Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
82
अध्याय 82 / 156

Book 2 - Adhyaya 44

37 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ37 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८२

श्लोक 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ ४३॥ वसिष्ठ उवाच राजन्नेवं भृगुर्विद्वान्पश्यञ्जनपदान्बहून् ।समाजगाम धर्मात्माकृतव्रणसमन्वितः

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamābhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite tricatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 43// vasiṣṭha uvāca rājannevaṃ bhṛgurvidvānpaśyañjanapadānbahūn / samājagāma dharmātmākṛtavraṇasamanvitaḥ

हिन्दी अर्थ

हमारे नेत्रों में और कुज्षियों में आकर विराजमान होवें जिससे शत्रुओं को घोर तेजसे दाह होजावे । है प्रभो ! जब आप तपते हुए हमारी आंखों में सन्निधान करेंगे तो उससे हम जिसको भी देखें वही निश्चेष्ट हो जावे

English

Seeing Bhargava on the way, everywhere all the Ksatrivas hid themselves in their eagerness and anxiety to save their lives.

अध्याय ८२

श्लोक 2

निलिल्युः क्षत्त्रियाः सर्वे यत्र तत्र निरीक्ष्य तम् ।व्रजन्तं भार्गवं मार्गे प्राणरक्षणतत्पराः

nililyuḥ kṣattriyāḥ sarve yatra tatra nirīkṣya tam / vrajantaṃ bhārgavaṃ mārge prāṇarakṣaṇatatparāḥ

हिन्दी अर्थ

स्तब्धशस्त्रा भविष्यन्ति तिरोधकसैनिकाः

English

Then, O leading king, Rama reached the hermitage of his father, that echoed with the sound of the Vedic Mantras and that was abounding in animals of tranquil nature.

अध्याय ८२

श्लोक 3

अथाससाद राजेन्द्र रामः स्वपितुराश्रमम् ।शान्तसत्त्वसमाकीर्णं वेदध्त्रनिनिनादितम्

athāsasāda rājendra rāmaḥ svapiturāśramam / śāntasattvasamākīrṇaṃ vedadhtraninināditam

हिन्दी अर्थ

ततः स्तब्धेष, शस्तेष्, वीक्षणादेव नः प्रभो ।

English

In the evening hours, the ground there was rendered slushy (?) with water by Brahmanas who used to offer water libations facing the setting Sun.

अध्याय ८२

श्लोक 4

यत्र सिंहा मृगा गावो नागमार्ज्जारमूषकाः ।समं च रन्ति संहृष्टा भयं त्यक्त्वा सुदूरतः

yatra siṃhā mṛgā gāvo nāgamārjjāramūṣakāḥ / samaṃ ca ranti saṃhṛṣṭā bhayaṃ tyaktvā sudūrataḥ

हिन्दी अर्थ

निशचेश रिपवोऽस्मामिहँतव्याः सुकरस्वतः

English

The Vedas, Scriptures and Sainhitas were joyously recited there, by the resident disciples strictly adhering to the vow of celibacy.

अध्याय ८२

श्लोक 5

यत्र धूमं समीक्ष्यैव ह्यग्निहोत्रसमुद्भवम् ।उन्नदन्ति मयूराश्च नृत्यन्ति च महीपने

yatra dhūmaṃ samīkṣyaiva hyagnihotrasamudbhavam / unnadanti mayūrāśca nṛtyanti ca mahīpane

हिन्दी अर्थ

इति पूर्व वरः प्राप्तः कंकसेयेदिवाकरात् ।

English

Surveying the luxurious wealth of the hermitage with great delight in his mind, O king, Rama entered it ac- companied by Akitavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 6

यत्र सायन्तने काले सूर्यस्याभिमुखं द्विजैः ।जलाञ्जलीन्प्रक्षिपद्भिः क्रियते भूर्चलाविला

yatra sāyantane kāle sūryasyābhimukhaṃ dvijaiḥ / jalāñjalīnprakṣipadbhiḥ kriyate bhūrcalāvilā

हिन्दी अर्थ

कीकसातनयेस्तैस्तु सप्तभिः सत्वशालिभिः ।

English

On being welcomed and honoured by the Brahmanas and their sons who uttered such words as "Be victorious", ''Obeisance to you", Rama became greatly delighted.

