अध्याय ९२
पापप्रणाशनं नाम तीर्थं पापभयापहम् नामधेयं प्रवक्ष्यामि शृणु नारद यत्नतः
pāpapraṇāśanaṃ nāma tīrthaṃ pāpabhayāpaham nāmadheyaṃ pravakṣyāmi śṛṇu nārada yatnataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O wine, you have always been liked by (Balarama) of great prowess, O auspicious one, go now for his joy and enjoyment of pleasures.
अध्याय ९२
धृतव्रत इति ख्यातो ब्राह्मणो लोकविश्रुतः तस्य भार्या मही नाम तरुणी लोकसुन्दरी
dhṛtavrata iti khyāto brāhmaṇo lokaviśrutaḥ tasya bhāryā mahī nāma taruṇī lokasundarī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus advised by him Varuni (wine) stationed herself in the hollow of a Kadamba tree growing on-the banks of Yamuna in Vrndavana.
अध्याय ९२
तस्य पुत्रः सूर्यनिभः सनाज्जात इति श्रुतः धृतव्रतं तथाकर्षन् मृत्युः कालेरितो मुने
tasya putraḥ sūryanibhaḥ sanājjāta iti śrutaḥ dhṛtavrataṃ tathākarṣan mṛtyuḥ kālerito mune
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Roaming about that spot Balarama inhaled the inten- sive odour of wine. After smelling it he experienced the delight that he previously used to have in wine.
अध्याय ९२
ततः सा बालविधवा बालपुत्रा सुरूपिणी त्रातारं नैव पश्यन्ती गालवाश्रमम् अभ्यगात्
tataḥ sā bālavidhavā bālaputrā surūpiṇī trātāraṃ naiva paśyantī gālavāśramam abhyagāt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O sages, thereafter, Balarama saw a current of liquor suddenly falling from Kadamba. He derived great joy there¬ from.
अध्याय ९२
तस्मै पुत्रं निवेद्याथ स्वैरिणी पापमोहिता सा बभ्राम बहून् देशान् पुंस्कामा कामचारिणी
tasmai putraṃ nivedyātha svairiṇī pāpamohitā sā babhrāma bahūn deśān puṃskāmā kāmacāriṇī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He drank it joyously in the company of cowherds and cowlici desses while experts in songs and instrumental music sang elegantly.
अध्याय ९२
तत्पुत्रो गालवगृहे वेदवेदाङ्गपारगः जातो ऽपि मातृदोषेण वेश्येरितमतिस् त्व् अभूत्
tatputro gālavagṛhe vedavedāṅgapāragaḥ jāto 'pi mātṛdoṣeṇa veśyeritamatis tv abhūt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Shining with the pearl-like drops of sweat due to excessive heat and fatigue he became agitated and said -;t O Yamuna, come hither. I wish to take my bath".
अध्याय ९२
जनस्थानम् इति ख्यातं नानाजातिसमावृतम् तत्रासौ पण्यवेषेण अध्यास्ते च मही तथा
janasthānam iti khyātaṃ nānājātisamāvṛtam tatrāsau paṇyaveṣeṇa adhyāste ca mahī tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The river disregarded those words of inebriated person. She did not approach him. The infuriated Balarama (there¬ upon) seized his ploughshare.
अध्याय ९२
तत्सुतो ऽपि बहून् देशान् परिबभ्राम कामुकः सो ऽपि कालवशात् तत्र जनस्थाने ऽवसत् तदा
tatsuto 'pi bahūn deśān paribabhrāma kāmukaḥ so 'pi kālavaśāt tatra janasthāne 'vasat tadā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Agitated due to inebriation he caught hold of her by the tip of his ploughshare - "O evil-minded one, won't you come, won't you come? Then go elsewhere as you please".
अध्याय ९२
स्त्रियम् आकाङ्क्षते वेश्यां धृतव्रतसुतो द्विजः मही चापि धनं दातॄन् पुरुषान् समपेक्षते
striyam ākāṅkṣate veśyāṃ dhṛtavratasuto dvijaḥ mahī cāpi dhanaṃ dātṝn puruṣān samapekṣate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Dragged by him suddenly the river left her usual path and flooded the forest where Balarama was present.
अध्याय ९२
मेने न पुत्रम् आत्मीयं स चापि न तु मातरम् तयोः समागमश् चासीद् विधिना मातृपुत्रयोः
mene na putram ātmīyaṃ sa cāpi na tu mātaram tayoḥ samāgamaś cāsīd vidhinā mātṛputrayoḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
She approached him in an embodied form. Due to fear her eyes were agitated. She said to him "O you having lionclub as your weapon, be pleased, leave me off".
