Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
38
अध्याय 38 / 156

Book 1 - Adhyaya 38

33 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ33 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ३८

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे चाक्षुषसर्गवर्णनं नाम सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच सप्तम त्वथ पर्याये मनोर्वैवस्वतस्य ह ।मारीचात्कश्यपाद्देवा जज्ञिरे परमर्षयः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde cākṣuṣasargavarṇanaṃ nāma saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca saptama tvatha paryāye manorvaivasvatasya ha / mārīcātkaśyapāddevā jajñire paramarṣayaḥ

हिन्दी अर्थ

कुछ यहाँ पर निष्फलता हो ही पाह हो रहा है । यह राज्यासने जिसलप्पर मेरे पूर्वज पुरुष विराजमान हुए बे,सना व्यर्थ ही है।। हैक 7. पका

English

It is heard chat the Earth was again milked by the Pitra by means of a Silver Vessel. The yield was Svadha and it was conducive to their immediate contentment. Yama the valorous son of Vivasvan was their calf. The power¬ ful god Antaka (the god of death) was the milkman of the Pitrs.

अध्याय ३८

श्लोक 2

आदित्या वसवी रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः ।भृगव्ॐऽगिरसश्चैव ते ऽष्ठौ देवगणाः स्मृताः

ādityā vasavī rudrāḥ sādhyā viśve marudgaṇāḥ / bhṛgavoṃ'girasaścaiva te 'ṣṭhau devagaṇāḥ smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

तस्मादौर्वाक्षममह )मसँवा'तं - मुनिपुज्णवभ। 8 कष) 7" स थश्वक्ष्यति तद्व, करिष्ये, नात्र संशय, ।

English

Mt. 25 reads here Vararud (or Vasuruci as the milk-man and N&tya Veda was the milk:

अध्याय ३८

श्लोक 3

आदित्या मरुतो रुद्रा विज्ञेयाः कश्यपात्मजाः ।साध्याश्य वसवो विश्वे धर्मपुत्रास्त्रयो गणाः

ādityā maruto rudrā vijñeyāḥ kaśyapātmajāḥ / sādhyāśya vasavo viśve dharmaputrāstrayo gaṇāḥ

हिन्दी अर्थ

स्तव्येक्षणलैंहैयमाणों मार्गोपांते लिख डिभिः ।

English

As per traditional report, the Vasudhi (the Earth) was extended here with oceans as its limits. It is glorified in. songs as Vasudhi becatise it. holds (within its bowels) riches ( Vasu).

अध्याय ३८

श्लोक 4

भृगोस्तु भृगवो देवा ह्यङ्गिरस्ॐऽगिरः सुताः ।वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नित्ये ते छन्दजा मताः

bhṛgostu bhṛgavo devā hyaṅgirasoṃ'giraḥ sutāḥ / vaivasvateṃ'tare hyasminnitye te chandajā matāḥ

हिन्दी अर्थ

वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य' मुदितोऽभवत् ॥ ई ४ +++ «जिब/मेरे कोई पुत्र ही नहीं है तो इस सिहासन पर भविष्य में कौन बेडेगा अड़े दुख का डिपय है यहे भो आये किसी “दूसरे की हीं अधोनेता ममें'चला जायेग्रा इसलिए मैं अक ओरं मुनि के समीप में जाकर सउमेसे ही त्नियों, के सहित बहाँ

English

Thereafter, on its attainment of the status of the daughter of the intelligent king Pfthu, the son of Vena, it came to be cited as Prthivi.

अध्याय ३८

श्लोक 5

एते ऽपि च गमिष्यन्ति महान्तं कालपर्ययात् ।एवं सर्गस्तु मारीचो विज्ञेयः सांप्रतः शुभः

ete 'pi ca gamiṣyanti mahāntaṃ kālaparyayāt / evaṃ sargastu mārīco vijñeyaḥ sāṃprataḥ śubhaḥ

हिन्दी अर्थ

यह प्रार्थना करू ।२९। इस समगर में दोनों अपः पहुँच कर उन महाुनि को प्रसन्न कहूगां। बै

English

W. 12b*20 give the list of peno&s who 'milked'* the eirlh an esdi Manvutara. lo a way each *Wlkhag*' represenu advancement in human dvilixation.