अध्याय ८२

श्लोक 7

यत्रान्तेवासिभिर्नित्यं वेदाः शास्त्राणि संहिताः ।अभ्यस्यन्ते मुदा युक्तैर्ब्रह्मचर्यव्रते स्थितैः

yatrāntevāsibhirnityaṃ vedāḥ śāstrāṇi saṃhitāḥ / abhyasyante mudā yuktairbrahmacaryavrate sthitaiḥ

हिन्दी अर्थ

विपक्ष के योधा आपके सन्निधान बाले हमारे नेश्रों से देखे गये होने पर स्तब्ध शस्त्रों वाले हो जाँयगे ।६४। है प्रभो ! फिर जब सभी शस्त्र स्तब्ध होगे ओर हमारे देखने मात्र से ही अवरुद्ध हो जांयगे तो फिर निश्चेष्ट शत्रु हमारे द्वारा आसानी से मारे जाने के योग्य हो जांयगे

English

Entering the inner precincts of the hermitage, his own house, Rama saw his father, Jumadagni, the very store- house of Penance.

अध्याय ८२

श्लोक 8

अथ रामः प्रसन्नात्मा पश्यन्नाश्रमसंपदम् ।प्रविवेश शनै राजन्नकृतव्रणसंयुतः

atha rāmaḥ prasannātmā paśyannāśramasaṃpadam / praviveśa śanai rājannakṛtavraṇasaṃyutaḥ

हिन्दी अर्थ

यह पूव में ही वर प्राप्त किया था ओर ककसेयों ने सूर्य देव से ही ऐसा बर- दान पा लिया था । इसी वरदान से मदोद्धत वे उस युद्ध में गये थे

English

"I am Rama, your slave"— Uttering this, O lord of the Earth, Raina, the leader of good people, duly touched his feet.

अध्याय ८२

श्लोक 9

जयशब्दं नमःशब्दं प्रोच्चरद्भिर्द्विजात्मजैः ।द्विजैश्च सत्कृतो रामः परं हर्षमुपागतः

jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ proccaradbhirdvijātmajaiḥ / dvijaiśca satkṛto rāmaḥ paraṃ harṣamupāgataḥ

हिन्दी अर्थ

इसके उपरान्त सभी शक्तियाँ सूर्य के समाविष्ट नेत्रों द्वारा देखी गयी थी और स्तब्ध शास्त्रों बाली होकर उत्साह हीन हो गयीं शीं ।६७। कीकसा के पुत्र सातों के द्वारा जो कि बड़े ही सत्व थे शक्तियों की सेनाओं के शस्त्रास्त्र बिष्टम्भित कर दिये गये बे और उनका कुछ भी उद्यम नहीं हुआ था ।

English

Then he made obeisance to the feet of his mother. With palms joined in reverence, he made the following state- ment which made them delighted.

अध्याय ८२

श्लोक 10

आश्रमाभ्यन्तरे तत्र संप्रविश्य निजं गृहम् ।ददर्श पितरं रामो जमदग्निं तपोनिधिम्

āśramābhyantare tatra saṃpraviśya nijaṃ gṛham / dadarśa pitaraṃ rāmo jamadagniṃ taponidhim

हिन्दी अर्थ

वलाहकादि सप्ता सेनापति वध वर्णन ३२६

English

Due to the potentiality of your penance, O father, Karttavirya who was extremely inassailable (to his enemies) was killed in battle along with his sons, armies and vehicles.

अध्याय ८२

श्लोक 11

साक्षाद्भृगुमिवासीनं निग्रहानुग्रहक्षमम् ।पपात चरणोपान्ते ह्यष्टाङ्गालिङ्गितावनिः

sākṣādbhṛgumivāsīnaṃ nigrahānugrahakṣamam / papāta caraṇopānte hyaṣṭāṅgāliṅgitāvaniḥ

हिन्दी अर्थ

अर्थात् शक्तियाँ कुछ भो न कर सको थो ।६८4 उद्यम किये जाने पर् भी उसका कूछ भी भाव नहीं हुआ सा क्योंकि बड़ा भारी शस्त्रो का स्तम्भन शा। इस विष्टम्म से अभिभूत हुई शक्तियों को चप ही रहना पड़ा था-।

English

After bowing down to you, I approached Brahma. After duly bowing down to him I intimated to him my purpose of seeing him.

