Brahma Purana· Brahma Purāṇa
67
अध्याय 67 / 246

Adhyaya 67

81 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ81 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ६७

श्लोक 1

एकैकस्यास् तु यात्रायाः फलं ब्रूहि पृथक् पृथक् यत् प्राप्नोति नरः कृत्वा नारी वा तत्र संयता

ekaikasyās tu yātrāyāḥ phalaṃ brūhi pṛthak pṛthak yat prāpnoti naraḥ kṛtvā nārī vā tatra saṃyatā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

As long as the heaven stands alongwith the moon and stars, they dally with the celestial nymphs. They resemble heated gold. They are devoid of old age and death.

अध्याय ६७

श्लोक 2

प्रतियात्राफलं विप्राः शृणुध्वं गदतो मम यत् प्राप्नोति नरः कृत्वा तस्मिन् क्षेत्रे सुसंयतः

pratiyātrāphalaṃ viprāḥ śṛṇudhvaṃ gadato mama yat prāpnoti naraḥ kṛtvā tasmin kṣetre susaṃyataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

They are free from miseries. They are rid of thirst, fatigue and suffering. They assume the form of the lord:—They have four arms. They are adorned by garlands of sylvan flowers. They possess great vigour and power.

अध्याय ६७

श्लोक 3

गुडिवायां तथोत्थाने फाल्गुन्यां विषुवे तथा यात्रां कृत्वा विधानेन दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च

guḍivāyāṃ tathotthāne phālgunyāṃ viṣuve tathā yātrāṃ kṛtvā vidhānena dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

They have the scar called Srlvatsa. They hold conch,

अध्याय ६७

श्लोक 4

संकर्षणं सुभद्रां च लभेत् सर्वत्र वै फलम् नरो गच्छेद् विष्णुलोके यावद् इन्द्राश् चतुर्दश

saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca labhet sarvatra vai phalam naro gacched viṣṇuloke yāvad indrāś caturdaśa

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Some appear worthy of being aazed at lit.

अध्याय ६७

श्लोक 5

यावद् यात्रां ज्येष्ठमासे करोति विधिवन् नरः तावत् कल्पं विष्णुलोके सुखं भुङ्क्ते न संशयः

yāvad yātrāṃ jyeṣṭhamāse karoti vidhivan naraḥ tāvat kalpaṃ viṣṇuloke sukhaṃ bhuṅkte na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O excellent brahmins, the worlds of other lords, and Devas do no. Amo m.he same manner as does the worid of Visnu being full of mysteries and miracles

अध्याय ६७

श्लोक 6

तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये रम्ये श्रीपुरुषोत्तमे भुक्तिमुक्तिप्रदे नॄणां सर्वसत्त्वसुखावहे

tasmin kṣetravare puṇye ramye śrīpuruṣottame bhuktimuktiprade nṝṇāṃ sarvasattvasukhāvahe

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O brahmins, by the power of'that lord, there is no bdngs° n ° f retUmt,H the ultimate dissolution of all living

अध्याय ६७

श्लोक 7

ज्येष्ठे यात्रां नरः कृत्वा नारी वा संयतेन्द्रियः यथोक्तेन विधानेन दश द्वे च समाहितः

jyeṣṭhe yātrāṃ naraḥ kṛtvā nārī vā saṃyatendriyaḥ yathoktena vidhānena daśa dve ca samāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Those who visit Krsna, Rama and Subhadra in the holy shrine Pumsottama move about in the divine city (justi- fiably) proud of their handsome features and blooming youth.

अध्याय ६७

श्लोक 8

प्रतिष्ठां कुरुते यस् तु शाठ्यदम्भविवर्जितः स भुक्त्वा विविधान् भोगान् मोक्षं चान्ते लभेद् ध्रुवम्

pratiṣṭhāṃ kurute yas tu śāṭhyadambhavivarjitaḥ sa bhuktvā vividhān bhogān mokṣaṃ cānte labhed dhruvam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

In the middle of the city shines the place of Visnu which resembles molten gold, which has the lustre of the midday sun and which is embellished by jewels.

अध्याय ६७

श्लोक 9

श्रोतुम् इच्छामहे देव प्रतिष्ठां वदतस् तव विधानं चार्चनं दानं फलं तत्र जगत्पतेः

śrotum icchāmahe deva pratiṣṭhāṃ vadatas tava vidhānaṃ cārcanaṃ dānaṃ phalaṃ tatra jagatpateḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

With the charming well-arranged flags of various colours wonderfully displayed, the city shines like the autumnal moon surrounded by the stars.

अध्याय ६७

श्लोक 10

शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रतिष्ठां विधिचोदिताम् यां कृत्वा तु नरो भक्त्या नारी वा लभते फलम्

śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pratiṣṭhāṃ vidhicoditām yāṃ kṛtvā tu naro bhaktyā nārī vā labhate phalam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

With wonderful, brilliant pillars set with jewels and beautified by gold plates and coral that great mansion shines exquisitely.