अध्याय ९२
एवं बहुतिथे काले पुत्रे मातरि गच्छति तयोः परस्परं ज्ञानं नैवासीन् मातृपुत्रयोः
evaṃ bahutithe kāle putre mātari gacchati tayoḥ parasparaṃ jñānaṃ naivāsīn mātṛputrayoḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He said "If you disregard me in spite of my heroism and strength I shall split you into a thousand bits with the blows of my ploughshare".
अध्याय ९२
एवं प्रवर्तमानस्य पितृधर्मेण सन्मतिः आसीत् तस्याप्य् असद्वृत्तेः शृणु नारद चित्रवत्
evaṃ pravartamānasya pitṛdharmeṇa sanmatiḥ āsīt tasyāpy asadvṛtteḥ śṛṇu nārada citravat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having aborned himself with the blue lotus, embelli¬ shing himself with the beautiful ear-ring and clad in blue garments, the glorious one shone with splendour.
अध्याय ९२
स्वैरस्थित्या वर्तमानो नेदं स परिहातवान् ब्राह्मीं संध्याम् अनुष्ठाय तद् ऊर्ध्वं तु धनार्जनम्
svairasthityā vartamāno nedaṃ sa parihātavān brāhmīṃ saṃdhyām anuṣṭhāya tad ūrdhvaṃ tu dhanārjanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus embellished, Rama sported there in the cow¬ herds' colony. After two months he went to Dvaraka.
अध्याय ९२
विद्याबलेन वित्तानि बहून्य् आर्ज्य ददात्य् असौ तथा स प्रातर् उत्थाय गङ्गां गत्वा यथाविधि
vidyābalena vittāni bahūny ārjya dadāty asau tathā sa prātar utthāya gaṅgāṃ gatvā yathāvidhi
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Balarama married Revatl the daughter of king Raivata. Two sons, Nisatha and Ulumuka were born of her.
अध्याय ९२
शौचादि स्नानसंध्यादि सर्वं कार्यं यथाक्रमम् कृत्वा तु ब्राह्मणान् नत्वा ततो ऽभ्येति स्वकर्मसु
śaucādi snānasaṃdhyādi sarvaṃ kāryaṃ yathākramam kṛtvā tu brāhmaṇān natvā tato 'bhyeti svakarmasu
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having done cleansing and the rest, bathing, twilight worship and all else in due order, and having bowed to the brahmins, he then goes about his own work.
अध्याय ९२
प्रातःकाले गौतमीं तु यदा याति विरूपवान् कुष्ठसर्वाङ्गशिथिलः पूयशोणितनिःस्रवः
prātaḥkāle gautamīṃ tu yadā yāti virūpavān kuṣṭhasarvāṅgaśithilaḥ pūyaśoṇitaniḥsravaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the morning, when he goes to the Gautami, he is ugly, all his limbs loose with leprosy, oozing pus and blood;
अध्याय ९२
स्नात्वा तु गौतमीं गङ्गां यदा याति सुरूपधृक् शान्तः सूर्याग्निसदृशो मूर्तिमान् इव भास्करः
snātvā tu gautamīṃ gaṅgāṃ yadā yāti surūpadhṛk śāntaḥ sūryāgnisadṛśo mūrtimān iva bhāskaraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
when, having bathed in the Gautami Ganga, he returns, he bears a beautiful form, calm, like the sun and fire, like the sun embodied.
अध्याय ९२
एतद् रूपद्वयं स्वस्य नैव पश्यति स द्विजः गालवो यत्र भगवांस् तपोज्ञानपरायणः
etad rūpadvayaṃ svasya naiva paśyati sa dvijaḥ gālavo yatra bhagavāṃs tapojñānaparāyaṇaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The brahmin himself never sees these two forms of his. Where the Lord Galava, devoted to austerity and knowledge,
अध्याय ९२
आश्रित्य गौतमीं देवीं आस्ते च मुनिभिर् वृतः ब्राह्मणो ऽपि च तत्रैव नित्यं तीर्थं समेत्य च
āśritya gautamīṃ devīṃ āste ca munibhir vṛtaḥ brāhmaṇo 'pi ca tatraiva nityaṃ tīrthaṃ sametya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
resorting to the goddess Gautami, stays surrounded by sages, the brahmin too comes daily to that holy place,
अध्याय ९२
गालवं च नमस्याथ ततो याति स्वमन्दिरम् गङ्गायाः सेवनात् पूर्वं सनाज्जातस्य यद् वपुः
gālavaṃ ca namasyātha tato yāti svamandiram gaṅgāyāḥ sevanāt pūrvaṃ sanājjātasya yad vapuḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and bowing to Galava, then goes to his own house. The body the one born of Sana had before resorting to the Ganga,
अध्याय ९२
स्नानसंध्योत्तरे काले पुनर् यद् अपि तद् द्विजे उभयं तस्य तद् रूपं गालवो नित्यम् एव च
snānasaṃdhyottare kāle punar yad api tad dvije ubhayaṃ tasya tad rūpaṃ gālavo nityam eva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and the one he had again after bathing and the twilight worship — both forms of that brahmin Galava saw every day.
