Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
81
अध्याय 81 / 156

Book 2 - Adhyaya 43

32 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ32 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८१

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते द्विचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ ४२॥ वसिष्ठ उवाच एवं सुस्निग्धचित्तेषु तेषु तिष्ठत्सु भूपते ।भवान्युत्संगतो रामः समुत्थाय कृताजलिः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite dvicatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 42// vasiṣṭha uvāca evaṃ susnigdhacitteṣu teṣu tiṣṭhatsu bhūpate / bhavānyutsaṃgato rāmaḥ samutthāya kṛtājaliḥ

हिन्दी अर्थ

प्रकार के वाहनों के ऊपर आरोहण करके उसने युद्ध किया था । बह दोनों पंखों को फैला कर मयानक घोषों के द्वारा आधे कोश तक स्थित हुआ शा । अगारों के कुण्ड की भाँति अपनी चौंच को फैलाकर सेना का विदा-

English

The fact that Pradhana ( the primordial principle of Prakrti) is glorified as one whose qualities become manifest, one that evolves ( units of) time and number one who is the primary cause of Samsara. O mother, let the fail of your vision (i.e. glance) which makes artificial falls, protect me now.

अध्याय ८१

श्लोक 2

तुष्टाव प्रयतो भूत्वा निर्विशेष विशेषवत् ।अद्वयं द्वैतमापन्नं निर्गुणं सगुणात्मकम्

tuṣṭāva prayato bhūtvā nirviśeṣa viśeṣavat / advayaṃ dvaitamāpannaṃ nirguṇaṃ saguṇātmakam

हिन्दी अर्थ

बलाहूकादि सप्त सेनापति वध वर्णेन ३२५

English

Let that god who eats with six mouths (i.e. Karttikeya) protect me always — that god who destroys the race of demons, who dispels the distress of the Devas*; who develops the race of the Pramathas (Siva's attendants), who reveals all lores, who made the city of Ka£! all on a sudden, who grants all blessings to the devotees and who conquered Varuna.

अध्याय ८१

श्लोक 3

राम उवाच प्रकृतिविकृतिजातं विश्वमेतद्विधातुं मम कियदनुभातं वैभवं तत्प्रमातुम् ।अविदिततनुनामाभीष्टवस्त्वेकधामाभवदथ भव भामा पातु मां पूर्णकामा

rāma uvāca prakṛtivikṛtijātaṃ viśvametadvidhātuṃ mama kiyadanubhātaṃ vaibhavaṃ tatpramātum / aviditatanunāmābhīṣṭavastvekadhāmābhavadatha bhava bhāmā pātu māṃ pūrṇakāmā

हिन्दी अर्थ

रण करके वह संहार गुप्त महागिद्ध था जिसके बहुत क्रूर नेत्र थे। रण में धनुष को खींचकर बलाहक को बहुत ऊँचा उठा लिया झा

English

Let not (Vighnesvara) be the person who destroys fame — (Vighnesvara) who habitually stays near Hara (Siva), who does the graceful work of serving Krsna, who makes the people who bow down to him, shine, who makes the cowherdess lasses laugh, who is respected even by Hara, who is single- minded by being devoted to the lord of Gowherdesses (i.e. Krsna) and who has understood many types of expedients.

अध्याय ८१

श्लोक 4

प्रकटितगुणाभानं कालसंख्याविधानं सकलभवनिदानं कीर्त्यते यत्प्रधानम् ।तदिह निखिलतातः संबभूवोक्षपातः कृतकृतकनिपातः पातु मामद्य मातः

prakaṭitaguṇābhānaṃ kālasaṃkhyāvidhānaṃ sakalabhavanidānaṃ kīrtyate yatpradhānam / tadiha nikhilatātaḥ saṃbabhūvokṣapātaḥ kṛtakṛtakanipātaḥ pātu māmadya mātaḥ

हिन्दी अर्थ

बलाहको वपुधु न्वन्गृधपृष्ठकृतस्थितिः ।

English

Krsna deserves to forgive my offence though it be too much grievous, Krsna who has restrained his mind and directed it towards the lord (Supreme Lord —;Siva), who has dispelled the obstacles of his devotees, who has removed Multitudes of sins, who is the bestower of knowledge upon those* who have no wealth, who possesses all weighty good qualities and who lies in the lap of Radha.

