अध्याय १४०
आत्रेयम् इति विख्यातम् अन्विन्द्रं तीर्थम् उत्तमम् तस्य प्रभावं वक्ष्यामि भ्रष्टराज्यप्रदायकम्
ātreyam iti vikhyātam anvindraṃ tīrtham uttamam tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi bhraṣṭarājyapradāyakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O lord Boar, by your favour, we shall go to heaven. Let Soma (the Moon-god), the observer of Yoga be our guar¬ dian.
अध्याय १४०
गौतम्या उत्तरे तीर आत्रेयो भगवान् ऋषिः अन्वारेभे ऽथ सत्त्राणि ऋत्विग्भिर् मुनिभिर् वृतः
gautamyā uttare tīra ātreyo bhagavān ṛṣiḥ anvārebhe 'tha sattrāṇi ṛtvigbhir munibhir vṛtaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Let Yama be your deity; Moon the preceptor; Fire the priest.
अध्याय १४०
तस्य होताभवत् त्व् अग्निर् हव्यवाहन एव च एवं सत्त्रे तु संपूर्ण इष्टिं माहेश्वरीं पुनः
tasya hotābhavat tv agnir havyavāhana eva ca evaṃ sattre tu saṃpūrṇa iṣṭiṃ māheśvarīṃ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Let Fire, wind and Sun be your abodes; Brahma, \ isnu and Rudra be your guardians.
अध्याय १४०
कृत्वैश्वर्यम् अगाद् विप्रः सर्वत्र गतिम् एव च इन्द्रस्य भवनं रम्यं स्वर्गलोकं रसातलम्
kṛtvaiśvaryam agād vipraḥ sarvatra gatim eva ca indrasya bhavanaṃ ramyaṃ svargalokaṃ rasātalam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Let Aditiyas, Vasus and Rudras be your forms. Let \ ogis, embodying \ oga make yoga as your basis and observe
अध्याय १४०
स्वेच्छया याति विप्रेन्द्रः प्रभावात् तपसः शुभात् स कदाचिद् दिवं गत्वा इन्द्रलोकम् अगात् पुनः
svecchayā yāti viprendraḥ prabhāvāt tapasaḥ śubhāt sa kadācid divaṃ gatvā indralokam agāt punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Known as Koka, she will resort to Himalaya. She will be as efficacious as the crores of holy places all together.
अध्याय १४०
तत्रापश्यत् सहस्राक्षं सुरैः परिवृतं शुभैः स्तूयमानं सिद्धसाध्यैः प्रेक्षन्तं नृत्यम् उत्तमम् शृण्वानं मधुरं गीतम् अप्सरोभिश् च वीजितम्
tatrāpaśyat sahasrākṣaṃ suraiḥ parivṛtaṃ śubhaiḥ stūyamānaṃ siddhasādhyaiḥ prekṣantaṃ nṛtyam uttamam śṛṇvānaṃ madhuraṃ gītam apsarobhiś ca vījitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I shall stay in Koka from this very day, smashing sins of all mankind. The sight of lord Boar is holy. His worship grants worldly pleasures and salvation.
अध्याय १४०
उपोपविष्टैः सुरनायकैस् तैः संपूज्यमानं महदासनस्थम् जयन्तम् अङ्के विनिधाय सूनुं शच्या युतं प्राप्तरतिं महिष्ठम्
upopaviṣṭaiḥ suranāyakais taiḥ saṃpūjyamānaṃ mahadāsanastham jayantam aṅke vinidhāya sūnuṃ śacyā yutaṃ prāptaratiṃ mahiṣṭham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Drinking the water of Koka destroys sins. The plunge yields merit. The fast leads to heaven.
अध्याय १४०
सतां शरण्यं वरदं महेन्द्रं समीक्ष्य विप्राधिपतिर् महात्मा विमोहितो ऽसौ मुनिर् इन्द्रलक्ष्म्या समीहयाम् आस तद् इन्द्रराज्यम्
satāṃ śaraṇyaṃ varadaṃ mahendraṃ samīkṣya viprādhipatir mahātmā vimohito 'sau munir indralakṣmyā samīhayām āsa tad indrarājyam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Charity gives imperishable fruit; it destroys sins of birth, death and old age.