अध्याय ३८

श्लोक 6

तेजस्वी सांप्रतस्तेषामिन्द्रो नाम्ना महाबलः ।अतीतानागता ये च वर्त्तन्ते सांप्रतं च ये

tejasvī sāṃpratasteṣāmindro nāmnā mahābalaḥ / atītānāgatā ye ca varttante sāṃprataṃ ca ye

हिन्दी अर्थ

करता ही उचित है ।३९। बे इ? सभी मैं करू गा इसमें तत्तिक भी बिच्चार अपने मन, में किया, था भार सौंपकर फिर वव में चल दियो था ।३१-३१२। बड़ो असः पहितयों फो साथा मे लेकर रृब,पर, समारु हो गया था और बहा सँ चल दिया. ब । ,जित सायय पे. उसका रथ चता है उसका ऐसा महान घो' हुआ शा कि. मग्रे को मेषों को ग़ज़ ता की, शंका हो, गयी थी

English

On account of his strength, learning, penance and virility, he was the sole monarch of the Earth. His Darbha grasses had their tips towards the East.* Hence, he was known as Pracinabarhis.

अध्याय ३८

श्लोक 7

सर्वे मन्वन्तरेद्रास्ते विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः ।भूतभव्यभवन्नाथाः सहस्राक्षाः पुरन्दराः

sarve manvantaredrāste vijñeyāstulyalakṣaṇāḥ / bhūtabhavyabhavannāthāḥ sahasrākṣāḥ purandarāḥ

हिन्दी अर्थ

कोसी में मयूरो ने एकट होकर, उसको देखा यो नेतो बालले,मयूरों को ओर संकेत करके, अपनी, इस तरह से दृष्टि करये को दिगखरात जा ,रदा था 4३४। उन बन्य एकक्षण तक तो क्पर को ओर, अपय. मुख , किये थे, और फि

English

After a great penance, thatPraj&pati married Savarna the daughter of the ocean.

अध्याय ३८

श्लोक 8

सघवन्तश्चते सर्वे शृङ्गिणो वज्रपाणयः ।सर्वैः क्रतुशतेनेष्टं पृथक्छतगुणेन तु

saghavantaścate sarve śṛṅgiṇo vajrapāṇayaḥ / sarvaiḥ kratuśateneṣṭaṃ pṛthakchataguṇena tu

हिन्दी अर्थ

पल्नाणत करत मैं, तशर गये मे बध भाँति के पुषं से, भर फ़बों ,खे ते. दए वृ चूताग्रपल्लवास्वदुस्त्िःब्कंटपिका, रखे.) ... +7

English

Performing piotisrites (collectively) without being separated from one another, they underwent severe penance for ten thousand years lying down within the waters of the ocean.

अध्याय ३८

श्लोक 9

त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च ।अभिभूयावतिष्ठन्ति धर्माद्यैः कारणैरपि

trailokye yāni sattvāni gatimanti dhruvāṇi ca / abhibhūyāvatiṣṭhanti dharmādyaiḥ kāraṇairapi

हिन्दी अर्थ

प्रसूनस्तवकाना्र वल्लरीब्रेल्लितद्रमम्ग ।।३३; ।;

English

While they were performing the penance, the trees

अध्याय ३८

श्लोक 10

तेजसा तपसा बुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः ।भूतभव्यभवन्नाथा यथा ते प्रभविष्णवः

tejasā tapasā buddhyā balaśrutaparākramaiḥ / bhūtabhavyabhavannāthā yathā te prabhaviṣṇavaḥ

हिन्दी अर्थ

उन्मत्तणिखिसारं गकृजत्पक्षिंगकाच्तित म् गायढिदयाध रबधूमीतिकासखुमत्नोहूरम् । दंससारसचज्राहककाराण्डवशुक्रादिभिः। ..«

English

Gf. Vp. I 14.4. This speciality u attributed u> the kiog'i perforaiance of many sacrifices.