अध्याय ८१

श्लोक 5

दनुजकुलविनाशीलेखपाताविनाशी प्रथमकुलविकाशी सर्वविद्याप्रकाशी ।प्रसभरचितकाशी भक्तदत्ताखिलाशीरवतु विजितपाशी मांसदा षण्मुखाशी

danujakulavināśīlekhapātāvināśī prathamakulavikāśī sarvavidyāprakāśī / prasabharacitakāśī bhaktadattākhilāśīravatu vijitapāśī māṃsadā ṣaṇmukhāśī

हिन्दी अर्थ

काकवाहनमारुह्य कठिनं समर व्यधात्

English

Let that leader protect me as I bow dovyn to the leader who is glorified as Radha, who is propitiated by the people at the times of outcome, maintenance and annihilation of the Universe, who makes others understand the word that is conducive to the appreciation of the nectar of love exuding from the mouth of the Lord, who is the sovereign of the Rasa dance, who is the goddess oi the Rasikas (who have aesthetic sense) and who delights persons belonging to her fold by means of her strict adherence to the heart of her lover.

अध्याय ८१

श्लोक 6

हरनिकट निवासी कृष्णसेवाविलासी प्रणतजनविभासी गोपकन्याप्रहासी ।हरकृतबहुमानो गोपिकेशैकतानो विदितबहुविधानो जायतां कीर्तिहा नौ

haranikaṭa nivāsī kṛṣṇasevāvilāsī praṇatajanavibhāsī gopakanyāprahāsī / harakṛtabahumāno gopikeśaikatāno viditabahuvidhāno jāyatāṃ kīrtihā nau

हिन्दी अर्थ

मत्तः पर्वतश्चङ्गाभश्चंच् दण्डं समुद्वहन् ।

English

Let her ever be pleased, she from whose womb was born the Ativirdf (extremely Superior Being) and of whom,

अध्याय ८१

श्लोक 7

प्रभुनियतमाना यो नुन्नभक्तान्तरायो त्दृतदुरितनिकायो ज्ञानदातापरायोः ।सकलगुणगरिष्ठो राधिकाङ्केनिविष्टो मम कृतमपराधं क्षन्तुमर्हत्वगाधम्

prabhuniyatamānā yo nunnabhaktāntarāyo tdṛtaduritanikāyo jñānadātāparāyoḥ / sakalaguṇagariṣṭho rādhikāṅkeniviṣṭo mama kṛtamaparādhaṃ kṣantumarhatvagādham

हिन्दी अर्थ

कालदण्ड प्रमाणेन जंघाकाण्डेन भीषण:

English

Let Krsna be merciful to me, Kr$na who is the lord

अध्याय ८१

श्लोक 8

या राधा जगदुद्भवस्थितिलयेष्वाराध्यते वा जनैः शब्दं बोधयतीशवक्त्रंविगलत्प्रेमामृतास्वादनम् ।रासेशी रसिकेश्वरी रमणत्दृन्निष्ठानिजानन्दिनी नेत्री सा परिपातु मामवनतं राधेति य कीर्त्यते

yā rādhā jagadudbhavasthitilayeṣvārādhyate vā janaiḥ śabdaṃ bodhayatīśavaktraṃvigalatpremāmṛtāsvādanam / rāseśī rasikeśvarī ramaṇatdṛnniṣṭhānijānandinī netrī sā paripātu māmavanataṃ rādheti ya kīrtyate

हिन्दी अर्थ

पुष्करावर्तकसमा जंबालसदशद्युतिः ।

English

After eulogising thus the Supreme one, the son of Jamadagni stopped. He who had understood the meanings of all principles had the hair of his body standing on their ends

अध्याय ८१

श्लोक 9

यस्या गर्भसमुद्भवो ह्यतिविराड्यस्यांशभूतो विराट् यन्नाभ्यंबुरुहोद्भवेन विधिनैकान्तोपदिष्टेन वै सृष्टं सर्वमिदं चराचरमयं विश्वं च यद्रोमसु ब्रह्माण्डानि विभान्ति तस्य जननी शश्वत्प्रसन्नास्तु सा

yasyā garbhasamudbhavo hyativirāḍyasyāṃśabhūto virāṭ yannābhyaṃburuhodbhavena vidhinaikāntopadiṣṭena vai sṛṣṭaṃ sarvamidaṃ carācaramayaṃ viśvaṃ ca yadromasu brahmāṇḍāni vibhānti tasya jananī śaśvatprasannāstu sā

हिन्दी अर्थ

क्रोशगात्रायतौ पक्षावृभावषि समुद्वहव्

English

O prominent member of the family of Bhfgu f You are now a spiritually accomplished person, due to my bless- ings. Now onwards, O dear one, be the most excellent person in this world.

