Brahma Purana· Brahma Purāṇa
246
अध्याय 246 / 246

Adhyaya 246

40 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ40 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय २४६

श्लोक 1

एवं पुरा मुनीन् व्यासः पुराणं श्लक्ष्णया गिरा दशाष्टदोषरहितैर् वाक्यैः सारतरैर् द्विजाः

evaṃ purā munīn vyāsaḥ purāṇaṃ ślakṣṇayā girā daśāṣṭadoṣarahitair vākyaiḥ sāratarair dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

In the extensive mythological legends there is every¬ thing conducive to the attainment of piety, wealth, love and liberation in the entire world consisting of mobile and immobile beings.

अध्याय २४६

श्लोक 2

पूर्णम् अस्तमलैः शुद्धैर् नानाशास्त्रसमुच्चयैः जातिशुद्धसमायुक्तं साधुशब्दोपशोभितम्

pūrṇam astamalaiḥ śuddhair nānāśāstrasamuccayaiḥ jātiśuddhasamāyuktaṃ sādhuśabdopaśobhitam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The Purana has been narrated for the benefit of all the worlds. It consists of many pious rites. If perused carefully it contributes to the good of the worlds. It contains everything mentioned in the Vedas. It consists of all the secret doctrines of the Srutis. The very name (Purana) indicates that it is the cause of everything excellent.

अध्याय २४६

श्लोक 3

पूर्वपक्षोक्तिसिद्धान्तपरिनिष्ठासमन्वितम् श्रावयित्वा यथान्यायं विरराम महामतिः

pūrvapakṣoktisiddhāntapariniṣṭhāsamanvitam śrāvayitvā yathānyāyaṃ virarāma mahāmatiḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

If anyone devoutly listens to or recites one verse or one word out of this or utters 'Ganga 5, 'Ganga 5, he shall obtain the spiritual benefit thereby.

अध्याय २४६

श्लोक 4

ते ऽपि श्रुत्वा मुनिश्रेष्ठाः पुराणं वेदसंमितम् आद्यं ब्राह्माभिधानं च सर्ववाञ्छाफलप्रदम्

te 'pi śrutvā muniśreṣṭhāḥ purāṇaṃ vedasaṃmitam ādyaṃ brāhmābhidhānaṃ ca sarvavāñchāphalapradam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The word Ganga uttered or the water of the Ganga imbibed becomes excellent. It is cabable of destroying the stigma of Kali age. It is auspicious. It gives splendour and all Siddhis (super-natural powers). It is worthy of veneration in the world. It grants desired things.

अध्याय २४६

श्लोक 5

हृष्टा बभूवुः सुप्रीता विस्मिताश् च पुनः पुनः प्रशशंसुस् तदा व्यासं कृष्णद्वैपायनं मुनिम्

hṛṣṭā babhūvuḥ suprītā vismitāś ca punaḥ punaḥ praśaśaṃsus tadā vyāsaṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ munim

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Well done, O Gautama! Welfare unto you. Who else is equal to you? It is you who eagerly brought this Ganga to the Dandaka forest.

अध्याय २४६

श्लोक 6

अहो त्वया मुनिश्रेष्ठ पुराणं श्रुतिसंमितम् सर्वाभिप्रेतफलदं सर्वपापहरं परम्

aho tvayā muniśreṣṭha purāṇaṃ śrutisaṃmitam sarvābhipretaphaladaṃ sarvapāpaharaṃ param

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

He who utters 'Ganga Ganga* even from hundreds of Yojanas away becomes rid of all sins; He goes to the world of Vi§nu.

अध्याय २४६

श्लोक 7

प्रोक्तं श्रुतं तथास्माभिर् विचित्रपदम् अक्षरम् न ते ऽस्त्य् अविदितं किंचित् त्रिषु लोकेषु वै प्रभो

proktaṃ śrutaṃ tathāsmābhir vicitrapadam akṣaram na te 'sty aviditaṃ kiṃcit triṣu lokeṣu vai prabho

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

In all the three worlds there are thirtyfive millions of Tirthas. When Jupiter is in the sign of Leo, all these Tirthas come to the Ganga for a bath.

अध्याय २४६

श्लोक 8

सर्वज्ञस् त्वं महाभाग देवेष्व् इव बृहस्पतिः नमस्यामो महाप्राज्ञं ब्रह्मिष्ठं त्वां महामुनिम्

sarvajñas tvaṃ mahābhāga deveṣv iva bṛhaspatiḥ namasyāmo mahāprājñaṃ brahmiṣṭhaṃ tvāṃ mahāmunim

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Holy ablution in the Bhagirathi for sixty-thousand years is equal to a single bath in the Godavari when Brhaspati (Ju¬ piter) is in Simha (Leo).