अध्याय १४०
संपूजितो देवगणैर् यथावत् स्वम् आश्रमं वै पुनर् आजगाम समीक्ष्य तां शक्रपुरीं सुरम्यां रत्नैर् युतां पुण्यगुणैः सुपूर्णाम्
saṃpūjito devagaṇair yathāvat svam āśramaṃ vai punar ājagāma samīkṣya tāṃ śakrapurīṃ suramyāṃ ratnair yutāṃ puṇyaguṇaiḥ supūrṇām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He who fasts here reaps the fruit thereof as mentioned previously. O blessed ones, you are now free to go to your places at your will.
अध्याय १४०
स्वम् आश्रमं निष्प्रभहेमवर्ज्यं समीक्ष्य विप्रो विरमं जगाम समीहमानः सुरराज्यम् आशु प्रियां तदोवाच महात्रिपुत्रः
svam āśramaṃ niṣprabhahemavarjyaṃ samīkṣya vipro viramaṃ jagāma samīhamānaḥ surarājyam āśu priyāṃ tadovāca mahātriputraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"I too shall rest here", saying this lord Boar disappear¬ ed. When lord Boar had gone, the pitrs took leave of Koka and went away.
अध्याय १४०
भोक्तुं न शक्तो ऽस्मि फलानि मूलान्य् अनुत्तमान्य् अप्य् अतिसंस्कृतानि स्मृत्वामृतं पुण्यतमं च तत्र भक्ष्यं च भोज्यं च वरासनानि
bhoktuṃ na śakto 'smi phalāni mūlāny anuttamāny apy atisaṃskṛtāni smṛtvāmṛtaṃ puṇyatamaṃ ca tatra bhakṣyaṃ ca bhojyaṃ ca varāsanāni
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus have I described at Kokamukha the Boar incar¬ nate ofVisnu who confers boons to the people. On hearing this description, a man is purified from dirt, becomes devoid of sins, and obtains the merit of performing Asvamedha Sacrifice.
अध्याय १४०
ततो महात्मा तपसः प्रभावात् त्वष्टारम् आहूय वचो बभाषे
tato mahātmā tapasaḥ prabhāvāt tvaṣṭāram āhūya vaco babhāṣe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then the great soul, by the power of his austerity, summoned Tvashtr and said:
अध्याय १४०
इच्छेयम् इन्द्रत्वम् अहं महात्मन् कुरुष्व शीघ्रं पदम् ऐन्द्रम् अत्र ब्रूषे ऽन्यथा चेन् मदुदीरितं त्वं भस्मीकरोम्य् एव न संशयो ऽत्र
iccheyam indratvam ahaṃ mahātman kuruṣva śīghraṃ padam aindram atra brūṣe 'nyathā cen madudīritaṃ tvaṃ bhasmīkaromy eva na saṃśayo 'tra
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"I wish for Indra-hood, great one; quickly make the realm of Indra here. If you answer otherwise than as I have said, I will surely burn you to ashes; there is no doubt of this."
अध्याय १४०
तदत्रिवाक्यात् त्वरितः प्रजानां स्रष्टा विभुर् विश्वकर्मा तदैव चकार मेरुं च पुरीं सुराणां कल्पद्रुमान् कल्पलतां च धेनुम्
tadatrivākyāt tvaritaḥ prajānāṃ sraṣṭā vibhur viśvakarmā tadaiva cakāra meruṃ ca purīṃ surāṇāṃ kalpadrumān kalpalatāṃ ca dhenum
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
At the word of Atri's son, Vishvakarma, the mighty creator of beings, at once made Meru, the city of the gods, the wish-granting trees, the wish-granting creeper and the wish-granting cow;
अध्याय १४०
चकार वज्रादिविभूषितानि गृहाणि शुभ्राण्य् अतिचित्रितानि चकार सर्वावयवानवद्यां शचीं स्मरस्येव विहारशालाम्
cakāra vajrādivibhūṣitāni gṛhāṇi śubhrāṇy aticitritāni cakāra sarvāvayavānavadyāṃ śacīṃ smarasyeva vihāraśālām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
he made bright, richly decorated mansions adorned with diamonds and the like; he made a Shachi flawless in every limb, like Kama's own pleasure-hall;
अध्याय १४०
सभां सुधर्माणम् अहो क्षणेन तथा चकाराप्सरसो मनोज्ञाः चकार चोच्चैःश्रवसं गजं च वज्रादि चास्त्राणि सुरान् अशेषान्
sabhāṃ sudharmāṇam aho kṣaṇena tathā cakārāpsaraso manojñāḥ cakāra coccaiḥśravasaṃ gajaṃ ca vajrādi cāstrāṇi surān aśeṣān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
in a moment he made the assembly hall Sudharma and charming Apsaras; he made Ucchaihshravas and the elephant, the thunderbolt and other weapons, and all the gods.