अध्याय ८१

श्लोक 10

पायाद्यः स चराचरस्य जगतो व्यापी विभुः सच्चिदानन्दाब्धिः प्रकटस्थितो विलसति प्रेमान्धया राधया ।कृष्णः पूर्णतमो ममोपरि दयाक्लिन्नान्तरः स्तात्सदा येनाहं सुकृती भवामि च भवाम्यानन्दलीनान्तरः

pāyādyaḥ sa carācarasya jagato vyāpī vibhuḥ saccidānandābdhiḥ prakaṭasthito vilasati premāndhayā rādhayā / kṛṣṇaḥ pūrṇatamo mamopari dayāklinnāntaraḥ stātsadā yenāhaṃ sukṛtī bhavāmi ca bhavāmyānandalīnāntaraḥ

हिन्दी अर्थ

सूचीमुखाधिष्ठितोऽसौ करटः कटुवासितः ।

English

Kindness should be shown towards the miserable and the wretched ones, by one who wishes for excellent welfare. Yoga should be practised and the destruction of the enemies should be done as well.

अध्याय ८१

श्लोक 11

वसिष्ठ उवाच स्तुत्वैवं जामदग्न्यस्तु विरराम ह तत्परम् ।विज्ञाताखिलतत्त्वार्थो हृष्टरोमा कृतार्थवत्

vasiṣṭha uvāca stutvaivaṃ jāmadagnyastu virarāma ha tatparam / vijñātākhilatattvārtho hṛṣṭaromā kṛtārthavat

हिन्दी अर्थ

कंकमारुह्य समरे चकाशे गिरिसन्तिमम् ।

English

After reaching your house, render service to your parents; perform penance at the proper time. Thereby achieve- ment of the spiritual goal shall be within your reach'*.

अध्याय ८१

श्लोक 12

अथोवाच प्रसन्नात्मा कृष्णः कमललोचनः ।भार्गवं प्रणतं भक्त्या कृपापात्रं पुरस्थितम्

athovāca prasannātmā kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ / bhārgavaṃ praṇataṃ bhaktyā kṛpāpātraṃ purasthitam

हिन्दी अर्थ

विकर्णाख्यश्च द॑ तयेद्रश्चमूभर्ता महाबलः ।

English

The lord of Rad ha then lifted up Ganesa from the lap of Radha, embraced him closely and made him friendly to Rama.

अध्याय ८१

श्लोक 13

कृष्म उवाच सिद्धो ऽसि भार्गवेन्द्र त्वं प्रसादान्मम संप्रतम् ।अद्य प्रभृति वत्सास्मिंल्लोके श्रेष्ठतमो भव

kṛṣma uvāca siddho 'si bhārgavendra tvaṃ prasādānmama saṃpratam / adya prabhṛti vatsāsmiṃlloke śreṣṭhatamo bhava

हिन्दी अर्थ

एक गिद्ध की पीठ पर स्थिति करने बाला बलाहक शरीर को विधू- नित करता हुआ सपक्ष कुट शेल पर स्थित बलाहक के ही समान हो गया था ।४३। और सूची मुख देतयेग्द्र सूची के तुल्य निष्ठुर पंथों वाले काक वाहन पर समारूढ़ हुआ था और उसने बड़ा हो कठोर युद्ध किया था

English

At the behest of Krsna, O Suppressor of foes, both Rama and Ganesa, of excessively great fortune became highly delighted.