अध्याय ६७

श्लोक 11

यात्रा द्वादश संपूर्णा यदा स्यात् तु द्विजोत्तमाः तदा कुर्वीत विधिवत् प्रतिष्ठां पापनाशिनीम्

yātrā dvādaśa saṃpūrṇā yadā syāt tu dvijottamāḥ tadā kurvīta vidhivat pratiṣṭhāṃ pāpanāśinīm

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

In his right hand lord Vi§nu holds the terrible and shining discus Sudarsana that destroys all other weapons and

अध्याय ६७

श्लोक 12

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे त्व् एकादश्यां समाहितः गत्वा जलाशयं पुण्यम् आचम्य प्रयतः शुचिः

jyeṣṭhe māsi site pakṣe tv ekādaśyāṃ samāhitaḥ gatvā jalāśayaṃ puṇyam ācamya prayataḥ śuciḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

All these are established in the abode of Vasudeva. Of what avail is much talk? Everything is established there.

अध्याय ६७

श्लोक 13

आवाह्य सर्वतीर्थानि ध्यात्वा नारायणं तथा ततः स्नानं प्रकुर्वीत विधिवत् सुसमाहितः

āvāhya sarvatīrthāni dhyātvā nārāyaṇaṃ tathā tataḥ snānaṃ prakurvīta vidhivat susamāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O brahmins, 1 do not behold any other world better than the world of Visnu. It is the cause of bliss and it bestows the desired benefits.

अध्याय ६७

श्लोक 14

यस्य यो विधिर् उद्दिष्ट ऋषिभिः स्नानकर्मणि तेनैव तु विधानेन स्नानं तस्य विधीयते

yasya yo vidhir uddiṣṭa ṛṣibhiḥ snānakarmaṇi tenaiva tu vidhānena snānaṃ tasya vidhīyate

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O brahmins, all those worlds which we hear as the worlds in the heavenly sphere, all those who perform meritorious rites, do not merit even a sixteenth part of the world of lord Visnu.

अध्याय ६७

श्लोक 15

स्नात्वा सम्यग् विधानेन ततो देवान् ऋषीन् पितॄन् संतर्पयेत् तथान्यांश् च नामगोत्रविधानवित्

snātvā samyag vidhānena tato devān ṛṣīn pitṝn saṃtarpayet tathānyāṃś ca nāmagotravidhānavit

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Atheists and profligates do not go there. Nor do the following go there viz.—the ungrateful and those who are of uncontrollable sense-organs.

अध्याय ६७

श्लोक 16

उत्तीर्य वाससी धौते निर्मले परिधाय वै उपस्पृश्य विधानेन भास्कराभिमुखस् ततः

uttīrya vāsasī dhaute nirmale paridhāya vai upaspṛśya vidhānena bhāskarābhimukhas tataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The devotees of Visnu who worship Vasudeva the preceptor of the universe with devotion, go to the world of Vi§nu.

अध्याय ६७

श्लोक 17

गायत्रीं पावनीं देवीं मनसा वेदमातरम् सर्वपापहरां पुण्यां जपेद् अष्टोत्तरं शतम्

gāyatrīṃ pāvanīṃ devīṃ manasā vedamātaram sarvapāpaharāṃ puṇyāṃ japed aṣṭottaraṃ śatam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

One should mentally recite a hundred and eight times the purifying goddess Gayatri, mother of the Vedas, holy and removing all sins,

अध्याय ६७

श्लोक 18

पुण्यांश् च सौरमन्त्रांश् च श्रद्धया सुसमाहितः त्रिः प्रदक्षिणम् आवृत्य भास्करं प्रणमेत् ततः

puṇyāṃś ca sauramantrāṃś ca śraddhayā susamāhitaḥ triḥ pradakṣiṇam āvṛtya bhāskaraṃ praṇamet tataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

and the holy solar mantras, with faith and composure; then, having circumambulated three times, one should bow to the sun.

अध्याय ६७

श्लोक 19

वेदोक्तं त्रिषु वर्णेषु स्नानं जाप्यम् उदाहृतम् स्त्रीशूद्रयोः स्नानजाप्यं वेदोक्तविधिवर्जितम्

vedoktaṃ triṣu varṇeṣu snānaṃ jāpyam udāhṛtam strīśūdrayoḥ snānajāpyaṃ vedoktavidhivarjitam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Bathing and recitation according to the Veda are prescribed for the three classes; for women and shudras, bathing and recitation without the Vedic procedure.

अध्याय ६७

श्लोक 20

ततो गच्छेद् गृहं मौनी पूजयेत् पुरुषोत्तमम् प्रक्षाल्य हस्तौ पादौ च उपस्पृश्य यथाविधि

tato gacched gṛhaṃ maunī pūjayet puruṣottamam prakṣālya hastau pādau ca upaspṛśya yathāvidhi

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then, silent, one should go home and worship Purushottama, having washed hands and feet and sipped water according to rule.