अध्याय १४०
निवार्यमाणः प्रिययात्रिपुत्रः शचीसमाम् आत्मवधूं चकार तदात्रिपुत्रो ऽत्रिमुखैः समेतो वज्रादिरूपं च चकार चास्त्रम्
nivāryamāṇaḥ priyayātriputraḥ śacīsamām ātmavadhūṃ cakāra tadātriputro 'trimukhaiḥ sameto vajrādirūpaṃ ca cakāra cāstram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Though his beloved tried to stop him, Atri's son made his own wife equal to Shachi; then Atri's son, joined by Atri and others, also made a weapon in the form of the thunderbolt.
अध्याय १४०
नृत्यादि गीतादि च सर्वम् एव चकार शक्रस्य पुरे च दृष्टम् तत् सर्वम् आसाद्य तदा मुनीन्द्रः प्रहृष्टचेताः सुतरां बभूव
nṛtyādi gītādi ca sarvam eva cakāra śakrasya pure ca dṛṣṭam tat sarvam āsādya tadā munīndraḥ prahṛṣṭacetāḥ sutarāṃ babhūva
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Dances, songs and everything seen in Shakra's city he made. Having obtained all this, the great sage was exceedingly delighted.
अध्याय १४०
आपातरम्येष्व् अपि कस्य नाम भवत्य् अपेक्षा नहि गोचरेषु श्रुत्वा च दैत्या दनुजाः समेता रक्षांसि कोपेन युतानि सद्यः
āpātaramyeṣv api kasya nāma bhavaty apekṣā nahi gocareṣu śrutvā ca daityā danujāḥ sametā rakṣāṃsi kopena yutāni sadyaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Who does not long for the things of the senses, pleasing at first sight? Hearing of it, the Daityas and Danavas assembled, and the Rakshasas too, at once filled with anger:
अध्याय १४०
स्वर्गं परित्यज्य कुतो हरिर् भुवं समागतो न्व् एष मिथः सुखाय तस्माद् वयं याम इतो नु योद्धुं वृत्रस्य हन्तारम् अदीर्घसत्त्रम्
svargaṃ parityajya kuto harir bhuvaṃ samāgato nv eṣa mithaḥ sukhāya tasmād vayaṃ yāma ito nu yoddhuṃ vṛtrasya hantāram adīrghasattram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Why has Hari left heaven and come down to earth? Is it for his own pleasure? Then let us go from here to fight the slayer of Vritra."
अध्याय १४०
ततः समागत्य तदात्रिपुत्रं संवेष्टयाम् आसुर् अथासुरास् ते संवेष्टयित्वा पुरम् अत्रिपुत्र कृतं तथा चेन्द्रपुराभिधानम्
tataḥ samāgatya tadātriputraṃ saṃveṣṭayām āsur athāsurās te saṃveṣṭayitvā puram atriputra kṛtaṃ tathā cendrapurābhidhānam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then the asuras came and surrounded the son of Atri, encircling the city he had made, called Indra's city.
अध्याय १४०
यो जात एव प्रथमो मनस्वान् देवो देवान् क्रतुना पर्यभूषत् यस्य शुष्माद् रोदसी अभ्यसेतां नृम्णस्य मह्ना स जनास इन्द्रः
yo jāta eva prathamo manasvān devo devān kratunā paryabhūṣat yasya śuṣmād rodasī abhyasetāṃ nṛmṇasya mahnā sa janāsa indraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"He who, as soon as he was born, the first and wise, the god, surpassed the gods in power; at whose might heaven and earth trembled, by the greatness of his manliness — he, O people, is Indra."
