अध्याय ७०
सर्वेषां चैव तीर्थानां क्षेत्राणां च द्विजोत्तमाः जपहोमव्रतानां च तपोदानफलानि च
sarveṣāṃ caiva tīrthānāṃ kṣetrāṇāṃ ca dvijottamāḥ japahomavratānāṃ ca tapodānaphalāni ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus, the glory of (Infinite deity) and the holy shrine of Purusottama that yields worldly pleasures and liberation unto men has been recounted by me. It is very difficult of access.
अध्याय ७०
न तत् पश्यामि भो विप्रा यत् तेन सदृशं भुवि किं चात्र बहुनोक्तेन भाषितेन पुनः पुनः
na tat paśyāmi bho viprā yat tena sadṛśaṃ bhuvi kiṃ cātra bahunoktena bhāṣitena punaḥ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
KtSin: a follower of Kaiiisa who at the instruction of Kamsa went to Gokula, in the form of a horse, to kill Srikrs*a. But Snkrsna killed him and got the name Kesava.
अध्याय ७०
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं क्षेत्रं तत् परमं महत् पुरुषाख्यं सकृद् दृष्ट्वा सागराम्भःसमाप्लुतम्
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ kṣetraṃ tat paramaṃ mahat puruṣākhyaṃ sakṛd dṛṣṭvā sāgarāmbhaḥsamāplutam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who meditate upon Krsna the overlord of the three worlds', the bestower of all desired benefits, are liberated souls.
अध्याय ७०
ब्रह्मविद्यां सकृज् ज्ञात्वा गर्भवासो न विद्यते हरेः संनिहिते स्थान उत्तमे पुरुषोत्तमे
brahmavidyāṃ sakṛj jñātvā garbhavāso na vidyate hareḥ saṃnihite sthāna uttame puruṣottame
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who are devoted to Krsna, those who remember Krsna at night (when they go to bed) and again when they get up enter Krsna when their bodies are consumed on death like the ghee offering consigned to fire with due repetitions of Mantras.
अध्याय ७०
संवत्सरम् उपासीत मासमात्रम् अथापि वा तेन जप्तं हुतं तेन तेन तप्तं तपो महत्
saṃvatsaram upāsīta māsamātram athāpi vā tena japtaṃ hutaṃ tena tena taptaṃ tapo mahat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hence, O excellent sages, the lotus-eyed deity Krsna should be assiduously visited in that holy centre by those who seek salvation.
अध्याय ७०
स याति परमं स्थानं यत्र योगेश्वरो हरिः भुक्त्वा भोगान् विचित्रांश् च देवयोषित्समन्वितः
sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra yogeśvaro hariḥ bhuktvā bhogān vicitrāṃś ca devayoṣitsamanvitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The lofty-minded persons who visit Krsna, (Balarama) and Subhadra at the time when the deities are laid to rest go to the world of Visnu.
अध्याय ७०
कल्पान्ते पुनर् आगत्य मर्त्यलोके नरोत्तमः जायते योगिनां विप्रा ज्ञानज्ञेयोद्यतो गृहे
kalpānte punar āgatya martyaloke narottamaḥ jāyate yogināṃ viprā jñānajñeyodyato gṛhe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who devoutly visit Purusottama, Balarama and Subhadra at any time, go to the world of Visnu.
अध्याय ७०
संप्राप्य वैष्णवं योगं हरेः स्वच्छन्दतां व्रजेत् कल्पवृक्षस्य रामस्य कृष्णस्य भद्रया सह
saṃprāpya vaiṣṇavaṃ yogaṃ hareḥ svacchandatāṃ vrajet kalpavṛkṣasya rāmasya kṛṣṇasya bhadrayā saha
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He who stays in the holy centres of Purusottama for the four months of rainy season derives more benefit than the benefit accruing from the holy pilgrimage to the other centres of the Earth.