अध्याय ६७

श्लोक 21

घृतेन स्नापयेद् देवं क्षीरेण तदनन्तरम् मधुगन्धोदकेनैव तीर्थचन्दनवारिणा

ghṛtena snāpayed devaṃ kṣīreṇa tadanantaram madhugandhodakenaiva tīrthacandanavāriṇā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

One should bathe the god with ghee, then with milk, with honey and fragrant water, and with sacred water and sandal-water.

अध्याय ६७

श्लोक 22

ततो वस्त्रयुगं श्रेष्ठं भक्त्या तं परिधापयेत् चन्दनागरुकर्पूरैः कुङ्कुमेन विलेपयेत्

tato vastrayugaṃ śreṣṭhaṃ bhaktyā taṃ paridhāpayet candanāgarukarpūraiḥ kuṅkumena vilepayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then one should devotedly clothe him in an excellent pair of garments and anoint him with sandal, aloe, camphor and saffron.

अध्याय ६७

श्लोक 23

पूजयेत् परया भक्त्या पद्मैश् च पुरुषोत्तमम् अन्यैश् च वैष्णवैः पुष्पैर् अर्चयेन् मल्लिकादिभिः

pūjayet parayā bhaktyā padmaiś ca puruṣottamam anyaiś ca vaiṣṇavaiḥ puṣpair arcayen mallikādibhiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

One should worship Purushottama with supreme devotion with lotuses, and with other Vaishnava flowers such as mallika.

अध्याय ६७

श्लोक 24

संपूज्यैवं जगन्नाथं भुक्तिमुक्तिप्रदं हरिम् धूपं चागुरुसंयुक्तं दहेद् देवस्य चाग्रतः

saṃpūjyaivaṃ jagannāthaṃ bhuktimuktipradaṃ harim dhūpaṃ cāgurusaṃyuktaṃ dahed devasya cāgrataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus worshipped Hari, lord of the world, giver of enjoyment and liberation, one should burn incense with aloe before the god,

अध्याय ६७

श्लोक 25

गुग्गुलं च मुनिश्रेष्ठा दहेद् गन्धसमन्वितम् दीपं प्रज्वालयेद् भक्त्या यथाशक्त्या घृतेन वै

guggulaṃ ca muniśreṣṭhā dahed gandhasamanvitam dīpaṃ prajvālayed bhaktyā yathāśaktyā ghṛtena vai

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

and fragrant guggulu, O best of sages; one should light a lamp with ghee devotedly according to one's ability,

अध्याय ६७

श्लोक 26

अन्यांश् च दीपकान् दद्याद् द्वादशैव समाहितः घृतेन च मुनिश्रेष्ठास् तिलतैलेन वा पुनः

anyāṃś ca dīpakān dadyād dvādaśaiva samāhitaḥ ghṛtena ca muniśreṣṭhās tilatailena vā punaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

and with composure give twelve other lamps, with ghee, O best of sages, or with sesame oil.

अध्याय ६७

श्लोक 27

नैवेद्ये पायसापूपशष्कुलीवटकं तथा मोदकं फाणितं वाल्पं फलानि च निवेदयेत्

naivedye pāyasāpūpaśaṣkulīvaṭakaṃ tathā modakaṃ phāṇitaṃ vālpaṃ phalāni ca nivedayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

As food offering one should offer milk-rice, cakes, fried cakes, vatakas, sweet balls, a little molasses and fruits.

अध्याय ६७

श्लोक 28

एवं पञ्चोपचारेण संपूज्य पुरुषोत्तमम् नमः पुरुषोत्तमायेति जपेद् अष्टोत्तरं शतम्

evaṃ pañcopacāreṇa saṃpūjya puruṣottamam namaḥ puruṣottamāyeti japed aṣṭottaraṃ śatam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus worshipped Purushottama with the fivefold service, one should recite "Salutation to Purushottama" a hundred and eight times.

अध्याय ६७

श्लोक 29

ततः प्रसादयेद् देवं भक्त्या तं पुरुषोत्तमम् नमस् ते सर्वलोकेश भक्तानाम् अभयप्रद

tataḥ prasādayed devaṃ bhaktyā taṃ puruṣottamam namas te sarvalokeśa bhaktānām abhayaprada

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then one should devotedly propitiate the god Purushottama: "Salutation to you, lord of all worlds, giver of fearlessness to devotees;

अध्याय ६७

श्लोक 30

संसारसागरे मग्नं त्राहि मां पुरुषोत्तम यास् ते मया कृता यात्रा द्वादशैव जगत्पते

saṃsārasāgare magnaṃ trāhi māṃ puruṣottama yās te mayā kṛtā yātrā dvādaśaiva jagatpate

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

save me, sunk in the ocean of worldly existence, O Purushottama. The twelve pilgrimages I have made to you, O lord of the world,