अध्याय ८१

श्लोक 14

तुभ्यं वरो मया दत्तः पुरा विष्णुपदाश्रमे ।तत्सर्वं क्रमतो भाव्यं समा बह्वीस्त्वया विभो

tubhyaṃ varo mayā dattaḥ purā viṣṇupadāśrame / tatsarvaṃ kramato bhāvyaṃ samā bahvīstvayā vibho

हिन्दी अर्थ

चह मत्त था और पवत की चोटी की भांति उसकी आभा थी--बह चञ्चु दंड का उद्वहन कर रहा था । वह कालदंड के प्रमाण वाले जंधा कांड से बहुत ही भीषण दिखाई दे रहा था ।४५। जंवाल के सहश छ,ति वाला पुष्प- रवत्त॑क के समान था । उसके दोनों पंख एक कोश के बराबर आयत थे ।

English

In the meantime, goddess Radha, the chaste beloved of Krsna, rejoiced and granted boons to both of them with pleasure evident in her face.

अध्याय ८१

श्लोक 15

दया विधेया दीनेषु श्रेय उत्तममिच्छता ।योगश्च सादनीयो वै शत्रूणां निग्रहस्तथा

dayā vidheyā dīneṣu śreya uttamamicchatā / yogaśca sādanīyo vai śatrūṇāṃ nigrahastathā

हिन्दी अर्थ

ऐसे पंों का उद्वहन कर रहा था ।४६। सूची मुख पर अधिष्ठित कट्वासित करट शक्तियों के महान् मंडल को चौंच के आघात से विमर्दन कर रहा था ।४७। इसके अनन्तर फलमुख अपने आयुध काल को ग्रहण करके कंक पर समारूढ़ हुआ था और पवंत की भाँति प्रकाशित हो रहा था । विकणे

English

Your two sons shall be worthy of reverence of all the worlds as well as their delighters. You will become invincible. Particularly you will be my devotees.

अध्याय ८१

श्लोक 16

त्वत्समो नास्ति लोके ऽस्मिंस्तेजसा च बलेन च ।ज्ञानेन यशसा वापि सर्वश्रेष्ठतमो भवान्

tvatsamo nāsti loke 'smiṃstejasā ca balena ca / jñānena yaśasā vāpi sarvaśreṣṭhatamo bhavān

हिन्दी अर्थ

३२६ ब्रह्माण्ड पुराण नामक हैसन्द् सेनापति महु बलवाव् था । उसने भेरुष्ड पतन पर समा- रोहण करके बड़ा भारी युद्ध किया था ।४६-४ह।

English

If anyone utters your names and begins any task, he shall achieve success in that task. Everything shall be due to my blessings".

अध्याय ८१

श्लोक 17

अथ स्वगृहमासाद्य पित्रोः शुश्रूषणं कुरु ।तपश्चर यथाकालं तेन सिद्धिः करस्थिता

atha svagṛhamāsādya pitroḥ śuśrūṣaṇaṃ kuru / tapaścara yathākālaṃ tena siddhiḥ karasthitā

हिन्दी अर्थ

करालाक्षश्च भूमर्ता षष्ठोऽन्तन्तगरिष्ठदः ।

English

"Let it be so, O highly fortunate one. You are the devotee of Bhava ( Siva) and Krsna. Due to my blessings, O sage of holy rites, be long-lived."

अध्याय ८१

श्लोक 18

राधोत्संगात्समुत्थाप्य गणेशं राधिकेश्वरः ।आलिङ्ग्य गाढं रासेण मैत्रीं तस्य चकार ह

rādhotsaṃgātsamutthāpya gaṇeśaṃ rādhikeśvaraḥ / āliṅgya gāḍhaṃ rāseṇa maitrīṃ tasya cakāra ha

हिन्दी अर्थ

तो वापनतां प्राप्तः करालाक्षनथावहत्

English

This Puraria specifically tries to bring together Vai?pavism and Saivism. The boon sought and granted here emphasizes this.

अध्याय ८१

श्लोक 19

अथोभावपि संप्रीतौ तदा रामगणेश्वरौ ।कृष्णाज्ञया महाभागौ बभूवतुररिन्दम

athobhāvapi saṃprītau tadā rāmagaṇeśvarau / kṛṣṇājñayā mahābhāgau babhūvaturarindama

हिन्दी अर्थ

अन्यः करटको नाम दं त्यसेनाशिखामणिः ।

English

Then the delighted lord of the mountain> the husband of Uma, the lord of the Universe said to the leading member of the family of Bhrgu, who bowed down and who deserved a boon.