अध्याय ७०
मार्कण्डेयेन्द्रद्युम्नस्य माहात्म्यं माधवस्य च स्वर्गद्वारस्य माहात्म्यं सागरस्य विधिः क्रमात्
mārkaṇḍeyendradyumnasya māhātmyaṃ mādhavasya ca svargadvārasya māhātmyaṃ sāgarasya vidhiḥ kramāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those lofty persons who reside there itself during the seasons, after conquering sense-organs and controlling anger, derive the benefit of a penance.
अध्याय ७०
मार्जनस्य यथाकाले भागीरथ्याः समागमम् सर्वम् एतन् मया ख्यातं यत् परं श्रोतुम् इच्छथ
mārjanasya yathākāle bhāgīrathyāḥ samāgamam sarvam etan mayā khyātaṃ yat paraṃ śrotum icchatha
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Within a month a man obtains at Purusottama their benefit which others obtain after performing penance in other holy centres for ten thousand years.
अध्याय ७०
इन्द्रद्युम्नस्य माहात्म्यम् एतच् च कथितं मया सर्वाश्चर्यं समाख्यातं रहस्यं पुरुषोत्तमम् पुराणं परमं गुह्यं धन्यं संसारमोचनम्
indradyumnasya māhātmyam etac ca kathitaṃ mayā sarvāścaryaṃ samākhyātaṃ rahasyaṃ puruṣottamam purāṇaṃ paramaṃ guhyaṃ dhanyaṃ saṃsāramocanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Everyday, the pure person derives that benefit which is mentioned as the result of perfectly performed pilgrimage, holy rites and observances.
अध्याय ७०
नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां तीर्थविस्तरम् पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः परं तीर्थस्य माहात्म्यं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्
nahi nas tṛptir astīha śṛṇvatāṃ tīrthavistaram punar eva paraṃ guhyaṃ vaktum arhasy aśeṣataḥ paraṃ tīrthasya māhātmyaṃ sarvatīrthottamottamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
A man of perfectly restrained sense-organs obtains everyday the same benefit as one obtains (on other holy centres) after performing different rites of sacrifice.
अध्याय ७०
इमम् एव पुरा प्रश्नं पृष्टो ऽस्मि द्विजसत्तमाः नारदेन प्रयत्नेन तदा तं प्रोक्तवान् अहम्
imam eva purā praśnaṃ pṛṣṭo 'smi dvijasattamāḥ nāradena prayatnena tadā taṃ proktavān aham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who abandon their bodies anywhere between the baniyan tree and the Ocean obtain* the greatest liberation which is very difficult to get.
अध्याय ७०
तपसो यज्ञदानानां तीर्थानां पावनं स्मृतम् सर्वं श्रुतं मया त्वत्तो जगद्योने जगत्पते
tapaso yajñadānānāṃ tīrthānāṃ pāvanaṃ smṛtam sarvaṃ śrutaṃ mayā tvatto jagadyone jagatpate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Even the animals of low strata of species such as germs, worms, moths etc., attain the greatest salvation by abandon¬ ing their bodies there.
अध्याय ७०
कियन्ति सन्ति तीर्थानि स्वर्गमर्त्यरसातले सर्वेषाम् एव तीर्थानां सर्वदा किं विशिष्यते
kiyanti santi tīrthāni svargamartyarasātale sarveṣām eva tīrthānāṃ sarvadā kiṃ viśiṣyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O brahmins, see the illusion of the world in regard to other holy centres. The fruits of all other holy centres are derived from the only holy centre Purusottama.
अध्याय ७०
चतुर्विधानि तीर्थानि स्वर्गे मर्त्ये रसातले दैवानि मुनिशार्दूल आसुराण्य् आरुषाणि च
caturvidhāni tīrthāni svarge martye rasātale daivāni muniśārdūla āsurāṇy āruṣāṇi ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The man who faithfully visits Purusottama for once will become the most excellent man among thousands of men.
