Brahmanda Purana· Brahmāṇḍa Purāṇa
84
अध्याय 84 / 156

Book 2 - Adhyaya 46

36 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ36 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८४

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चचत्वारिंशत्तमोध्यायः ॥ ४५॥ वसिष्ठ उवाच सगच्छन्पथि शुश्राव मुनिभ्यस्त त्त्वमादितः ।राजपुत्रव्यवसितं पित्रौः स्वर्गतिमेव च

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge sagaropākhyāne bhārgavacarite pañcacatvāriṃśattamodhyāyaḥ // 45// vasiṣṭha uvāca sagacchanpathi śuśrāva munibhyasta ttvamāditaḥ / rājaputravyavasitaṃ pitrauḥ svargatimeva ca

हिन्दी अर्थ

गया था ।६४। वरदानास्त्र के रोष से अस्या तथा महान बल और पराक्रम

English

Through reasons pointed out in the scriptures, through hints of his heroism and capacity and through cogent argu- ments and popular examples he alleviated Rama's grief.

अध्याय ८४

श्लोक 2

पितुस्तु जीवहरणं शिरोहरणमेव च ।तन्मृतेरेव मरणं श्रुत्वा मातुश्च केवलम्

pitustu jīvaharaṇaṃ śiroharaṇameva ca / tanmṛtereva maraṇaṃ śrutvā mātuśca kevalam

हिन्दी अर्थ

बंलाहँकादि सप्त सेनापति वध वर्णन ३३३

English

On being consoled, the highly intelligent scion of the family ofBhrgu, regained his courage. He proceeded ahead, desirous of seeing his brothers. He was accompanied by his friend.

अध्याय ८४

श्लोक 3

विललाप महाबाहुर्दुःखशोकसमन्वितः ।तमथाश्वासयामास तुल्यदुःखो ऽकृतव्रणः

vilalāpa mahābāhurduḥkhaśokasamanvitaḥ / tamathāśvāsayāmāsa tulyaduḥkho 'kṛtavraṇaḥ

हिन्दी अर्थ

वाला वह असुर था । अस्त्र से ओर रोष से अन्घे उस महासुर बलाहक के केशों को पकड़ कर उस देवी ने अपनो ओर खींच लिया था ओर अन्धे बना देने वालो देवो ने उसका शिर तलवार से काट डाला या ।६५। उसका जो बहुन गिद्ध था उसका भी शिर पत्री के द्वारा काटकर वह तिरस्कारिणी

English

Himself, reduced in physical strength due to misery he saw them (his brothers). He bowed down to them who too were equally miserable. Continuously experiencing grief and anger, he stayed with them for three days.

अध्याय ८४

श्लोक 4

हेतुभिः शास्त्रनिर्दिष्टैर् वीर्यसामर्थ्यसूचकैः ।युक्तिलौकिकदृष्टान्तैस्तच्छोकं संव्यशामयत्

hetubhiḥ śāstranirdiṣṭair vīryasāmarthyasūcakaiḥ / yuktilaukikadṛṣṭāntaistacchokaṃ saṃvyaśāmayat

हिन्दी अर्थ

देवी सूची मुख के सामने गयो थीं ।६६॥ उसके शिर को पट्टिश के अद्वार से काट डाला था ओर शेष जो पाँच रहे घे उतके भो सबके शिर धीरे-धीरे उस देवी ने काटकर मौत के घाट सबको उतार दिया था ।६७। उन सातों असुरों के मुण्ड परस्पर में केशों के द्वारा बंधे हुए थे । उनका एक हार सा

English

His fierce wrath (due to the recurring) recollection of the death of his father developed soon so much that it became capable of annihilating the worlds.

अध्याय ८४

श्लोक 5

सांत्वितस्तेन मैधावी धृतिमालंब्य भार्गवः ।प्रययौ सहितः सख्या भ्रातॄणां तु दिदृक्षया

sāṃtvitastena maidhāvī dhṛtimālaṃbya bhārgavaḥ / prayayau sahitaḥ sakhyā bhrātṝṇāṃ tu didṛkṣayā

हिन्दी अर्थ

बनाकर गले में डालकर तिरस्करिणी देवो गर्जना कर रहीं थी

English

Being truthful to his vow, he reaffirmed in his heart the pledge taken by him formerly for the sake of his mother* He prepared himself for the massacre of all Ksatriyas.