अध्याय ८२

श्लोक 12

रामो ऽहं तवा दासो ऽस्मि प्रोच्चरन्निति भूपते ।जग्राह चरणौ चापि विधिवत्सज्जनाग्रणीः

rāmo 'haṃ tavā dāso 'smi proccaranniti bhūpate / jagrāha caraṇau cāpi vidhivatsajjanāgraṇīḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामी की आज्ञा से समन्वित होते हुए देत्यों ने शक्तियों की होता का विमु- देन किया शा

English

On hearing the report from the beginning, that lord advised me. "Go to the eternal region of God Siva for the realization of your object".

अध्याय ८२

श्लोक 13

अथ मातुश्च चरणवभिवाद्य कृताञ्जलिः ।उवाच प्रणतो वाक्यं तयोः संहर्षकारणम्

atha mātuśca caraṇavabhivādya kṛtāñjaliḥ / uvāca praṇato vākyaṃ tayoḥ saṃharṣakāraṇam

हिन्दी अर्थ

सुपल्लवा रणे रेजुः कङ्रोललतिका इव ।

English

After hearing his words, O father, I bowed down to Pitamaha (god Brahma) and went to Sivaloka with a desire to see Hara.

अध्याय ८२

श्लोक 14

राम उवाच पितस्तव प्रभावेण तपसो ऽतिदुरासदः ।कार्त्तवीर्यो हतो युद्धे समुत्रबलवाहनः

rāma uvāca pitastava prabhāveṇa tapaso 'tidurāsadaḥ / kārttavīryo hato yuddhe samutrabalavāhanaḥ

हिन्दी अर्थ

हाहाकारं चितन्वस्यः प्रपन्ना ललितेश्वरीम् ।

English

On entering it, O holy Sir, Lord Siva accompanied by his consort Uma, Siva who bestows the objects desired by us, was duly saluted by me.

अध्याय ८२

श्लोक 15

यस्ते ऽपराधं कृतवान्दुष्टमन्त्रिप्रचोदितः ।तस्य दण्डो मया दत्तः प्रसह्य मुनिपुङ्गव

yaste 'parādhaṃ kṛtavānduṣṭamantripracoditaḥ / tasya daṇḍo mayā dattaḥ prasahya munipuṅgava

हिन्दी अर्थ

अथ देव्याज्ञया दण्डनाथा प्रत्यङ्गरक्षिणी ।

English

In his presence the whole of my history was report- ed by me. With great concentration of mind, he heard everything.

अध्याय ८२

श्लोक 16

भवन्तं तु नमस्कृत्य गतो ऽहं ब्रह्मण्ॐऽतिकम् ।तं नमस्कृत्य विधिवत्स्वकार्यं प्रत्यवेदयम्

bhavantaṃ tu namaskṛtya gato 'haṃ brahmaṇoṃ'tikam / taṃ namaskṛtya vidhivatsvakāryaṃ pratyavedayam

हिन्दी अर्थ

तिरस्करणिका देवी समुत्तस्थौ रणाजिरे

English

Hearing it and pondering over everything, the merciful lord gave me a Kavaca (an esoteric mantra as a coat of mail) named Trailokyavijaya (conqueror of the three worlds). It is the bestower of success in everything.

अध्याय ८२

श्लोक 17

समामुवाच भगवाञ्छ्रुत्वा वृत्तान्तमादितः ।व्रज स्वकार्यसिद्ध्यर्थं शिवलोकं सनातनम्

samāmuvāca bhagavāñchrutvā vṛttāntamāditaḥ / vraja svakāryasiddhyarthaṃ śivalokaṃ sanātanam

हिन्दी अर्थ

तमालश्यामलाकारा श्यामकंचुकधारिणी ।

English

Thereafter, I bowed down to Parvatl and the Supreme Lord Siva, the sovereign of the Devas and have now come to your presence accompanied by Akptavrana."