अध्याय ७०
मानुषाणि त्रिलोकेषु विख्यातानि सुरादिभिः मानुषेभ्यश् च तीर्थेभ्य आर्षं तीर्थम् अनुत्तमम्
mānuṣāṇi trilokeṣu vikhyātāni surādibhiḥ mānuṣebhyaś ca tīrthebhya ārṣaṃ tīrtham anuttamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hence, O excellent brahmins, one who gives up his body in this holy centre will achieve liberation.
अध्याय ७०
आर्षेभ्यश् चैव तीर्थेभ्य आसुरं बहुपुण्यदम् आसुरेभ्यस् तथा पुण्यं दैवं तत् सार्वकामिकम्
ārṣebhyaś caiva tīrthebhya āsuraṃ bahupuṇyadam āsurebhyas tathā puṇyaṃ daivaṃ tat sārvakāmikam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Who can adequately mention the glory of Puru¬ sottama? Just by visiting the baniyan tree there a man dispels the sin of brahmin slaughter.
अध्याय ७०
ब्रह्मविष्णुशिवैश् चैव निर्मितं दैवम् उच्यते त्रिभ्यो यद् एकं जायेत तस्मान् नातः परं विदुः
brahmaviṣṇuśivaiś caiva nirmitaṃ daivam ucyate tribhyo yad ekaṃ jāyeta tasmān nātaḥ paraṃ viduḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O excellent sages, if you seek for perpetual salvation,
अध्याय ७०
त्रयाणाम् अपि लोकानां तीर्थं मेध्यम् उदाहृतम् तत्रापि जाम्बवं द्वीपं तीर्थं बहुगुणोदयम्
trayāṇām api lokānāṃ tīrthaṃ medhyam udāhṛtam tatrāpi jāmbavaṃ dvīpaṃ tīrthaṃ bahuguṇodayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On hearing the words of Brahma born of the unmani¬ fest one, sages resided there and attained the highest region.
अध्याय ७०
जाम्बवे भारतं वर्षं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् कर्मभूमिर् यतः पुत्र तस्मात् तीर्थं तद् उच्यते
jāmbave bhārataṃ varṣaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam karmabhūmir yataḥ putra tasmāt tīrthaṃ tad ucyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hence, O excellent brahmins, you too stay in this holy centre—Purusottama, if you seek for perfect creation here¬ after.
अध्याय ७०
तत्रैव यानि तीर्थानि यान्य् उक्तानि मया तव हिमवद्विन्ध्ययोर् मध्ये षण्नद्यो देवसंभवाः
tatraiva yāni tīrthāni yāny uktāni mayā tava himavadvindhyayor madhye ṣaṇnadyo devasaṃbhavāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There are the holy places I have told you of: between the Himalaya and the Vindhya there are six rivers of divine origin,
अध्याय ७०
तथैव देवजा ब्रह्मन् दक्षिणार्णवविन्ध्ययोः एता द्वादश नद्यस् तु प्राधान्येन प्रकीर्तिताः
tathaiva devajā brahman dakṣiṇārṇavavindhyayoḥ etā dvādaśa nadyas tu prādhānyena prakīrtitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and likewise, O Brahman, divine ones between the southern ocean and the Vindhya; these twelve rivers are declared as the principal ones.
अध्याय ७०
अभिसंपूजितं यस्माद् भारतं बहुपुण्यदम् कर्मभूमिर् अतो देवैर् वर्षं तस्मात् प्रकीर्तितम्
abhisaṃpūjitaṃ yasmād bhārataṃ bahupuṇyadam karmabhūmir ato devair varṣaṃ tasmāt prakīrtitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Because Bharata, bestowing much merit, is worshipped by the gods as the land of action, it is therefore declared a varsha.
अध्याय ७०
आर्षाणि चैव तीर्थानि देवजानि क्वचित् क्वचित् आसुरैर् आवृतान्य् आसंस् तद् एवासुरम् उच्यते
ārṣāṇi caiva tīrthāni devajāni kvacit kvacit āsurair āvṛtāny āsaṃs tad evāsuram ucyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The holy places of the sages and those of the gods were in places covered by Asuras; hence those are called Asuric.