अध्याय १४०
इत्यादिसूक्तेन रिपून् उवाच हरिं च तुष्टाव तदात्रिपुत्रः
ityādisūktena ripūn uvāca hariṃ ca tuṣṭāva tadātriputraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
With this and other hymns Atri's son answered his enemies and praised Hari (Indra):
अध्याय १४०
नाहं हरिर् नैव शची मदीया नेयं पुरी नैव वनं तद् ऐन्द्रम् स एव चेन्द्रो वृत्रहन्ता स वज्री सहस्राक्षो गोत्रभिद् वज्रबाहुः
nāhaṃ harir naiva śacī madīyā neyaṃ purī naiva vanaṃ tad aindram sa eva cendro vṛtrahantā sa vajrī sahasrākṣo gotrabhid vajrabāhuḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"I am not Hari, nor is Shachi mine; this is not his city, nor that Indra's grove. He alone is Indra, slayer of Vritra, wielder of the thunderbolt, thousand-eyed, splitter of mountains, thunderbolt-armed.
अध्याय १४०
अहं तु विप्रो वेदविद् ब्रह्मवृन्दैः समाविष्टो गौतमीतीरसंस्थः यत्रायत्यां नाद्य वा सौख्यहेतुस् तच् चाकार्षं कर्म दुर्दैवयोगात्
ahaṃ tu vipro vedavid brahmavṛndaiḥ samāviṣṭo gautamītīrasaṃsthaḥ yatrāyatyāṃ nādya vā saukhyahetus tac cākārṣaṃ karma durdaivayogāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I am a brahmin who knows the Veda, surrounded by assemblies of brahmins, dwelling on the bank of the Gautami; through ill fate I did this deed, which brings happiness neither now nor hereafter."
अध्याय १४०
संहरस्वेदम् आत्रेय यद् इन्द्रस्य विडम्बनम् क्षेमस् ते भविता सत्यं नान्यथा मुनिसत्तम
saṃharasvedam ātreya yad indrasya viḍambanam kṣemas te bhavitā satyaṃ nānyathā munisattama
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Withdraw this mockery of Indra, son of Atri; then you will be safe, truly, and not otherwise, O best of sages."
अध्याय १४०
तदात्रेयो ऽब्रवीद् वाक्यं यथा वक्ष्यन्ति माम् इह करोम्य् एव महाभागाः सत्येनाग्निं समालभे
tadātreyo 'bravīd vākyaṃ yathā vakṣyanti mām iha karomy eva mahābhāgāḥ satyenāgniṃ samālabhe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then Atri's son said, "I will do just as you say here, noble ones; by truth I touch the fire."
अध्याय १४०
एवम् उक्त्वा स दैतेयांस् त्वष्टारं पुनर् अब्रवीत्
evam uktvā sa daiteyāṃs tvaṣṭāraṃ punar abravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having said this to the Daityas, he spoke again to Tvashtr:
अध्याय १४०
यत् कृतं त्व् अत्र मत्प्रीत्याऐ ऐन्द्रं त्वष्टः पदं त्वया संहरस्व पुनः शीघ्रं रक्ष मां ब्राह्मणं मुनिम्
yat kṛtaṃ tv atra matprītyāai aindraṃ tvaṣṭaḥ padaṃ tvayā saṃharasva punaḥ śīghraṃ rakṣa māṃ brāhmaṇaṃ munim
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Tvashtr, quickly withdraw the realm of Indra you made here to please me, and protect me, a brahmin sage.
अध्याय १४०
पुनर् देहि पदं मह्यम् आश्रमं मृगपक्षिणः वृक्षांश् च वारि यत्रासीन् न मे दिव्यैः प्रयोजनम् सर्वम् अक्रमम् आयातं न सुखाय मनीषिणाम्
punar dehi padaṃ mahyam āśramaṃ mṛgapakṣiṇaḥ vṛkṣāṃś ca vāri yatrāsīn na me divyaiḥ prayojanam sarvam akramam āyātaṃ na sukhāya manīṣiṇām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Give me back my place, my hermitage, the deer and birds, the trees and the water that were there; I have no need of divine things. What comes out of its proper order brings no happiness to the wise."
