Garuda Purana· Garuḍa Purāṇa
129
अध्याय 129 / 317

Book 1 - Adhyaya 130

8 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ8 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १२९

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे दष्टोद्धारपञ्चमव्रितं नामैकोनत्रिंशोत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १३० ब्रह्मोवाच ।एवं भाद्रपदे मासि कार्तिकेयं प्रपूयेत् ।स्नानदानादिकं सर्वमस्यामक्षय्यमुच्यते

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe daṣṭoddhārapañcamavritaṃ nāmaikonatriṃśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 130 brahmovāca / evaṃ bhādrapade māsi kārtikeyaṃ prapūyet / snānadānādikaṃ sarvamasyāmakṣayyamucyate

हिन्दी अर्थ

प्रतिपदा तिथिमें वैश्वानर तथा कुबेर पूज्य हैं वे साधकको अर्थलाभ कराते हैं । प्रतिपदा तिथिमें

English

Alliance with an enemy or estrangement with a friend should be indulged in at proper time. A true scholar bides his time after a careful consideration of causes and cfTects.

अध्याय १२९

श्लोक 2

सप्तम्यां प्राशयेच्चपि भोज्यं विप्रान्रविं यजेत् ।ॐ खखोल्कायमृतत्वं (तन्तं) प्रियसङ्गमो भव सद स्वाहा

saptamyāṃ prāśayeccapi bhojyaṃ viprānraviṃ yajet / oṃ khakholkāyamṛtatvaṃ (tantaṃ) priyasaṅgamo bhava sada svāhā

हिन्दी अर्थ

तथा अश्विनी नक्षत्रमे उपवास करनेवाले साधकके द्वारा पूजित ब्रह्मा उसे लक्ष्मी प्रदान करते हैं । द्वितीया तिथिमें यमराज एवं भगवान् लक्ष्मीनारायण उस ब्रतीको अर्थलाभ कराते हैं।

English

Time allows all living beings to mature, time brings the dissolution of all people. Even when people are asleep, time is watchful and awake, it is difficult to transgress time.

अध्याय १२९

श्लोक 3

अष्टम्यां पारणं कुर्यान्मरीचं प्राश्य स्वर्गभाक् सप्तम्यां नियतः स्नात्वा पूजयित्वा दिवाकरम्

aṣṭamyāṃ pāraṇaṃ kuryānmarīcaṃ prāśya svargabhāk saptamyāṃ niyataḥ snātvā pūjayitvā divākaram

हिन्दी अर्थ

तृतीया तिथिमें गौरी, विघ्नविनाशक गणेश तथा शिव--ये तीन देव पूज्य हैं। चतुर्थीको चतुर्व्यूह भगवान् विष्णु, पञ्चमीको हरि, षष्ठीको कार्तिकेय और रवि तथा सप्तमीको भगवान् भास्करकी पूजा

English

The semen virile flows out at proper time and develops itself in the womb. It is time that causes creation and it is time again that effects the dissolution.

अध्याय १२९

श्लोक 4

दद्यात्फलानि विप्रेभ्यो मार्तण्डः प्रीयतामिति ।खर्जूरं नारिकेलं वा प्राशयेन्मातुलुङ्गकम्

dadyātphalāni viprebhyo mārtaṇḍaḥ prīyatāmiti / kharjūraṃ nārikelaṃ vā prāśayenmātuluṅgakam

हिन्दी अर्थ

करनी चाहिए। ये उपासकको अर्थलाभ कराते हैं ।

English

The divine preceptor Bfhaspati expounded the essence of polity to god Indra which got him omniscience and heavenly glory after killing the asuras.

अध्याय १२९

श्लोक 5

सर्वे भवन्तु सफला मम कामाः समन्ततः ।(इति फलसप्तमी) संपूज्य देवं सप्तम्यां पायसेनाथ भोजयेत्

sarve bhavantu saphalā mama kāmāḥ samantataḥ / (iti phalasaptamī) saṃpūjya devaṃ saptamyāṃ pāyasenātha bhojayet

हिन्दी अर्थ

१-जगत्पतिर्हि याचित्वा विष्णुर्वामनतां यत: । कोऽन्योऽधिकतरस्तस्य योऽथी याति न लाघवम्॥ (११५।७९)

English

The worship of gods, brahmins, etc* should be per¬ formed by saintly kings and brahmins. They should also perform the horseacrifice to wipe off their sins both small and greats

अध्याय १२९

श्लोक 6

विप्रांश्च दक्षिणां दत्त्वा स्वयं चाथ पयः पिबेत् ।भक्ष्यं चोष्यं तथा लेह्यं ओदनं चेति कीर्तितम्

viprāṃśca dakṣiṇāṃ dattvā svayaṃ cātha payaḥ pibet / bhakṣyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ odanaṃ ceti kīrtitam

हिन्दी अर्थ

३-दिनार्धसमयेऽतीते भुज्यते नियमेन यत्। एकभक्तमिति प्रोक्तं रात्रौ तन्न कदाचन॥ दिनका आधा समय बीत जानेपर २४ घंटेमें केवल एक बार दिनमें किया गया भोजन एकभक्त होता है। ४-दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभूते दिवाकरे। नक्तं तच्च विजानीयान्न नक्तं निशिभोजनम्॥

English

The worship of gods, brahmins, etc* should be per¬ formed by saintly kings and brahmins. They should also perform the horseacrifice to wipe off their sins both small and greats

अध्याय १२९

श्लोक 7

धनपुत्रादिकामस्तु त्यजेदेतदनोदनः वाय्वाशी विजयेत्क्षुच्च कुर्याद्विजयसप्तमीम् ।अद्यादर्कं च कामेच्छुरुपवासे तरेन्मदम्

dhanaputrādikāmastu tyajedetadanodanaḥ vāyvāśī vijayetkṣucca kuryādvijayasaptamīm / adyādarkaṃ ca kāmecchurupavāse tarenmadam

हिन्दी अर्थ

दिनके आठवें भागमें सूर्यप्रभाके मन्द होनेपर किया गया २४ घंटेमें एक बारका भोजन नक्तव्रत है । गृहस्थके लिये सूर्यास्तके अनन्तर नक्षत्र-दर्शन करके भोजन करना नक्तव्रत है और यति (संन्यासी) -के लिये सूर्यास्तके पूर्व दिनके

English

The worship of gods, brahmins, etc* should be per¬ formed by saintly kings and brahmins. They should also perform the horseacrifice to wipe off their sins both small and greats

अध्याय १२९

श्लोक 8

गोधूममाषयवषष्टिककांस्यपात्रं पाषाणपिष्टमधुमैषुनमद्यमांसम् ।अभ्यञ्जनाञ्जनतिलांश्च विवर्जयेद्यः तस्येषितं भवति सप्तसु सप्तमीषु

godhūmamāṣayavaṣaṣṭikakāṃsyapātraṃ pāṣāṇapiṣṭamadhumaiṣunamadyamāṃsam / abhyañjanāñjanatilāṃśca vivarjayedyaḥ tasyeṣitaṃ bhavati saptasu saptamīṣu

हिन्दी अर्थ

आठवें भागमें भिक्षा ग्रहण करना नक्तव्रत है।

English

The worship of gods, brahmins, etc* should be per¬ formed by saintly kings and brahmins. They should also perform the horseacrifice to wipe off their sins both small and greats

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Garuda Purana — Chapter 129
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.