अध्याय ८२

श्लोक 18

श्रुत्वाहं तद्वयस्तात नमस्कृत्य पिता महम् ।गतवाञ्छिवलोकं वै हरदर्शनकाङ्क्षया

śrutvāhaṃ tadvayastāta namaskṛtya pitā maham / gatavāñchivalokaṃ vai haradarśanakāṅkṣayā

हिन्दी अर्थ

वे शक्तियाँ तो उम समय में शत्रू को सेना के द्वारा निरायुध और

English

After saying this, O lord of the Earth, Rama, the scion of the family of Bhrgu, stopped. Jamadagni then said to Rama, the slayer of enemies.

अध्याय ८२

श्लोक 19

प्रविश्य तत्र भगवन्नुमया सहितः शिवः ।नमस्कृतो मया देवो वाञ्छितार्थ प्रदायकः

praviśya tatra bhagavannumayā sahitaḥ śivaḥ / namaskṛto mayā devo vāñchitārtha pradāyakaḥ

हिन्दी अर्थ

निर्व्यापार वालो हो गयी थीं तथा उन देत्यों के असत कङ्कुट भेदी शरों के द्वारा क्षुष्ध हो गयी थीं ।७१। देत्यो के शस्त्रों के समुदायों से विद्ध शरीरों बाली हो गयी थीं और उनके शरीरों से रुधिर बह रहा था । वे रण में सुन्दर पत्तों वाली कड्भोल खताओं की भाति नोभित हो रही थीं ॥७२ वे

English

You have been affected by the sin of slaughtering Ksatriyas. In order to remove the sin thereof, it behoves you to perform expiation duly".

अध्याय ८२

श्लोक 20

तदग्रे निखिलः स्वीयो वृत्तान्तो विनिवेदितः ।मया समाहितधिया स सर्वं श्रुतवानपि

tadagre nikhilaḥ svīyo vṛttānto viniveditaḥ / mayā samāhitadhiyā sa sarvaṃ śrutavānapi

हिन्दी अर्थ

समस्त शक्तियां हाहाकार करती हुई ललिता देवी की शरण में गयी यीं । ये सभी शक्तियां देत्यो के वारा स्तम्भित शस्त्रो वाली होकर रोने लगीं थीं ।७३।इमके अनन्तर देवी की आज्ञा से प्रत्यक रङ्िणी दण्डनाथा तिरसकर-

English

On being told thus, Rama, the most excellent one among intelligent persons, requested his father — "It behoves you to point out to me the proper expiation thereof".

अध्याय ८२

श्लोक 21

श्रुत्वा विचार्य त त्सर्वं ददौ मह्यं कृपान्वितः ।त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं सर्वसिद्धिदम्

śrutvā vicārya ta tsarvaṃ dadau mahyaṃ kṛpānvitaḥ / trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ sarvasiddhidam

हिन्दी अर्थ

३३० ब्रह्माण्डः पुराण

English

"Perform a penance for twelve years making your body emaciated by means of holy rites and observances and subsisting only on greens, roots and fruits for your diet".

अध्याय ८२

श्लोक 22

तल्लब्ध्वा तं नमस्कृत्य पुष्करं समुपागतः ।तत्राहं साधयित्वा तु कवचं हृष्टमानसः

tallabdhvā taṃ namaskṛtya puṣkaraṃ samupāgataḥ / tatrāhaṃ sādhayitvā tu kavacaṃ hṛṣṭamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

णिका देवी उस रण स्वल में समुत्यित हो गयी थी ।७४ तमोलिप्त नामक सर्वतोमुख विमान पर महामाया ने समारूढ़ होकर शक्तियों के भय को दूर किया था ।७१। वह रथ श्याम कान्ति वाला था-तम से लिप्त और श्याम तुरङ्गमों वाला था । उस पर तमाल के समान श्यामल आकार वाली तथा

