavasare devā bhaṇḍamardanatoṣitāḥ / sarve 'pi sevituṃ prāptā brahmaviṣṇupurogamāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the meantime, Devas with Brahma and Visnu as their leaders, became gratified due to the smashing ofBhanda and they approached the goddess to serve her.

अध्याय १४२

श्लोक 8

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा ।आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः

brahmā viṣṇuśca rudraśca śakrādyāstridaśāstathā / ādityā vasavo rudrā marutaḥ sādhyadevatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Obeisance, obeisance to you, O supreme lady of

अध्याय १४२

श्लोक 9

सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः ।प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वे ऽप्यण्डनिवासिनः

siddhāḥ kiṃpuruṣā yakṣā nirṛtyādyā niśācarāḥ / prahlādādyā mahādaityāḥ sarve 'pyaṇḍanivāsinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O Cintamani (wish-yielding jewel), O goddess

अध्याय १४२

श्लोक 10

आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम्

āgatya tuṣṭuvuḥ prītyā siṃhāsanamaheśvarīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Devas have come in deputation to plead Rati's case. As usual Lalita must be propitiated by singing a string of her epithets — a glowing tribute to her. Hence her epithets in VV. 11-30.

अध्याय १४२

श्लोक 11

ब्रह्माद्या ऊचुः नमोनमस्ते जगदेकनाथे नमोनमः श्रीत्रिपुराभिधाने ।नमोनमो भण्डमहासुरघ्ने नमो ऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि

brahmādyā ūcuḥ namonamaste jagadekanāthe namonamaḥ śrītripurābhidhāne / namonamo bhaṇḍamahāsuraghne namo 'stu kāmeśvari vāmakeśi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O bestower of salvation, O deity with the crescent moon as crest-jewel, O deity of sweet smiles, O lady discussing administrative policies with MudresvarT, O deity fond of Mudras (mystical gestures), O deity, obeisance, obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 12

चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे ऽचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले ।चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते

cintāmaṇe cintitadānadakṣe 'cintaye cirākārataraṅgamāle / citrāmbare citrajagatprasūte citrākhyanitye sukhade namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O destroyer of the cruel god of death, O lady with tender body, O lady taking up the body of Kali while in fury, O deity with the face of a Boar, O deity who has protected all troops and armies, O deity clasping to your own bosom the fear ofall (i.e. one who dispels their fears), obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 13

मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे ।मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते

mokṣaprade mugdhaśaśāṅkacūḍe mugdhasmite mohanabhedadakṣe / mudreśvarīcarcitarājatantre mudrāpriye devi namonamaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O dark-complexioned deity with six attendant deities, O goddess worthy of being sought by the words of Vedas along with their six ancillary subjects, O deity stationed in the six mystical cakras in the body, equipped with Sadurmis (viz.: Soka (grief), Moha (delusion), Sara (old age), Mrtyu (death), Ksut (hunger) and Pipasa (thirst) or six plaits in the tresses,

अध्याय १४२

श्लोक 14

क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे कोपेषु कालीं तनुमादधाने ।क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते

krūrāntakadhvaṃsini komalāṅge kopeṣu kālīṃ tanumādadhāne / kroḍānane pālitasainyacakre kroḍīkṛtāśeṣabhaye namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity first one among divine penances, O deity having forms ofgroups of cities, O divine being, O deity as lustrous as a thousand suns, O refulgent one, O deity endued with sympathy, O consort of the overlord of Devas, obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 15

षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये ।षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते षड्भावरूपे ललिते नमस्ते

ṣaḍaṅgadevīparivārakṛṣṇe ṣaḍaṅgayuktaśrutivākyamṛgye / ṣaṭcakrasaṃsthe ca ṣaḍūrmiyukte ṣaḍbhāvarūpe lalite namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity worthy of being always served by the eight Siddhis beginning with Anima (Minuteness), O deity residing in Sadasiva's own shining conch, O cultured one, O deity with

अध्याय १४२

श्लोक 16

कामे शिवे मुख्यसमस्तनित्ये कान्तासनान्ते कमलायताक्षि ।कामप्रदे कामिनि कामशंभोः काम्ये कलानामधिपे नमस्ते

kāme śive mukhyasamastanitye kāntāsanānte kamalāyatākṣi / kāmaprade kāmini kāmaśaṃbhoḥ kāmye kalānāmadhipe namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity worthy of being served by the Matrs (Mothers) the chief among whom is Brahml, O deity beloved of Brahman, O deity who severs the (worldly) bondage of one who has realised Brahman, O royal Swan (swimming) in. the nectarine current of Brahman, O goddess of Brahma, O SrTlalita, bow to you.

अध्याय १४२

श्लोक 17

दिव्यौषधाद्ये नगरौघरूपे दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते ।देदीप्यमाने दयया सनाथे देवाधिदेवप्रमदे नमस्ते

divyauṣadhādye nagaraugharūpe divye dinādhīśasahasrakānte / dedīpyamāne dayayā sanāthe devādhidevapramade namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity served by the Mudrds (Mystical gestures by means of fingers) the chief of them being SamksobhinI, O destroyer of worldly existence, O deity having features of worldly sports, O deity with eyes resembling lotuses, perpetual obeisance to you, O Lalita, O presiding deity, O eternal one, O deity attracting her lord through the sixteen digits, O presid- ing deity worthy of being served by the Pramathas.