अध्याय २४६

श्लोक 9

येन त्वया तु वेदार्था भारते प्रकटीकृताः कः शक्नोति गुणान् वक्तुं तव सर्वान् महामुने

yena tvayā tu vedārthā bhārate prakaṭīkṛtāḥ kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ tava sarvān mahāmune

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

O son, this Gautami grants salvation unto all men who bathe therein anywhere at any time. That is due to Siva's bidding.

अध्याय २४६

श्लोक 10

अधीत्य चतुरो वेदान् साङ्गान् व्याकरणानि च कृतवान् भारतं शास्त्रं तस्मै ज्ञानात्मने नमः

adhītya caturo vedān sāṅgān vyākaraṇāni ca kṛtavān bhārataṃ śāstraṃ tasmai jñānātmane namaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Merely by listening to it one gets that benefit which is obtained by performing thousands of ASvamedhas (Horse-sacri¬ fices) or hundred of Vajapeya sacrifices.

अध्याय २४६

श्लोक 11

नमो ऽस्तु ते व्यास विशालबुद्धे फुल्लारविन्दायतपत्त्रनेत्र येन त्वया भारततैलपूर्णः प्रज्वालितो ज्ञानमयः प्रदीपः

namo 'stu te vyāsa viśālabuddhe phullāravindāyatapattranetra yena tvayā bhāratatailapūrṇaḥ prajvālito jñānamayaḥ pradīpaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

O Narada, if this Purana narrated by Brahma is kept in the house by anyone he need not be afraid of the Kali age.

अध्याय २४६

श्लोक 12

अज्ञानतिमिरान्धानां भ्रामितानां कुदृष्टिभिः ज्ञानाञ्जनशलाकेन त्वया चोन्मीलिता दृशः

ajñānatimirāndhānāṃ bhrāmitānāṃ kudṛṣṭibhiḥ jñānāñjanaśalākena tvayā conmīlitā dṛśaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

"The eyes of those blinded by the darkness of ignorance and led astray by false views have been opened by you with the salve-stick of knowledge."

अध्याय २४६

श्लोक 13

एवम् उक्त्वा समभ्यर्च्य व्यासं ते चैव पूजिताः जग्मुर् यथागतं सर्वे कृतकृत्याः स्वम् आश्रमम्

evam uktvā samabhyarcya vyāsaṃ te caiva pūjitāḥ jagmur yathāgataṃ sarve kṛtakṛtyāḥ svam āśramam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Having said this and honoured Vyasa, and having been honoured by him, they all went back, their purpose fulfilled, to their own hermitages as they had come.

अध्याय २४६

श्लोक 14

तथा मया मुनिश्रेष्ठा कथितं हि सनातनम् पुराणं सुमहापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

tathā mayā muniśreṣṭhā kathitaṃ hi sanātanam purāṇaṃ sumahāpuṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

So, best of sages, I have told this eternal Purana, most holy and destroying all sins.

अध्याय २४६

श्लोक 15

यथा भवद्भिः पृष्टो ऽहं संप्रश्नं द्विजसत्तमाः व्यासप्रसादात् तत् सर्वं मया संपरिकीर्तितम्

yathā bhavadbhiḥ pṛṣṭo 'haṃ saṃpraśnaṃ dvijasattamāḥ vyāsaprasādāt tat sarvaṃ mayā saṃparikīrtitam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

As you asked me the question, O best of brahmins, by the grace of Vyasa I have recounted it all.

अध्याय २४६

श्लोक 16

इदं गृहस्थैः श्रोतव्यं यतिभिर् ब्रह्मचारिभिः धनसौख्यप्रदं नॄणां पवित्रं पापनाशनम्

idaṃ gṛhasthaiḥ śrotavyaṃ yatibhir brahmacāribhiḥ dhanasaukhyapradaṃ nṝṇāṃ pavitraṃ pāpanāśanam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

It should be heard by householders, ascetics and celibate students; it gives men wealth and happiness, and is purifying and destroys sin.

अध्याय २४६

श्लोक 17

तथा ब्रह्मपरैर् विप्रैर् ब्राह्मणाद्यैः सुसंयतैः श्रोतव्यं सुप्रयत्नेन सम्यक् श्रेयोभिकाङ्क्षिभिः

tathā brahmaparair viprair brāhmaṇādyaiḥ susaṃyataiḥ śrotavyaṃ suprayatnena samyak śreyobhikāṅkṣibhiḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Likewise it should be heard with great care by brahmins devoted to Brahman and by brahmins and others who are self-controlled and seek the highest good.