अध्याय ८४

श्लोक 6

स तान्दृष्ट्वाभिवाद्यैतान्दुःखितान्दुःखकर्शितः ।शोकामषयुतस्तैश्च सह त्स्थौ दिनत्रयम्

sa tāndṛṣṭvābhivādyaitānduḥkhitānduḥkhakarśitaḥ / śokāmaṣayutastaiśca saha tsthau dinatrayam

हिन्दी अर्थ

मस्तमपि तत्सेन्यं शक्तय: क्रोधमूर्छिताः ।

English

Accompanied by Akftavrana, he went to Mahi§- mati. Standing in a park at the outskirts of that city, he remembered Mahodara.

अध्याय ८४

श्लोक 7

ततो ऽस्य सुमाहान्क्रोधः स्मरतो निधनं पितुः ।बभूव सहसा सर्वलोकसंहरणक्षमः

tato 'sya sumāhānkrodhaḥ smarato nidhanaṃ pituḥ / babhūva sahasā sarvalokasaṃharaṇakṣamaḥ

हिन्दी अर्थ

तत्राश्चयंमभूद्भूरि महामायांबिकाकृतम् ।

English

He sent to Rama a chariot, bow etc. and all the necessary requisites for fighting along with Sahasaha.

अध्याय ८४

श्लोक 8

मातुरर्थे कृतां पूर्वं प्रतिज्ञां सत्यसंगरः ।दृढीचकार हृदये सर्वक्षत्रवधोद्यतः

māturarthe kṛtāṃ pūrvaṃ pratijñāṃ satyasaṃgaraḥ / dṛḍhīcakāra hṛdaye sarvakṣatravadhodyataḥ

हिन्दी अर्थ

बलाहकादिसेनान्यां इृष्टिरोधनवेभवात्

English

Rama, the conqueror of enemies, became ready (for the battle) well-accoutred. He got into the chariot. He took up his bow along with the arrows and blew his conch presented by Rudra.

अध्याय ८४

श्लोक 9

क्षत्रवंश्यानशेषेण हत्वा तद्देहलोहितैः ।करिष्ये तर्पणं पित्रोरिति निश्चित्य भार्गवः

kṣatravaṃśyānaśeṣeṇa hatvā taddehalohitaiḥ / kariṣye tarpaṇaṃ pitroriti niścitya bhārgavaḥ

हिन्दी अर्थ

शरणं जम्मुरत्यार्त्ता: क्रन्दंत शुन्यकेश्वरम्

English

He made a twanging sound with the bowstring, making heaven and Earth tremble as it were. Sahasaha, the most excellent one among the charioteers, drove the chariot.

अध्याय ८४

श्लोक 10

भ्रातॄणां चैव सर्वेषामाख्यायात्मसमीहितम् ।प्रययौ तदनुज्ञातः कृत्वा संस्थांपितुः क्रियाम्

bhrātṝṇāṃ caiva sarveṣāmākhyāyātmasamīhitam / prayayau tadanujñātaḥ kṛtvā saṃsthāṃpituḥ kriyām

हिन्दी अर्थ

तिरस्करणिकां देवीमश्लाघंत पदे पदे (१०३

English

On account of the sounds of the chariot as well as the bow-string of (Rama) who was furious due to the slaughter of his parents, the entire city, the people and elephants became agitated.

अध्याय ८४

श्लोक 11

अकृतव्रणसंयुक्तः प्राप्य माहिष्मतीं ततः ।तद्बाह्योपवने स्थित्वा सस्मार स महोदरम्

akṛtavraṇasaṃyuktaḥ prāpya māhiṣmatīṃ tataḥ / tadbāhyopavane sthitvā sasmāra sa mahodaram

हिन्दी अर्थ

क्रोध से मूच्छित उन शक्तियों ने उन असुरों की सम्पूर्ण सेना का हनन कर दिया था तथा उनके रुधिर की बहुत से नदियों को प्रवाहित कर दिया था ६६) बलाहक आदि बड़े-बड़े सेनानियों की दृष्टि के रोघत करने के वैभव से जो कि महामाया अम्विका के द्वारा किया गया या वहाँ पर उस समय में

English

On coming to know that Rama, the destroyer of all Ksatriyas, had come, the sons of the king became deeply agitat- ed and they made full preparations for fighting with him.