अध्याय १४०
तथेत्य् उक्त्वा प्रजानाथस् त्वष्टा संहृतवांस् तदा दैत्याश् च जग्मुः स्वस्थानं कृत्वा देशम् अकण्टकम्
tathety uktvā prajānāthas tvaṣṭā saṃhṛtavāṃs tadā daityāś ca jagmuḥ svasthānaṃ kṛtvā deśam akaṇṭakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Saying "So be it," Tvashtr, lord of creatures, then withdrew it, and the Daityas went to their own place, leaving the land free of trouble.
अध्याय १४०
त्वष्टा चापि ययौ स्थानं स्वकं संप्रहसन्न् इव आत्रेयो ऽपि तदा शिष्यैः संवृतः सह भार्यया
tvaṣṭā cāpi yayau sthānaṃ svakaṃ saṃprahasann iva ātreyo 'pi tadā śiṣyaiḥ saṃvṛtaḥ saha bhāryayā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Tvashtr too went to his own place, as if laughing; and Atri's son, with his disciples and his wife,
अध्याय १४०
गौतमीतीरम् आश्रित्य तपोनिष्ठो ऽखिलैर् वृतः वर्तमाने महायज्ञे लज्जितो वाक्यम् अब्रवीत्
gautamītīram āśritya taponiṣṭho 'khilair vṛtaḥ vartamāne mahāyajñe lajjito vākyam abravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
dwelling on the bank of the Gautami, intent on austerity and surrounded by all, spoke in shame while a great sacrifice was in progress:
अध्याय १४०
अहो मोहस्य महिमा ममापि भ्रान्तचित्तता किं महेन्द्रपदं लब्धं किं मयात्र पुरा कृतम्
aho mohasya mahimā mamāpi bhrāntacittatā kiṃ mahendrapadaṃ labdhaṃ kiṃ mayātra purā kṛtam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Ah, the power of delusion! Even my mind went astray. Did I gain the realm of great Indra? What have I done here?"
अध्याय १४०
एवं वदन्तम् आत्रेयं लज्जितं प्राब्रुवन् सुराः
evaṃ vadantam ātreyaṃ lajjitaṃ prābruvan surāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
As the son of Atri spoke thus in shame, the gods said to him:
अध्याय १४०
लज्जां जहि महाबाहो भविता ख्यातिर् उत्तमा आत्रेयतीर्थे ये स्नानं प्राणिनः कुर्युर् अञ्जसा
lajjāṃ jahi mahābāho bhavitā khyātir uttamā ātreyatīrthe ye snānaṃ prāṇinaḥ kuryur añjasā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Give up your shame, O mighty-armed one; you will have the highest fame. Those beings who readily bathe at Atreyatirtha
अध्याय १४०
इन्द्रास् ते भवितारो वै स्मरणात् सुखभागिनः तत्र पञ्च सहस्राणि तीर्थान्य् आहुर् मनीषिणः
indrās te bhavitāro vai smaraṇāt sukhabhāginaḥ tatra pañca sahasrāṇi tīrthāny āhur manīṣiṇaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
shall become Indras, and by remembering it they shall share in happiness. The wise say there are five thousand tirthas there,
अध्याय १४०
अन्विन्द्रात्रेयदैतेयनामभिः कीर्तितानि च तेषु स्नानं च दानं च सर्वम् अक्षयपुण्यदम्
anvindrātreyadaiteyanāmabhiḥ kīrtitāni ca teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca sarvam akṣayapuṇyadam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
celebrated by the names of Indra, Atreya and the Daityas; bathing and giving at them all bestows imperishable merit."
अध्याय १४०
इत्य् उक्त्वा विबुधा याताः संतुष्टश् चाभवन् मुनिः
ity uktvā vibudhā yātāḥ saṃtuṣṭaś cābhavan muniḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having said this, the gods departed, and the sage was content.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 140
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.