अध्याय ९२
दृष्ट्वा सविस्मयो मेने किंचिद् अस्त्य् अत्र कारणम् एवं सविस्मयो भूत्वा गालवः प्राह तं द्विजम्
dṛṣṭvā savismayo mene kiṃcid asty atra kāraṇam evaṃ savismayo bhūtvā gālavaḥ prāha taṃ dvijam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Seeing it, astonished, he thought, "There must be some reason for this." Thus astonished, Galava said to that brahmin,
अध्याय ९२
गच्छन्तं तु नमस्याथ सनाज्जातं गुरुर् गृहम् आहूय यत्नतो धीमान् कृपया विस्मयेन च
gacchantaṃ tu namasyātha sanājjātaṃ gurur gṛham āhūya yatnato dhīmān kṛpayā vismayena ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
when the one born of Sana bowed and was going home; the wise teacher carefully called him, with compassion and wonder:
अध्याय ९२
को भवान् क्व च गन्तासि किं करोषि क्व भोक्ष्यसि किंनामा त्वं क्व शय्या ते का ते भार्या वदस्व मे
ko bhavān kva ca gantāsi kiṃ karoṣi kva bhokṣyasi kiṃnāmā tvaṃ kva śayyā te kā te bhāryā vadasva me
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Who are you, where will you go, what do you do, where will you eat, what is your name, where is your bed, who is your wife? Tell me."
अध्याय ९२
गालवस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणो ऽप्य् आह तं मुनिम्
gālavasya vacaḥ śrutvā brāhmaṇo 'py āha taṃ munim
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hearing Galava's words, the brahmin said to the sage:
अध्याय ९२
श्वः कथ्यते मया सर्वं ज्ञात्वा कार्यविनिर्णयम्
śvaḥ kathyate mayā sarvaṃ jñātvā kāryavinirṇayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Tomorrow I will tell you everything, having determined what is to be done."
अध्याय ९२
एवम् उक्त्वा गालवं तं सनाज्जातो गृहं ययौ भुक्त्वा रात्रौ तया सम्यक् शय्याम् आसाद्य बन्धकीम् उवाच चकितः स्मृत्वा गालवस्य तु यद् वचः
evam uktvā gālavaṃ taṃ sanājjāto gṛhaṃ yayau bhuktvā rātrau tayā samyak śayyām āsādya bandhakīm uvāca cakitaḥ smṛtvā gālavasya tu yad vacaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having said this to Galava, the one born of Sana went home; having eaten at night and gone properly to bed with the courtesan, remembering Galava's words, he said, startled:
अध्याय ९२
त्वं तु सर्वगुणोपेता बन्धक्य् अपि पतिव्रता आवयोः सदृशी प्रीतिर् यावज्जीवं प्रवर्तताम्
tvaṃ tu sarvaguṇopetā bandhaky api pativratā āvayoḥ sadṛśī prītir yāvajjīvaṃ pravartatām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"You are endowed with every virtue; though a courtesan, you are faithful. May our mutual love continue as long as we live.
अध्याय ९२
तथापि किंचित् पृच्छामि किंनाम्नी त्वं क्व वा कुलम् किं नु स्थानं क्व वा बन्धुर् मम सर्वं निवेद्यताम्
tathāpi kiṃcit pṛcchāmi kiṃnāmnī tvaṃ kva vā kulam kiṃ nu sthānaṃ kva vā bandhur mama sarvaṃ nivedyatām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Yet I ask you something: what is your name, what is your family, what is your place, who are your kin? Tell me everything."