अध्याय ८१

श्लोक 20

एतस्मिन्नन्तरे देवी राधा कृष्णप्रिया सती ।उभाभ्यां च वरं प्रादात्प्रसन्नास्या मुदान्विता

etasminnantare devī rādhā kṛṣṇapriyā satī / ubhābhyāṃ ca varaṃ prādātprasannāsyā mudānvitā

हिन्दी अर्थ

मद यामासशक्तीनां सेन्यं वेतालवाहनः

English

"O dear one, O Rama, you are my devotee. The boon that I have granted you already shall be entirely fruitful in your case. Truth has been mentioned by me. It shall never be otherwise.

अध्याय ८१

श्लोक 21

राधोवाच ।सर्वस्य जगतो वन्द्यौ दुराधर्षौं प्रियावहौ ।मद्भक्तौ च विशेषेण भवन्तौ भवतां सुतौ

rādhovāca / sarvasya jagato vandyau durādharṣauṃ priyāvahau / madbhaktau ca viśeṣeṇa bhavantau bhavatāṃ sutau

हिन्दी अर्थ

अतीव भयङ्कर प्रचण्ड कुक्कुट ने पट्टित नामक आयुध को ग्रहण करने वाले विकटानन नाम वाले का वहन किया था ।५०। कठ में रहने वाले रोमों को हषित करता हुआ और गर्जना करता हुआ वह शक्ति की सेना को देख रहा था तथा उसके नेत्र जाज्यल्वमान ये ऐसा चरणायुध वहाँ से चल

English

From now onwards there shall be no one in this world stronger than you or possess more splendour than you."

अध्याय ८१

श्लोक 22

भवतोर्नाम चौच्चार्य यत्कार्यं यः समारभेत् ।सिद्धिं प्रयातु ततसर्वं मत्प्रसादाद्धि तस्य तु

bhavatornāma cauccārya yatkāryaṃ yaḥ samārabhet / siddhiṃ prayātu tatasarvaṃ matprasādāddhi tasya tu

हिन्दी अर्थ

दिया था ।११। करालाक् नामक राजा जो छठवां या वह अत्यधिक गरिष्ठद था। ब के समान हो उसका घोष निष्ठुर था और प्रेत के वादन वाला था । वह भी चल दिया था ।५२। उसने पहिले ही श्मशान मन्त्र शूर ने उसको संमाधित कर लिया था । ऐसे भूत समाविष्ट प्रेत ने रण में उसका

English

After taking permission of Siva and the daughter of the mountain, Uma, Kf?na went back to Goloka accom- panied by Sridaman and Radha.

अध्याय ८१

श्लोक 23

अथोवाच जगन्माता भवानी भववल्लभा ।वत्स राम प्रसन्नाहं तुभ्यं कं प्रददे वरम् ।तं प्रब्रूहि महाभाग भयं त्यक्त्वा सुदूरतः ।राम उवाच जन्मान्त रसहस्रेषु येषुयेषु व्रजाम्यहम्

athovāca jaganmātā bhavānī bhavavallabhā / vatsa rāma prasannāhaṃ tubhyaṃ kaṃ pradade varam / taṃ prabrūhi mahābhāga bhayaṃ tyaktvā sudūrataḥ / rāma uvāca janmānta rasahasreṣu yeṣuyeṣu vrajāmyaham

हिन्दी अर्थ

बहन फिया था । नीचे की ओर मुख वाले--लम्बी भुजा वाले- दोनों पैरों को फैलाये हुए प्रेत के वाहनता को मर करके कुटिलाक्ष रवाना हुआ था

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 24

कृष्णयोर्भवयोर्भक्तो भविष्यामीति देहि मे ।अभेदेन च पश्यामि कृष्णौ चापि भवौ तथा

kṛṣṇayorbhavayorbhakto bhaviṣyāmīti dehi me / abhedena ca paśyāmi kṛṣṇau cāpi bhavau tathā

हिन्दी अर्थ

के वाहन वाला था और शक्ति की सेना का मदेन किया था ।५५। वह एक

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 25

पार्वत्युवाच एवमस्तु महाभाग भक्तो ऽसि भवकृष्णयोः ।चिरञ्जीवी भवाशु त्वं प्रसादान्मम सुव्रत

pārvatyuvāca evamastu mahābhāga bhakto 'si bhavakṛṣṇayoḥ / cirañjīvī bhavāśu tvaṃ prasādānmama suvrata