अध्याय ६७

श्लोक 31

प्रसादात् तव गोविन्द संपूर्णास् ता भवन्तु मे एवं प्रसाद्य तं देवं दण्डवत् प्रणिपत्य च

prasādāt tava govinda saṃpūrṇās tā bhavantu me evaṃ prasādya taṃ devaṃ daṇḍavat praṇipatya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

by your grace, O Govinda, may they be complete for me." Having thus propitiated the god and prostrated like a staff,

अध्याय ६७

श्लोक 32

ततो ऽर्चयेद् गुरुं भक्त्या पुष्पवस्त्रानुलेपनैः नानयोर् अन्तरं यस्माद् विद्यते मुनिसत्तमाः

tato 'rcayed guruṃ bhaktyā puṣpavastrānulepanaiḥ nānayor antaraṃ yasmād vidyate munisattamāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

one should then worship the teacher devotedly with flowers, garments and unguents, since there is no difference between the two, O best of sages.

अध्याय ६७

श्लोक 33

देवस्योपरि कुर्वीत श्रद्धया सुसमाहितः नानापुष्पैर् मुनिश्रेष्ठा विचित्रं पुष्पमण्डपम्

devasyopari kurvīta śraddhayā susamāhitaḥ nānāpuṣpair muniśreṣṭhā vicitraṃ puṣpamaṇḍapam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

With faith and composure one should make above the god a variegated pavilion of various flowers, O best of sages.

अध्याय ६७

श्लोक 34

कृत्वावधारणं पश्चाज् जागरं कारयेन् निशि कथां च वासुदेवस्य गीतिकां चापि कारयेत्

kṛtvāvadhāraṇaṃ paścāj jāgaraṃ kārayen niśi kathāṃ ca vāsudevasya gītikāṃ cāpi kārayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having made the dedication, one should then hold a vigil at night and have the story of Vasudeva and songs performed.

अध्याय ६७

श्लोक 35

ध्यायन् पठन् स्तुवन् देवं प्रणयेद् रजनीं बुधः ततः प्रभाते विमले द्वादश्यां द्वादशैव तु

dhyāyan paṭhan stuvan devaṃ praṇayed rajanīṃ budhaḥ tataḥ prabhāte vimale dvādaśyāṃ dvādaśaiva tu

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The wise one should pass the night meditating, reading and praising the god. Then at clear dawn on the twelfth day, twelve

अध्याय ६७

श्लोक 36

निमन्त्रयेद् व्रतस्नातान् ब्राह्मणान् वेदपारगान् इतिहासपुराणज्ञाञ् श्रोत्रियान् संयतेन्द्रियान्

nimantrayed vratasnātān brāhmaṇān vedapāragān itihāsapurāṇajñāñ śrotriyān saṃyatendriyān

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

brahmins who have completed their vows, masters of the Veda, knowers of the Itihasas and Puranas, learned and self-controlled, should be invited.

अध्याय ६७

श्लोक 37

स्नात्वा सम्यग् विधानेन धौतवासा जितेन्द्रियः स्नापयेत् पूर्ववत् तत्र पूजयेत् पुरुषोत्तमम्

snātvā samyag vidhānena dhautavāsā jitendriyaḥ snāpayet pūrvavat tatra pūjayet puruṣottamam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having bathed properly by rule, in washed garments and with senses controlled, one should bathe the god as before and worship Purushottama there,

अध्याय ६७

श्लोक 38

गन्धैः पुष्पैर् उपहारैर् नैवेद्यैर् दीपकैस् तथा उपचारैर् बहुविधैः प्रणिपातैः प्रदक्षिणैः

gandhaiḥ puṣpair upahārair naivedyair dīpakais tathā upacārair bahuvidhaiḥ praṇipātaiḥ pradakṣiṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

with perfumes, flowers, presents, food offerings and lamps, with services of many kinds, prostrations and circumambulations,

अध्याय ६७

श्लोक 39

जाप्यैः स्तुतिनमस्कारैर् गीतवाद्यैर् मनोहरैः संपूज्यैवं जगन्नाथं ब्राह्मणान् पूजयेत् ततः

jāpyaiḥ stutinamaskārair gītavādyair manoharaiḥ saṃpūjyaivaṃ jagannāthaṃ brāhmaṇān pūjayet tataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

with recitations, hymns, salutations and charming songs and music; having thus worshipped the lord of the world, one should then honour the brahmins.

अध्याय ६७

श्लोक 40

द्वादशैव तु गास् तेभ्यो दत्त्वा कनकम् एव च छत्त्रोपानद्युगं चैव श्रद्धाभक्तिसमन्वितः

dvādaśaiva tu gās tebhyo dattvā kanakam eva ca chattropānadyugaṃ caiva śraddhābhaktisamanvitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having given them twelve cows and gold, an umbrella and a pair of sandals, with faith and devotion,

अध्याय ६७

श्लोक 41

भक्त्या तु सधनं तेभ्यो दद्याद् वस्त्रादिकं द्विजाः सद्भावेन तु गोविन्दस् तोष्यते पूजितो यतः

bhaktyā tu sadhanaṃ tebhyo dadyād vastrādikaṃ dvijāḥ sadbhāvena tu govindas toṣyate pūjito yataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

one should devotedly give them garments and the like along with wealth, O brahmins, for Govinda is pleased when worshipped with sincerity.