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 23

कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ शिवलोकं पुनर्गतः ।तत्र तौ तु मया दृष्टौ द्वारे स्कन्दविनायकौ

kārttavīryaṃ nihatyājau śivalokaṃ punargataḥ / tatra tau tu mayā dṛṣṭau dvāre skandavināyakau

हिन्दी अर्थ

श्याम कऊचु को को धारण करने वाली विराजमान थी ।७६। वासन्ती मोहन को अभिडया वाले घनुष को ग्रहण करके ध्वनि के साथ सिहनाद करके सपो के सदृश वाणों की वर्षा उस देवी ने की भी

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 24

तौनमस्कृत्य धर्मज्ञ प्रवेष्टुं चोद्यतो ऽभवम् ।स मामवेक्ष्य गामपो विशन्तं त्वरयान्वितम्

taunamaskṛtya dharmajña praveṣṭuṃ codyato 'bhavam / sa māmavekṣya gāmapo viśantaṃ tvarayānvitam

हिन्दी अर्थ

मोहनास्त्रविनिष्ठचतान्बाणान्दं त्या न सेहिरे

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 25

वारयामास सहसा नाद्यावसर इत्यथ ।मम तेन पितस्तत्र वाग्युद्धं हस्तकर्षणम्

vārayāmāsa sahasā nādyāvasara ityatha / mama tena pitastatra vāgyuddhaṃ hastakarṣaṇam

हिन्दी अर्थ

प्रकोपं परमं प्राप्ता बलाहकमुखाः खलाः

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 26

सञ्जातपरशुक्षेममतो ऽभूद्भृगुनन्दन ।स तज्ज्ञात्वा समुद्गृह्य मामधश्चोर्द्ध्वमेव च

sañjātaparaśukṣemamato 'bhūdbhṛgunandana / sa tajjñātvā samudgṛhya māmadhaścorddhvameva ca

हिन्दी अर्थ

अथो तिरस्करण्यंबा दण्डनाथानिदेशतः ।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 27

करेण भ्रामयामास पुनश्चानीतवांस्ततः ।तं दृष्ट्वातिक्रुधा क्षिप्तः कुठारो हि मया ततः

kareṇa bhrāmayāmāsa punaścānītavāṃstataḥ / taṃ dṛṣṭvātikrudhā kṣiptaḥ kuṭhāro hi mayā tataḥ

हिन्दी अर्थ

वलाहकादास्ते सप्त दिननाथवरोद्धताः ।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 28

दन्तो निपति,स्तस्य ततो देव उपागतः ।पार्वती तत्र रुष्टाभूत्तदा कृष्णः समागतः

danto nipati,stasya tato deva upāgataḥ / pārvatī tatra ruṣṭābhūttadā kṛṣṇaḥ samāgataḥ

हिन्दी अर्थ

तिरस्करणिकादेव्या महामोहनघन्वनः ।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 29

राधया सहितस्तेन सानुनीता वरं ददौ ।मह्यं कृष्मो जगामाथ तेन मैत्रीं विधाय च

rādhayā sahitastena sānunītā varaṃ dadau / mahyaṃ kṛṣmo jagāmātha tena maitrīṃ vidhāya ca

हिन्दी अर्थ

वे देत्यगण कृष्ण स्वरूप से संयुत भुजङ्गं के समान तथा मुसल के सहश मोहनास्त्र से निकाले गये वाणों को सहन न कर सके ये ।७८। इधर- उधर महामाया के वाणों से मदित होते हुए वे खल जिनमें बलाहक प्रधान था परमाधिक प्रकोप को प्राप्त हो गये ये ।७९। अनन्तर में दण्डनाथा के

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 30

ततः प्रणम्य देवेशौ पार्वतीपरमेश्वरौ ।आगतस्तव सान्निध्यमकृतव्रणसंयुतः

tataḥ praṇamya deveśau pārvatīparameśvarau / āgatastava sānnidhyamakṛtavraṇasaṃyutaḥ

हिन्दी अर्थ

आदेश से तिरस्करिणो अम्बा ने शत्रुओं के युद्ध में अन्धनामक महास्वर को छोड़ा था ।८०। सूर्य देव के वर से बड़े ही उद्धत हुए वे बलाहक आदि सातों देत्य उस अच्धास्त्र से अपने नेत्रों को छादित हुए ही घारण किये हुए ये।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 31