अध्याय ८४

श्लोक 12

स तस्मै रथचापाद्यं सहसाश्वसमन्वितम् ।प्रेषयामास रामाय सर्वसंहननानि च

sa tasmai rathacāpādyaṃ sahasāśvasamanvitam / preṣayāmāsa rāmāya sarvasaṃhananāni ca

हिन्दी अर्थ

बड़ा आश्चर्य हों गया था ।१००। मरने से जो भो कुछ बच गये ये वे सब बहुत हो भयभीत होकर अधुर बहुत आतं होकर शुम्यकेश्व्र की शरण में रुदन करते हुए पहुँच गये थे ओर वे महामाया दण्डिनो की बारम्बार प्रशंसा कर रहे थे और उस हो दूसरी प्रसन्नता से चक्ष, प्राप्त करके वे प्रसन्न भी

English

Then, O king, the heroic princes Surasena and others (seated) in five chariots, made their endeavour to fight with Raina. They were accompanied by other kings as well.

अध्याय ८४

श्लोक 13

रामो ऽपि रथमारुह्य सन्नद्धः सशरं धनुः ।गृहीत्वापूरयच्छङ्खं रुद्रदत्तममित्रजित्

rāmo 'pi rathamāruhya sannaddhaḥ saśaraṃ dhanuḥ / gṛhītvāpūrayacchaṅkhaṃ rudradattamamitrajit

हिन्दी अर्थ

इए थे ।१०१-१०२। वहाँ पर जो शक्तियां थीं उनने बहुत अच्छा हुआ--यह कहकर अपना शिर हिलाते हुए पद-पद पर तिरस्करिणी देवी की श्लाघा की थी

English

Equipped with armies consisting of four different units, those leading Ksatriyas confronted Rama like the locusts approching fire.

अध्याय ८४

श्लोक 14

ज्याघोषं च चकारोच्चै रोदसी कंपयन्निव ।सहसाहोथ सारथ्यं चक्रे सारथिनां वरः

jyāghoṣaṃ ca cakāroccai rodasī kaṃpayanniva / sahasāhotha sārathyaṃ cakre sārathināṃ varaḥ

हिन्दी अर्थ

एकांतो मंत्रयामास स आहूय महोदरी ।

English

With his single chariot, Bhargava restrained them as they rushed on. Being a hero of boundless valour, he fought with all the kings in the battle.

अध्याय ८४

श्लोक 15

रथज्याशङ्खनादैस्तु वधात्पित्रोरमर्षिणः ।तस्याभून्नगरी सर्वा संक्षुब्धाश्च नरद्विपाः

rathajyāśaṅkhanādaistu vadhātpitroramarṣiṇaḥ / tasyābhūnnagarī sarvā saṃkṣubdhāśca naradvipāḥ

हिन्दी अर्थ

भण्डः प्रचंडशौंडीयंः कांक्षमाणो रणे जयम्

English

A battle took place once again between Rama and the kings, wherein the infuriated sage of high intellect, killed a hundred kings.

अध्याय ८४

श्लोक 16

रामं त्वागतमाज्ञाय सर्वक्षत्रकुलान्तकम् ।संक्षुब्धाश्चक्रुरुद्योगं संग्रामाय नृपात्मजाः

rāmaṃ tvāgatamājñāya sarvakṣatrakulāntakam / saṃkṣubdhāścakrurudyogaṃ saṃgrāmāya nṛpātmajāḥ

हिन्दी अर्थ

ललिताविजये मंत्रं चकार कवथिताशयः

English

After killing Surasena and others along with their armies and vehicles, he made the entire group of Ksatriyas fall on the ground in a moment.

अध्याय ८४

श्लोक 17

अथ पञ्चरथाः शुराः शूरसेनादयो नृप ।रामेण योद्धुं सहिता राजभिश्च क्रुरुद्यमम्

atha pañcarathāḥ śurāḥ śūrasenādayo nṛpa / rāmeṇa yoddhuṃ sahitā rājabhiśca krurudyamam

हिन्दी अर्थ

करोति बलिनं क्लीबं धनिनं घनवजितम् ।

English

The kings who survived, whose wishes had been frustrated and whose vehicles and armies had been killed fled in all directions.

अध्याय ८४

श्लोक 18

चतुरङ्गवलोपेतास्ततस्ते क्षत्रियर्षभाः ।राममासादयामासुः पतङ्गा इव पावकम्

caturaṅgavalopetāstataste kṣatriyarṣabhāḥ / rāmamāsādayāmāsuḥ pataṅgā iva pāvakam

हिन्दी अर्थ

इसके अनम्तर महासुर भंड ने जब महान बलवान और बरदानी उन सातों का वध सुता तो वह उस समय में काले सर्प के ही समान तिश्वास लेने लगा था ।१। महान शौण्डीर्य वह रण में विजय की इच्छा वाला होकर एकान्त में महोबरों को बुलाते हुए उनके साथ भंडासुर ने मन्त्रणा को थी।

English

After routing the armies, killing the enemies and winning the battle, Rama killed hundreds of kings and heroes by means of the fire from his excellent arrows.