अध्याय ७०
दैवेष्व् एव प्रदेशेषु तपस् तप्त्वा महर्षयः दैवप्रभावात् तपस आर्षाण्य् अपि च तान्य् अपि
daiveṣv eva pradeśeṣu tapas taptvā maharṣayaḥ daivaprabhāvāt tapasa ārṣāṇy api ca tāny api
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the divine regions the great sages practised austerity; by the power of the gods and of austerity, those too became holy places of the sages.
अध्याय ७०
आत्मनः श्रेयसे मुक्त्यै पूजायै भूतये ऽथवा आत्मनः फलभूत्यर्थं यशसो ऽवाप्तये पुनः
ātmanaḥ śreyase muktyai pūjāyai bhūtaye 'thavā ātmanaḥ phalabhūtyarthaṃ yaśaso 'vāptaye punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
For their own good, for liberation, for worship or prosperity, for the fruit and prosperity of themselves, or again to obtain fame,
अध्याय ७०
मानुषैः कारितान्य् आहुर् मानुषाणीति नारद एवं चतुर्विधो भेदस् तीर्थानां मुनिसत्तम
mānuṣaiḥ kāritāny āhur mānuṣāṇīti nārada evaṃ caturvidho bhedas tīrthānāṃ munisattama
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
those made by men are called human, O Narada. Thus there are four kinds of holy places, O best of sages.
अध्याय ७०
भेदं न कश्चिज् जानाति श्रोतुं युक्तो ऽसि नारद बहवः पण्डितंमन्याः शृण्वन्ति कथयन्ति च सुकृती को ऽपि जानाति वक्तुं श्रोतुं निजैर् गुणैः
bhedaṃ na kaścij jānāti śrotuṃ yukto 'si nārada bahavaḥ paṇḍitaṃmanyāḥ śṛṇvanti kathayanti ca sukṛtī ko 'pi jānāti vaktuṃ śrotuṃ nijair guṇaiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
No one knows the distinction; you are fit to hear it, O Narada. Many who think themselves learned hear and speak, but only some rare virtuous person knows how to tell and hear it by his own merits.
अध्याय ७०
तेषां स्वरूपं भेदं च श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः यच् छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
teṣāṃ svarūpaṃ bhedaṃ ca śrotum icchāmi tattvataḥ yac chrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"I wish to hear truly their nature and distinctions, hearing which one is freed from all sins; there is no doubt.
अध्याय ७०
ब्रह्मन् कृतयुगादौ तु उपायो ऽन्यो न विद्यते तीर्थसेवां विना स्वल्पायासेनाभीष्टदायिनीम्
brahman kṛtayugādau tu upāyo 'nyo na vidyate tīrthasevāṃ vinā svalpāyāsenābhīṣṭadāyinīm
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O Brahman, from the beginning of the Krita age there is no other means, apart from resorting to holy places, that grants one's desire with little effort.
अध्याय ७०
न त्वया सदृशो धातर् वक्ता ज्ञाताथवा क्वचित् त्वं नाभिकमले विष्णोः संजातो ऽखिलपूर्वजः
na tvayā sadṛśo dhātar vaktā jñātāthavā kvacit tvaṃ nābhikamale viṣṇoḥ saṃjāto 'khilapūrvajaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O Creator, there is no speaker or knower anywhere like you; you were born in the navel-lotus of Vishnu, the forefather of all."