वसिष्ठ उवाच इत्यक्त्वा भार्गवो रामो विरराम च भूपते ।जमदग्निरुवाचेदं रामं शत्रुनिबर्हणम्

vasiṣṭha uvāca ityaktvā bhārgavo rāmo virarāma ca bhūpate / jamadagniruvācedaṃ rāmaṃ śatrunibarhaṇam

हिन्दी अर्थ

वलाहकादि सप्त सेनापति वध वणेत ३३१

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 32

जमदग्निरुवाच क्षत्रहत्याभिभूतस्त्वं तावद्दोषोपशान्तये ।प्रयश्चित्तं ततस्तावद्यथावत्कर्तुमर्हसि

jamadagniruvāca kṣatrahatyābhibhūtastvaṃ tāvaddoṣopaśāntaye / prayaścittaṃ tatastāvadyathāvatkartumarhasi

हिन्दी अर्थ

।८१। तिरस्करिणी अम्बा के मोहनास्त्र धनुष से निकले हुए बाण के द्वारा उनके नैत्र बम्द हो गये ये ।२। अन्धे बनाये गये वे सातों वहां पर कुछ भी नहीं देख पाते ये । उनके न देखने से वह शस्त्र का स्तम्भन भी क्षीण हो गया था ।८३। करों में आयुध लिये हुए उन्होंने किर सिंहनाद करके हैत्यों

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 33

इत्युक्तः प्राह पितरं रामो मतिमतां वरः ।प्रायश्चित्तं तु तद्योग्यं त्वं मे निर्देष्टुमर्हसि

ityuktaḥ prāha pitaraṃ rāmo matimatāṃ varaḥ / prāyaścittaṃ tu tadyogyaṃ tvaṃ me nirdeṣṭumarhasi

हिन्दी अर्थ

के हनन करने की इच्छा से मुद्ध किया था

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 34

जमदग्निरुवाच व्रतैश्च नियमैश्चैव कर्षयन्देहमात्मनः ।शाकमूलफलाहारो द्वादशाब्दं तपश्चर

jamadagniruvāca vrataiśca niyamaiścaiva karṣayandehamātmanaḥ / śākamūlaphalāhāro dvādaśābdaṃ tapaścara

हिन्दी अर्थ

तिरस्करणिकां देवीमग्रे कृत्वा महाबलाम् ।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 35

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तः प्रणिपत्यैनं मातरं च भृगूद्वहः ।प्रययौ तपसे राजन्नकृतव्रणसंयुतः

vasiṣṭha uvāca ityuktaḥ praṇipatyainaṃ mātaraṃ ca bhṛgūdvahaḥ / prayayau tapase rājannakṛtavraṇasaṃyutaḥ

हिन्दी अर्थ

साधुसाधु महाभागे तिरस्करणिकांबिके ।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 36

स गत्वा पर्वत वरं महेन्द्रमरिकर्षणः ।कृत्वाऽश्रमपदं तस्मिंस्तपस्तेपे सुदुश्चरम्

sa gatvā parvata varaṃ mahendramarikarṣaṇaḥ / kṛtvā'śramapadaṃ tasmiṃstapastepe suduścaram

हिन्दी अर्थ

स्थाने क़ृततिरस्कारा द्विवामेषां दुरात्मनाम्

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

अध्याय ८२

श्लोक 37

व्रतैस्तपोभिर्नियमैर्देवताराधनैरपि ।निन्ये वर्षाणि कति चिद्रामस्तस्मिन्महामनाः

vrataistapobhirniyamairdevatārādhanairapi / ninye varṣāṇi kati cidrāmastasminmahāmanāḥ

हिन्दी अर्थ

त्वं हि दुर्जननेत्राणां ति रस्कारमहोषधी ।

English

On being told thus, the leading member of the family of Blirgu, bowed down to him as well as to his mother, O king, and went for performing penance accompanied by Akrtavrana.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 82
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.