अध्याय २४६

श्लोक 18

प्राप्नोति ब्राह्मणो विद्यां क्षत्रियो विजयं रणे वैश्यस् तु धनम् अक्षय्यं शूद्रः सुखम् अवाप्नुयात्

prāpnoti brāhmaṇo vidyāṃ kṣatriyo vijayaṃ raṇe vaiśyas tu dhanam akṣayyaṃ śūdraḥ sukham avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

A brahmin gains learning, a kshatriya victory in battle, a vaishya inexhaustible wealth, and a shudra happiness.

अध्याय २४६

श्लोक 19

यं यं कामम् अभिध्यायञ् शृणोति पुरुषः शुचिः तं तं कामम् अवाप्नोति नरो नास्त्य् अत्र संशयः

yaṃ yaṃ kāmam abhidhyāyañ śṛṇoti puruṣaḥ śuciḥ taṃ taṃ kāmam avāpnoti naro nāsty atra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Whatever desire a pure man holds in mind while hearing it, that desire he obtains; there is no doubt of this.

अध्याय २४६

श्लोक 20

पुराणं वैष्णवं त्व् एतत् सर्वकिल्बिषनाशनम् विशिष्टं सर्वशास्त्रेभ्यः पुरुषार्थोपपादकम्

purāṇaṃ vaiṣṇavaṃ tv etat sarvakilbiṣanāśanam viśiṣṭaṃ sarvaśāstrebhyaḥ puruṣārthopapādakam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

This Vaishnava Purana destroys all sin, excels all scriptures, and brings about the aims of human life.

अध्याय २४६

श्लोक 21

एतद् वो यन् मयाख्यातं पुराणं वेदसंमितम् श्रुते ऽस्मिन् सर्वदोषोत्थः पापराशिः प्रणश्यति

etad vo yan mayākhyātaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam śrute 'smin sarvadoṣotthaḥ pāparāśiḥ praṇaśyati

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

This Purana I have told you is equal to the Veda; when it is heard, the mass of sin arising from all faults is destroyed.

अध्याय २४६

श्लोक 22

प्रयागे पुष्करे चैव कुरुक्षेत्रे तथार्बुदे उपोष्य यद् अवाप्नोति तद् अस्य श्रवणान् नरः

prayāge puṣkare caiva kurukṣetre tathārbude upoṣya yad avāpnoti tad asya śravaṇān naraḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

What a man gains by fasting at Prayaga, Pushkara, Kurukshetra and Arbuda, he gains by hearing this.

अध्याय २४६

श्लोक 23

यद् अग्निहोत्रे सुहुते वर्षे नाप्नोति वै फलम् महापुण्यमयं विप्रास् तद् अस्य श्रवणात् सकृत्

yad agnihotre suhute varṣe nāpnoti vai phalam mahāpuṇyamayaṃ viprās tad asya śravaṇāt sakṛt

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The fruit of great merit, O brahmins, that one does not obtain even by a year of well-offered agnihotra, one obtains by hearing this once.

अध्याय २४६

श्लोक 24

यज् ज्येष्ठशुक्लद्वादश्यां स्नात्वा वै यमुनाजले मथुरायां हरिं दृष्ट्वा प्राप्नोति पुरुषः फलम्

yaj jyeṣṭhaśukladvādaśyāṃ snātvā vai yamunājale mathurāyāṃ hariṃ dṛṣṭvā prāpnoti puruṣaḥ phalam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The fruit a man gains by bathing in the Yamuna on the twelfth of the bright half of Jyeshtha and seeing Hari at Mathura,

अध्याय २४६

श्लोक 25

तद् आप्नोति फलं सम्यक् समाधानेन कीर्तनात् पुराणे ऽस्य हितो विप्राः केशवार्पितमानसः

tad āpnoti phalaṃ samyak samādhānena kīrtanāt purāṇe 'sya hito viprāḥ keśavārpitamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

he gains fully by reciting this Purana with concentration, O brahmins, his mind offered to Keshava.

अध्याय २४६

श्लोक 26

यत् फलं क्रियम् आलोक्य पुरुषो ऽथ लभेन् नरः तत् फलं समवाप्नोति यः पठेच् छृणुयाद् अपि

yat phalaṃ kriyam ālokya puruṣo 'tha labhen naraḥ tat phalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhec chṛṇuyād api

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Whatever fruit a man gains by beholding the rite, that fruit he obtains who reads or hears this.