अध्याय १४२

श्लोक 18

सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे ।सभ्ये सदेकाल यपादपूज्ये सवित्रि लोकस्य नमोनमस्ते

sadāṇimādyaṣṭakasevanīye sadāśivātmojjvalamañcavāse / sabhye sadekāla yapādapūjye savitri lokasya namonamaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O eternal one, O deity with merciful activities- devoid of fear, O lady with black forelocks of hairs, Obeisance, Obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 19

ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये ब्रह्मप्रिये ब्राह्मणबन्धमेत्रि ।ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसिब्रह्मेश्वरि श्रीललिते नमस्ते

brāhmīmukhairmātṛgaṇairniṣevye brahmapriye brāhmaṇabandhametri / brahmāmṛtasrotasi rājahaṃsibrahmeśvari śrīlalite namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity with extremely illuminated form of great mobility, surrounded by fourteen series of flames, the chief of whom being SamksobhinI. O deity possessed of your own spirit, O deity endowed with graceful beauty, O deity the resort of everything splendid, O deity with auspicious feet, Obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 20

संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते संसरणप्रहन्त्रि ।संसारलीलाकृतिसारसाक्षि सदा नमस्ते ललिते ऽधिनाथे ।नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि प्रमथेन सेव्ये

saṃkṣobhiṇīmukhyasamastamudrāsaṃsevite saṃsaraṇaprahantri / saṃsāralīlākṛtisārasākṣi sadā namaste lalite 'dhināthe / nitye kalāṣoḍaśakena nāmākarṣiṇyadhīśi pramathena sevye

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity worthy of being saluted by Saktis, Siddhas and others including Sarva, O deity whose lotus-like feet have been comprehended by Sarvajna (Siva), O deity surpassing everything, O omnipresent deity, O bestower of all types of Siddhis (spiritual attainments), O srl Lalita, obeisance be to you.

अध्याय १४२

श्लोक 21

नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमोनमस्ते ।अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये ।अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते

nitye nirātaṅkadayāprapañce nīlālakaśreṇi namonamaste / anaṅgapuṣpādibhirunnadābhiranaṅgadevībhirajasrasevye / abhavyahantryakṣararāśirūpe hatārivarge lalite namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

salute you the deity with a number of super

अध्याय १४२

श्लोक 22

संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते ।आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते

saṃkṣobhiṇīmukhyacaturdaśārcirmālāvṛtodāramahāpradīpte / ātmānamābibhrati vibhramāḍhye śubhrāśraye śubhrapade namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O KamesI, O VajresI (goddess of thunderbolt), O BhagesI (goddess of exalted splendour), O deity without form, O virgin, O Kala, O deity powerful enough to wipe off even god of death, O deity who reduced the army of Daityas only as a legend (i.e. completely destroyed them); O Kamesa- kanta (beloved of KameSvara (Lord Siva), O Kamala, obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 23

सशर्वसिद्धादि कशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे ।सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते

saśarvasiddhādi kaśaktivandye sarvajñavijñātapadāravinde / sarvādhike sarvagate samastasiddhiprade śrīlalite namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity stationed on Bindu (Mystical point in the mystical diagram); O deity having the soul form of the digit of the Bindu, O deity identical with Bindu, O deity that has increasingly cherished the illumination of Cit (consciousness). O deity with the necklace swinging to and fro on the big breasts resembling (the buds of) lotuses; O Lalita of growing prowess, obeisance to you.

अध्याय १४२

श्लोक 24

सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवी भिरप्याश्रितचक्रभूमे ।सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि

sarvajñajātaprathamābhiranyadevī bhirapyāśritacakrabhūme / sarvāmarākāṅkṣitapūrayitri sarvasya lokasya savitri pāhi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity with perpetual residence on the lap of Kamesvara, O deity identical with Kala (Time), O goddess taking pity on others; O deity with the form of Kali, that rises up at the close of Kalpa, O deity the bestower of desires, O deity identical with the wish-yielding creeper Kalpa- lata, salute to you.

अध्याय १४२

श्लोक 25

वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्र द्युतिवाहवाहे ।बलाहकश्यामकचे वचो ऽब्धे वरप्रदे सुंदरि पाहि विश्वम्

vande vaśinyādikavāgvibhūte varddhiṣṇucakra dyutivāhavāhe / balāhakaśyāmakace vaco 'bdhe varaprade suṃdari pāhi viśvam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity accompanied by VarunI (Varuna's wife as attendant); O deity as cool as the moon with abundant necta- Tine rays, O deity having eyes like those of a fawn, O deity naving the face resembling the lotus, O deity the perpetual sole base of the essence of agreeable loveliness, O presiding

अध्याय १४२

श्लोक 26

बाणादिदिव्यायुधसार्वभौमे भण्डासुरानीकवनान्तदावे ।अत्युग्रतेजोज्ज्वलितांबुराशे प्रसेव्यमाने परितो नमस्ते

bāṇādidivyāyudhasārvabhaume bhaṇḍāsurānīkavanāntadāve / atyugratejojjvalitāṃburāśe prasevyamāne parito namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After assuming fresh forms and bodies. (or after making all our bodies fresh) by means of currents of abundant nectar of mercifulness, O beautiful deity worthy of being attained by cultured people *, the entire world has been resuscitated and rendered full of joy.

अध्याय १४२

श्लोक 27

कामेशि वज्रेशि भगेश्यरूपे कन्ये कले कालविलोपदक्षे ।कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये कामेशयान्ते कमले नमस्ते

kāmeśi vajreśi bhageśyarūpe kanye kale kālavilopadakṣe / kathāviśeṣīkṛtadaityasainye kāmeśayānte kamale namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereafter, that evil-minded wicked fellow very haughty about his ability to fight in war, was killed by you. Now Kama has become Atanu (bodiless) for our sake. Hence you kindly do resuscitate Kama immediately.

