Book 1 - Adhyaya 211

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डेर्ऽद्धसमवृत्तलक्षणादिनिरूपणं नाम दशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २११ सूत उवाच ।प्रथमो ऽष्टाक्षरैः पादो द्वितीयो द्वादशाक्षरैः ।तृतीयः षोडशार्णैश्च विंशद्वर्णैश्चतुर्थकः सामान्यलक्षणं पदचतुरूर्ध्वाभिरधस्य हि॥ १ ॥

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍer'ddhasamavṛttalakṣaṇādinirūpaṇaṃ nāma daśottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 211 sūta uvāca / prathamo 'ṣṭākṣaraiḥ pādo dvitīyo dvādaśākṣaraiḥ / tṛtīyaḥ ṣoḍaśārṇaiśca viṃśadvarṇaiścaturthakaḥ sāmānyalakṣaṇaṃ padacaturūrdhvābhiradhasya hi

आपीडः सर्वलः प्रोक्तः पूर्वपादान्तगद्वयः॥ २ ॥

āpīḍaḥ sarvalaḥ proktaḥ pūrvapādāntagadvayaḥ

द्वितीये ऽष्टाक्षरैः पादे कलिका प्रथमेर्ऽकजे ।लवली स्यात्तृतीये ऽथ पूर्ववच्चाष्ट काक्षरे ।प्रोक्ता चामृतधारेयं चतुरष्टाक्षरे सति॥ ३ ॥

dvitīye 'ṣṭākṣaraiḥ pāde kalikā prathamer'kaje / lavalī syāttṛtīye 'tha pūrvavaccāṣṭa kākṣare / proktā cāmṛtadhāreyaṃ caturaṣṭākṣare sati

(इति पदचतुरूर्ध्वप्रकरणम्) ।सजौ सलौ च प्रथमे नसजा गो द्वितीयके ।तृतीये भनभा गश्च चतुर्थे सजसा जगौ॥ ४ ॥

(iti padacaturūrdhvaprakaraṇam) / sajau salau ca prathame nasajā go dvitīyake / tṛtīye bhanabhā gaśca caturthe sajasā jagau

पूर्ववत्स्यात्सौरभकं तृतीये ऽघ्रौ रनौ भगौ ।ललितञ्चाद्गतावत्स्यातृतीयेंऽघ्रौ ननौ ससौ॥ ५ ॥

pūrvavatsyātsaurabhakaṃ tṛtīye 'ghrau ranau bhagau / lalitañcādgatāvatsyātṛtīyeṃ'ghrau nanau sasau

(इत्युद्गताप्रकरणम्) ।उपस्थितप्रचुपितं प्रथमे ऽघ्रौ मसौ जभौ ।गौ द्वितीये सनजरा गस्तृतीये ननौ च सः ।नौ नजौ यश्चतुर्थे स्याच्छेष पादाश्च पूर्ववत्॥ ६ ॥

(ityudgatāprakaraṇam) / upasthitapracupitaṃ prathame 'ghrau masau jabhau / gau dvitīye sanajarā gastṛtīye nanau ca saḥ / nau najau yaścaturthe syāccheṣa pādāśca pūrvavat

तृतीर्ये ऽघ्रौ विशेषश्च वृत्तं स्यान्नौ सनौ नसौ॥ ७ ॥

tṛtīrye 'ghrau viśeṣaśca vṛttaṃ syānnau sanau nasau

आर्षभं तजराः पादे तृतीये ऽन्यच्च पूर्ववत् ।पूर्ववत्प्रथमं शेषे तज्राः शुद्धविराड्भवेत्॥ ८ ॥

ārṣabhaṃ tajarāḥ pāde tṛtīye 'nyacca pūrvavat / pūrvavatprathamaṃ śeṣe tajrāḥ śuddhavirāḍbhavet

(इत्युपस्थितप्रचुपितप्रकरणम्) ।विषमाक्षरपादं वा पञ्चषट्कादि यावकम् ।छन्दो ऽत्र नोक्ता गाथेति दशधर्ंमादिवद्भवेत्॥ ९ ॥

(ityupasthitapracupitaprakaraṇam) / viṣamākṣarapādaṃ vā pañcaṣaṭkādi yāvakam / chando 'tra noktā gātheti daśadharṃmādivadbhavet