अध्याय ३८

श्लोक 11

एतत्सर्वं प्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत ।भूतभव्यभवद्ध्येत त्समृतं लोकत्रयं द्विजैः

etatsarvaṃ pravakṣyāmi bruvato me nibodhata / bhūtabhavyabhavaddhyeta tsamṛtaṃ lokatrayaṃ dvijaiḥ

हिन्दी अर्थ

च । ब्रह्माण्ड पुराणं

English

This happened when the C&ksu$a Manvantara passed by. The whole finnament became enveloped by the trees and hence the wind was unable to blow.

अध्याय ३८

श्लोक 12

भूर्लोको ऽयं स्मृतो भूतमन्तरिक्षं भवत्स्मृतम् ।भव्यं स्मृतं दिवं ह्येतत्तेषां वक्ष्यामि साधनम्

bhūrloko 'yaṃ smṛto bhūtamantarikṣaṃ bhavatsmṛtam / bhavyaṃ smṛtaṃ divaṃ hyetatteṣāṃ vakṣyāmi sādhanam

हिन्दी अर्थ

शनैः परिवहन्मंदमारुतापूर्णेदिङ मुखम् बह अरण्य वृक्षों से घिरा हुआ था जिनमें अनेक अम्लान पुष्प थैं--

English

This fair-complexioned daughter of the trees has become the crest-jewel all women. This girl has been held (and nurtured) in the womb by me, as I had already known the future events.

अध्याय ३८

श्लोक 13

ध्यायता लोकनामानि ब्रह्मणाग्रे विभाषितम् ।भूरिति व्याहृतं पूर्वं भूर्लोको ऽयमभूत्तदा

dhyāyatā lokanāmāni brahmaṇāgre vibhāṣitam / bhūriti vyāhṛtaṃ pūrvaṃ bhūrloko 'yamabhūttadā

हिन्दी अर्थ

पन्नों की छाया से सब वृक्ष संयुत थे।३६। वहाँ पर सभी ओर कानों को श्रवण करने में परम प्रिय लगाने बाली आम्र बूं के कोमल पत्रों के खाने से स्निग्ध कण्ठों वाली कोमलों को मधुर ध्वनि थी इससे वह वल सुष्ट हो रहा था ।३७। उसमें सभी ऋतुओं के कुसुम खिल रहे थे जिन पर भ्रमर

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 14

भू सत्तायां स्मृतो धातुस्तथासौ लोकदर्शने ।भूतत्वाद्दर्शनाच्चैव भूर्लोको ऽयमभूत्ततः

bhū sattāyāṃ smṛto dhātustathāsau lokadarśane / bhūtatvāddarśanāccaiva bhūrloko 'yamabhūttataḥ

हिन्दी अर्थ

गुळ्जार करते हुए झल रहे थे । बहुत सो लताएँ ब्रूमों से' लिपटी' हुई थीं जो अपने ही प्रमूनों के गुच्छों के भार से नीचे की ओर झुक रही थीं ।३्। नह महारण्य ऐसा ही सुषमा सम्पन्न वा कि वहाँ के वृक्षों पर सैकड़ों वानरों के शुण्ड बैठे हुए ये और उस वन में उन्मत्त शिखी- सारङ्ग भ्रमण कर रहे थे तथा पक्षियों का कल कु जन चहं ओर हो रहा था ।३६। उस बन में विद्या- घरों की बधूटियां गीत गा रही थीं जिससे बह वन मभ का हरण करने वाला हो रहा था । उस परम गहन बन में किस्नर-किस्तरियों के जोड़ें सूझ्चरण करते हुए शोभित हो रहे ये ।४०। उस बन गें बहुत से सरोवर थें

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 15

अतो ऽयं प्रथमो लोको भूतत्वाद्भूर्द्वजैः स्मृतः ।भूते ऽस्मिन्भवदित्युक्तं द्वितीयं ब्रह्मणा पुनः

ato 'yaṃ prathamo loko bhūtatvādbhūrdvajaiḥ smṛtaḥ / bhūte 'sminbhavadityuktaṃ dvitīyaṃ brahmaṇā punaḥ

हिन्दी अर्थ

जिनसे चारों ओर बन घिरा हुआ था जिनका उपान्त सुस्वरों वाले हंस: सारस-चक्रवाक-कारण्डव और शुक आदि से समाबृत हो रहा था॥४१। उन सरोबरों में कमल-कल्द्वार-कुमुद और उत्पल बहुत अधिक परिमाण में बिक- सित हो रहे थे । वहाँ पर मन्द मारुत के परिवहन से सभी दिशायें पूरित