अध्याय ९२
धृतव्रत इति ख्यातो ब्राह्मणो दीक्षितः शुचिः तस्य भार्या मही चाहं मत्पुत्रो गालवाश्रमे
dhṛtavrata iti khyāto brāhmaṇo dīkṣitaḥ śuciḥ tasya bhāryā mahī cāhaṃ matputro gālavāśrame
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"There was a pure, consecrated brahmin known as Dhritavrata; I am his wife Mahi, and my son was left in Galava's hermitage,
अध्याय ९२
उत्सृष्टो मतिमान् बालः सनाज्जात इति श्रुतः अहं तु पूर्वदोषेण त्यक्त्वा धर्मं कुलागतम् स्वैरिणी त्व् इह वर्ते ऽहं विद्धि मां ब्राह्मणीं द्विज
utsṛṣṭo matimān bālaḥ sanājjāta iti śrutaḥ ahaṃ tu pūrvadoṣeṇa tyaktvā dharmaṃ kulāgatam svairiṇī tv iha varte 'haṃ viddhi māṃ brāhmaṇīṃ dvija
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
an intelligent boy known as the one born of Sana. Through a former fault I abandoned the dharma of my family and live here as a wanton woman; know me to be a brahmin woman, O brahmin."
अध्याय ९२
तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा मर्मविद्ध इवाभवत् पपात सहसा भूमौ वेश्या तं वाक्यम् अब्रवीत्
tasyās tad vacanaṃ śrutvā marmaviddha ivābhavat papāta sahasā bhūmau veśyā taṃ vākyam abravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hearing her words, he was as if pierced in a vital spot and suddenly fell to the ground; the courtesan said to him:
अध्याय ९२
किं तु जातं द्विजश्रेष्ठ क्व च प्रीतिर् गता तव किं तु वाक्यं मया चोक्तं तव चित्तविरोधकृत्
kiṃ tu jātaṃ dvijaśreṣṭha kva ca prītir gatā tava kiṃ tu vākyaṃ mayā coktaṃ tava cittavirodhakṛt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"What has happened, best of brahmins? Where has your love gone? What have I said that has troubled your heart?"
अध्याय ९२
आत्मानम् आत्मनाश्वास्य ब्राह्मणो वाक्यम् अब्रवीत्
ātmānam ātmanāśvāsya brāhmaṇo vākyam abravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Composing himself, the brahmin said:
अध्याय ९२
धृतव्रतः पिता विप्रस् तत्पुत्रो ऽहं सनाद्यतः माता मही मम इयं मम दैवाद् उपागता
dhṛtavrataḥ pitā vipras tatputro 'haṃ sanādyataḥ mātā mahī mama iyaṃ mama daivād upāgatā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"My father was the brahmin Dhritavrata; I am his son, born of Sana; my mother is Mahi — she has come to me by fate."
अध्याय ९२
एतच् छ्रुत्वा तस्य वाक्यं साप्य् अभूद् अतिदुःखिता तयोस् तु शोचतोः पश्चात् प्रभाते विमले रवौ गालवं मुनिशार्दूलं गत्वा विप्रो न्यवेदयत्
etac chrutvā tasya vākyaṃ sāpy abhūd atiduḥkhitā tayos tu śocatoḥ paścāt prabhāte vimale ravau gālavaṃ muniśārdūlaṃ gatvā vipro nyavedayat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hearing his words, she too became deeply grieved. After they had grieved, at clear dawn the brahmin went to Galava, tiger among sages, and told him:
अध्याय ९२
धृतव्रतसुतो ब्रह्मंस् त्वया पूर्वं तु पालितः उपनीतस् त्वया चैव मही माता मम प्रभो
dhṛtavratasuto brahmaṃs tvayā pūrvaṃ tu pālitaḥ upanītas tvayā caiva mahī mātā mama prabho
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"O Brahman, I am the son of Dhritavrata, formerly raised by you and invested with the sacred thread by you; Mahi is my mother, O Lord.
अध्याय ९२
किं करोमि च किं कृत्वा निष्कृतिर् मम वै भवेत्
kiṃ karomi ca kiṃ kṛtvā niṣkṛtir mama vai bhavet
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
What shall I do, and by doing what would there be expiation for me?"
अध्याय ९२
तद् विप्रवचनं श्रुत्वा गालवः प्राह मा शुचः तवेदं द्विविधं रूपं नित्यं पश्याम्य् अपूर्ववत्
tad vipravacanaṃ śrutvā gālavaḥ prāha mā śucaḥ tavedaṃ dvividhaṃ rūpaṃ nityaṃ paśyāmy apūrvavat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hearing the brahmin's words, Galava said, "Do not grieve. I see this twofold form of yours daily, as never before.