अध्याय ७०
गोदावरी भीमरथी तुङ्गभद्रा च वेणिका तापी पयोउष्णी विन्ध्यस्य दक्षिणे तु प्रकीर्तिताः
godāvarī bhīmarathī tuṅgabhadrā ca veṇikā tāpī payouṣṇī vindhyasya dakṣiṇe tu prakīrtitāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The Godavari, Bhimarathi, Tungabhadra, Venika, Tapi and Payoshni are declared to the south of the Vindhya;
अध्याय ७०
भागीरथी नर्मदा तु यमुना च सरस्वती विशोका च वितस्ता च हिमवत्पर्वताश्रिताः
bhāgīrathī narmadā tu yamunā ca sarasvatī viśokā ca vitastā ca himavatparvatāśritāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the Bhagirathi, Narmada, Yamuna, Sarasvati, Vishoka and Vitasta rest on the Himalaya mountains.
अध्याय ७०
एता नद्यः पुण्यतमा देवतीर्थान्य् उदाहृताः गयः कोल्लासुरो वृत्रस् त्रिपुरो ह्य् अन्धकस् तथा
etā nadyaḥ puṇyatamā devatīrthāny udāhṛtāḥ gayaḥ kollāsuro vṛtras tripuro hy andhakas tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
These most holy rivers are declared divine holy places. Gaya, Kollasura, Vritra, Tripura and Andhaka,
अध्याय ७०
हयमूर्धा च लवणो नमुचिः शृङ्गकस् तथा यमः पातालकेतुश् च मयः पुष्कर एव च
hayamūrdhā ca lavaṇo namuciḥ śṛṅgakas tathā yamaḥ pātālaketuś ca mayaḥ puṣkara eva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hayamurdha, Lavana, Namuchi, Shringaka, Yama, Patalaketu, Maya and Pushkara —
अध्याय ७०
एतैर् आवृततीर्थानि आसुराणि शुभानि च प्रभासो भार्गवो ऽगस्तिर् नरनारायणौ तथा
etair āvṛtatīrthāni āsurāṇi śubhāni ca prabhāso bhārgavo 'gastir naranārāyaṇau tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
holy places covered by these are Asuric, yet auspicious. Prabhasa, Bhargava, Agasti, Nara and Narayana,
अध्याय ७०
वसिष्ठश् च भरद्वाजो गोतमः कश्यपो मनुः इत्यादिमुनिजुष्टानि ऋषितीर्थानि नारद
vasiṣṭhaś ca bharadvājo gotamaḥ kaśyapo manuḥ ityādimunijuṣṭāni ṛṣitīrthāni nārada
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Vasishtha, Bharadvaja, Gotama, Kashyapa, Manu — those frequented by such sages are the holy places of the sages, O Narada.
अध्याय ७०
अम्बरीषो हरिश्चन्द्रो मान्धाता मनुर् एव च कुरुः कनखलश् चैव भद्राश्वः सगरस् तथा
ambarīṣo hariścandro māndhātā manur eva ca kuruḥ kanakhalaś caiva bhadrāśvaḥ sagaras tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Ambarisha, Harishchandra, Mandhata, Manu, Kuru, Kanakhala, Bhadrashva and Sagara,
अध्याय ७०
अश्वयूपो नाचिकेता वृषाकपिर् अरिंदमः इत्यादिमानुषैर् विप्र निर्मितानि शुभानि च
aśvayūpo nāciketā vṛṣākapir ariṃdamaḥ ityādimānuṣair vipra nirmitāni śubhāni ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Ashvayupa, Nachiketas, Vrishakapi and Arindama — by such men, O brahmin, auspicious ones were made,
अध्याय ७०
यशसः फलभूत्यर्थं निर्मितानीह नारद स्वतोउद्भूतानि दैवानि यत्र क्वापि जगत्त्रये पुण्यतीर्थानि तान्य् आहुस् तीर्थभेदो मयोदितः
yaśasaḥ phalabhūtyarthaṃ nirmitānīha nārada svatoudbhūtāni daivāni yatra kvāpi jagattraye puṇyatīrthāni tāny āhus tīrthabhedo mayoditaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
made here for the sake of fame, fruit and prosperity, O Narada. The divine ones arose of themselves anywhere in the three worlds; they are called holy places of merit. Thus I have told the distinction of holy places.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 70
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.