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 16

भवदित्यत्पद्यमाने काले शब्दो ऽयमुच्यते ।भवनात्तु भुवल्लोको निरुत्तया हि निरुच्यते

bhavadityatpadyamāne kāle śabdo 'yamucyate / bhavanāttu bhuvalloko niruttayā hi nirucyate

हिन्दी अर्थ

आससादाश्रमोपांतं महकेर्भावितास्मनः ॥।४५' स श्रृत्वा मुनिजिष्येभ्यः कृतनित्यक्रियादरम्†

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 17

अन्तरिक्षं भवत्तस्माद्द्वितीयो लोक उच्यते ।उत्पन्ने तु तथा लोके द्वितीये ब्रह्मणा पुनः

antarikṣaṃ bhavattasmāddvitīyo loka ucyate / utpanne tu tathā loke dvitīye brahmaṇā punaḥ

हिन्दी अर्थ

मुनि द्रष्टू ' विनीतात्मा प्रविवेशाश्रमं तदा

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 18

भव्येति व्याहृतं पश्चाद्भव्यो लोकस्ततो ऽभवत् ।अनागते भव्य इत शब्द एष विभाव्यते

bhavyeti vyāhṛtaṃ paścādbhavyo lokastato 'bhavat / anāgate bhavya ita śabda eṣa vibhāvyate

हिन्दी अर्थ

मुनिमध्ये समासीनसूषियृ देः समन्वितम् । ननाम शिरसा राजा भार्याभ्यां सहितो. मुदा

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 19

तस्माद्भव्यो ह्यसौ लोको नामतस्त्रिदिवं स्मृतम् ।भूरितीयं स्मृता भूमिरन्तरिक्षं भुवः स्मृतम्

tasmādbhavyo hyasau loko nāmatastridivaṃ smṛtam / bhūritīyaṃ smṛtā bhūmirantarikṣaṃ bhuvaḥ smṛtam

हिन्दी अर्थ

संगर का और्वाश्म में आगमन २१९

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 20

दिवं स्मृतं तथा भव्यं त्रलोक्यस्यैष निर्णयः ।त्रैलोक्ययुक्तैर्व्याहारैस्तिस्रो व्याहृतयो ऽभवन्

divaṃ smṛtaṃ tathā bhavyaṃ tralokyasyaiṣa nirṇayaḥ / trailokyayuktairvyāhāraistisro vyāhṛtayo 'bhavan

हिन्दी अर्थ

अष्येपादयादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामुनि. । इस प्रकार के गुणों से सुसम्पन्न उस तपोवन का अधिगाहन कः र के दरारा गमन करते हुए नृप सगर को परमाधिक प्रसन्नता प्राप्त हुई थी ।४३। उपशासत आशय के मण्डल में परचकर फिर श्री सम्पन्न वह राजा अपने यान से नीचे उतर गया चा ।४४। उस नृप ने सारथि से कहा था कि

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 21

नाथ इत्येष धातुर्वै धातुज्ञैः पालने स्मृतः ।यस्माद्भूतस्य लोकस्य भव्यस्य भवतस्तथा

nātha ityeṣa dhāturvai dhātujñaiḥ pālane smṛtaḥ / yasmādbhūtasya lokasya bhavyasya bhavatastathā

हिन्दी अर्थ

इन अश्यों को विश्राम करने दो और फिर भावितात्मा महधि के आश्रम के सपान्त में पहुँच गया या ।४५। उस राजा ने यह मुनि के शिष्यों रो सुल लिया था कि मूनिवर नित्य क्रिया कर चुके हैं तभी उस विनीत आत्मा बाले. मुप ने मुनि के दर्शन करते के लिए उस आश्रम में प्रवेश किया था।

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 22

लोकत्रयस्य नाथास्ते तस्मादिन्द्राद्विजैः स्मृताः ।प्रधानभूता देवेन्द्रा गुणभूतास्तथैव च

lokatrayasya nāthāste tasmādindrādvijaiḥ smṛtāḥ / pradhānabhūtā devendrā guṇabhūtāstathaiva ca