अध्याय ९२
ततः पृष्टो ऽसि वृत्तान्तं श्रुतं ज्ञातं मया यथा यत् कृत्यं तव तत् सर्वं गङ्गायां प्रत्यगात् क्षयम्
tataḥ pṛṣṭo 'si vṛttāntaṃ śrutaṃ jñātaṃ mayā yathā yat kṛtyaṃ tava tat sarvaṃ gaṅgāyāṃ pratyagāt kṣayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
That is why I asked you the story; I have heard and understood it. Whatever you did has been destroyed in the Ganga.
अध्याय ९२
अस्य तीर्थस्य माहात्म्याद् अस्या देव्याः प्रसादतः पूतो ऽसि प्रत्यहं वत्स नात्र कार्या विचारणा
asya tīrthasya māhātmyād asyā devyāḥ prasādataḥ pūto 'si pratyahaṃ vatsa nātra kāryā vicāraṇā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
By the greatness of this holy place and the grace of this goddess you are purified daily, my child; there is no need to deliberate.
अध्याय ९२
प्रभाते तव रूपाणि सपापानि त्व् अहर्निशम् पश्ये ऽहं पुनर् अप्य् एव रूपं तव गुणोत्तमम्
prabhāte tava rūpāṇi sapāpāni tv aharniśam paśye 'haṃ punar apy eva rūpaṃ tava guṇottamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
In the morning I see your forms sinful day and night, and again I see your form excellent in virtue.
अध्याय ९२
आगच्छन्तं त्व् आगोयुक्तं गच्छन्तं त्वाम् अनागसम् पश्यामि नित्यं तस्मात् त्वं पूतो देव्या कृतो ऽधुना
āgacchantaṃ tv āgoyuktaṃ gacchantaṃ tvām anāgasam paśyāmi nityaṃ tasmāt tvaṃ pūto devyā kṛto 'dhunā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I always see you coming burdened with sin and going sinless; therefore you have now been purified by the goddess.
अध्याय ९२
तस्मान् न कार्यं ते किंचिद् अवशिष्टं भविष्यति इयं च माता ते विप्र ज्ञाता या चैव बन्धकी
tasmān na kāryaṃ te kiṃcid avaśiṣṭaṃ bhaviṣyati iyaṃ ca mātā te vipra jñātā yā caiva bandhakī
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
So nothing remains for you to do. And this is your mother, O brahmin, known to be a courtesan;
अध्याय ९२
पश्चात्तापं गतात्यन्तं निवृत्ता त्व् अथ पातकात् भूतानां विषये प्रीतिर् वत्स स्वाभाविकी यतः
paścāttāpaṃ gatātyantaṃ nivṛttā tv atha pātakāt bhūtānāṃ viṣaye prītir vatsa svābhāvikī yataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
she has repented greatly and turned away from sin. Attachment to sense-objects is natural to beings, my child;
अध्याय ९२
सत्सङ्गतो महापुण्यान् निवृत्तिर् दैवतो भवेत् अत्यर्थम् अनुतप्तेयं प्रागाचरितपुण्यतः
satsaṅgato mahāpuṇyān nivṛttir daivato bhavet atyartham anutapteyaṃ prāgācaritapuṇyataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
through the company of the good and great merit, turning away comes by divine grace. She has repented exceedingly through merit done before.
अध्याय ९२
स्नानं कृत्वा चात्र तीर्थे ततः पूता भविष्यति तथा तौ चक्रतुर् उभौ मातापुत्रौ च नारद
snānaṃ kṛtvā cātra tīrthe tataḥ pūtā bhaviṣyati tathā tau cakratur ubhau mātāputrau ca nārada
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Bathing at this holy place she will then be purified." And so, O Narada, mother and son both did so,
अध्याय ९२
स्नानाद् बभूवतुर् उभौ गतपापाव् असंशयम् ततः प्रभृति तत् तीर्थं धौतपापं प्रचक्षते
snānād babhūvatur ubhau gatapāpāv asaṃśayam tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ dhautapāpaṃ pracakṣate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and by bathing both became free of sin, without doubt. From then on that holy place is called Dhautapapa,
अध्याय ९२
पापप्रणाशनं नाम गालवं चेति विश्रुतम् महापातकम् अल्पं वा तथा यच् चोपपातकम् तत् सर्वं नाशयेद् एतद् धौतपापं सुपुण्यदम्
pāpapraṇāśanaṃ nāma gālavaṃ ceti viśrutam mahāpātakam alpaṃ vā tathā yac copapātakam tat sarvaṃ nāśayed etad dhautapāpaṃ supuṇyadam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
famed as Papapranashana and Galava. Great sin, small sin, or minor sin — this Dhautapapa destroys all, granting great merit.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 92
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.