अध्याय १४२

श्लोक 28

बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे ।बृहत्कुचंभोजविलोलहारे बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते

bindusthite bindukalaikarūpe bindvātmike bṛṃhitacitprakāśe / bṛhatkucaṃbhojavilolahāre bṛhatprabhāve lalite namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

As before, the moon-crested lord may become enchant- ed by the mindborn god of love united with her. Isa will ere

अध्याय १४२

श्लोक 29

कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे ।कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते

kāmeśvarotsaṃgasadānivāse kālātmike devi kṛtānukaṃpe / kalpāvasānotthita kālirūpe kāmaprade kalpalate namaste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By their union Kumara (Skanda), the leader of all the armies of Devas will be born. It is through that hero, alone that the king of demons named Taraka should be defeat- ed and driven away. 1

अध्याय १४२

श्लोक 30

सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे ।सारस्य सारस्य सदैकभूमे समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते

savāruṇe sāṃdrasudhāṃśuśīte sāraṅgaśāvākṣi sarojavaktre / sārasya sārasya sadaikabhūme samastavidyeśvari saṃnatiste

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O deity with the designation Tripura, this helpless widow whose body has become very emaciated on account of the death of her husband takes refuge in you and bows down to you. Hence, please directa digit of your compassionate glance towards her".

अध्याय १४२

श्लोक 31

तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशंभुनाथप्रकडीकृतायाः ।भण्डासुराद्याः समरे प्रचण्डा हता जगत्कण्टकतां प्रयाताः

tava prabhāveṇa cidagnijāyāṃ śrīśaṃbhunāthaprakaḍīkṛtāyāḥ / bhaṇḍāsurādyāḥ samare pracaṇḍā hatā jagatkaṇṭakatāṃ prayātāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After eulogising MahesanI thus, the excellent Devas beginning with Brahma showed her Rati who had become untidy and emaciated on account ofgrief.

अध्याय १४२

श्लोक 32

नव्यानि सर्वाणि वपूंषि कृत्वा हि सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैर्न्नः ।त्वया समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं सुंदरि सभ्यलभ्ये

navyāni sarvāṇi vapūṃṣi kṛtvā hi sāṃdrakāruṇyasudhāplavairnnaḥ / tvayā samastaṃ bhuvanaṃ saharṣaṃ sujīvitaṃ suṃdari sabhyalabhye

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That Rati who had abandoned all her ornaments on account of widowhood, whose face was covered with flow of tears, whose tresses had become scattered, and whose colour had become greyish on account of dust particles, bowed down to Jagadamba.

अध्याय १४२

श्लोक 33

श्रीशंभुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मके यः ।स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः

śrīśaṃbhunāthasya mahāśayasya dvitīyatejaḥ prasarātmake yaḥ / sthāṇvāśrame kḷptatayā viraktaḥ satīviyogena virastabhogaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Gods wanted to kill Taraka for which Sankara must be tempted to marry. The pleading for Rati is in their own interest.

अध्याय १४२

श्लोक 34

तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः ।एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य

tenādrivaṃśe dhṛtajanmalābhāṃ kanyāmumāṃ yojayituṃ pravṛttāḥ / evaṃ smaraṃ preritavanta eva tasyāntikaṃ ghora tapaḥsthitasya

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On knowing that both of them had their minds filled with devotion and that their inner souls had great bliss, the lotus-like face of the great queen beamed with smile. Look- ing at Rati who had kept her head bent down due to shyness, she spoke to Syamala thus: —

अध्याय १४२

श्लोक 35

तेनाथ वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुदग्धः ।भस्मावशेषो मदनस्ततो ऽभूत्ततो हि भण्डासुर एष जातः

tenātha vairāgyatapovighātakrodhena lālāṭakṛśānudagdhaḥ / bhasmāvaśeṣo madanastato 'bhūttato hi bhaṇḍāsura eṣa jātaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O Syamala, let her take bath and let her be adorned with girdle and other ornaments. Let her wear gar- ments too as before, and then be brought here quickly".

अध्याय १४२

श्लोक 36

ततो वधस्तस्य दुराशयस्य कृतो भवत्या रणदुर्मदस्य ।अथास्मदर्थे त्वतनुस्सजातस्त्वं कामसंजीवनमाशुकुर्याः

tato vadhastasya durāśayasya kṛto bhavatyā raṇadurmadasya / athāsmadarthe tvatanussajātastvaṃ kāmasaṃjīvanamāśukuryāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O mother Lalita, the physical body ofminc which had been burned by the eye oflsa has been restored to me due to the grace ofyour benign side-glance.

अध्याय १४२

श्लोक 37

इयं रतिर्भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप ।पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा

iyaṃ ratirbhartṛviyogakhinnā vaidhavyamatyantamabhavyamāpa / punastvadutpāditakāmasaṃgādbhaviṣyati śrīlalite sanāthā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

I am your son. I am your slave, employ me anywhere in any task".

अध्याय १४२

श्लोक 38

तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः ।चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः

tayā tu dṛṣṭena manobhavena saṃmohitaḥ pūrvavadindumauliḥ / ciraṃ kṛtātyantamahāsaparyā tāṃ pārvatīṃ drākpariṇeṣyatīśaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O dear one born ofthe mind (i.e. cupid), come on. You have nothing to be afraid of. O cupid, with no hind-

अध्याय १४२

श्लोक 39

तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता ।तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः

tayośca saṃgādbhavitā kumāraḥ samastagīrvāṇacamūvinetā / tenaiva vīreṇa raṇe nirasya sa tārako nāma surārirājaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

These were the words of behest of Sri Lalita Devi. The cupid received the command of the goddess humbly and said "Let it be so". With palms joined in reverence, he set out from that place.

अध्याय १४२

श्लोक 40

यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः ।श्रीकण्ठपुत्रैण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः

yo bhaṇḍadaityasya durāśayasya mitraṃ sa lokatrayadhūmaketuḥ / śrīkaṇṭhaputraiṇa raṇe hataścetprāṇapratiṣṭhaiva tadā bhavennaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From all the hair-pores of the lord of Love arose many Madanas whose features were splendid and who could enchant the entire universe.