हिन्दी अर्थ

।४६। थे भद्गाभुनोंद्र अनेक भुनियों के मध्य में विराजमान थो और चारों ओर ऋषियों के समुदाय बड़ाँ पर सस्थित थो । उसी समय में राजाने आार्याओं के साथ बड़ों दवी प्रमन्नता से मुनिवर के चरणों में शिर क्ुकाकर अंणाम किया श्रा ।४७ जब राजा ने प्रणाम किया या तो प्रताप बस और्व॑ चषि ने बड़े प्रन से दोतों पत्तियों कै सहित उस नप को 'बैठ जाओ! यह आज्ञा दी थो ।४८। उन भद्दामुति ने समागत उस अतिथि तपवा भारतीय मंस्कृति की मयदिवुलारता से अस्य॑ पाडा आदि से भलीमाँति' अर्चन करके भाय के सहित उस नप को बन्य आतिथ्य सत्कारं से

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 23

मन्वन्तरेषु ये देवा यज्ञभाजो भवन्ति हि ।यज्ञगन्धर्वरक्षांसि पिशाचो रगमानुषाः

manvantareṣu ye devā yajñabhājo bhavanti hi / yajñagandharvarakṣāṃsi piśāco ragamānuṣāḥ

हिन्दी अर्थ

राजानमश्रवी दौवे. नेम् दद्वेर' बच.

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 24

महिमानः स्मृता ह्येते देवेन्द्राणां तु सर्वशः ।देवेन्द्रा गुरवो नाथा राजानः पितरो हि ते

mahimānaḥ smṛtā hyete devendrāṇāṃ tu sarvaśaḥ / devendrā guravo nāthā rājānaḥ pitaro hi te

हिन्दी अर्थ

अपि धर्मेभ सकज्रा: प्रजास्त्वं परिरक्षसि ! अपि जेतुः त्रिवर्ग स्वमुयाये: सम्यगीहसे ।

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 25

रक्षन्तीमाः प्रजा ह्येते धर्मेणेह सुरोत्तमाः ।इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं देवेन्द्राणां समासतः

rakṣantīmāḥ prajā hyete dharmeṇeha surottamāḥ / ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ devendrāṇāṃ samāsataḥ

हिन्दी अर्थ

दिष्ट्या च सकलं राज्यं त्वया धर्मेण रक्ष्यते

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 26

सप्तर्षीन्संप्रवक्ष्यामि सांप्रतं ये दिवं श्रिताः ।गाधिजः कौशिको धीमान्विश्वामित्रो महातपाः

saptarṣīnsaṃpravakṣyāmi sāṃprataṃ ye divaṃ śritāḥ / gādhijaḥ kauśiko dhīmānviśvāmitro mahātapāḥ

हिन्दी अर्थ

धर्म एव स्थितियां तेषो नास्त्यत्र विप्लवः । न तं रक्षति कि धर्म: स्वयं येना! नसः 4४

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 27

भार्गवो जमदग्निश्च ह्यौर्वपुत्रः प्रतापवान् ।बृहस्पतिसुतश्चापि भरद्वाजो महा यशाः

bhārgavo jamadagniśca hyaurvaputraḥ pratāpavān / bṛhaspatisutaścāpi bharadvājo mahā yaśāḥ

हिन्दी अर्थ

राज्ञां तु प्रवर धर्मो यत्प्रजाप्रिपाल्ननमु ¬.

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 28

औतथ्यो गौतमो विद्वाञ्शरद्वान्नाम धार्मिकः ।स्वायंभुवो ऽत्रिर्भगवान्ब्रह्मकोशः सपञ्चमः

autathyo gautamo vidvāñśaradvānnāma dhārmikaḥ / svāyaṃbhuvo 'trirbhagavānbrahmakośaḥ sapañcamaḥ

हिन्दी अर्थ

तैमिनिरव्ाच- एबसुक्तस्तु मुनिना सगरो राजसः क्रतां जलिपुटो भूत्वा प्राह तं मधुर वचः सके अनन्तर, आतिथ्य और् विश्वान्ति हो. जाने परं आगे विरा मान ऋषि,को प्रण/म्त करते के पश्चात् औव॑ महामुनि ने राजा से धौरे-धौरे मृदु बचत कहे थे ।५०। है राड़न ! आपके राज्य में बाहिर और भीतर सब प्रकार, का कुशल-क्षे मु:तो है,न ? और तो,घर्मके साथ अपनी, मस्तर्क प्रज।