अध्याय ६७

श्लोक 42

आचार्याय ततो दद्याद् गोवस्त्रं कनकं तथा छत्त्रोपानद्युगं चान्यत् कांस्यपात्रं च भक्तितः

ācāryāya tato dadyād govastraṃ kanakaṃ tathā chattropānadyugaṃ cānyat kāṃsyapātraṃ ca bhaktitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then one should devotedly give the teacher a cow, garments and gold, an umbrella, a pair of sandals and a bronze vessel.

अध्याय ६७

श्लोक 43

ततस् तान् भोजयेद् विप्रान् भोज्यं पायसपूर्वकम् पक्वान्नं भक्ष्यभोज्यं च गुडसर्पिःसमन्वितम्

tatas tān bhojayed viprān bhojyaṃ pāyasapūrvakam pakvānnaṃ bhakṣyabhojyaṃ ca guḍasarpiḥsamanvitam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then one should feed those brahmins with food beginning with milk-rice, cooked food, foods to chew and eat, with molasses and ghee.

अध्याय ६७

श्लोक 44

ततस् तान् अन्नतृप्तांश् च ब्राह्मणान् स्वस्थमानसान् द्वादशैवोदकुम्भांश् च दद्यात् तेभ्यः समोदकान्

tatas tān annatṛptāṃś ca brāhmaṇān svasthamānasān dvādaśaivodakumbhāṃś ca dadyāt tebhyaḥ samodakān

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then, when the brahmins are satisfied with food and content in mind, one should give them twelve water-jars with sweets,

अध्याय ६७

श्लोक 45

दक्षिणां च यथाशक्त्या दद्यात् तेभ्यो विमत्सरः कुम्भं च दक्षिणां चैव आचार्याय निवेदयेत्

dakṣiṇāṃ ca yathāśaktyā dadyāt tebhyo vimatsaraḥ kumbhaṃ ca dakṣiṇāṃ caiva ācāryāya nivedayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

and without envy give them a fee according to one's ability; one should present a jar and a fee to the teacher.

अध्याय ६७

श्लोक 46

एवं संपूज्य तान् विप्रान् गुरुं ज्ञानप्रदायकम् पूजयेत् परया भक्त्या विष्णुतुल्यं द्विजोत्तमाः

evaṃ saṃpūjya tān viprān guruṃ jñānapradāyakam pūjayet parayā bhaktyā viṣṇutulyaṃ dvijottamāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having thus honoured those brahmins, one should worship with supreme devotion the teacher who imparts knowledge, as equal to Vishnu, O best of brahmins.

अध्याय ६७

श्लोक 47

सुवर्णवस्त्रगोधान्यैर् द्रव्यैश् चान्यैर् वरैर् बुधः संपूज्य तं नमस्कृत्य इमं मन्त्रम् उदीरयेत्

suvarṇavastragodhānyair dravyaiś cānyair varair budhaḥ saṃpūjya taṃ namaskṛtya imaṃ mantram udīrayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The wise one, having worshipped him with gold, garments, cows, grain and other excellent things and bowed to him, should utter this mantra:

अध्याय ६७

श्लोक 48

सर्वव्यापी जगन्नाथः शङ्खचक्रगदाधरः अनादिनिधनो देवः प्रीयतां पुरुषोत्तमः

sarvavyāpī jagannāthaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ anādinidhano devaḥ prīyatāṃ puruṣottamaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

"May the all-pervading lord of the world, bearer of conch, discus and mace, the god without beginning or end, Purushottama, be pleased."

अध्याय ६७

श्लोक 49

इत्य् उच्चार्य ततो विप्रांस् त्रिः कृत्वा च प्रदक्षिणाम् प्रणम्य शिरसा भक्त्या आचार्यं तु विसर्जयेत्

ity uccārya tato viprāṃs triḥ kṛtvā ca pradakṣiṇām praṇamya śirasā bhaktyā ācāryaṃ tu visarjayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having uttered this and circumambulated the brahmins three times, bowing the head with devotion, one should dismiss the teacher.

अध्याय ६७

श्लोक 50

ततस् तान् ब्राह्मणान् भक्त्या चासीमान्तम् अनुव्रजेत् अनुव्रज्य तु तान् सर्वान् नमस्कृत्य निवर्तयेत्

tatas tān brāhmaṇān bhaktyā cāsīmāntam anuvrajet anuvrajya tu tān sarvān namaskṛtya nivartayet

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then one should devotedly follow those brahmins up to the boundary; having followed them all, one should bow and return.