अध्याय १४२

श्लोक 41

तस्मात्त्वमंबत्रिपुरे जनानां मानापहं मन्मथवीरवर्यम् ।उत्पाद्यरत्या विधवात्वदुःखमपाकुरु व्याकुलकुन्तलायाः

tasmāttvamaṃbatripure janānāṃ mānāpahaṃ manmathavīravaryam / utpādyaratyā vidhavātvaduḥkhamapākuru vyākulakuntalāyāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After fascinating and enchanting the entire sphere ofthe world through them, the cupid went once again to the hermitage of Sthanu with the desire to conquer the moon- crested lord.

अध्याय १४२

श्लोक 42

एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः ।नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि

eṣā tvanāthā bhavatīṃ prapannā bhartṛpraṇāśena kṛśāṅgayaṣṭiḥ / namaskaroti tripurābhidhāne tadatra kāruṇyakalāṃ vidhehi

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He struck with his arrows, the moon-crested lord who was engaged in penance.

अध्याय १४२

श्लोक 43

हयग्रीव उवाच इति स्तुत्वा महेशानी ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः ।तां रतिं दर्शयमासुर्मलिनां शोककर्शितम्

hayagrīva uvāca iti stutvā maheśānī brahmādyā vibudhottamāḥ / tāṃ ratiṃ darśayamāsurmalināṃ śokakarśitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He frequently rolled in the flowery bed brought by the circle ofhis Ganas (attendants) the chief among whom were Nandin, Bhrrigi and Mahakala.

अध्याय १४२

श्लोक 44

सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा ।ननाम जगदंबां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा

sā paryaśrumukhī kīrṇakuntalā dhūlidhūsarā / nanāma jagadaṃbāṃ vai vaidhavyatyaktabhūṣaṇā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Supported by the hand of Nandin he went on from one flowery bed to another flowery bed and moved restlessly on it again and again.

अध्याय १४२

श्लोक 45

अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी ।ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः

atha taddarśanotpannakāruṇyā parameśvarī / tataḥ kaṭākṣādutpannaḥ smayamānasukhāṃbujaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Neither on the flowery bed nor in the nectar exuding from the crescent Moon nor in the snowy cold waters (of Ganga) did the heat offever of his body come down.

अध्याय १४२

श्लोक 46

पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः ।द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः

pūrvadehādhikarucirmanmatho madameduraḥ / dvibhujaḥ sarvabhūṣāḍhyaḥ puṣpeṣuḥ puṣpakārmukaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Tile Love-lorn condition of Siva like an ordinary person is described in W. 71-84. It is the author's special contribution not found in other Puranas.

अध्याय १४२

श्लोक 47

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् ।अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे ।मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता

ānandayankaṭākṣeṇa pūrvajanmapriyāṃ ratim / atha sāpi ratirdevī mahatyānandasāgare / majjantī nijabhartāramavarokya mudaṃ gatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On observing that this pain ofpassion could not be treated otherwise, Dhurjati exerted himself very much for the sake of marriage.

अध्याय १४२

श्लोक 48

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् ।अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे ।मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता

ānandayankaṭākṣeṇa pūrvajanmapriyāṃ ratim / atha sāpi ratirdevī mahatyānandasāgare / majjantī nijabhartāramavalokya mudaṃ gatā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After enchanting the lord thus at the behest of Lalita, Kandarpa tormented the daughter of the lord of the mountain by means ofhis arrows. 1

अध्याय १४२

श्लोक 49

श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः ।अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह

śyāmale snāpayitvaināṃ vastrakāñcyādibhūṣaṇaiḥ / alaṅkṛtya yathāpūrvaṃ śīghramānīyatāmiha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Scorched and distressed by the fire of separation, Parvatl could not sleep at all. By the feverish distress of her body she enhanced the sorrow of her father.

अध्याय १४२

श्लोक 50

तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत ।ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहि कविधानतः

tadājñāṃ śirasā dhṛtvā śyāmā sarvaṃ tathākarota / brahmarṣibhirvasiṣṭhādyairvaivāhi kavidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On observing that his daughter's pangs ofseparation from Siva were irremediably severe, the lord of mountains felt great sorrow.

अध्याय १४२

श्लोक 51

कारयामास दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलम् ।अप्सरोभिश्च सर्वाभिर्नृत्यगीतादिसंयुतम्

kārayāmāsa daṃpatyoḥ pāṇigrahaṇamaṅgalam / apsarobhiśca sarvābhirnṛtyagītādisaṃyutam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For securing her husband, Parvatl performed a very severe penance on the peak of the mountain Himalaya, named Gaurlsikhara.

अध्याय १४२

श्लोक 52

एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्या ऋषयश्च तपोधनाः ।साधुसाध्विति शंसंतस्तुष्टुवुर्ललितांबिकाम्

etaddṛṣṭvā mahendrādyā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / sādhusādhviti śaṃsaṃtastuṣṭuvurlalitāṃbikām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She practised a dreadfully severe penance by stay- ing in water during the winter and by standing in the middle of fires with the eyes fixed on the sun during the summer.

अध्याय १४२

श्लोक 53

पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः सर्वे सन्तुष्टमानसाः ।बभूवुस्तौ महाभक्त्या प्रणम्य ललितेश्वरीम्

puṣpavṛṣṭiṃ vimuñcantaḥ sarve santuṣṭamānasāḥ / babhūvustau mahābhaktyā praṇamya laliteśvarīm

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Gratified by that penance Siva granted his proxi- mity to her. He accepted her as his wife in accordance with the religious injunctions regarding marriage ceremony.