अध्याय ८४

श्लोक 19

निवार्य तानापततो रथेनैकेन भार्गवः ।युयुधे पार्थिवैः सर्वैः समरे ऽमितविक्रमः

nivārya tānāpatato rathenaikena bhārgavaḥ / yuyudhe pārthivaiḥ sarvaiḥ samare 'mitavikramaḥ

हिन्दी अर्थ

।२२। युवराज भी क्रोध युक्त हुआ था ओर छोटे भाई विषङ्ग के साय वहाँ उपस्थित हुआ था । उसने भंडासुर को नमस्कार किया था और फिर वह् भी मन्त्रणा के स्थान पर प्राप्त हो गया था ।३। वे उसके मन्त्री बहुत ही विश्वास पात्र ये जिनमें कुटिलाक्ष आदि अग्रणी ये । बिगड़े हुए विचार वाले

English

Overwhelmed with fury and desirous of burnfng the entire city, Bhargava discharged a missile that had a lustre similar to that ofKalagni (the fire of world-destruction).

अध्याय ८४

श्लोक 20

ततः पुनरभूद्युद्धं रामस्य सह राजभिः ।जघान यत्र संक्रुद्धो राज्ञां शतमुदारधीः

tataḥ punarabhūdyuddhaṃ rāmasya saha rājabhiḥ / jaghāna yatra saṃkruddho rājñāṃ śatamudāradhīḥ

हिन्दी अर्थ

उस भंड ने उनके साथ ललिता के विजय करने की मन्त्रणा की थी ।४। भंड ने कहा--अहो ! अब तो असुरों के कुल का विनाश ही प्राप्त हो गया है। यह विधि बड़ा बलवान् है इसने हम लोगों की ओर में उपेक्षा ही करने में अपनी प्रवृत्ति करती है ।५। मेरे भृत्यों के नाम से ही देवगण भाग जाया

English

The fire from that missile burned the city along with elephants, horses and men. The flames enveloped the clusters of the entire rampart-wall of the city.

अध्याय ८४

श्लोक 21

ततः स शूरसेनादीन्हत्वा सबलवाहनान् ।त्रणेन पातयामास क्षितौ क्षत्रियमण्डलम्

tataḥ sa śūrasenādīnhatvā sabalavāhanān / traṇena pātayāmāsa kṣitau kṣatriyamaṇḍalam

हिन्दी अर्थ

करते हैं। ऐसे हमारा भो इस समय में विपरीत समय उपस्थित हो गया है ।६। यह होनहार ऐसो बलवान है कि यह बलवान को अलीव (नपु सक) और धनवान को भी धनहीन कर दिया करतो है । जो दीघ आयु वाला है उसको आयुहीन कर दिया करती है। इस होनो का प्रहार बड़ा ही कठिन

English

On seeing the city being burned and desirous of sav- ing his own life, Prince Vllihotra became frightened and fled quickly for the sake of life.

अध्याय ८४

श्लोक 22

ततस्ते भग्नसंकल्पा हतस्वबलवाहनाः ।हतशिष्टा नृपतयो दुद्रुवुः सर्वतोदिशम्

tataste bhagnasaṃkalpā hatasvabalavāhanāḥ / hataśiṣṭā nṛpatayo dudruvuḥ sarvatodiśam

हिन्दी अर्थ

अकांड एव विधिना कुतोऽयं निष्ठुरो विधि:

English

After burning the entire city by means of fire from the missile, and after killing the enemies Rama appeared like the god of Death, the destroyer who devours all the worlds.

अध्याय ८४

श्लोक 23

एवं विद्राव्य सैन्यानि हत्वा जित्वाथ संयुगे ।जघान शतशो राज्ञः शूराञ्छरवराग्निना

evaṃ vidrāvya sainyāni hatvā jitvātha saṃyuge / jaghāna śataśo rājñaḥ śūrāñcharavarāgninā

हिन्दी अर्थ

अधिसंग्रामभूचक्रे सेनान्यो विनिपातिताः

English

Accompanied by Akrtavrana and Sahasaha he went ahead making the Earth tremble, as it were, by means of the (rumbling) sound of the chariot.