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 29

षष्ठो वसिष्ठपुत्रस्तु वसुमांल्लोकविश्रुतः ।वत्सरः काश्यपश्यैव सप्तैते साधुसंमताः

ṣaṣṭho vasiṣṭhaputrastu vasumāṃllokaviśrutaḥ / vatsaraḥ kāśyapaśyaiva saptaite sādhusaṃmatāḥ

हिन्दी अर्थ

कर, ही रहे हैं न? ।५९ आप तीनों बंगों को जीतने के लिए गरा अच्छी तरह से अमलाय करते हैं त,?

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 30

एते सप्तर्षयश्योक्ता वर्त्तन्ते सांप्रतेंऽतरे ।इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेब च

ete saptarṣayaśyoktā varttante sāṃprateṃ'tare / ikṣvākuśca nṛgaścaiva dhṛṣṭaḥ śaryātireba ca

हिन्दी अर्थ

नू.पश्नो्ठ.! यह तो बड़े ही विज्ञय प्राप्त क्र ली है.। यह भी बड़े हो प्रसन्नता है कि आत धर्म सम्पूर्ण .राउय की सुरक्षा किया करते हैँ।५३। जितकी धर्म में ही स्थिति होती. है उत्तकों मडालोक् में, कोई ,भो..विप्लंत, नहरी: हुआ करता है,। जब बह शर्म: जिसके दरा अभिरज्षित होता है तो क्या बढ़ स्वयं हो उसकी रक्षा नहीं किया करता है ? अवश्य घर्मे उसकी खुरक्षित होकर रक्षा,करता है

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 31

नरिष्यन्तश्चविख्यातो नाभागो दिष्ट एव च ।करूषश्च पृषध्रश्च पांशुश्चनवमः स्मृतः

nariṣyantaścavikhyāto nābhāgo diṣṭa eva ca / karūṣaśca pṛṣadhraśca pāṃśuścanavamaḥ smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

।५४ यह तो पू मैं ही गुत लिया... कि आपके सम्पण, ब्सुश्रा "र बिजय प्राप्त करके अपने वल. के साथ धप्रतीक अपनी, नगरी में प्राप्त हो गये हैं ।५५। राजाओं का ठो गरही पूरमश्रो छ धर्म होता है कि इनके द्वारा अपनी प्रजा का परिपालन किया जाता है। ऐसे ही न,प॒ निश्चय ही इस

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 32

मनोर्वैवस्वतस्यैते नव पुत्राः सुधार्मिकाः ।कीर्तिता वै तथा ह्येते सप्तमं चैतदन्तरम्

manorvaivasvatasyaite nava putrāḥ sudhārmikāḥ / kīrtitā vai tathā hyete saptamaṃ caitadantaram

हिन्दी अर्थ

लोक में और परलोक में मुखी हुआ करते हैं ।५६। हिमे राजा आप हैं फिर राज्य के भरण को, त्यागे करके” हसे समय मैं मेरे; समीप में समागत हए हैं ओर दोनों परिनियों को भी सोथ में लेकर आये है।। राजन् ! क्या कारण है मे !'आफइसः आममन को जो भी कारण ज्हो बतलाइसे जमिनी मनि -ने, कहा --उस' सुनि के द्वारा;डस - रीकि से -राज़ा से हुछा था

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

अध्याय ३८

श्लोक 33

इत्येष ह मया पादो द्वितीयः कथितोद्विजाः ।विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं कथयाम्यहम्

ityeṣa ha mayā pādo dvitīyaḥ kathitodvijāḥ / vistareṇānupūrvyā ca bhūyaḥ kiṃ kathayāmyaham

हिन्दी अर्थ

उस परम श्र क्च नउ सगर, ने; दोनों करों.को जोड़कर उनसे मश्चुर वचर्तों में निवेदन किया था।।५द। , EE + FY

English

With half of your splendour and with half of mine, the scholarly Prajapati, Dak will be bom of her.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 38
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.