अध्याय १४२

श्लोक 54

तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ ।अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् ।व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः

tatpārśve tu samāgatya baddhāñjalipuṭau sthitau / atha kandarpavīro 'pi namaskṛtya maheśvarīm / vyajñāpayadidaṃ vākyaṃ bhaktinirbharamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then after requesting for her hand through the seven sages at the outset, he married the lotus-eyed daughter, on being offered by the lord of the mountain.

अध्याय १४२

श्लोक 55

यद्दग्धमीशनेत्रेण वपुर्मे ललितांबिके ।तत्त्वदीयकटाक्षस्य प्रसादात्पुनरागतम्

yaddagdhamīśanetreṇa vapurme lalitāṃbike / tattvadīyakaṭākṣasya prasādātpunarāgatam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Engaged in amorous dalliance with her for a long time, Mahesvara stayed in the abode ofhis father-in-law in the city of Osadhiprastha.

अध्याय १४२

श्लोक 56

तव पुत्रो ऽस्मि दासो ऽस्मि क्वापि कृत्ये नियुङ्क्ष्व माम् ।इत्युक्ता परमेशानी तमाह मकरध्वजम्

tava putro 'smi dāso 'smi kvāpi kṛtye niyuṅkṣva mām / ityuktā parameśānī tamāha makaradhvajam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereafter, he came back to Kailasa along with all the Pramathas (attendants). He brought Parvatl there and thereby made the lord of the mountain (all the more) pleased.

अध्याय १४२

श्लोक 57

श्रीदेव्युवाच वत्सागच्छ मनोजन्मन्न भयं तव विद्यते ।मत्प्रसादाज्जगत्सर्वं मोहयाव्याहताशुग

śrīdevyuvāca vatsāgaccha manojanmanna bhayaṃ tava vidyate / matprasādājjagatsarvaṃ mohayāvyāhatāśuga

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Day by day, he grew up into a highly valorous hero. He was trained by his father and he acquired all lores.

अध्याय १४२

श्लोक 58

तद्बाणपातनाज्जातधैर्यविप्लव ईश्वरः ।पर्वतस्य सुतां गौरीं परिणेष्यति सत्वरम्

tadbāṇapātanājjātadhairyaviplava īśvaraḥ / parvatasya sutāṃ gaurīṃ pariṇeṣyati satvaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On being permitted by his father he became the general ofthe army of the Devas. He killed Taraka along with Danavas.

अध्याय १४२

श्लोक 59

सहस्रकोटयः कामा मत्प्रसादात्त्वदुद्भवाः ।सर्वेषां देहमाविश्य दास्यन्ति रतिमुत्तमाम्

sahasrakoṭayaḥ kāmā matprasādāttvadudbhavāḥ / sarveṣāṃ dehamāviśya dāsyanti ratimuttamām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Thereupon, he married Devasena offered by Sakra who was highly pleased when the leading Daitya Taraka was slain.

अध्याय १४२

श्लोक 60

मत्प्रसादेन वैराग्यात्संक्रुद्धो ऽपि स ईश्वरः ।देहदाहं विधातुं ते न समर्थो भविष्यति

matprasādena vairāgyātsaṃkruddho 'pi sa īśvaraḥ / dehadāhaṃ vidhātuṃ te na samartho bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That glorious daughter ofSakra named Devasena became excessively delighted on securing Skanda as her husband.

अध्याय १४२

श्लोक 61

अदृश्यमूर्तिः सर्वेषां प्राणिनां भवमोहनः ।स्वभार्याविरहाशङ्की देहस्यार्धं प्रदास्यति ।प्रयातो ऽसौ कातरात्मा त्वद्बाणाहतमानसः

adṛśyamūrtiḥ sarveṣāṃ prāṇināṃ bhavamohanaḥ / svabhāryāvirahāśaṅkī dehasyārdhaṃ pradāsyati / prayāto 'sau kātarātmā tvadbāṇāhatamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

After neatly accomplishing the task of Devas thus, the god oflove who enchanted the entire sphere of the universe went to Srlpura again.

अध्याय १४२

श्लोक 62

अद्य प्रभृति कन्दर्प मत्प्रसादान्महीयसः ।त्वन्निन्दां ये करिष्यन्ति त्वयि वा विमुखाशयाः ।अवश्यं क्लीबतैव स्यात्तेषां जन्मनिजन्मनि

adya prabhṛti kandarpa matprasādānmahīyasaḥ / tvannindāṃ ye kariṣyanti tvayi vā vimukhāśayāḥ / avaśyaṃ klībataiva syātteṣāṃ janmanijanmani

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There in the holy city ofSrlnagara' he went to that place, where Lalita ParamesvarT stayed for the sake ofthe pros- perity ofthe worlds. He went there in orderto serve her.

अध्याय १४२

श्लोक 63

ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च हि ।तानगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय

ye pāpiṣṭhā durātmāno madbhaktadrohiṇaśca hi / tānagamyāsu nārīṣu pātayitvā vināśaya

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The story of Skanda's birth, his killing ofTaraka and his marriage with Devasena are recorded in Mbh and other Puranas. Thus in Xlbh Ami 83.68-82 86.5-14 we are told how he was born and the causes of the differ- ent epithets given to him. For his different mothers vide Mbh Vana 230.6,15. His killing Taraka (Mbh Salya 46.73-75). His marriage with Devasena

अध्याय १४२

श्लोक 64

येषां मदीय पूजासु मद्भक्तेष्वादृतं मनः ।तेषां कामसुखं सर्वं संपादय समीप्सितम्

yeṣāṃ madīya pūjāsu madbhakteṣvādṛtaṃ manaḥ / teṣāṃ kāmasukhaṃ sarvaṃ saṃpādaya samīpsitam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"For those whose minds are devoted to my worship and to my devotees, bring about all the pleasures of love they desire."