अध्याय ८४

श्लोक 24

ततः क्रोधपरीतात्मा दग्धुकामो ऽखिलां पुरीम् ।उदैरयद्भार्गवो ऽस्त्रं कालाग्निसदृशप्रभम्

tataḥ krodhaparītātmā dagdhukāmo 'khilāṃ purīm / udairayadbhārgavo 'straṃ kālāgnisadṛśaprabham

हिन्दी अर्थ

एवमुद्दामदर्पाढथा वनिता कापि मायिनी ।

English

After killing all the Ksatriyas on the surface of the Earth, Rama became calm. Then he went to the mountain Mahendra determining in his inind that he should perform penance.

अध्याय ८४

श्लोक 25

ज्वालाकवलिताशेषपुरप्राकारमालिनीम् ।पुरीं सहस्त्यश्वनरां स ददाहास्त्रपावकः

jvālākavalitāśeṣapuraprākāramālinīm / purīṃ sahastyaśvanarāṃ sa dadāhāstrapāvakaḥ

हिन्दी अर्थ

इमं प्रसंगं वक्तु' च जिह्वा जिह्वेति मामकी ।

English

In the meantime, in thirtytwo years (?) Ksatriyas rose into prominence. 'Therefore, he returned (from penance) and took the vow ofkilling them.

अध्याय ८४

श्लोक 26

दह्यमानां पुरीं दृष्ट्वा प्राणत्राणपरायणः ।जीवनाय जगामाशु वीतिहोत्रो भयातुरः

dahyamānāṃ purīṃ dṛṣṭvā prāṇatrāṇaparāyaṇaḥ / jīvanāya jagāmāśu vītihotro bhayāturaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वेषामपि सैन्यानां पश्चादेवावतिष्ठते ।

English

Ksatriya kings were begotten of the widowed wives of those Ksatriyas by Brahmanas. Again he (Rama) killed hundreds and thousands of such kings.

अध्याय ८४

श्लोक 27

अस्त्राग्निना पुरीं सर्वां दग्ध्वा हत्वा च शात्रवान् ।प्राशयानो ऽखिलान् लोकान् साक्षात्काल इवान्तकः

astrāgninā purīṃ sarvāṃ dagdhvā hatvā ca śātravān / prāśayāno 'khilān lokān sākṣātkāla ivāntakaḥ

हिन्दी अर्थ

अग्नतश्चलिसं सैन्यं पयहस्तिरथादिकम्

English

In two years, Rama made the Earth devoid of Ksatri- yas once again. At the end of it he performed penance of twenty- four years duration once again.

अध्याय ८४

श्लोक 28

अकृतव्रणसंयुक्तः सहसाहेन चान्वितः ।जगामरथघोषेण कंपयन्निव मेदिनीम्

akṛtavraṇasaṃyuktaḥ sahasāhena cānvitaḥ / jagāmarathaghoṣeṇa kaṃpayanniva medinīm

हिन्दी अर्थ

हमारी भुजाओं का बल तो कहाँ अर्थात् उस कितना विशाल है और यह दुलंलिता वधू कहां है अर्थात् नारी की शक्ति हमारे सामने सर्वथा तुच्छ है। अनवसर में ही विधाता के ऐसा निष्ठुर विधान कर दिया है कि हमारा विनाश इन अबला नारियों द्वारा हो रहा है ।5। दुवंट शूरता वाली सपिणी

English

Again, O king, enlightened Ksatriyas were procreat- ed by the Brahmanas. Raina killed them entirely like the god of death, the destroyer on the Earth.

अध्याय ८४

श्लोक 29

विनिघ्नन् क्षत्रियान्सर्वान् संशाम्य पृथिवीतले ।महेन्द्राद्रिं ययौ रामस्तपसे धतमानसः

vinighnan kṣatriyānsarvān saṃśāmya pṛthivītale / mahendrādriṃ yayau rāmastapase dhatamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

माया के द्वारा बड़े-बड़े उदग्र सेनानी गण संग्राम भूमि में मारे गये हैं

English

In the course of so many years some kings were bom. Killing them Rama roamed over the Earth continuously for two years.