अध्याय २४६

श्लोक 27

इदं यः श्रद्धया नित्यं पुराणं वेदसंमितम् यः पठेच् छृणुयान् मर्त्यः स याति भुवनं हरेः

idaṃ yaḥ śraddhayā nityaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam yaḥ paṭhec chṛṇuyān martyaḥ sa yāti bhuvanaṃ hareḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The mortal who daily reads or hears with faith this Purana equal to the Veda goes to the world of Hari.

अध्याय २४६

श्लोक 28

श्रावयेद् ब्राह्मणो यस् तु सदा पर्वसु संयतः एकादश्यां द्वादश्यां च विष्णुलोकं स गच्छति

śrāvayed brāhmaṇo yas tu sadā parvasu saṃyataḥ ekādaśyāṃ dvādaśyāṃ ca viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The brahmin who, self-controlled, always recites it on the festival days and on the eleventh and twelfth lunar days goes to Vishnu's world.

अध्याय २४६

श्लोक 29

इदं यशस्यम् आयुष्यं सुखदं कीर्तिवर्धनम् बलपुष्टिप्रदं नॄणां धन्यं दुःस्वप्ननाशनम्

idaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ sukhadaṃ kīrtivardhanam balapuṣṭipradaṃ nṝṇāṃ dhanyaṃ duḥsvapnanāśanam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

It brings men fame, long life, happiness, increasing renown, strength and nourishment; it is blessed and destroys bad dreams.

अध्याय २४६

श्लोक 30

त्रिसंध्यं यः पठेद् विद्वाञ् श्रद्धया सुसमाहितः इदं वरिष्ठम् आख्यानं स सर्वम् ईप्सितं लभेत्

trisaṃdhyaṃ yaḥ paṭhed vidvāñ śraddhayā susamāhitaḥ idaṃ variṣṭham ākhyānaṃ sa sarvam īpsitaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The learned man who reads this excellent narrative with faith and full concentration at the three junctions of the day obtains all he desires.

अध्याय २४६

श्लोक 31

रोगार्तो मुच्यते रोगाद् बद्धो मुच्येत बन्धनात् भयाद् विमुच्यते भीत आपदापन्न आपदः

rogārto mucyate rogād baddho mucyeta bandhanāt bhayād vimucyate bhīta āpadāpanna āpadaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The sick is freed from sickness, the bound from bondage, the frightened from fear, and the one in distress from distress.

अध्याय २४६

श्लोक 32

जातिस्मरत्वं विद्यां च पुत्रान् मेधां पशून् धृतिम् धर्मं चार्थं च कामं च मोक्षं तु लभते नरः

jātismaratvaṃ vidyāṃ ca putrān medhāṃ paśūn dhṛtim dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ tu labhate naraḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

A man gains memory of past births, learning, sons, intelligence, cattle, steadfastness, dharma, wealth, pleasure and liberation.

अध्याय २४६

श्लोक 33

यान् यान् कामान् अभिप्रेत्य पठेत् प्रयतमानसः तांस् तान् सर्वान् अवाप्नोति पुरुषो नात्र संशयः

yān yān kāmān abhipretya paṭhet prayatamānasaḥ tāṃs tān sarvān avāpnoti puruṣo nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Whatever desires a man has in mind when he reads it with a restrained mind, all of them he obtains; there is no doubt.

अध्याय २४६

श्लोक 34

यश् चेदं सततं शृणोति मनुजः स्वर्गापवर्गप्रदं विष्णुं लोकगुरुं प्रणम्य वरदं भक्त्येकचित्तः शुचिः भुक्त्वा चात्र सुखं विमुक्तकलुषः स्वर्गे च दिव्यं सुखं पश्चाद् याति हरेः पदं सुविमलं मुक्तो गुणैः प्राकृतैः

yaś cedaṃ satataṃ śṛṇoti manujaḥ svargāpavargapradaṃ viṣṇuṃ lokaguruṃ praṇamya varadaṃ bhaktyekacittaḥ śuciḥ bhuktvā cātra sukhaṃ vimuktakaluṣaḥ svarge ca divyaṃ sukhaṃ paścād yāti hareḥ padaṃ suvimalaṃ mukto guṇaiḥ prākṛtaiḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

The man who always hears this, which grants heaven and final release, bowing to Vishnu, teacher of the world and giver of boons, with single-minded devotion and purity, enjoys happiness here, freed from stain, and divine happiness in heaven, and afterwards goes to Hari's stainless abode, freed from the qualities of Prakriti.