अध्याय १४२

श्लोक 65

इति श्रीललितादेव्या कृताज्ञावचनं स्मरः ।तथेति शिरसा बिभ्रत्सांजलिर्निर्ययौ ततः

iti śrīlalitādevyā kṛtājñāvacanaṃ smaraḥ / tatheti śirasā bibhratsāṃjalirniryayau tataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Receiving this command of Goddess Lalita, Smara said "So be it," bearing it on his head, and went forth with joined palms.

अध्याय १४२

श्लोक 66

तस्यानङ्गस्य सर्वेभ्यो रोमकूपेभ्य उत्थिताः ।बहवः शोभनाकारा मदना विश्वमोहनाः

tasyānaṅgasya sarvebhyo romakūpebhya utthitāḥ / bahavaḥ śobhanākārā madanā viśvamohanāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

From all the pores of that bodiless one arose many beautiful Madanas who bewitch the universe.

अध्याय १४२

श्लोक 67

तैर्विमोह्य समस्तं च जगच्चक्रं मनोभवः ।पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया

tairvimohya samastaṃ ca jagaccakraṃ manobhavaḥ / punaḥ sthāṇvāśramaṃ prāpa candramaulerjigīṣayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having bewitched the whole circle of the world with them, the mind-born one went again to the hermitage of Sthanu, desiring to conquer the moon-crested god,

अध्याय १४२

श्लोक 68

वसंतेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा ।रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च

vasaṃtena ca mitreṇa senānyā śītarociṣā / rāgeṇa pīṭhamardena mandānilarayeṇa ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

with his friend Spring, with the cool-rayed moon as his general, with Passion as his companion and the swift gentle breeze,

अध्याय १४२

श्लोक 69

पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः ।शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः

puṃskokilagalatsvānakāhalībhiśca saṃyutaḥ / śṛṅgāravīrasaṃpanno ratyāliṅgitavigrahaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

accompanied by trumpets in the form of the calls of male cuckoos, rich in the sentiments of love and heroism, his body embraced by Rati,

अध्याय १४२

श्लोक 70

जैत्र शरासनं धुन्वन्प्रवीराणां पुरोगमः ।मदनारेरभिमुखं प्राप्य निभय आस्थितः

jaitra śarāsanaṃ dhunvanpravīrāṇāṃ purogamaḥ / madanārerabhimukhaṃ prāpya nibhaya āsthitaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

brandishing his victorious bow, foremost among heroes, he reached the presence of the enemy of Love and stood fearless.

अध्याय १४२

श्लोक 71

तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः ।अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः ।दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्

taponiṣṭhaṃ candracūḍaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ / atha kandarpabāṇaudhaistāḍitaścandraśekharaḥ / dūrīcakāra vairāgyaṃ tapastattyāja duṣkaram

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He struck the moon-crested one, absorbed in austerity, with his arrows. Struck by the floods of Kandarpa's arrows, the moon-crested one cast off his dispassion and abandoned his hard austerity.

अध्याय १४२

श्लोक 72

नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः ।तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः

niyamānakhilāṃstyaktvā tyaktadhairyaḥ śivaḥ kṛtaḥ / tāmeva pārvatīṃ dhyātvā bhūyobhūyaḥ smarāturaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Giving up all his observances, Shiva was made to lose his composure; meditating on that Parvati alone, again and again, stricken by love,

अध्याय १४२

श्लोक 73

निशश्वास वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम् ।बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात् ।भूयोभूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्

niśaśvāsa vahañśarvaḥ pāṇḍuraṃ gaṇḍamaṇḍalam / bāṣpāyamāṇo virahī saṃtapto dhairyaviplavāt / bhūyobhūyo girisutāṃ pūrvadṛṣṭāmanusmaran

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Sharva sighed, his cheeks turning pale; tearful, separated from his beloved, burning with the loss of his composure, again and again remembering the daughter of the mountain whom he had seen before.

अध्याय १४२

श्लोक 74

अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः ।न चन्द्ररेखा नो गङ्गा देहतापच्छिदे ऽभवत्

anaṅgabāṇadahanaistapyamānasya śūlinaḥ / na candrarekhā no gaṅgā dehatāpacchide 'bhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For the trident-bearer, burning with the fire of the bodiless one's arrows, neither the crescent moon nor the Ganga could relieve the heat of his body.

अध्याय १४२

श्लोक 75

नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः ।आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः

nandibhṛṅgimahākālapramukhairgaṇamaṇḍalaiḥ / āhṛte puṣpaśayane viluloṭha muhurmuhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On a bed of flowers brought by the circles of his Ganas led by Nandi, Bhringi and Mahakala, he tossed again and again.

अध्याय १४२

श्लोक 76

नन्दिनो हस्तमालंब्य पुष्पतल्पान्तरात्पुनः ।पुष्पतल्पान्तरं गत्वा व्यचेष्टत मुहुर्मुहुः

nandino hastamālaṃbya puṣpatalpāntarātpunaḥ / puṣpatalpāntaraṃ gatvā vyaceṣṭata muhurmuhuḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Taking Nandi's hand, from one flower-bed to another, he went and writhed again and again.

अध्याय १४२

श्लोक 77

न पुष्पशयनेनेन्दुखण्डनिर्गलितामृते ।न हिमानीपयसि वा निवृत्तस्तद्वपुर्ज्वरः

na puṣpaśayanenendukhaṇḍanirgalitāmṛte / na himānīpayasi vā nivṛttastadvapurjvaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Neither by the bed of flowers nor by the nectar flowing from the crescent moon nor by icy waters was the fever of his body relieved.