अध्याय ६७

श्लोक 51

बान्धवैः स्वजनैर् युक्तस् ततो भुञ्जीत वाग्यतः अन्यैश् चोपासकैर् दीनैर् भिक्षुकैश् चान्नकाङ्क्षिभिः

bāndhavaiḥ svajanair yuktas tato bhuñjīta vāgyataḥ anyaiś copāsakair dīnair bhikṣukaiś cānnakāṅkṣibhiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then, with kinsmen and one's own people, one should eat in silence, along with other worshippers, the poor, mendicants and those seeking food.

अध्याय ६७

श्लोक 52

एवं कृत्वा नरः सम्यङ् नारी वा लभते फलम् अश्वमेधसहस्राणां राजसूयशतस्य च

evaṃ kṛtvā naraḥ samyaṅ nārī vā labhate phalam aśvamedhasahasrāṇāṃ rājasūyaśatasya ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having done this properly, a man or woman obtains the fruit of a thousand horse sacrifices and a hundred Rajasuya sacrifices.

अध्याय ६७

श्लोक 53

अतीतं शतम् आदाय पुरुषाणां नरोत्तमाः भविष्यं च शतं विप्राः स्वर्गत्या दिव्यरूपधृक्

atītaṃ śatam ādāya puruṣāṇāṃ narottamāḥ bhaviṣyaṃ ca śataṃ viprāḥ svargatyā divyarūpadhṛk

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Taking with him a hundred past generations and a hundred future ones, O best of men, O brahmins, by going to heaven he bears a divine form,

अध्याय ६७

श्लोक 54

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वालंकारभूषितः सर्वकामसमृद्धात्मा देववद् विगतज्वरः

sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ sarvakāmasamṛddhātmā devavad vigatajvaraḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

endowed with every good mark, adorned with every ornament, rich in every desire, free of fever like a god,

अध्याय ६७

श्लोक 55

रूपयौवनसंपन्नो गुणैः सर्वैर् अलंकृतः स्तूयमानो ऽप्सरोभिश् च गन्धर्वैः समलंकृतः

rūpayauvanasaṃpanno guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ stūyamāno 'psarobhiś ca gandharvaiḥ samalaṃkṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

endowed with beauty and youth, adorned with all virtues, praised by Apsarases and adorned by Gandharvas,

अध्याय ६७

श्लोक 56

विमानेनार्कवर्णेन कामगेन स्थिरेण च पताकाध्वजयुक्तेन सर्वरत्नैर् अलंकृतः

vimānenārkavarṇena kāmagena sthireṇa ca patākādhvajayuktena sarvaratnair alaṃkṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

in a celestial car coloured like the sun, moving at will and steady, with flags and banners, adorned with all jewels,

अध्याय ६७

श्लोक 57

उद्योतयन् दिशः सर्वा आकाशे विगतक्लमः युवा महाबलो धीमान् विष्णुलोकं स गच्छति

udyotayan diśaḥ sarvā ākāśe vigataklamaḥ yuvā mahābalo dhīmān viṣṇulokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

illuminating all directions in the sky, free from weariness, young, mighty and wise, he goes to Vishnu's world.

अध्याय ६७

श्लोक 58

तत्र कल्पशतं यावद् भुङ्क्ते भोगान् यथेप्सितान् सिद्धाप्सरोभिर् गन्धर्वैः सुरविद्याधरोरगैः

tatra kalpaśataṃ yāvad bhuṅkte bhogān yathepsitān siddhāpsarobhir gandharvaiḥ suravidyādharoragaiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

There for a hundred kalpas he enjoys pleasures as he wishes, praised by Siddhas, Apsarases, Gandharvas, gods, Vidyadharas and serpents,

अध्याय ६७

श्लोक 59

स्तूयमानो मुनिवरैस् तिष्ठते विगतज्वरः यथा देवो जगन्नाथः शङ्खचक्रगदाधरः

stūyamāno munivarais tiṣṭhate vigatajvaraḥ yathā devo jagannāthaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

and by the best of sages he remains free of fever. As the god, lord of the world, bearing conch, discus and mace,

अध्याय ६७

श्लोक 60

तथासौ मुदितो विप्राः कृत्वा रूपं चतुर्भुजम् भुक्त्वा तत्र वरान् भोगान् क्रीडां कृत्वा सुरैः सह

tathāsau mudito viprāḥ kṛtvā rūpaṃ caturbhujam bhuktvā tatra varān bhogān krīḍāṃ kṛtvā suraiḥ saha

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

so he, joyful, O brahmins, takes a four-armed form; having enjoyed excellent pleasures there and sported with the gods,

अध्याय ६७

श्लोक 61

तदन्ते ब्रह्मसदनम् आयाति सर्वकामदम् सिद्धविद्याधरैश् चापि शोभितं सुरकिंनरैः

tadante brahmasadanam āyāti sarvakāmadam siddhavidyādharaiś cāpi śobhitaṃ surakiṃnaraiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

at its end he comes to the abode of Brahma, which grants every desire, beautiful with Siddhas, Vidyadharas, gods and Kinnaras.