अध्याय २४६

श्लोक 35

तस्माद् विप्रवरैः स्वधर्मनिरतैर् मुक्त्येकमार्गेप्सुभिस् तद्वत् क्षत्रियपुंगवैस् तु नियतैः श्रेयोर्थिभिः सर्वदा वैश्यैश् चानुदिनं विशुद्धकुलजैः शूद्रैस् तथा धार्मिकैः श्रोतव्यं त्व् इदम् उत्तमं बहुफलं धर्मार्थमोक्षप्रदम्

tasmād vipravaraiḥ svadharmaniratair muktyekamārgepsubhis tadvat kṣatriyapuṃgavais tu niyataiḥ śreyorthibhiḥ sarvadā vaiśyaiś cānudinaṃ viśuddhakulajaiḥ śūdrais tathā dhārmikaiḥ śrotavyaṃ tv idam uttamaṃ bahuphalaṃ dharmārthamokṣapradam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

So this excellent text, rich in fruit, granting dharma, wealth and liberation, should be heard by the best of brahmins devoted to their own dharma who seek the one path to liberation, by self-restrained bulls among kshatriyas always seeking the good, by vaishyas daily, and by righteous shudras born of pure families.

अध्याय २४६

श्लोक 36

धर्मे मतिर् भवतु वः पुरुषोत्तमानां स ह्य् एक एव परलोकगतस्य बन्धुः अर्थाः स्त्रियश् च निपुणैर् अपि सेव्यमाना नैव प्रभावम् उपयान्ति न च स्थिरत्वम्

dharme matir bhavatu vaḥ puruṣottamānāṃ sa hy eka eva paralokagatasya bandhuḥ arthāḥ striyaś ca nipuṇair api sevyamānā naiva prabhāvam upayānti na ca sthiratvam

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

May your mind be set on dharma, you best of men; for dharma alone is the friend of one who has gone to the next world. Wealth and women, though served even by the skilful, gain neither lasting power nor stability.

अध्याय २४६

श्लोक 37

धर्मेण राज्यं लभते मनुष्यः स्वर्गं च धर्मेण नरः प्रयाति आयुश् च कीर्तिं च तपश् च धर्मं धर्मेण मोक्षं लभते मनुष्यः

dharmeṇa rājyaṃ labhate manuṣyaḥ svargaṃ ca dharmeṇa naraḥ prayāti āyuś ca kīrtiṃ ca tapaś ca dharmaṃ dharmeṇa mokṣaṃ labhate manuṣyaḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

By dharma a man gains a kingdom, by dharma a man goes to heaven; long life, fame, austerity and dharma — by dharma a man gains liberation.

अध्याय २४६

श्लोक 38

धर्मो ऽत्र मातापितरौ नरस्य धर्मः सखा चात्र परे च लोके त्राता च धर्मस् त्व् इह मोक्षदश् च धर्माद् ऋते नास्ति तु किंचिद् एव

dharmo 'tra mātāpitarau narasya dharmaḥ sakhā cātra pare ca loke trātā ca dharmas tv iha mokṣadaś ca dharmād ṛte nāsti tu kiṃcid eva

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

Dharma is a man's mother and father here, dharma his friend here and in the next world; dharma is the protector here and the giver of liberation; without dharma there is nothing at all.

अध्याय २४६

श्लोक 39

इदं रहस्यं श्रेष्ठं च पुराणं वेदसंमितम् न देयं दुष्टमतये नास्तिकाय विशेषतः

idaṃ rahasyaṃ śreṣṭhaṃ ca purāṇaṃ vedasaṃmitam na deyaṃ duṣṭamataye nāstikāya viśeṣataḥ

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

This secret and excellent Purana, equal to the Veda, should not be given to one of wicked mind, and especially not to an unbeliever.

अध्याय २४६

श्लोक 40

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यम् आज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि

idaṃ mayoktaṃ pravaraṃ purāṇaṃ pāpāpahaṃ dharmavivardhanaṃ ca śrutaṃ bhavadbhiḥ paramaṃ rahasyam ājñāpayadhvaṃ munayo vrajāmi

हिन्दी अर्थ

इदं मयोक्तं प्रवरं पुराणं पापापहं धर्मविवर्धनं च। श्रुतं भवद्भिः परमं रहस्यमाज्ञापयध्वं मुनयो व्रजामि ।

English

This excellent Purana I have told, which removes sin and increases dharma; you have heard this supreme secret. Give me leave, O sages; I depart.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahma Purana — Chapter 246
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.