अध्याय ८४

श्लोक 30

तस्मिन्नष्टचतुष्कं च यावत्क्षत्रसमुद्गमम् ।प्रत्येत्य भूयस्तद्धत्यै बद्धदीक्षो धृतव्रतः

tasminnaṣṭacatuṣkaṃ ca yāvatkṣatrasamudgamam / pratyetya bhūyastaddhatyai baddhadīkṣo dhṛtavrataḥ

हिन्दी अर्थ

इस रीति से उद्दाम दपं से संयुत कोई माया वाली नारी यदि हमारा संहार कर देती है तो हमारी बाहुओ के ढारा जो भी बल अजित किया गया है उसको धिक्कार हो है ।१०। इस प्रसङ्ग को कहने में भी मेरी जिह्वा लज्जित होतो है । क्या यह बुमंद स्त्री हमारी सेना का मर्दन कर देगी

English

Enough (of this repetition of incidents) O leading king. The Earth was rendered Ksattriya-less by Rama who remembered the death of his father. He cleared the earth of Ksattriyas for all twentyonc times.

अध्याय ८४

श्लोक 31

क्षत्रक्षेत्रेषु भूयश्च क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः ।निजघान पुनर्भूमौ राज्ञ शतसहस्रशः

kṣatrakṣetreṣu bhūyaśca kṣatramutpāditaṃ dvijaiḥ / nijaghāna punarbhūmau rājña śatasahasraśaḥ

हिन्दी अर्थ

ष ह्माण्ड पुराण

English

Since his mother beat her own breast twentyone times, Ksatriyas on the Earth were exterminated by Rarna as manv times.1

अध्याय ८४

श्लोक 32

वर्षद्वयेन भूयो ऽपि कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् ।षट्चतुष्टयवर्षान्तं तपस्तेपे पुनश्च सः

varṣadvayena bhūyo 'pi kṛtvā niḥkṣatriyāṃ mahīm / ṣaṭcatuṣṭayavarṣāntaṃ tapastepe punaśca saḥ

हिन्दी अर्थ

चाहिए । बने दूतों के मुख से सुना है कि उसकी वृत्ति महा वलवती है

English

Since his mother beat her own breast twentyone times, Ksatriyas on the Earth were exterminated by Rarna as manv times.1

अध्याय ८४

श्लोक 33

भूयो ऽपि राजन् संबुद्धं क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः ।जघान भूमौ निःशेषं साक्षात्काल इवान्तकः

bhūyo 'pi rājan saṃbuddhaṃ kṣatramutpāditaṃ dvijaiḥ / jaghāna bhūmau niḥśeṣaṃ sākṣātkāla ivāntakaḥ

हिन्दी अर्थ

बह सब सेना के वह पीछे ही रहतो है और उसके आने हाथी-घोड़े और सेनाए' सब चला करती हैं ।१३। अब इसी अवसर पर उसका पाष्णिग्राह करो । इस पाहिणिग्राह में अर्थात् पीछे पहुँचकर उसको पकड़ने में विषद बहुत कुशल है

English

Since his mother beat her own breast twentyone times, Ksatriyas on the Earth were exterminated by Rarna as manv times.1

अध्याय ८४

श्लोक 34

कालेन तावता भूयः समुत्पन्नं नृपात्त्वयम् ।निघ्नंश्चचार पृथिवीं वर्षद्वयमनारतम्

kālena tāvatā bhūyaḥ samutpannaṃ nṛpāttvayam / nighnaṃścacāra pṛthivīṃ varṣadvayamanāratam

हिन्दी अर्थ

दश पञ्च च सेनान्यः सह यांतु युयुत्सया

English

Since his mother beat her own breast twentyone times, Ksatriyas on the Earth were exterminated by Rarna as manv times.1

अध्याय ८४

श्लोक 35

अलं रामेण राजेन्द्र स्मरता निधनं पितुः ।त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता

alaṃ rāmeṇa rājendra smaratā nidhanaṃ pituḥ / triḥ saptakṛtvaḥ pṛthivī tena niḥkṣatriyā kṛtā

हिन्दी अर्थ

अल्पीयसी त्वया साद्ध सेना गच्छतु विक्रमात् ।

English

Since his mother beat her own breast twentyone times, Ksatriyas on the Earth were exterminated by Rarna as manv times.1

अध्याय ८४

श्लोक 36

त्रिःसप्तकृत्वस्तन्माता यदुरः स्वमताडयत् ।तावद्रामेण तस्मात्तु क्षत्रमुत्सादितं भुवि

triḥsaptakṛtvastanmātā yaduraḥ svamatāḍayat / tāvadrāmeṇa tasmāttu kṣatramutsāditaṃ bhuvi

हिन्दी अर्थ

सज्जाश्चलंतु सेनान्यो दितरपालविजयोद्धताः ।

English

Since his mother beat her own breast twentyone times, Ksatriyas on the Earth were exterminated by Rarna as manv times.1

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahmanda Purana — Chapter 84
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.