अध्याय ६७

श्लोक 62

कालं नवतिकल्पं तु तत्र भुक्त्वा सुखं नरः तस्माद् आयाति विप्रेन्द्राः सर्वकामफलप्रदम्

kālaṃ navatikalpaṃ tu tatra bhuktvā sukhaṃ naraḥ tasmād āyāti viprendrāḥ sarvakāmaphalapradam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having enjoyed happiness there for ninety kalpas, from there, O best of brahmins, he comes to the world that grants the fruit of every desire,

अध्याय ६७

श्लोक 63

रुद्रलोकं सुरगणैः सेवितं सुखमोक्षदम् अनेकशतसाहस्रैर् विमानैः समलंकृतम्

rudralokaṃ suragaṇaiḥ sevitaṃ sukhamokṣadam anekaśatasāhasrair vimānaiḥ samalaṃkṛtam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

the world of Rudra, frequented by hosts of gods, giving happiness and liberation, adorned with many hundreds of thousands of celestial cars,

अध्याय ६७

श्लोक 64

सिद्धविद्याधरैर् यक्षैर् भूषितं दैत्यदानवैः अशीतिकल्पकालं तु तत्र भुक्त्वा सुखं नरः

siddhavidyādharair yakṣair bhūṣitaṃ daityadānavaiḥ aśītikalpakālaṃ tu tatra bhuktvā sukhaṃ naraḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

adorned with Siddhas, Vidyadharas, Yakshas, Daityas and Danavas; having enjoyed happiness there for eighty kalpas,

अध्याय ६७

श्लोक 65

तदन्ते याति गोलोकं सर्वभोगसमन्वितम् सुरसिद्धाप्सरोभिश् च शोभितं सुमनोहरम्

tadante yāti golokaṃ sarvabhogasamanvitam surasiddhāpsarobhiś ca śobhitaṃ sumanoharam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

at its end he goes to Goloka, endowed with every enjoyment, beautiful and charming with gods, Siddhas and Apsarases.

अध्याय ६७

श्लोक 66

तत्र सप्ततिकल्पांस् तु भुक्त्वा भोगम् अनुत्तमम् दुर्लभं त्रिषु लोकेषु स्वस्थचित्तो यथामरः

tatra saptatikalpāṃs tu bhuktvā bhogam anuttamam durlabhaṃ triṣu lokeṣu svasthacitto yathāmaraḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having enjoyed there for seventy kalpas unsurpassed enjoyment, rare in the three worlds, content in mind like an immortal,

अध्याय ६७

श्लोक 67

तस्माद् आगच्छते लोकं प्राजापत्यम् अनुत्तमम् गन्धर्वाप्सरसैः सिद्धैर् मुनिविद्याधरैर् वृतः

tasmād āgacchate lokaṃ prājāpatyam anuttamam gandharvāpsarasaiḥ siddhair munividyādharair vṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

from there he comes to the unsurpassed world of Prajapati, surrounded by Gandharvas, Apsarases, Siddhas, sages and Vidyadharas.

अध्याय ६७

श्लोक 68

षष्टिकल्पान् सुखं तत्र भुक्त्वा नानाविधं मुदा तदन्ते शक्रभवनं नानाश्चर्यसमन्वितम्

ṣaṣṭikalpān sukhaṃ tatra bhuktvā nānāvidhaṃ mudā tadante śakrabhavanaṃ nānāścaryasamanvitam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having joyfully enjoyed various happiness there for sixty kalpas, at its end he comes to the abode of Shakra, full of various wonders,

अध्याय ६७

श्लोक 69

गन्धर्वैः किंनरैः सिद्धैः सुरविद्याधरोरगैः गुह्यकाप्सरसैः साध्यैर् वृतैश् चान्यैः सुरोत्तमैः

gandharvaiḥ kiṃnaraiḥ siddhaiḥ suravidyādharoragaiḥ guhyakāpsarasaiḥ sādhyair vṛtaiś cānyaiḥ surottamaiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

with Gandharvas, Kinnaras, Siddhas, gods, Vidyadharas and serpents, Guhyakas, Apsarases, Sadhyas and other excellent gods.

अध्याय ६७

श्लोक 70

आगत्य तत्र पञ्चाशत् कल्पान् भुक्त्वा सुखं नरः सुरलोकं ततो गत्वा विमानैः समलंकृतः

āgatya tatra pañcāśat kalpān bhuktvā sukhaṃ naraḥ suralokaṃ tato gatvā vimānaiḥ samalaṃkṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Coming there, the man enjoys happiness for fifty kalpas; then going to the world of the gods, adorned with celestial cars,

अध्याय ६७

श्लोक 71

चत्वारिंशत् तु कल्पांस् तु भुक्त्वा भोगान् सुदुर्लभान् आगच्छते ततो लोकं नक्षत्राख्यं सुदुर्लभम्

catvāriṃśat tu kalpāṃs tu bhuktvā bhogān sudurlabhān āgacchate tato lokaṃ nakṣatrākhyaṃ sudurlabham

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

having enjoyed very rare pleasures for forty kalpas, he then comes to the very rare world called that of the stars.