हिन्दी अर्थ

बलाहकादि सप्त सेनापति वध वणन ३२७

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 26

अथोवाच धराधीशः प्रसन्नस्तमुमापतिः ।प्रणतं भार्गवेन्द्रं तु वरार्हं जगदीश्वरः

athovāca dharādhīśaḥ prasannastamumāpatiḥ / praṇataṃ bhārgavendraṃ tu varārhaṃ jagadīśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

योजन तक आयत था वह बेताल ऋ.र नेत्रों वाला था । इस वेताल की भी सिद्धि श्मशान की भूमि में समवस्थित होकर की थी ओर मन्त्र का जाप कर के ही की थी

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 27

शिव उवाच रामभक्तो ऽसि मे वत्स यस्ते दत्तो वरो मया ।स भविष्यति कार्त्स्येन सत्यमुक्तं न चान्यथा

śiva uvāca rāmabhakto 'si me vatsa yaste datto varo mayā / sa bhaviṣyati kārtsyena satyamuktaṃ na cānyathā

हिन्दी अर्थ

केकसेया महाभागा भवतां तपसाधुना ।

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 28

अद्यप्रभृति लोके ऽस्मिन् भवतो बलवत्तरः ।न को ऽपि भवताद्वत्स तेजस्वी च भवत्परः

adyaprabhṛti loke 'smin bhavato balavattaraḥ / na ko 'pi bhavatādvatsa tejasvī ca bhavatparaḥ

हिन्दी अर्थ

इत्युक्ते दिननाथेन कंकसेयास्तप कशाः ।

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 29

वसिष्ठ उवाच अथ कृष्णो ऽप्यनुज्ञाप्य शिवं च नगनन्दिनीम् ।गोलोकं प्रययौ युक्तः श्रीदाम्ना चापि राधया

vasiṣṭha uvāca atha kṛṣṇo 'pyanujñāpya śivaṃ ca naganandinīm / golokaṃ prayayau yuktaḥ śrīdāmnā cāpi rādhayā

हिन्दी अर्थ

उसके द्वारा आदेशित होकर उसने शक्ति की सेना का मर्दन किया था । उस वेताल की सीमा में वर्तमान दानव ने शक्ति की सेना के सांथ अनेक प्रकार से युद्ध किया था ।५७। इस प्रकार से महान् खल सात सागरों के समान उन सातों ने जो बहुत ही उद्धत ये शक्ति की सेनाओं को व्याकुल

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 30

अथ रामो ऽपि धर्मात्मा भवानीं च भवं तथा ।संपूज्य चाभिवाद्याथ प्रदक्षिणमुपा क्रमीत्

atha rāmo 'pi dharmātmā bhavānīṃ ca bhavaṃ tathā / saṃpūjya cābhivādyātha pradakṣiṇamupā kramīt

हिन्दी अर्थ

कर दिया या ।५८। उन सातों ने पहिले तप के द्वारा सविता को प्रसन्न कर लिया था । तपस्या से प्रसन्न होकर सविता ने उनको वरदान दिया था।

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 31

गणेशं कार्त्तिकेयं च नत्वापृच्छ्य च भूपते ।अकृतव्रणसंयुक्तो निश्चक्राम गृहान्तरात्

gaṇeśaṃ kārttikeyaṃ ca natvāpṛcchya ca bhūpate / akṛtavraṇasaṃyukto niścakrāma gṛhāntarāt

हिन्दी अर्थ

हो गया हुँ । आपका कल्याण होगा । आप लोग कोई भी वरदान माँग लो ।६०। सूर्य देव के द्वारा इस भाँति कहने पर तप से अतिकृत हुए उन कॅक- सेयों ने अत्यन्त दुदन्ति ऐसा बरदान मांगा था ।६१। आप युद्ध स्थल में

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

अध्याय ८१

श्लोक 32

निष्क्रम्यमाणो रामस्तु नन्दीश्वरमुखैर्गणैः ।नमस्कृतो ययौ राजन्स्वगृहं परया मुदा

niṣkramyamāṇo rāmastu nandīśvaramukhairgaṇaiḥ / namaskṛto yayau rājansvagṛhaṃ parayā mudā

हिन्दी अर्थ

३२८ ब्रह्माण्ड पुराण

English

Then the righteous Rama, worshipped Bhavan! and Bhava. After prostrating he circumambulated them.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 81
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.