अध्याय १४२

श्लोक 78

स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन्मुहुर्मुहुः ।शिलीभूतान्हिमपयः पट्टानध्यवसच्छिवः ।भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत्

sa taneratanujvālāṃ śamayiṣyanmuhurmuhuḥ / śilībhūtānhimapayaḥ paṭṭānadhyavasacchivaḥ / bhūyaḥ śailasutārūpaṃ citrapaṭṭe nakhairlikhat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To quench the great flame in his body, Shiva lay again and again upon slabs of frozen ice-water; again he drew with his nails the form of the mountain's daughter on a painting cloth.

अध्याय १४२

श्लोक 79

तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् ।तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः

tadālokanato 'dūramanaṅgārtimavardhayat / tāmālikhya hriyā namrāṃ vīkṣamāṇāṃ kaṭākṣataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Looking at it only increased his pangs of love. Having drawn her bowed with modesty and looking sidelong,

अध्याय १४२

श्लोक 80

तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् ।चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा ।भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः

taccitrapaṭṭamaṅgeṣu romaharṣeṣu cākṣipat / cintāsaṃgena mahatā mahātyā ratisaṃpadā / bhūyasā smaratāpena vivyathe viṣamekṣaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

he pressed that painting to his limbs, which bristled with thrill. With great preoccupation, with great longing for the joy of love, and with the intense heat of love, the odd-eyed god suffered.

अध्याय १४२

श्लोक 81

तामेव सर्वतः पश्यंस्तस्यामेव मनो दिशन् ।तथैव संल्लपन्सार्धमुन्मादेनोपपन्नया

tāmeva sarvataḥ paśyaṃstasyāmeva mano diśan / tathaiva saṃllapansārdhamunmādenopapannayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing her everywhere, directing his mind to her alone, talking with her as if in a frenzy,

अध्याय १४२

श्लोक 82

तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः ।तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः

tanmātrabhūtahṛdayastaccittastatparāyaṇaḥ / tatkathāsudhayā nītasamastarajanīdinaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

his heart consisting of her alone, his mind on her, wholly devoted to her, passing all his nights and days in the nectar of stories about her,

अध्याय १४२

श्लोक 83

तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः ।तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः ।तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः

tacchīlavarṇana ratastadrūpālokanotsukaḥ / taccārubhogasaṃkalpamālākarasumālikaḥ / tanmayatvamanuprāptastatāpātitarāṃ śivaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

delighting in describing her character, eager to see her form, weaving garlands of flowers of imagined sweet enjoyment with her — having become absorbed in her, Shiva suffered exceedingly.

अध्याय १४२

श्लोक 84

इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः ।अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्

imāṃ manobhava rujamacikitsyāṃ sa dhūrjaṭiḥ / avalokya vivāhāya bhṛśamudyamavānabhūt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The one with matted locks, seeing this incurable sickness of love, became very eager for marriage.

अध्याय १४२

श्लोक 85

इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया ।अथ तां पर्वतसुतामाशुगैरभ्यतापयत्

itthaṃ vimohya taṃ devaṃ kandarpo lalitājñayā / atha tāṃ parvatasutāmāśugairabhyatāpayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having thus bewitched that god at Lalita's command, Kandarpa then tormented the mountain's daughter with his arrows.

अध्याय १४२

श्लोक 86

प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः ।शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः

prabhūtavirahajvālāmalinaiḥ śvasitānalaiḥ / śuṣyamāṇādharadalo bhṛśaṃ pāṇḍukapolabhūḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

With hot sighs darkened by the intense flames of separation, her lip-petals dried up and her cheeks grew very pale.

अध्याय १४२

श्लोक 87

नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति ।मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः

nāhāre vā na śayane na svāpe dhṛtimicchati / makhīsahasraiḥ siṣice nityaṃ śītopacārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She found no comfort in food, in bed or in sleep; she was sprinkled daily by thousands of friends with cooling remedies.

अध्याय १४२

श्लोक 88

पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला ।न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः

punaḥ punastapyamānā punareva ca vihvalā / na jagāma rujāśānti manmathāgnermahīyasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Burning again and again and distressed again, she found no relief from the pain of the mighty fire of love.

अध्याय १४२

श्लोक 89

न निद्रां पार्वती भेजे विरहेणोपतापिता ।स्वतनोस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्

na nidrāṃ pārvatī bheje viraheṇopatāpitā / svatanostāpanenāsau pituḥ khedamavardhayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Parvati, tormented by separation, could not sleep; by the burning of her own body she increased her father's grief.

अध्याय १४२

श्लोक 90

अप्रतीकारपुरुषं विरहं तुहितुः शिवे ।अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्

apratīkārapuruṣaṃ virahaṃ tuhituḥ śive / avalokya sa śailendro mahāduḥkhamavāptavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing his daughter's separation from Shiva, for which there was no remedy, the king of mountains felt great sorrow.

अध्याय १४२

श्लोक 91

भद्रे त्वं तपसा देवं तोषयित्वा महेश्वरम् ।भार्तारं तं समृच्छेति पित्रा सम्प्रेरिताथ सा

bhadre tvaṃ tapasā devaṃ toṣayitvā maheśvaram / bhārtāraṃ taṃ samṛccheti pitrā sampreritātha sā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Dear one, please the god Maheshvara by austerity and obtain him as your husband." Thus urged by her father,

अध्याय १४२

श्लोक 92

हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि ।वकार पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः

himavacchailaśikhare gaurīśikharanāmani / vakāra patilābhāya pārvatī duṣkaraṃ tapaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

on a peak of the Himalaya called Gaurishikhara, Parvati performed hard austerities to obtain a husband.

अध्याय १४२

श्लोक 93

शिशिरेषु जलावासा ग्रीष्मे दहनमध्यगा ।अर्के निविष्टदृष्टिश्च सुघोरं तप आस्थिता

śiśireṣu jalāvāsā grīṣme dahanamadhyagā / arke niviṣṭadṛṣṭiśca sughoraṃ tapa āsthitā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In the cold seasons standing in water, in summer amid fires, with her gaze fixed on the sun, she undertook very severe austerities.