अध्याय ६७

श्लोक 72

ततो भोगान् वरान् भुङ्क्ते त्रिंशत् कल्पान् यथेप्सितान् तस्माद् आगच्छते लोकं शशाङ्कस्य द्विजोत्तमाः

tato bhogān varān bhuṅkte triṃśat kalpān yathepsitān tasmād āgacchate lokaṃ śaśāṅkasya dvijottamāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

There he enjoys excellent pleasures for thirty kalpas as he wishes; from there he comes to the world of the moon, O best of brahmins,

अध्याय ६७

श्लोक 73

यत्रासौ तिष्ठते सोमः सर्वैर् देवैर् अलंकृतः तत्र विंशतिकल्पांस् तु भुक्त्वा भोगं सुदुर्लभम्

yatrāsau tiṣṭhate somaḥ sarvair devair alaṃkṛtaḥ tatra viṃśatikalpāṃs tu bhuktvā bhogaṃ sudurlabham

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

where Soma dwells, adorned by all the gods; having enjoyed very rare pleasure there for twenty kalpas,

अध्याय ६७

श्लोक 74

आदित्यस्य ततो लोकम् आयाति सुरपूजितम् नानाश्चर्यमयं पुण्यं गन्धर्वाप्सरःसेवितम्

ādityasya tato lokam āyāti surapūjitam nānāścaryamayaṃ puṇyaṃ gandharvāpsaraḥsevitam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

he then comes to the world of the sun, worshipped by the gods, full of various wonders, holy, frequented by Gandharvas and Apsarases.

अध्याय ६७

श्लोक 75

तत्र भुक्त्वा शुभान् भोगान् दश कल्पान् द्विजोत्तमाः तस्माद् आयाति भुवनं गन्धर्वाणां सुदुर्लभम्

tatra bhuktvā śubhān bhogān daśa kalpān dvijottamāḥ tasmād āyāti bhuvanaṃ gandharvāṇāṃ sudurlabham

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having enjoyed auspicious pleasures there for ten kalpas, O best of brahmins, from there he comes to the very rare world of the Gandharvas.

अध्याय ६७

श्लोक 76

तत्र भोगान् समस्तांश् च कल्पम् एकं यथासुखम् भुक्त्वा चायाति मेदिन्यां राजा भवति धार्मिकः

tatra bhogān samastāṃś ca kalpam ekaṃ yathāsukham bhuktvā cāyāti medinyāṃ rājā bhavati dhārmikaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Having enjoyed all pleasures there as he likes for one kalpa, he comes to the earth and becomes a righteous king,

अध्याय ६७

श्लोक 77

चक्रवर्ती महावीर्यो गुणैः सर्वैर् अलंकृतः कृत्वा राज्यं स्वधर्मेण यज्ञैर् इष्ट्वा सुदक्षिणैः

cakravartī mahāvīryo guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ kṛtvā rājyaṃ svadharmeṇa yajñair iṣṭvā sudakṣiṇaiḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

a universal emperor of great valour, adorned with all virtues; having ruled according to his dharma and performed sacrifices with good fees,

अध्याय ६७

श्लोक 78

तदन्ते योगिनां लोकं गत्वा मोक्षप्रदं शिवम् तत्र भुक्त्वा वरान् भोगान् यावद् आभूतसंप्लवम्

tadante yogināṃ lokaṃ gatvā mokṣapradaṃ śivam tatra bhuktvā varān bhogān yāvad ābhūtasaṃplavam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

at its end he goes to the auspicious world of yogins that grants liberation; having enjoyed excellent pleasures there until the dissolution of beings,

अध्याय ६७

श्लोक 79

तस्माद् आगच्छते चात्र जायते योगिनां कुले प्रवरे वैष्णवे विप्रा दुर्लभे साधुसंमते

tasmād āgacchate cātra jāyate yogināṃ kule pravare vaiṣṇave viprā durlabhe sādhusaṃmate

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

he comes from there and is born here in a family of yogins, an excellent Vaishnava family, O brahmins, rare and esteemed by the good,

अध्याय ६७

श्लोक 80

चतुर्वेदी विप्रवरो यज्ञैर् इष्ट्वाप्तदक्षिणैः वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात्

caturvedī vipravaro yajñair iṣṭvāptadakṣiṇaiḥ vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya tato mokṣam avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

a foremost brahmin learned in the four Vedas; having performed sacrifices with proper fees and taking up the yoga of Vishnu, he then attains liberation.

अध्याय ६७

श्लोक 81

एवं यात्राफलं विप्रा मया सम्यग् उदाहृतम् भुक्तिमुक्तिप्रदं नॄणां किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छथ

evaṃ yātrāphalaṃ viprā mayā samyag udāhṛtam bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ kim anyac chrotum icchatha

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Thus, O brahmins, I have properly described the fruit of pilgrimage, which grants enjoyment and liberation to men. What else do you wish to hear?

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahma Purana — Chapter 67
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.