अध्याय १४२

श्लोक 94

तेनैव तपसा तुष्टः सान्निध्यं दत्तवाञ्छिवः ।अङ्गीचकार तां भार्यां वैवाहिकविधानतः

tenaiva tapasā tuṣṭaḥ sānnidhyaṃ dattavāñchivaḥ / aṅgīcakāra tāṃ bhāryāṃ vaivāhikavidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pleased by that very austerity, Shiva granted her his presence and accepted her as his wife according to the rite of marriage.

अध्याय १४२

श्लोक 95

अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम् ।सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थितामुदवोढ सः

athādripatinā dattāṃ tanayāṃ nalinekṣaṇām / saptarṣidvārataḥ pūrvaṃ prārthitāmudavoḍha saḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then he married the lotus-eyed daughter given by the lord of mountains, whom he had earlier sought through the Seven Sages.

अध्याय १४२

श्लोक 96

तया च रममाणो ऽसौ बहुकालं महेश्वरः ।ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहे ऽवसत्

tayā ca ramamāṇo 'sau bahukālaṃ maheśvaraḥ / oṣadhīprasthanagare śvaśurasya gṛhe 'vasat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Enjoying himself with her for a long time, Maheshvara lived in his father-in-law's house in the city of Oshadhiprastha.

अध्याय १४२

श्लोक 97

पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह ।पार्वतीमानिनायाद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत्

punaḥ kailāsamāgatya samastaiḥ pramathaiḥ saha / pārvatīmānināyādrināthasya prītimāvahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Returning again to Kailasa with all the Pramathas, he brought Parvati there, giving joy to the lord of mountains.

अध्याय १४२

श्लोक 98

रममाणस्तया सार्थं कैलासे मन्दरे तथा ।विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके

ramamāṇastayā sārthaṃ kailāse mandare tathā / vindhyādrau hemaśaile ca malaye pāriyātrake

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Enjoying himself with her on Kailasa and on Mandara, on the Vindhya, the golden mountain, Malaya and Pariyatraka,

अध्याय १४२

श्लोक 99

नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः ।अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा

nānāvidheṣu sthāneṣu ratiṃ prāpa maheśvaraḥ / atha tasyāṃ sasarjograṃ vīryaṃ sā soḍhumakṣamā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

in various places Maheshvara found delight. Then he released his fierce seed into her, which she could not bear.

अध्याय १४२

श्लोक 100

भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् ।ताश्च गङ्गाजले ऽमुञ्चन्सा चैव शरकानने

bhuvyatyajatsāpi vahnau kṛttikāsu sa cākṣipat / tāśca gaṅgājale 'muñcansā caiva śarakānane

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

She cast it on the earth; it was thrown into fire and into the Krittikas; they released it into the waters of the Ganga, and she into a forest of reeds.

अध्याय १४२

श्लोक 101

तत्रोद्भूतो महावीरो महासेनः षडाननः ।गङ्गायाश्चान्तिकं नीतो धूर्जटिर्वृद्धि मागमत्

tatrodbhūto mahāvīro mahāsenaḥ ṣaḍānanaḥ / gaṅgāyāścāntikaṃ nīto dhūrjaṭirvṛddhi māgamat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There arose the great hero Mahasena, the six-faced one; he was brought to the Ganga, and the matted-haired god rejoiced.

अध्याय १४२

श्लोक 102

स वर्धमानो दिवसेदिवसे तीव्रविक्रमः ।शिक्षितो निजतातेन सर्वा विद्या अवाप्तवान्

sa vardhamāno divasedivase tīvravikramaḥ / śikṣito nijatātena sarvā vidyā avāptavān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Growing day by day, of fierce valour, taught by his own father, he acquired all knowledge.

अध्याय १४२

श्लोक 103

अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिर्भवन् ।तारकं मारयामास समस्तैः सह दानवैः

atha tātakṛtānujñaḥ surasainyapatirbhavan / tārakaṃ mārayāmāsa samastaiḥ saha dānavaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then, with his father's permission, becoming commander of the gods' army, he slew Taraka together with all the Danavas.

अध्याय १४२

श्लोक 104

ततस्तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषशालिना ।शक्रेण दत्तां स गुहो देवसेनामुपानयत्

tatastārakadaityendravadhasantoṣaśālinā / śakreṇa dattāṃ sa guho devasenāmupānayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then Guha married Devasena, given by Shakra, who was delighted by the slaying of Taraka, lord of the Daityas.

अध्याय १४२

श्लोक 105

सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी ।आसाद्यरमणं स्कन्दमानन्दं मृशमादधौ

sā śakratanayā devasenā nāma yaśasvinī / āsādyaramaṇaṃ skandamānandaṃ mṛśamādadhau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That glorious daughter of Shakra named Devasena, obtaining Skanda as her husband, felt great joy.

अध्याय १४२

श्लोक 106

इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः ।देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः

itthaṃ saṃmohitāśeṣaviśvacakro manobhavaḥ / devakāryaṃ susampādya jagāma śrīpuraṃ punaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having thus bewitched the whole circle of the universe and accomplished the work of the gods, the mind-born god went back to Shripura.

अध्याय १४२

श्लोक 107

यत्र श्रीनगरे पुण्ये ललिता परमेश्वरी ।वर्तते जगतामृद्ध्यै तत्र तां सेवितुं ययौ

yatra śrīnagare puṇye lalitā parameśvarī / vartate jagatāmṛddhyai tatra tāṃ sevituṃ yayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

To that holy city of Shri, where Lalita the supreme Queen abides for the prosperity of the worlds, he went to serve her.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 142
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.